༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༦
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༤༦༠
First Edition:460 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2016 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by:
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 /246405
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-90900-65-2

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པ་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨྲོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༡༦ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་ཕྲེང་ཉེར་གཉིས་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་འདི་དཔེ་བསྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་རྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ་བཅས་ཁྱོན་གླེགས་བམ་དྲུག་མ་གཏོགས་མཇུག་གཙང་དཔར་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་གྱི་ངང་ནས་བཟོད་གསོལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༩༡ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་འདུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདིའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༢༤ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) དང༌། ཧྱིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༤༩༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༥༥༤ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མ་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༥༦༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་དམངས་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ཞེས་པ་དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་བསྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་ འབའ་སིལ་ ཇེའེ་ འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་ Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧེའུ་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Tibet and Its History ‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུས་པ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་གོང་གསལ་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱིས་མཚོན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱག་དཔེ་ཁག་དང༌། དེང་གི་དཔེ་དེབ་འདྲ་མིན་ཁག གཞུང་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་བཅས་པའི་ནང༌། ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུམ་བཞི་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། འགའ་རེའི་ནང་དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ངེས་མེད་ལྟ་བུར་སྣང༌། མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་དང༌། དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་གྱུར་འགོད་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་ཅི་ཐུབ་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྩ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་དངོས་སྤྱོད་དཔེ་མཚོན་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་རྩོད་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་གཞི་རྩའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་མིང་དང་ས་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་དག་ཆ་འབྲི་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་བཟོས་ཡོད། དེ་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཁ་འདོན་དགོས་ཀྱི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་སོགས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱང་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་” “དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ () ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག རིག་མཛོད་འཕྲུལ་སྤྱད་ (ཀམ་པིའུ་ཊར་) ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་དྲུག་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་དྲུག་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་གཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོག་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན་) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་མུ་མཐུད། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བུང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར)

༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽ སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ)

༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽ པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༥༽ གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽ དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།

༧༽ ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽ མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༩༽ ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽ གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽ བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༢༽ རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར་)

༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ ནས་མུ་མཐུད།

༡༤༽ ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽ བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༠༩།༣།༩ ནས་ ༢༠༠༩།༦ བར།

རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ།

བོད་རྒྱའི་མཐུན་ལམ་འཐོར་བཤིག་གི་རྐྱེན་དབང་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་བསྐྱངས་མཐུ་མེད་བྱུང་ཡང༌། ད་དུང་ཟླ་བ་གསུམ་ལྷག་རིང་འཛམ་གླིང་ཐོག་དམིགས་བསལ་གསུང་གླེང་མ་གནང་བར་ངང་བསྲིངས་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་ནང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་དྲག་གནོན་དང་ཞི་འགྲིག་གི་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡང་མ་བསྟན་སྟབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་མ་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང༌། དེ་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་དངོས་འཁེལ་མཛད་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

རྒྱ་བོད་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག མ་སུ་རིའི་འབིར་ལ་ཧའོ་སི་ (Birla House) ཕོ་བྲང་གི་ཕྱི་ལོགས་སྤང་ཐང་སྟེང་བྱ་གཡབ་རྒྱ་ཆེ་སྒྲོན་པའི་འོག་ཏུ། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་ཤིག་ཚོགས་འཛོམས་ཐོག སྣེ་ཤན་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ན་ཡར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ལྟར། སྐུ་འཁོར་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་རྣམ་པ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན། གསུང་སྒྱུར་ཞབས་ཞུ་བ་དང་བཅས་ཏེ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། གསར་འགོད་པ་ཚང་མས་གུས་བཀུར་ཡིད་སྤྲོའི་ངང་ནས་དགའ་བསུ་ཞུས།

སྣེ་ཤན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གསར་འགོད་པ་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པར་དགྱེས་ཚོར་ངང་ནས་ཕྱག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་ཚང་མ་ཞབས་སྟེགས་སུ་འཁོད་བསྟུན་སྣེ་ཤན་གྱིས་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་འདི་ལོ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་འགོད་པོར་ཐད་ཀར་གསུང་བཤད་གནང་རྒྱུ་དང༌། དྲི་བ་ཁག་ལ་དྲིས་ལན་སྩལ་རྒྱུའི་མཛད་པ་ཐེངས་དང་པོ་དེ་དེ་རིང་ཡིན་པའི་སྐོར་སོགས་གསལ་བཤད་སྦུད་ཙམ་གནང་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐོག་མར་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ས་ཐག་རིང་པོ་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་དང༌། བོད་རྒྱའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད་འདི་གར་ཆེད་མངགས་ཕེབས་པར་ངོས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་དང༌། དེ་རིང་འདིར་སྔོན་ལ་བོད་དོན་སྐོར་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གསུངས་མཇུག གསལ་བསྒྲགས་ཆ་ཚང་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་དཔར་བཤུས་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་གསུང་སྒྱུར་སོགས་ནས་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ལ་བཀྲམས།

ངང་ཙམ་ནས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ད་ལྟ་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བཀྲམས་པ་ལྟར། ཕྲན་རང་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་བ་ནས་བཟུང་ཉིན་ལྟར་བོད་མི་མང་ཡོངས་ནས་དཀའ་སྡུག་ཚད་མེད་མྱོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མི་ཉམ་ཆུང་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་དམར་གསོད་གཏོང་གི་ཡོད་པ་སོགས་བོད་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ངེས་གསལ་གོ་ཐོས་བྱུང༌། ད་ཆ་ཁོ་བོས་བོད་མི་རིགས་རྩ་བརླགས་མི་འགྲོ་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྨེག་མེད་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་བདེན་ཇི་ཡིན་འཛམ་གླིང་ཐོག་གསལ་པོར་མ་བཏོན་པར། ད་དུང་བཟོད་འཁུར་རང་བཞིན་ཁ་རོག་སྡོད་ཐབས་རྩ་བྲལ་གྱི་གནས་སུ་གྱར་བ་དང༌། ཞི་བདེ་ལ་དགའ་ཞིང༌། ཡར་ཐོན་གྱི་སྤྱོད་བཟང་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་དཔང་པོ་གནང་རོགས་ཞུ་དགོས་པའི་དུས་སུ་བབས་པ་གསལ་པོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

མུ་མཐུད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་པེ་ཅིན་གཞུང་གི་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ལ་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་དེ་འཇོག་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ཕན་ཆད་ལ་བོད་དེ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་སྐོར་དང༌། རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བོད་ཡུལ་གང་སར་ལྷགས་འབྱོར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་དགའ་མོས་གཏན་ནས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་རིམ་ཐོན་བྱུང་བར་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མི་ཚོར་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་བོད་མཐུན་འགྲིགས་ཞི་འཇགས་ངང་དུ་གནས་ཐབས་གང་ཡོང་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པའི་དྲག་རྩུབ་བྱ་ངན་ལག་ལེན་ལུ་གུ་བརྒྱུད་དུ་བསྟར་ཏེ། མཐའ་མ་དེང་སང་བོད་ནང་དངངས་འཚབ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་རང་བཞིན་སྐྱེ་བོའི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་འདི་བྱུང་བའི་སྐོར། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དངོས་འབྲེལ་གང་འདྲ་ཡིན་མིན་རྟོག་ཞིབ་ཆེད་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ཞིག་བོད་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་པེ་ཅིན་གཞུང་ནས་མོས་མཐུན་བྱས་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་གཞུང་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པས་དྲང་འབྲེལ་དཔྱད་མཚམས་གང་འདྲ་ཞིག་བཏང་བ་དེ་ལ་བརྩི་འཇོག་གནང་རྒྱུའི་སྐོར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་མིའི་བདེ་ཐབས་སླད་དུ་རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་ལ་བསྟུན་མཁས་ཐབས་ལམ་བཟང་པོ་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དུ་ཕྱག་ལེན་བསྟར་བ་དང༌། དུས་མཚུངས་བོད་ནང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་པའི་དགོས་ངེས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་ཕྱོགས་འཕྲལ་མྱུར་དོན་འཁེལ་ཡོང་ཐབས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་ཕྱོགས་འཕྲལ་མྱུར་དོན་འཁེལ་ཡོང་ཐབས་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པ་མཛད་ཀྱང༌། དེ་རིགས་ལ་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ནས་བཀག་འགོག་བྱས་སྟབས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་བཞེད་ཇི་བཞིན་འགྲུབ་རེ་བྲལ་བ་སོགས་དོན་ཐོག་ཕན་ནུས་ཐོན་གྱི་མེད་པའི་ཉམས་མྱོང་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་མཛད་སྒོའི་གཙོ་བཞུགས་སུ་ཕེབས་མུས་དེ་མུར་རྒྱ་གར་ནང་སྐུ་བཞུགས་གནང་ན་བོད་དང༌། བོད་མིར་དོན་ཕན་ཆེ་བར་དགོངས་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྩེ་ཆེ་བའི་སློབ་སྟོན་ནན་པོ་གནང་བ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པ་ནས་ཀྱང་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བར་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་རྒྱུ་དང༌། བོད་ནང་གི་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་དགོངས་གཞི་ཇི་བཞིན་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་གནང་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཉིད་ངེས་པར་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་དགོས་ཨུ་ནན་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་བཅས་གང་ལྟར་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་བློན་ཉམས་མྱོང་ཅན་ཁོང་གཉིས་ལ་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་གནང་སྟེ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་པ་དང༌། དེ་སྐབས་ནས་ལོ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པར་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་བཏང་ཡོད་ནའང༌། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་དྲག་ཤུགས་རྩུབ་སྤྱོད་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ལག་ལེན་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེར་བསྟར་བས། ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཀྱི་མི་མང་ཚང་མ་འུ་ཐུག་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཀྱི་བཙན་དབང་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་སྒེར་ལངས་བྱས་པ་དེ་གློ་བུར་བཀག་འགོག་གནང་ཐབས་བྲལ་བའི་སྐོར། རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དུ་དྲག་གནོན་ལག་ལེན་བསྟར་མཁན་དཔོན་རིགས་ལ་བོད་མི་ཚོས་སྙིང་ནས་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོས་མ་དགའ་ཞེ་འཛིན་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོང་རྒྱུ་ལས། རྒྱ་རིགས་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ལ་བོད་མིས་འཁོན་འཛིན་བྱེད་དགོས་དོན་གང་ཡང་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ཚང་མ་རང་བཞིན་ཆོས་དད་ཆེ་བ་དང༌། ཞི་བདེའི་འཚོ་བར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུར་དགའ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར། བཙན་དབང་མྱོང་མཁན་རྒྱ་རིགས་མི་མང་དང་བཅས་པའི་རང་དབང་དང༌། ཞི་བདེར་དགའ་བའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་ཡོངས་ནས་བོད་དང༌། བོད་མིའི་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་དང༌། སྔར་ཡོད་བོད་རྒྱལ་ཁབ་བར་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོས་འཛིན་ཐོག་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ལ་ཞི་མཐུན་ལེགས་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་གནང་མཁན་ལ་ངོས་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་སོགས་གསུངས། དེར་གསར་འགོད་པ་ཚང་མས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་ལ་ཡིད་རབ་ཏུ་མགུ་བའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ཁ་ཤས་ཀྱི་རིང་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་བརྡབས་པའི་སྐད་སྒྲས་ཁྱབ་བཞིན་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཁོང་ཚོ་ཚང་མར་དགྱེས་པའི་ཞལ་འཛུམ་སྟོན་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་གསུངས།

དེ་ནས་གསར་འགོད་པ་ཚོ་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་དབུ་ཚུགས། དྲི་བ་མང་པོ་ཞིག་སྔ་ས་ནས་ཡིག་ཐོག་ཕུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་སོ་སོར་དྲིས་ལན་བསྩལ་བ་1སྐབས་མཚམས་སོ་སོར་གསུང་སྒྱུར་གྱིས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་བསྒྱུར། མཇུག་ཏུ་ང་ཚོ་ཡང་ཡང་མཇལ་བའི་རེ་བ་དང༌། ཐུགས་སྨོན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པར། གསར་འགོད་པ་ཚང་མས་སླར་ཡང་དགའ་མགུའི་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་རྡེབ་བཞིན་པའི་མུར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད།

བསྐལ་པ་དུ་མར་བྱམས་བརྩེ་འོ་མའི་མཚོ།།

མཉེས་གཤིན་ཐུགས་ཀྱི་བུམ་པར་བསྲེལ་བ་ལས།།

ཕན་ཚུན་ཞི་གྲོས་བདུད་རྩིའི་འོད་སྣང་གིས།།

འགལ་རྐྱེན་མུན་ཚོགས་སེལ་བ་མཆོག་ཏུ་དགོངས།།

འོན་ཏེ་བདུད་ཀྱི་ལས་ཅན་དམར་དཔུང་གི།།

བསམ་སྦྱོར་ངན་པའི་གདུག་སྦྲུལ་གླལ་བའི་ཁར།།

ཉམ་ཆུང་བོད་མི་བཟུང་བའི་ངང་ཚུལ་དག།

དམྱལ་བའི་འཕྲུལ་འཁོར་ལས་ཀྱང་ཉམ་རེ་ང༌།།

དེ་བས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས།།

རྒྱ་དམར་དཔུང་གིས་བོད་ཁམས་ལུགས་མེད་དུ།།

བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་ངན་དགུའི་ཚུལ།།

འཛམ་གླིང་གོ་ལའི་ཁྱོན་ལ་ཐོག་མར་བསྒྲགས།།

1 སྐབས་འདིའི་གསུང་བཤད་དང་དྲིས་ལན་ཆ་ཚང་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འཁོད་བྱས་ཡོད།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

མི་རྗེ་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་མཆོག་མ་སུ་རིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་མོལ་དུ་ཕེབས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༢ ཉིན། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན། རྒྱ་གར་ནང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཡོངས་ནས་གུས་བཀུར་རེ་ལྟོས་ཆེན་པོ་ཞུ་བའི་དབུ་ཁྲིད། འཛམ་གླིང་ཐོག་སྙན་གྲགས་དང་ལྡན་པ་སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་མཆོག་ (Jayaprakash Narayan) དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ། དྲུང་ཡིག་བཅས་ནས་མ་སུ་རིའི་འབིར་ལ་ཧའོ་སི་ཕོ་བྲང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་སྐུ་རྐྱང་ཐོག ཀ་ཛི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱིས་གསུང་སྒྱུར་ཞུས་ཏེ། བོད་དོན་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ལྷག་ཙམ་རིང་གནང་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”སྐུ་ཞབས་ཉིད་ ༡༩༥༦ ལོར་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ངོ་མཇལ་བྱུང་བ་དེ་སྐབས་ཁྱེད་ཀྱིས་དྲང་བདེན་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་འདོད་ཡོད་གསུངས་པ་ལྟར། ད་རེས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་བྱུང་བར། ཁྱེད་ཀྱིས་ལམ་སང་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་དང༌། ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་དངོས་སུ་ཕྱག་ལེན་བསྟར་གནང་ལ་ཁོ་བོས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ད་རེས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་བོད་དོན་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ནས་ང་ཚོས་བོད་ལ་བདེན་རྒྱབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེ་ཐུབ་ཆེད། བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་བྱུང་བ་དངོས་བདེན་རྣམས་མི་དམངས་འདུས་འཛོམས་ཐོག་ཏུ་གསལ་ཙམ་ཞིག་ཤོད་འདོད་བྱུང་ཡང༌། སྐུ་ཞབས་འབྲས་སྤྱི་ཨཔ་རྦི་པན་ཊི་ (Apa.B.Pant) ནས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དངོས་བདེན་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཤིག་ང་ལ་གཏོང་རྒྱུ་གནང་བ་དུས་ཐོག་འཕྲོད་འབྱོར་མ་བྱུང༌།

དེར་བརྟེན་ཐོག་མ་བསམ་པ་ནང་བཞིན་བྱུང་མ་སོང་སྟེ། ཀ་ཏར་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་དོན་ཞིག་ལ་ང་རང་གིས་འགོ་འཁྲིད་པའི་བོད་དོན་དོན་གཅོད་ཚོགས་པ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུར་མོས་མཐུན་གཏན་འཁེལ་སོང་”ཞེས་དང༌། “ཉེ་ཆར་ཚེས་༢༠ ཉིན་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་མ་སུ་རིར་ཚོགས་འཛོམས་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་དོན་གསུང་གླེང་གནང་བ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ། གསུང་གླེང་འདིས་ཚང་མའི་བློ་དོགས་སེལ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་དེ། རྩ་དོན་ཐོག་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། འདི་སྐོར་སྲིད་བློན་གྱིས་སྔོན་ནས་མཁྱེན་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”འདི་སྐོར་སྲིད་བློན་གྱིས་སྔོན་ནས་མཁྱེན་ཡོད་པ་མ་རེད།

རྩ་དོན་ཐོག་སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་ ༡༩༥༤ ལོར་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་སུ་དམིགས་བསལ་རང་སྐྱོང་གཙང་མ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཁས་ལེན་ཐོག་མ་དེ་གནང་ཡོད་པས་མ་ཚད། ངོས་ལའང་དེ་དོན་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་བཀའ་སློབ་གནང་མྱོང་བ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ད་རེས་ངས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ང་ཚོ་བོད་འདི་སྔར་བཞིན་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་དགོས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་ནི་ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ངོ་མ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་ངས་ང་ཚོ་སྔར་བཞིན་རང་དབང་རང་བཙན་དགོས་ཞེས་བཤད་པ་དེ་སྲིད་བློན་གྱི་དགོངས་པར་བབས་ཡོད་མདོག་ཁ་པོ་མ་རེད”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “རྒྱ་མིས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་བརྩི་མེད་བྱས་ཚར་ནས། ད་ཆ་བོད་རང་གི་སྔར་གྱི་གནས་སྟངས་རང་བཙན་དགོས་པ་མ་གཏོགས། རང་སྐྱོང་ཟེར་བའི་གླེང་སྒྲོས་རྩ་བ་ནས་དགོས་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད། འདི་ཐོག་སྲིད་བློན་གྱིས་དགོངས་པ་ཟབ་ནན་བཞེས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ངས་ད་རེས་ལྡི་ལིར་སྲིད་བློན་མཇལ་ནས་བཀའ་མོལ་ཞུ་གི་ཡིན། བོད་དོན་ཐོག་སྲིད་བློན་ཁོང་རང་གི་དགོངས་འཆར་དང༌། མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གསུང་འཕྲོས་གསལ་པོ་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། ༡༩༥༦ ལོར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང༌། ལྷག་པར་སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་གྱིས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་བར་གྲོས་མཐུན་ཡི་གེ་བཞག་ཡོད་པ་དེ་དོན་ནང་གི་རང་བཙན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོང་ཆེད་ཐབས་མཁས་བྱས་ན་ལེགས། དེ་མིན་རྒྱ་བོད་བར་ཚ་གས་ཐེབས་ཏེ་ཧང་ག་རེ་ཡ་ནང་བཞིན་ཡོང་ཉེན་ཆེ་བས། དེ་ལུགས་བསམ་བློ་བཏང་ནས་བོད་དུ་ལོག་ན་ལེགས་སོགས་བཀའ་སློབ་ནན་ཏན་གནང་བའི་སྐོར་དང༌། སྔོན་ཟླ་ ༤ པ་ནང་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མ་སུ་རིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བར་ཕེབས་གནང་སྐབས་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གསུངས།

ཡང༌། སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “༥༦ ལོར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང་བཀའ་མོལ་ག་རེ་བྱུང་གནང་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྐབས་དེར་བོད་ས་ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་པས་བོད་མིའི་བློ་འདོད་ལ་མི་བབས་པའི་བཙན་ཤུགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་པོ་བྱུང་འདུག

དེར་བརྟེན་བོད་མི་ཁམས་པ་ཚོས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེ་ཆགས་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཁམས་ཁུལ་དེང་སང་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོ་མེད་པས་མ་ཚད། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུའང་དེ་བཞིན་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་སྤྱིར་བཏང་བོད་མི་ཚང་མས་དོགས་འདྲོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཐོག ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་དང༌། ལས་བྱེད་པའི་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་ས་གནས་ཀྱི་དངོས་དོན་གནས་ཚུལ་དང་མི་འཚམས་པ་བྱུང་དང་ཡོང་མུས་རེད། ལས་དོན་གང་ཅི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ཏེ་བྱེད་དགོས་པའམ། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་འདོད་བློ་དང་འཚམས་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཞི་ལྷིང་འཇམ་མཁས་ངང་ནས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད་ལ། རྒྱ་མིས་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པར་གོ་བསྡུར་དང༌། ཁོང་ཚོའི་རྒྱུས་བབས་དང་བསྟུན་ནས་ལས་ཀ་བྱས་ན་འོས་ཤིང་འཚམ་པ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པས་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ལས་ཀ་མ་འོས་པ་དང་མ་རན་པ་མང་པོ་རང་ཤེད་དང༌། དབང་ཤུགས་ཆེན་པོས་བྱེད་ཀྱི་འདུག འདི་འདྲ་བྱས་ན་རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་མཐུན་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད།

གང་ལྟར་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་བཅས་པའི་བོད་ཡུལ་གང་སར་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་གི་བར་ངོས་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལུགས་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལ་འཕྲོས་མོལ་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ག་རེ་ཞུས་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁོང་གིས་ངོས་རང་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ན་རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་མཐུན་ཡག་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་བོད་མི་རང་གིས་བྱེད་པ་ལས། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དབང་ཤུགས་མི་བྱེད། བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱང་བོད་པ་རང་གིས་འགོ་འཁྲིད་དེ་ཞི་འཇམ་གྱི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་དེ་བྱེད་པ་དང༌། དེ་ཡང་གཤམ་ནས་གྱེན་ལོག་ལྟ་བུ་མིན་པར། གོང་ནས་འོག་ཏུ་རིམ་བརྒྱུད་ཀྱིས་བྱེད་རྒྱུ། ད་ལྟ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུར་འདོད་མོས་མེད་ཚེ་ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་གཉིས་པའི་བར་འགྱངས་འཐུས་མ་ཟད། ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་གསུམ་པའི་སྐབས་ཀྱང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་དང་མ་བྱེད་དུས་དེའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་ཆོག་རྒྱུ། ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པས་བཙན་ཤུགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག་པར་བརྟེན། བོད་ནང་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པས་བཙན་དབང་གཏན་ནས་བྱེད་དུ་མི་འཇུག བོད་ལ་ཇི་གནང་ཁྱེད་རང་ (ྋགོང་ས་མཆོག་) གཙོ་ཆེ་བ་ལས། རྒྱ་རིགས་ནས་འདི་དང་འདི་བྱེད་དགོས་ཟེར་མཁན་ཡོང་གི་མ་རེད། རྒྱ་གར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་གང་ཅི་སྔར་བཞིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་གིས་ཐད་ཀར་ཐག་གཅོད་གནང་ན་འགྲིགས།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མ་གནང་ན་བོད་ནང་ཟིང་འཁྲུག་ཏན་ཏན་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཟིང་འཁྲུག་ལངས་ན་དྲག་གནོན་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་ཆོད་པ་ཡིན། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མིའི་ཁ་ལ་མ་གསན་པར། རྒྱ་བོད་མི་རིགས་དབར་ཞི་མཐུན་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང༌། བོད་ནང་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་ངེས་པར་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་དགོས། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཁོང་རང་གིས་གང་བཤད་པ་རྣམས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ཡིན་པས། འདི་ལ་འགྱུར་བ་མི་ཡོང་ངེས་ཅན་ཁས་ལེན་གཙང་མ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས་ལུགས་གསུངས་རྗེས། “ཡང་ངས་ཞར་བྱུང་དུ་ཞུ་དགོས་ཤིག་ལ། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་དམག་དཔོན་ཧོའོ་ལུང་ཡང་ངའི་སར་ཡོང་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་བོད་དུ་ལོག་སྟེ་རང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་བཞུགས་ན་ཡག་པོ་རེད་ཟེར་བ་སོགས་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་བརྗོད་པ་དེ་འདྲ་བསྐྱར་བཤད་ཐོག སེང་གེ་གངས་ལ་གནས་ན་སེང་གེ་དང༌། སེང་གེ་ཀླུང་ལ་བབས་ན་སྒོ་ཁྱིར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅེས་བཤད་བྱུང་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

ཡང་སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྗེས་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་དུས་ང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ནས། ཐོག་མར་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་དབར་ལ་མཐུན་ལམ་དང་མཉམ་འབྲེལ་དོན་ལ་གནས་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། བོད་ནང་གི་ལས་དོན་བོད་མིས་འཁུར་ལེན་བྱེད་དགོས་པ། དེང་དུས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང༌། རིག་གསར་དར་སྤེལ་གྱི་ལས་རིགས་ཐོག་རྒྱ་མིས་རོགས་རམ་ལག་ལེན་དངོས་སུ་འགེལ་དགོས་པ་སོགས་བོད་རྒྱའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། སྤྱིར་བཏང་མི་དམངས་ཚང་མར་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཅུང་ཟད་ཕན་པ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་སོང༌། དེ་ནས་མི་རིང་བར་ཁམས་ཕྱོགས་སུའང་ཅུང་ཟད་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ཡིན་ནའང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུའི་ངན་སེམས་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་རྩ་བ་ནས་བཏང་མེད་སྟབས། བོད་འདི་མགྱོགས་པོ་རྒྱ་ནག་གིས་ཟ་རྒྱུའི་བཙན་ཤེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ང་ཚོའི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དེ་འདྲ་སྔར་ལས་མངོན་གསལ་དོད་པ་ལག་ལེན་བསྟར་ནས། མཐའ་མ་ངོས་དང༌། བོད་གཞུང་ནས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་བཀའ་སློབ་གནང་བ་དང༌། སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ཁས་ལེན་བྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་རྒྱ་བོད་དབར་མཐུན་ལམ་ཞི་འགྲིགས་ཡུན་གནས་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་བཅོས་མིན་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བརྩི་མེད་དྲག་གནོན་བྱེད་རྐྱང་བྱས་རྐྱེན་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་གློ་བུར་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་འདི་ཆགས་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “བོད་རྒྱའི་གཞུང་གཉིས་དབར་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་ནས། ད་རེས་རྒྱ་མིས་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་བར་གྱི་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ནང་བྱེད་སྟངས་གང་འདྲ་བྱས་སྐོར་གསལ་ཙམ་ཞིག་ཤེས་འདོད་འདུག་པས། སང་ཉིན་གནངས་ཉིན་བཀའ་བློན་ཁོང་རྣམ་པར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་ཡག་པོ་འདུག ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་ངས་རོབ་ཙམ་ཞིག་ཞུས་ན་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས་མཇུག “༡༩༥༡ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་བཙན་ཤུགས་འོག་བོད་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་དེ་བཞག་དགོས་བྱུང་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། གྲོས་མཐུན་དེའི་རྗེས་འབྲེལ་རྒྱ་དམར་དཔོན་དམག་མང་པོ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཡང་བསླེབས་འབྱོར་གཏན་སྡོད་བྱས་པ་ནས་བཟུང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་བཙན་དབང་དྲག་ཤུགས་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་བཏང་བས། བོད་མཐའ་དབུས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚང་མ་རྒྱ་མི་ལ་མ་དགའ་བའི་སྣང་ཚུལ་ཤུགས་ཆེ་རང་ཤུགས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌།

ལྷག་པར་ ༡༩༥༥ ལོ་ནས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་རྩིས་མེད་ཐོག་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་དབང་གི་ཐོག་ནས་བོད་རིགས་གཅིག་གྱུར་ལ་དུམ་བུའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་གྱིས་བོད་ས་མདོ་ཁམས་ཁུལ་དམར་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་འགོ་བཙུགས་པར་ཡུལ་མི་ཚོས་མ་མོས་པའི་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་མཐར། ༡༩༥༦ ལོ་དཀྱིལ་ནས་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་མིའི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་འབད་པས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ནང་བཞུགས་སྲིད་ན་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་བཙན་འཕྲོག་དང་གཏོར་བཅོམ། བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོ་དགེ་བཤེས་སོགས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག རབ་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱ་སར་ཕབ་པ་དང་ཡང་ན་ཁྱིམ་པ་མི་ནག་མཉམ་འཇོག་པ། ཡུལ་གྱི་འགོ་དཔོན་དང་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་དང་དགའ་མོས་ཡོད་པ་ཚོ་ལོག་སྤྱོད་པ་དང་གྲལ་རིམ་དགྲ་བོ་ཞེས་མིང་བཏགས་ནས་བསོད་རྡུང་བཙོན་འཇུག སྤྱི་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་དངོས་ཡོད་ཚད་ཧམ་འཕྲོག་སོགས་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་དྲག་གནོན་ཚད་མེད་བྱས་སྟབས། ༡༩༥༧ ལོར་བོད་མི་ཁམས་པ་དང་ཨ་མདོ་ཚོས། རྒྱ་དམག་དབར་དམག་འཐབ་དངོས་སུ་བྱས། དེ་ནས་མདོ་ཁམས་ཀྱི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་འབྱོར་དང་འབྱོར་མུས་ཚོའི་སར་ནས་དེའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སོགས་བོད་ཡུལ་གང་སར་ཁྱབ་ནས་བོད་མི་ཚང་མར་འཇིགས་སྣང་སྔར་ལས་ལྷག་པ་བཟོས་པ་དང༌། ལོ་དེར་མདོ་ཁམས་ཁུལ་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་པའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་བོད་ཡུལ་གང་སར་ཟང་ཟིང་བྱེད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན། རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་འགྱངས་པ་ཡིན་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། དེ་ནི་སྐབས་དེར་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བྱས་ཟིན་མེད་པའམ། དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུར་གྲ་མ་འགྲིགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་མི་རིང་བར་བོད་ས་གང་སར་རྒྱ་དམག་གི་དྲག་ཤུགས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་བཏང་བས་མ་ཚད། ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ། ཡུལ་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བཙོན་འཇུག་གསོད་བརྡུང་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་མནར་གཅོད་གཏོང་བ་དང་དུས་མཚུངས། བོད་ས་ཤར་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མི་མང་པོ་ཡུལ་སྤོས་བྱས་སྟབས། ༡༩༥༨ ལོར་ཁམས་པ་དང༌། ཨ་མདོ་བ་མང་པོ་རང་ཉིད་མི་རབས་ནས་མི་རབས་གནས་ཡུལ་བོད་པ་རང་གི་ས་ཆ་དང༌། རང་གི་ཁྱིམ་ཁང་དུ་སྡོད་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སུ་གྱར་བས་མ་ཚད། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་དེ་ཁུལ་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་འཛུལ་བྱ་ངན་དངོས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་རྩ་བའི་བོད་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་མཐོང་སྟེ་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་བྲོས་འབྱོར་བྱུང་བ་དང༌། ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་དུ་དགོན་པ་ཉིས་སྟོང་སྐོར་གཏོར་བཤིག་བཏང་ཐོག སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ལོག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཚུལ་དང༌། དེའི་རྗེས་འབྲང་རྣམས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཚུལ། བླ་མ་རྣམས་ཇག་པ་སེར་པོ་ཡིན་ཚུལ་དང༌། གྲྭ་པ་རྣམས་རྐུན་མ་དམར་པོ་ཡིན་ཚུལ། ཆོས་ཟེར་བ་དེ་དུག་ཡིན་པས་ཆོས་རྩ་མེད་མ་བཟོས་ན་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་ཐབས་མེད་པའི་སྐོར་བོད་ཡིག་གསར་ཤོག་མང་པོ་བོད་ས་མདོ་སྟོད་མདོ་སྨད་ཁུལ་བཀྲམས་པ་དེ་གྲས་ལྷ་སར་འབྱོར་བ་དང༌། ལྷ་སའི་ལས་བྱེད་སློབ་གྲྭ་བ་དང༌། ལྷ་ས་སློབ་གྲྭ་འབྲིང་བའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་དང༌། གཞོན་ནུ་ཚོགས་མི་ཚོར་ཆོས་ཟེར་བ་དེ་ཕན་མེད་གནོད་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་རྒྱ་མིས་དམིགས་བསལ་གྱིས་གོ་གསེད་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙུགས་པའི་ལྷ་སའི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་སྔར་གྱི་མཛད་ལམ་ལྟར་ལོ་རེ་དབྱར་ཁ་ངོས་མཇལ་ཁ་ཐེངས་རེ་ཡོང་གི་ཡོད་པའང༌། གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་རྨོངས་དད་ཀྱི་བག་ཆགས་འགོས་རྒྱུར་བཤད་དེ་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་ཀྱང་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ངོས་ལ་ཇི་བཤད་དང་ཕྱོགས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལག་ལེན་མངོན་སུམ་འཛེམ་མེད་དུ་བསྟར་བ་བཅས་ཀྱི་རྗེས་འབྲས་ལ་བརྟེན་ནས། མཐའ་མ་ད་རེས་ལྷ་སར་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཉེས་མེད་བོད་མི་ཉམ་ཆུང་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བ་སྡེབ་གསོད་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་དེ་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ནས་མུ་མཐུད་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྱོན་ལ་དྲག་གནོན་ཉིན་བསྟུད་བྱས་ཏེ། དེང་སང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་གང་ས་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་གསུངས་མཐར། ད་དུང་ཞིབ་ཆ་བཀའ་ཤག་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “རྒྱ་མིས་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་བཟོ་ཐབས་བྱས་ཡོད་དམ།” ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལོས་ཡིན། དཔེར་ན་ ༡༩༥༦།༥༧ ལོ་ནས་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་ནང་རྒྱ་མི་ཕོ་མོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡུལ་སྤོས་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། དེང་སང་བོད་རིགས་ཨ་མདོ་བ་མི་གཅིག་རེ་སྡོད་སར་རྒྱ་རིགས་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་ཙམ་རེ་གནས་ཆགས་བྱས་གཤིས། ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་རྩ་སྟོང་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཁམས་ཁུལ་དུའང་བྱུང་ཡོད་པས་མ་ཚད། ཉེ་ཆར་གོ་ཐོས་སུ་བོད་དབུས་གཙང་ས་ཁུལ་ལའང་རྒྱ་མི་གཞིས་ཆགས་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཁག་སྔ་རྗེས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་འདུག

༡༩༥༥ ལོར་ངོས་རང་རྒྱ་ནག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས། ལིའུ་ཧྲའོ་ཆིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་གནས་ལུགས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཞུས་འདུག ‘བོད་དེ་ས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རེད་དེ། མི་འབོར་ཉུང་ཉུང་རེད། རྒྱ་ནག་ལ་མི་འབོར་མང་པོ་ཡོད་སྟབས། ས་མི་བརྗེ་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་འདུག་’ཅེས་ཞུས་འདུག ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ཤོག་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་མཐོ་གྲས་གནད་ཡོད་ཅིག་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་གང་བཤད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ངོ་མ་ཡིན་པར་ཐག་བཅད་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་ས་མདོ་སྟོད་མདོ་སྨད་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་གནས་ཆགས་པའི་བོད་ཀྱི་བདག་པོ་བོད་རིགས་རྣམས་ ༡༩༥༧ ཕན་ནས་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་བྲན་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་ཚར་བ་དང༌། དེ་མིན་གྱི་བོད་ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་གནས་པའི་བོད་ཀྱི་བདག་པོ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱང་དེང་སང་རྒྱ་མིའི་བྲན་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

ངའི་ཕ་ཡུལ་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་སྐབས་སམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ། བོད་ནང་དུས་བདེ་ཞི་འཇགས་ཀྱི་ཐོག་ལ། ཟས་གོས་དང༌། སྡོད་ཁང་སོགས་སྤྱིར་བཏང་མི་མང་གི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་གང་ས་ནས་འགྲིགས་ངེས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བའི་དམག་དཔུང་ཁྱོན་ཆེ་བོད་ས་གང་སར་བཙན་འཛུལ་གཏན་སྡོད་བྱས་པ་དེ་ནས་བཟུང༌། བོད་ནང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་བཟའ་བཅའ་དཀོན་པོ་དང༌། ཟས་གོས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འཕར་བ། སྡོད་ཁང་དཀོན་པོ་དང༌། ཁང་གླ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་སོགས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་ཐབས་ལ་གནོད་ཚབས་ཚད་མེད་པ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་ལའང་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མི་དགོས་པ་རེད།

སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་གི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཆ་མཚོན་ནའང༌། བོད་སློབ་རྣམས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རྒྱ་མིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་དགོས་པ་དང༌། སློབ་ཚན་ཁག་གི་བརྗོད་དོན་ནི། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། དམར་པོའི་ལྟ་བ་དང་སྲིད་བྱུས། བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ཚུལ་ཁུངས་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསར་བཟོས་དེ་རིགས་མ་གཏོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ཐོག་མ་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་བོད་ཡིག་བསླབ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ཡོད་པ་དང༌། སློབ་ཚན་གྱི་བརྗོད་དོན་ཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་དང༌། བོད་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྙིང་བསྡུས་སོགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། ༡༩༥༧ ལོ་ནས་ཁོང་ཚོའི་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གི་དུས་ཚོད་ཉུང་དུ་བཏང་བས་མ་ཚད། བོད་ཡིག་སློབ་དེབ་ནང་གི་བརྗོད་དོན་ཡང་དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་དམར་པོའི་སྲིད་དོན་ལྟ་སྤྱོད་འབའ་ཞིག་ལས། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་དྲི་མ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་བཟོས་འདུག དེ་རྗེས་ལྷ་སའི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་ཁག་གི་ནང་ལའང་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གི་དུས་ཡུན་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་སྦྱོང་དུས་ཡུན་མང་དུ་གཏོང་བ་སོགས་གོང་དང་འདྲ་བའི་སྲིད་བྱུས་གསར་པ་ལག་ལེན་བསྟར་ཡོད་པ་རེད།

དེ་དང་དུས་མཚུངས་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་ལས་དོན་ཐོག་ལའང་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་སྲིད་དཔོན་རིགས་ནས་ཐེ་བྱུས་གང་ཐུབ་བྱེད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༥༦ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེའི་གཙོ་འཛིན་གྱི་མིང་ངོས་རང་ལ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་འོག་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་དང༌། ལས་བྱེད་རིམ་པ་ཁག་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ལས་དོན་ཐོག་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་དམར་པོའི་ཚོགས་པ་དེ་ཡིན། རྒྱ་མི་དམར་ཤོག་ཁོ་རང་ཚོ་རང་གིས་འཆར་གཞི་གང་བཟོས་པ་དེ་རང་ལ་གཏན་འཁེལ་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ལས། ང་ཚོས་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་དང་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་པའི་རིགས་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཆོག་གི་མ་རེད།

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་མཚོན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། ཡུལ་སྡེ་གང་སར་རྒྱ་མིའི་དམག་སྲིད་དཔོན་རིགས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་ནི། ཁོང་ཚོའི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ངོས་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་རྩ་དོན་དང་ཕྱོགས་འགལ་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་རེད། དཔེར་ན། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ངོས་ལ་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་གང་ཅི་སྔར་བཞིན་ཐད་ཀར་བྱས་ན་འགྲིགས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་ཀྱང༌། དངོས་དོན་ཐོག་ཀ་སྦུག་ཐར་པ་ཆོས་གླིང་དགོན་དང༌། རྡོར་གདན་བོད་དགོན་དུ་མཁན་པོ་རེ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་ངོས་ཀྱི་ཐད་ཀར་བསྐོ་གཏོང་བྱེད་པ་དེ་ཐད་ལའང་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་ནས་ཁོ་ཚོར་གོ་བསྡུར་མ་བྱས་པར་བཏང་མི་ཆོག་པའི་ཀ་ཀོར་བཤད་འདུག རྒྱ་དཔོན་ཁོ་ཚོའི་བྱེད་སྟངས་འདི་རིགས་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བསྟར་བ་ཞིག་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་ནས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་འདོད་དོན་དང༌། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ཁས་ལེན་བྱས་པ། ངོས་དང་བོད་གཞུང་གིས་ལེགས་ལམ་ཆེ་བའི་ཐབས་བྱུས་བཟུང་བ་བཅས་ཚང་མ་དང་རྒྱབ་འགལ་གྱི་གཡོ་འགུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རང་ཤེད་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་བས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ད་རེས་ཀྱི་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་འདི་བྱུང་བ་རེད། འདི་སྐོར་ཕུགས་འདེད་བཏང་ན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྲིད་བྱུས་གདུག་རྩུབ་ཅན་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་བ་རེད་ཅེས་ཐག་བཅད་ཆོག དེ་ལྟར་མིན་ན་འདི་ལྟ་བུའི་ཡོ་ལང་ཆེ་བའི་དྲག་གནོན་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པ་འདི་འདྲ་བྱེད་མི་ཐུབ་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ད་རེས་འདི་ལྟ་བུའི་ཛ་དྲག་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་གློ་བུར་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེའི་སྐོར་གསལ་ཙམ་ཞིག་ཤེས་འདོད་འདུག་”ཅེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”སྐབས་དེར་ངོས་རང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཚོའི་སྣང་ངོར་ཡང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་གློ་བུར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར། རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་ལས་འགུལ་དུས་བཀག་གིས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་དེ་ནས་མི་རིང་བར་ར་འཕྲོད་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༢ པ་ནང་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཆེ་ཤོས་དེར་ངེད་རང་ལྟད་མོར་ཡོང་དགོས་མགྲོན་འབོད་ནན་ཆེ་བྱུང་བ་དེ་དོན་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན། ཡིན་ནའང་དུས་ཚེས་ངེས་གཏན་འཁེལ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་རྗེས་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༧ ཉིན་རྒྱ་དམར་ཕྱོགས་ནས་ལྟད་མོར་གང་མྱུར་ཡོང་དགོས་བསྐྱར་སྐུལ་བྱས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་འགྲོ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་ཡིན། ཚེས་ ༩ ཞོགས་པ་རྒྱའི་དམག་དཔོན་གྱིས་ངོས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ལ་སྐད་ཆ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཤད་འདུག ‘ད་རེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་སྐབས། ཁྱེད་རང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་སྲུང་གཅིག་ཀྱང་འཁྲིད་ཡོང་མི་དགོས།

གལ་ཏེ་དམག་མི་གཉིས་གསུམ་འཁྲིད་འདོད་ཡོད་ན་ཁོ་ཚོས་གོ་མཚོན་གང་ཡང་འཁྱེར་ཆོག་གི་མ་རེད་’ཟེར་བ་སོགས་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་བཀའ་ཞིག་བཏང་འདུག དེའི་སྔོན་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བཀའ་བཀོད་གཏོང་ལམ་གང་ཡང་མེད་པར། ད་རེས་འདི་འདྲ་བྱེད་དགོས་ག་རེ་ཡིན་ནམ་བསམ་པའི་དོགས་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་འདུག དེ་ཐོག་ཉིན་སྔོན་མ་ཕྱི་ཚེས་ ༨ ཀྱི་མཚན་གུང་ལ་གོང་སྨོས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དེར་རྒྱ་དམག་ཕོན་ཆེ་གསང་སྟབས་ཀྱིས་འབྱོར་བ་དེ་ཁུལ་བོད་མི་ཚོས་ངེས་གསལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འདུག་པ་མ་ཟད།

ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་གུང་ཙམ་ལ་རྒྱ་དཔོན་གྱིས་ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་བོད་དམག་བསྐོར་སྲུང་བར་སང་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་གྱི་ཉེ་འགྲམ་རྡོ་ཟམ་བརྒལ་ནས་བོད་མི་སུ་ཡང་ཕྱིན་མི་ཆོག་ཅེས་མི་དམངས་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་འདུག མཐར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཉེ་སྐོར་དང་བཅས་པའི་བོད་མི་ནང་ཁུལ་གང་སར་ཚང་མ་དོགས་འདྲོག་སྐྱེ་དགོས་པའི་གསར་འགྱུར་དངངས་ཚབས་ཅན་ཞིག་གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་དུ་ཁྱབ་བཤད་བྱས་འདུག སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱི་ཐད་ནས་རྣམ་རྟོག་གང་ཡང་མེད་པར། ཕྱི་ཉིན་དུས་བཀག་དེ་རང་ཐོག་ལྟད་མོར་འགྲོ་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་བསྡད་ཡོད།

ཕྱི་ཚེས་ ༡༠ ཞོགས་པ་ངོས་རང་འཆར་ཅན་ལྡུམ་རའི་ནང་འཆམ་འཆམ་བྱེད་མུས་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་ཙམ་ཞིག་ལ། ངོས་སྡོད་ས་ནོར་བུ་གླིང་གའི་གཞུང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་ཙམ་ནས་མི་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་འུར་ཚིག་སྒྲ་གསལ་པོ་མེད་པ་ཞིག་གློ་བུར་དུ་ཐོས་བྱུང༌། དེ་འཕྲལ་ལས་བྱེད་གཉིས་བལྟ་བར་བཏང་བ་ནས་གཅིག་མྱུར་བར་ཕྱིར་ལོག་གིས་བརྗོད་གསལ། ‘ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་མི་དམངས་ཕོ་མོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཤིག་འདུས་འཛོམས་བྱས་ནས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་མ་ཕེབས་རོགས་གནང་ཞེས་སྐད་འབོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག་’ཟེར། དེ་ནས་མི་རིང་བར་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་བཅས་ངོས་ཀྱི་སར་ཡོང་ནས་ཁ་སང་གི་གནས་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ལ། མདང་དགོང་ཡང་རྒྱ་དམག་ཡོད་པའི་རླངས་འཁོར་མང་པོ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཁག་ཏུ་འབྱོར་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བརྗོད་བྱུང་བ་དང༌། དེ་མཇུག་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དང༌། བཀའ་བློན་ལས་རོགས་ཤན་ཁ་བ་ (བཤད་ཟུར།) བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ཁོང་ཚོ་གསུམ་ཡང་བསྟུད་མར་འབྱོར་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང་གྲོས་བསྡུར་གྱི་མཐར། ལྷ་སའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་འདུན་ཇི་བཞིན་ངོས་རང་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ལྟད་མོར་མ་བསྐྱོད་ན་ལེགས་པའི་སྐོར་སོགས་གནས་ལུགས་གསུངས་བྱུང་བ་དེ་དོན་བྱ་རྒྱུར་ཐག་བཅད། དེ་འཕྲལ་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་གིས་ངོས་རང་ལྟད་མོར་མི་འགྲོ་རྒྱུར་ཐག་བཅད་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཚོ་རྒྱའི་དམག་དཔོན་ངོ་གཏུག་ཏུ་བསྐྱོད་དེ་གནས་ལུགས་གསེད་བཀྲོལ་བྱ་རྒྱུ། མི་དམངས་རྣམས་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པའི་ངང་ནས་རང་གནས་སུ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་དགོས་ཞེས་མང་ཚོགས་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད།

དེ་ནས་བཀའ་བློན་ཁོང་ཚོ་གསུམ་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ངོ་གཏུག་ཏུ་བསྐྱོད་དེ་གནས་ལུགས་གསེད་བཀྲོལ་བྱེད་སྐབས། རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ཁོང་ཁྲོ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་སྒོ་ནས་ད་རེས་ཀྱི་མི་དམངས་སྡེབ་ཟིང་བྱེད་པའི་ཁག་འགན་ཡོངས་རྫོགས་བཀའ་བློན་ཚོས་འཁུར་དགོས་ཟེར་བ་ལྟར་འཁྱེར་ཏེ་ཁོང་ཚོ་ནོར་གླིང་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱུང་ཡང༌། ལྷ་སའི་མི་དམངས་རྣམས་རང་རང་གི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་རྒྱུ་ཕར་བཞག ད་དུང་ལྷ་ས་ཉེ་སྐོར་གྱི་མི་དམངས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་འཕར་དུ་འཛོམས་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་བསྐོ་བྱས་ཐོག དང་པོ་ངོས་ཀྱི་སྲོག་ཕྱྭར་ཉེན་སྲུང་ཆེད་དུ་ནོར་གླིང་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ནང་དུ་མི་དམངས་ཀྱི་དང་བླངས་སྲུང་བྱ་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། གཉིས་པ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་ལ་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་དགོས་པ། དེའི་དོན་དུ་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ལམ་སང་འཚོག་དགོས་པ་བཅས་ལ་གྲོས་འཆམས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དེ་དོན་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ་རྒྱ་ཕྱོགས་སུ་ཞི་འཕྲོས་མཐུད་ཐབས་བྱས། དེ་དང་དུས་མཚུངས་ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་བུད་མེད་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་སྡེབ་འཛོམས་ཞི་བའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་ཏེ། ‘རྒྱ་མི་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་རྒྱུགས་ཤིག བོད་འདི་ང་ཚོ་བོད་མིའི་ཡིན། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་ཟེར་བ་’སོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆེན་འཕྱར་བཞིན་དྲང་བདེན་གྱི་སྐད་འབོད་བྱས་པ་དེས་རྒྱ་དཔོན་ཚོའི་མཚང་ལ་ཕོག་སྟེ་ཁོང་ཚོའི་ཁོང་ཁྲོ་སྔར་ལས་ཆེ་བར་གྱུར་འདུག

ངོས་དང༌། བཀའ་ཤག་ནས་རྒྱ་དཔོན་གྱི་ཁོང་ཁྲོ་ཞི་ཐབས་དང༌། གནས་ཚུལ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་ཐབས་བྱེད་མུས་ལྟར། ངོས་ཀྱིས་རྒྱའི་དམག་སྤྱི་ཐན་ཀོན་སན་ལ་ཞི་མཐུན་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ཡི་གེ་སྔ་རྗེས་གསུམ་བཏང་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ང་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུ་སྔོན་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཐག་བཅད་ཟིན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་རྩ་བ་ནས་མ་བཏང་བར། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ཡིག་ལན་ཞིག་འབྱོར་བའི་ནང༌། ང་སྡོད་ས་ཏན་ཏིག་གར་ཡོད་འཕྲལ་མར་ལན་གསལ་དགོས་ལུགས་འཁོད་འདུག་པ་དང༌། གོང་ཚེས་ཀྱི་དགོང་དྲོ་ནོར་བུ་གླིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་མིས་མེ་སྒྱོགས་གཉིས་རྒྱག་འཕེན་བྱས་འདུག་པ་དེ་ནས་རྒྱ་དམག་གིས་ང་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུར་ངེས་པ་གསལ་རྟོགས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཉིན་དེ་གའི་མཚན་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ང་ཚོ་གློ་བུར་དུ་ནོར་གླིང་ནས་ཐོན་ཏེ་ལྷོ་ཁར་ཤར་བསྐྱོད་བྱས། ལྷོ་ཁ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ནས་རྒྱ་ཕྱོགས་སུ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན།

འོན་ཀྱང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༠ ནམ་འོག་ནས་ངོས་སྡོད་ས་ནོར་བུ་གླིང་ག་དང༌། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གང་སར་སྔོན་ལ་མེ་སྒྱོགས་མང་པོ་བརྒྱབ། དེ་ནས་རྒྱ་དམག་ཕོན་ཆེ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བསྐོར་འཛུལ་དང་དུས་མཚུངས་མེ་མདའ་སྦག་སྦག་བརྒྱབ་པ་སོགས་གློ་བུར་དྲག་གནོན་བྱས་འདུག དེས་མ་ཚད་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་ལན་འཕྲིན་སྐྱེལ་མཁན་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་བྱུང་བ་བཅས་ད་ཆ་བོད་ནང་བསྡད་དེ་ཞི་འཕྲོས་ཐུབ་རེ་རྩ་བ་ནས་བྲལ་སྟབས། ང་ཚོའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ཡོང་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱས་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བར་བསམས་པ་དེ་དོན་མཐའ་མའི་གཏན་འགེལ་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “རྒྱ་དམར་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་དམར་པོའི་ཤོག་ཁག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ལ་ཕྱག་བྲིས་གསུམ་གནང་བ་དེ་ལ་འཇུས་ནས་འུར་གཏམ་ཤུགས་ཆེ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་འདུག འདིའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་གསལ་བཤད་ཕྲན་བུ་གནང་འདུག་ཀྱང༌། དེ་ཙམ་གྱི་གསལ་ཁ་དོད་པོ་ཞིག་བྱུང་མི་འདུག་པས། འདི་སྐོར་ད་ལྟ་གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་གསལ་ཆ་ཆེ་ཙམ་ཞིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་དོན་རང་བྱ་རྩིས་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཡང༌། སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་གཞུང་ནས་གང་ཅིའི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་ཐབས་གནང་བ་རྣམས་རྒྱ་མིས་ལག་ལེན་བསྟར་དུ་མ་བཅུག་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་འདུག་པས། རྒྱ་མིས་དེ་འདྲའི་འགོག་རྐྱེན་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”བོད་གཞུང་གིས་དེང་དུས་གསར་བརྗེའི་ཉམས་མྱོང་བླངས་པའི་ཐོག་ནས། བོད་མི་མང་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་ཀུན་ཏུ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་བཅོས་བསྒྱུར་རིམ་བསྟུད་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་གསལ་པོ་བཀོད་ཡོད།

དཔེར་ན། བོད་གཞུང་ནས་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་དུ་བཙུགས་ཏེ། ཁྲལ་ཆག་བུན་ཆག་ཀྱང་བཏང་ཟིན་པས་མ་ཚད། ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་སྔར་གྱི་གཞུང་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་ལ་དམངས་གཙོའི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་སོགས་ལེགས་བཅོས་བྱ་དགོས་རབ་དང་རིམ་པ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་འཆར་གཞི་དེ་དོན་ལག་ལེན་དངོས་སུ་བསྟར་བ་ཡིན་ཚེ་བོད་མི་ཚང་མས་བློ་མོས་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་རྒྱ་མིས་རྒྱ་ནག་ནང་ལ་དམར་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་བོད་ནང་བྱེད་མི་ཐུབ་རྒྱུ་ངེས་ཅན་ཡིན་གཤིས། རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་ལམ་ལྷོངས་མི་ཡོང་བའི་དོགས་པ་དང༌། ལྷག་པར་མི་དམངས་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པའི་ལས་དོན་ཆུང་ཚག་གཅིག་ཡིན་ཡང༌། རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོས་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོ་སོ་འཁྱེར་དུ་འཇུག་དགོས་པ་དང༌། དེ་མིན་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བྱ་བ་བཟང་པོ་གང་འདྲ་ཞིག་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ཚང་མར་ཁོང་ཚོས་བཀག་འགོག་བྱེད་རྐྱང་བྱས་བྱུང་བ་འདི་ནི། ང་ཚོ་བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དུས་བསྟུན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་བྱ་བར་གེགས་སྐྱོན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་བྱུང༌།

ཡིན་ནའང༌། རྒྱ་མིས་དཀར་ནག་ཕྱིན་ཅི་གཙང་མར་བསློགས་ཏེ། བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་མི་དགའ་བ་དང༌། རྙིང་ཞེན་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་ཚུལ་བོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཡོངས་ལ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་གང་སར་ཡང་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་བྱས་འདུག

དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་མི་དམར་པོས་རྒྱ་ནག་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ནས་མི་རིང་བར་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་དང༌། བོད་མི་དམངས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་སྔོན་ཆད་བོད་ཁེར་རྐྱང་དུ་བསྡད་ཆེ་བའི་སྐྱོན་དང༌། བོད་ཀྱི་གཞུང་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ཐོག་རྙིང་ཞེན་ཆེ་བའི་སྐྱོན་མཚང་ཇི་ཡོད་གསལ་པོར་མཐོང་ནས། དུས་བསྟུན་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་མཁན་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ལྷགས་འབྱོར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ནས་སྔོན་ཆད་བོད་ནང་འཛམ་གླིང་གང་སའི་དུས་འགྱུར་དང་བསྟུན་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་མ་ཐུབ་པས་ད་ཆ་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་བ་དཔོན་དམག་དངོས་སུ་བསླེབས་པ་འདི་འདྲ་བའི་ཉམས་མྱོང་སྙིང་ལ་ན་ཟུག་ཐེབས་པ་ཞིག་ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མར་བྱུང་སྟབས། རང་གི་ཡུལ་དུ་རང་གི་གཞུང་དང༌། རང་གི་མི་དམངས་མཉམ་མཐུན་ཐོག་ནས་དགོས་ངེས་ཀྱི་བཅོས་སྒྱུར་གང་ཡང་གཏོང་རྒྱུར་འདོད་མོས་གཅིག་གྱུར་ཡོད་པ་ནི། སྐབས་དེ་ནས་རང་ཤུགས་སུ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་རྗེན་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ཚེས་ ༢༣ དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༣ ནས་ ༦ བར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་ལྷན་དུ་བོད་དོན་སྐོར་མུ་མཐུད་བཀའ་མོལ་གནང་སྐབས། ཐོག་མར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་རེས་ལྷ་སར་བོད་མི་དམངས་སྒེར་ལངས་བྱས་ནས་‘ང་ཚོ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན། བོད་འདི་ང་ཚོ་བོད་མིའི་ཡིན། རྒྱ་མི་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིར་ལོག་རྒྱུགས་’ཞེས་ཡིག་ཆེན་འཕྱར་འཁྱེར་དང༌། སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེ་བྱས་འདུག་པ་དེ་ནི། བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་དུ་རྒྱུན་དུ་བསམ་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ག་རང་སྐབས་དེར་གཞི་ནས་དངོས་སུ་བཏོན་པ་ཞིག་རེད། དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་བོད་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་དེ་བཞག་དགོས་བྱུང་བ་དེ་དོན་དངོས་དང༌། བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་བོད་གཉིས་པོ་ཞི་མཐུན་འཇམ་ཐབས་ངང་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཕྱོགས་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པའི་དགོས་ངེས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་ཐབས་བྱེད་མུས་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༥༦ ལོར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་བཀའ་སློབ་ནན་ཏན་གནང་བ་དང༌། སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ཁས་ལེན་དེ་ཙམ་བྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་ཐོག་ནས། རྒྱ་བོད་ཞི་མཐུན་ལེགས་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་སྐབས་སུའང་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་བཅས་པའི་བོད་ཡུལ་གང་ས་ནས་བོད་འདི་སྔར་བཞིན་རང་དབང་རང་བཙན་དགོས་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་དབང་འོག་ཏུ་ནམ་ཡང་སྡོད་འདོད་མེད་པའི་ཡི་གེ་སྔ་རྗེས་རིམ་པར་འབྱོར་བྱུང་བས་མ་ཚད། ད་རེས་ངོས་དང༌། བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་འཁོར་བཅས་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་བའི་ལམ་བར་ས་གནས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡོད་མཁན་ཚོ་སྨོས་ཅི། སྤྱིར་བཏང་གྲོང་གསེབ་པ་རྒད་པོ་རྒན་མོ་དར་གཞོན་ཐུག་ཚད་ཚང་མས་ཀྱང་ཁ་གཅིག་གྲགས་ཀྱིས་‘ང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་འོག་ཏུ་སྡོད་འདོད་རྩ་བ་ནས་མེད།

བོད་རང་དབང་རང་བཙན་སྔར་བཞིན་ཡོང་བ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་གནང་རོགས་’ཞེས་ངུ་འབོད་བྱེད་པ་དང༌། དེ་རྗེས་བཙན་བྱོལ་བ་རིམ་བསྟུད་དུ་འབྱོར་བཞིན་པའི་གདོང་ལའང་‘རྒྱ་གར་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་བསྐྱར་དུ་ལོན་པ་ཞིག་བྱེད་རོགས། ང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་འོག་ཏུ་ནམ་ཡང་སྡོད་འདོད་མེད་’ཅེས་སོགས་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པའི་ལན་འཕྲིན་མང་པོ་བསྐུར་འབྱོར་བྱུང་བ་དང༌། ང་རང་གིས་གཙོས་པའི་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་འགན་དབང་འཛིན་མཁན་གང་འཚམས་ཤིག་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་དགོས་པའི་དམིགས་དོན་ཡང་ང་ཚོ་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་སྲོག་འགོ་ཐོན་ཙམ་དང༌། འཚོ་ཐབས་འགྲིགས་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་རྩ་བ་ནས་མིན་པར། རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་གི་རེ་འདོད་འགྲུབ་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་དེ་རིང་ངོས་ནས་ཁྱེད་ལ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་དཔེ་སྟོན་ཁ་ཤས་ཤིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་མཇུག

འདས་ལོ་ ༡༩༡༡ ནས་ ༡༩༥༡ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་རྒྱ་བོད་གྲོས་མཐུན་ཟེར་བ་དེ་མ་བཞག་བར་གྱི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མའི་གནས་སྟངས་དཔེ་སྟོན་གསལ་བར་གསུངས་ཐོག “ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དངོས་དོན་གནས་སྟངས་འདི་ལྟར་ཡིན་པ་དང༌། བོད་མི་མང་ཚང་མར་རང་དབང་སླར་གསོ་འདོད་པའི་སེམས་ཤུགས་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ད་ལྟ་ཁྱེད་ནས་གསལ་ཙམ་མཁྱེན་པ་ལྟར། འདི་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་དོན་དང་ལྡན་པའི་རེ་འདོད་ཤུགས་ཆེ་དེ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ལས་འགན་རྩ་ཆེ་དེ་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཐུབ་པ་རྣམས་ལ་འཁྲི་ཡོད། འདི་ལྟ་བུའི་ལས་འགན་ཆེན་པོ་འདི་ང་ཚོས་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་ངམ། ལོ་ཁ་ཤས་ནང་འགྲུབ་ཐུབ་ན་རབ་དང༌། དེ་མིན་མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་འགོར་ཡང་ངེས་པར་དུ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་གི་འབད་རྩོན་མཐར་སྐྱེལ་མ་བྱས་པར་སྡོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད། ལས་འགན་འདི་ནི་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་གནོན་དང༌། གདུག་རྩུབ་མནར་གཅོད་འོག་ཏུ་སྲོག་དོར་བའི་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོས་ང་ཚོ་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་གསོན་ཞིང་བདེ་བར་འཁོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཁ་ཆེམས་བཞག་པའི་ལས་འགན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྟབས། ང་ཚོས་ལས་འགན་འདི་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།

དེར་བརྟེན་ངོས་ཀྱིས་ཁ་སང་འདི་གར་འབྱོར་འཕྲལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་ས་འདྲེས་ཁྱིམ་མཚེས་ཞི་མཐུན་དུ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འཕགས་བོད་དབར་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཚོང་དོན་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༥༦ ལོ་ངོས་དང༌། བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་དུས་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ནས་འཕགས་བོད་དབར་གྱི་མཛའ་འབྲེལ་སྔར་བས་དམ་ཟབ་ཆེ་རུ་སོང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ལ་བློ་ཡིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏོད་པའི་སྒོ་ནས་རེ་ལྟོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། དེ་དོན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ད་རེས་ང་ཚོར་སྡུག་ཐོག་སྡུག་གིས་ནོན་སྐབས་འདིར་ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་དྲང་ཞིང་འོས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་སོགས་གནས་ལུགས་ནན་པོ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་མུས་ལ་སྔ་འཕྲོས་ལྷིང་ཆ་གང་ཆེ་བྱས་ལེགས་གསུངས་བྱུང༌།

ང་ཚོས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སློབ་སྟོན་ལྟར། བར་དེར་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དུ་བསྡད་དེ། ད་ཡོད་ཤིན་ཏུ་དངངས་འཚབ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཅན་དེ་གྲང་སངས་གཏོང་བའམ། རྒྱ་མིའི་ཁོང་ཁྲོ་ཞི་འཇགས་སུ་གཏོང་བ་དང་དུས་མཉམ། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ལ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་ཉམ་ཆུང་རང་དགར་སྡོད་པའི་བོད་མི་རྒན་བྱིས་དང་བཅས་པ་ཚང་མར་མནར་གཅོད་གཏོང་བ་དང༌། དོ་དམ་བཙོན་འཇུག་སྲོག་ཐོག་གཏོང་བ་འདི་རིགས་འཕྲལ་མར་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འཕྲོས་མོལ་གནང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཏེ། སེམས་འཁུར་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བས་ནོན་བཞིན་ཟླ་བ་ནས་ཟླ་བ་བསྟུད་དེ་རེ་བ་ཆེན་པོས་སྒུག་སྡོད་བྱས་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་རེ་དོན་གྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་འགྲུབ་པ་མ་བྱུང་སྟབས། ཉེ་ཆར་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ངོས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་གཤིས་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་གདུག་རྩུབ་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་བྱེད་བཞིན་པ་འཕྲལ་ལ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཡོང་བ་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་བདེན་དོན་ལ་དྲང་ཞིང་འོས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་སྐད་འབོད་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་བྱུང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ཙམ་ཟླ་བ་ནས་ཟླ་བ་བསྟུད་དེ་ལག་ལེན་ཤུགས་ཆེར་བསྟར་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ཉིན་མོ་ཟས་མི་འགྲོ་བ་དང༌། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ཁུག་པའི་ཉིན་མཚན་རིང་པོ་མང་པོ་འདི་འདྲ་མ་འཁྱོལ་བའི་ངང་ནས་སྡུག་སྒོམ་ཁ་རོག་སྡོད་ཐབས་ཡོད་མེད་སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་རང་དགོངས་པ་བཞེས་དང༌། རྒྱ་མིས་བོད་ནང་དྲག་གནོན་བྱེད་མུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདི་ཙམ་སོང་ཡང༌། ད་དུང་ང་ཚོ་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་བསླེབས་པས་བདེན་པའི་སྐད་འབོད་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར་མུ་མཐུད་ཁ་རོག་འཇམ་ཐིང་དུ་བསྡད་པ་ཡིན་ན། བོད་མི་མང་སྨོས་ཅི། རྒྱ་གར་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་སེམས་ལའང་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་རྟོག་འདྲ་མིན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཐུགས་གཏིང་ནས་ཕམ་པ་དང༌། ཐུགས་འཚབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཞལ་མདངས་འགྱུར་ཏེ་ཞལ་ངོ་ནག་ཅིང་དམར་བའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཡུད་ཙམ་བཞུགས།

མཚམས་འདིར་སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་ཡང་ཐུགས་ཕམ་པའི་ཞལ་མདངས་འགྱུར་བཞིན། “ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་ངའི་སེམས་ལ་འཇགས་པོ་བྱུང༌། ཁ་སང་ཞུས་པ་ལྟར་ཉེ་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྣམས་འཛམ་གླིང་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག

ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་མུ་མཐུད་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་དང༌། བོད་རང་དབང་རང་བཙན་བསྐྱར་དུ་ལོན་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་ཞུ་གི་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང་རྗེས། བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་མཚན་ཐོག་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་སྒྲིག་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་དགོས་པ་དང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆའི་ནང་བརྗོད་དོན་གཙོ་གནད་ཆེ་བ་གང་དང་ཇི་དགོས། དྲིལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆ་རྣམས་འབོམ་བྷེ་རུ་ཡོད་པ་བོད་དོན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཚོགས་པ་དང༌། ཀ་ཏར་ཚོགས་པའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་དོན་ཚོགས་འདུའི་ལས་འགུལ་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་འཐུས། འབོམ་བྷེའི་བོད་དོན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཚོགས་པ་ནས་ཧང་ག་རིའི་སྐོར་དེབ་དཀར་ཞིག་དཔར་འགྲེམས་བྱས་པ་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བའི་དེབ་དཀར་ཞིག་ཕྱོགས་སྒྲིག་དཔར་འགྲེམས་བྱ་རྩིས་དང༌། ནེ་ཧ་རུའི་སྐུ་མཆེད་བུ་མོ་ཆུང་བའི་ཟླ་བོ་སྐུ་ཞབས་རན་དི་སན་གྱིས་ལས་དོན་འདིའི་འགོ་འཛིན་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་བྱུང་”ཞེས་དང༌། ཀ་ཏའི་བོད་དོན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ནས་སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་ཁོང་གིས་འགན་བཞེས་ཀྱིས་ཤར་གླིང་ (ཨེ་ཤ་ཡ) དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བོད་དོན་འབྲེལ་བ་འཛུགས་དགོས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་བྱུང་བ་ལྟར། སྔོན་ལ་ལྡི་ལིར་གོང་གསལ་གླིང་ཆེན་ཁག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་གཞུང་ཚབ་ཁག་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ཨེ་ཤ་ཡན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་འདུ་འཚོག་ཐུབ་ཐབས་གནང་རྒྱུ། ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་བོད་དོན་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྒྲུབ་ཕྱོགས་གྲོས་བསྡུར་དང༌། གྲོས་ཆོད་གསལ་བསྒྲགས་ཡོང་ཐབས་སོགས་ཀྱི་གྲོས་གཞི་བཟོ་རྒྱུ་སོགས་ཞུ་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཨ་རབ་ཡུལ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྱང་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “དེ་དོན་རང༌། ང་ཚོས་ཀྱང་ཨ་རབ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཨི་ཇིབ་ཊ་དང༌། ཨི་རན། ཨི་རག་སོགས་དཀྱིལ་ཤར་ (Middle East) ཨ་རབ་ཡུལ་ཁག་ནས་ཀྱང་སྐུ་ཚབ་དང༌། འཐུས་མི་ཅི་རིགས་ཕེབས་འཐུབ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་གི་ཡོད་”ཅེས་དང༌། ད་རེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་དྲག་གནོན་བཙན་དབང་ཇི་བྱས་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ཞིག་གཏོང་དགོས་གསུངས་འདུག འདི་ནི་ང་ཚོས་ཀ་ཏར་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་ནང་ལའང་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་དོན་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ངོས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་པ་ནི་ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་མིས་ཁས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ཁག་པོ་མིན་ནམ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ད་ངས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་བསྐྱར་དུ་ལོན་ཐབས་ཀྱི་རྩ་དོན་སྐོར་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་མིར་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་དགོས་ཞེས་ཚིག་གསལ་གསུང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། བོད་མི་མང་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དགོས་ཞེས་གསུང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཏེ་ཛི་པུར་ (Tezpur) དུ་གསུང་བཤད་ཁྱབ་བསྒྲགས་མ་མཛད་གོང༌། ངས་མང་ཚོགས་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་ལེགས་སྦྱར་ཐེངས་གཉིས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱི་མ་དེའི་ནང༌། ‘བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་དགོས་ཀྱི་རེད་’ཅེས་བཤད་པ་ཡིན།

དེ་ནི་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུའི་དགོངས་པར་བབས་པོ་བྱུང་མི་འདུག་པ་མ་ཟད། ཨ་ཅརྱ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་ཁོང་གིས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བཤད་ན་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ཞི་མཐུན་འཕྲོས་མོལ་ཡོང་ཐབས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་རྒྱུ་སོགས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་རྗེས་ཀ་ལི་ཀ་ཏ་དང༌། མ་དཱ་ར་སིར་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་‘བོད་ནང་ཇི་བྱེད་བོད་མི་མང་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ངའི་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་འདུག་’ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་”ཅེས་ཞུས། དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བྱས་ན་ངས་ད་རེས་གསར་འགོད་པའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བཤད་པ་དེ་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པ་མ་རེད་དམ། ངའི་ངོས་ནས་ད་ཆ་ང་ཚོ་བོད་འདི་སྔར་བཞིན་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་དགོས་ཞེས་ཤོད་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ང་རང་གཅིག་པུའི་འདོད་པ་མིན་པར། བོད་མི་མང་འདས་གསོན་ཡོངས་ཀྱི་རེ་འདོད་གཅིག་གྱུར་ཞིག་རང་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “དེ་ཡག་པོ་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུང་བཤད་གནང་གྲུབ་པ་དེ་རང་གཞི་བཟུང་མཛད་ཐོག རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་མཐུན་བཀའ་མོལ་སྣེ་འཕྲོད་ཡོང་ཐབས་སུ་གཞན་དག་ནས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་གསུང་མོལ་གནང་ལེགས་བསམ་འཆར་ཞུ་མཁན་ཡོང་སྲིད། དེ་སྐབས་དགོངས་བཞེས་ངེས་པར་གནང་དགོས། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཅེས་པ་འདི་ལ་དེང་སང་འཛམ་གླིང་གང་ས་ནས་མོས་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་‘འདི་འདྲ་ཞིག་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མིས་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་བཤད་ཀྱང༌། མཐའ་དོན་བོད་མི་མང་གི་བློ་འདོད་གང་ཡོད་དེ་རང་ལ་ཆ་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད་’ཅེས་གསུངས་ཤིང༌། འདི་ནི་བོད་མི་མང་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་དགོས་པའི་སྐོར་གསུངས་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དགོས་ལུགས་བཤད་པ་ཡིན་ན། དེ་མཚམས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་མཐོ་རིམ་ལོག་སྤྱོད་པས་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པར་དྲག་གནོན་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་ཡོད་ལུགས་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་འདོད་མོས་ཇི་བཞིན་དེང་སང་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་ནས། བོད་ནང་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱེད་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་ནང་བོད་རིགས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ནས་ང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་རང་དབང་དང༌། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་གསར་པ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་ལུགས་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མེད། ཁོང་ཚོ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་རེད་ཟེར་བ་སོགས་རྒྱ་དམར་ཁོ་ཚོའི་འདོད་པ་གང་ཡོད་ཤོད་དུ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་རྒྱ་དམར་གྱི་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱ་གར་བ་དམར་ཤོག་སོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་འུར་སྒྲོག་ཆེན་པོ་བྱེད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “འདི་འདྲའི་དམར་པོའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་འཛམ་གླིང་གི་མི་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། ད་ཕན་དམར་པོའི་ཕྱོགས་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་གང་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ང་ཚོ་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་གསལ་པོ་ཤེས་ཚར་བ་རེད། གལ་ཏེ་རྒྱ་མིས་དེ་འདྲ་བཤད་པ་ཡིན་ན། དེ་མཚམས་ང་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་རྟོག་ཞིབ་ཚོགས་པ་ཞིག་བོད་དུ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་རེ་འདུན་ཤུགས་ཆེ་བཏོན་ཆོག་གི་རེད་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་དགོས་མིན་དང༌། བོད་མི་དམངས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་གང་ཅི་བོད་མི་དམངས་རང་གིས་རང་འདོད་རང་མོས་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་སོགས་གསུངས་ཆོག་གི་རེད་”ཅེས་ཞུས་མཇུག “བོད་དོན་སྐོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟའི་ཆར་ཞུ་རྩིས་མེད། སྔོན་ལ་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཞི་མཐུན་ལེ་འགྲིགས་ཤིག་ཨེ་ཡོང་མུ་མཐུད་བལྟ་རྒྱུ་ཡིན། ད་རེས་ངོས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པར་ད་ལྟ་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ལན་འདེབས་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་ཐོན་མ་སོང༌། ད་ཆ་ང་ཚོའི་བྱེད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་ཐད། པེ་ཅིན་གཞུང་གི་བོད་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དང༌། ད་རེས་ངས་བཤད་པར་ཡ་ལན་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་བོད་དོན་འདི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་དགོས་ཆགས་པ་ཡིན་ན། ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་སྐོར་སོགས་ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ཚོར་རྒྱུས་བབས་སློབ་སྟོན་གནང་དགོས་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་གནང་རྒྱུར་ངེས་ཚེ། ཐོག་མར་གྲ་སྒྲིག་ཡག་པོ་གནང་དགོས། དཔེར་ན། ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཐུབ་པ་ཞིག་གནང་དགོས་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། དམར་ལུགས་ལ་མ་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ངེས་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་དང༌། ཨི་ཇིབ་ལ་སོགས་པའི་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ན་རབ་དང༌། དེ་མིན་ངོ་རྒོལ་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གནང་དགོས་ཀྱང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། བར་དེའི་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན། གོང་ཁག་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོར་ཐོན་འདུག་”ཅེས་དང༌། “༡༩༡༡ ནས་ ༡༩༥༡ བར་དུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མར་གནས་པའི་རིང་དེར་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་དང་གཞུང་ཚབ་འཇོག་རེས་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དེ་འདྲ་ག་རེ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མས་ཕྱི་འབྲེལ་ཐོག་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེ་བཞེས་འདུག་ཀྱང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་མགོ་རང་ཐོན་ཁེ་གཙང་དུ་བསྡད་པའི་གོམས་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པ་དང༌། ལྷག་པར་སྐབས་དེར་ཕྱི་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ན་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་བསམ་ཚུལ་འཛིན་མཁན་ཤུགས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ཕུགས་སྐྱོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཤོར་འདུག ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མར་སྐྱོང་བའི་སྐལ་བཟང་གི་དུས་དེར། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ། ཕྱི་སོག་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་བཅས་སྐབས་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བ་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། སྔར་ནས་ལྷ་སར་བལ་ཡུལ་གཞུང་དང༌། འབྲུག་གཞུང་གི་གཏན་འཇགས་སྐུ་ཚབ་ཡོད་མུས་ཐོག རྗེས་སུ་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་སྐུ་ཚབ་ལས་ཁང་ཡང་རིམ་པར་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་དང༌། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་བྱ་རྒྱུར་དགག་བྱ་མེད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་བ་ལྟར། ང་ཚོས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་མཁན་ངོས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་གཏོང་རྩིས་ཡིན་པས། མི་འགྲོའི་ལམ་ཡིག་གམ། ཕྱི་ཐོན་ལག་ཁྱེར་ (པཱ་སེ་) ཐད། དེ་གོང་བོད་ཀྱི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་ལ་ང་ཚོའི་གཞུང་གི་ལག་ཁྱེར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་བཟོས་ཏེ་བཏང་ན་འགྲིག་གི་ཡོད་དམ་མེད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

དེར་སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་དབུ་འཁྲིད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཁས་ལེན་གནང་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་མ་བྱུང་ན་རང་བཙན་གཞུང་གི་ལས་དོན་འདི་འདྲའི་རིགས་གནང་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན་གྱི་རེད། གང་ལྟར་ཡང་འདི་སྐོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། ཁོ་བོས་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་ཁག་ལ་དྲིས་ཏེ་གནས་ཚུལ་ཕུལ་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོས་སྲིད་དོན་ལས་འགུལ་བྱ་རྒྱུར་དགག་བྱ་གནང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་བསྡད་དེ། བོད་ནང་བཙན་གནོན་འོག་ཚུད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་རང་དབང་ཐོབ་ཐབས་ཤིག་ངེས་པར་དུ་བྱ་རྒྱུའམ། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲིད་དོན་ལས་འགུལ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་དགོས་ཀྱི་འདུག་པས་གང་འདྲ་བྱས་ལེགས་ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱུས་སྟོན་གནང་རོགས་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སུ་སྲིད་དོན་བཙན་བྱོལ་བས་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་བྱས་ཆོག་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་བཙན་བྱོལ་བ་གནས་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གཞུང་ནས་དགག་བྱ་བྱེད་དང་མ་བྱེད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་རག་ལས་ཡོད་པ་རེད། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་དགག་བྱ་གནང་བ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བར་གེགས་རྐྱེན་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་རྒྱ་མི་དང་གང་མྱུར་ཞི་འགྲིགས་བྱུང་ན་དགོངས་པ་དེ་ཡིན་གྱི་རེད།

འདི་སྐོར་ཁོ་བོས་སྲིད་བློན་མཇལ་ནས་གནས་ལུགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཁས་ལེན་གནང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། རྩ་བའི་བོད་དོན་འགྲུབ་ཐབས་ལ་རིམ་པས་དགོངས་བཞེད་གནང་དགོས་པ་ཞིག་ཤུགས་མ་ཐུབ་ཀྱིས་ཆགས་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ངའི་སེམས་སུའང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་པ་འདྲ་ཡིན་ནའང༌། བོད་དོན་སྐོར་རྩ་བའི་ཕྱག་ལས་གནང་ཡུལ་རྒྱ་གར་ནང་ལ་ལེགས་ཤོས་ཡིན་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཁ་ཤས་གཏོང་གནང་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་ངེས་བསམས་བྱུང་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ང་ཚོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐུ་ཚབ་གཏོང་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁོངས་ནས་ལོ་གཞོན་མང་ཙམ་ཞིག་ལ་ཕྱིན་ཆད་བོད་ནང་གང་ཅིའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བའི་ལས་རིགས་འདྲ་མིན་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ནང་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཡུལ་ཁག་གཞན་དུའང་སློབ་སྦྱོང་ཅི་རིགས་བྱེད་པར་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། འདི་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་རོགས་རམ་འཐོབ་རྒྱུ་དེ་ལྟར་ཡང༌། དོན་ཐོག་མྱུར་འཁེལ་ཡོང་མིན་ཀ་ཀོར་ཆེ་བར་བརྟེན། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱབས་བཅོལ་རོགས་ཚོགས་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་རོགས་རམ་མྱུར་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ཡོད་པའི་བསམ་འཆར་བྱུང་བ་དེ་དོན་ཁྱེད་ནས་ཐབས་འབྲེལ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དུས་མཚུངས་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་བྱེད་འོས་རྒྱུས་སྟོན་ཡང་གནང་རོགས་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ང་ལྡི་ལིར་བསྐྱོད་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་གཞུང་ཚབ་ཚོ་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་གི་ཡིན། དེ་སྐབས་ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་དེ་སྐོར་གཞུང་ཚབ་ཁག་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་འབྲེལ་ཡོད་བཅས་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུ་གི་ཡིན་”ཞེས་དང༌། “རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། ཁོ་བོ་རང་ཚོགས་པ་དེའི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་འདིས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁོངས་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང༌། ཆོས་ལུགས་སློབ་གཉེར་མུ་མཐུད་བྱེད་འདོད་ཡོད་མཁན་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པས། དེའི་ཆེད་དུ་ཕྲན་ངོ་མ་འདི་གར་བཅར་དགོས་ཡོད་དམ། གཞན་དག་ཅིག་མངགས་གཏོང་ཞུས་ན་འགྲིག་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེང་སང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ནང་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་ཡོད་རིགས་སོགས་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། ཇི་དགེ་རྗེས་སུ་ཡིག་འབྲེལ་ཞུས་འཐུས་”ཞེས་དང༌། “ལར་ནས་ཁ་སང་དེ་རིང་ང་གཉིས་བཀའ་མོལ་གསལ་ཙམ་བྱུང་བ་ལྟར་ལས་དོན་ལེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་ཆེད། སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་ཀྱིས་དབུ་འཁྲིད་པའི་ཚོགས་པའི་ལས་འགན་ཁུར་མཁན་ཚོ་དང་ང་ཚོའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་ཟབ་ཅིག་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་པས། འདི་སྐོར་གང་འདྲ་བྱས་ན་ལེགས་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་ལན།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “འདི་ནས་ཀ་ལི་ཀ་ཏའི་བར་ལ་ས་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་སྟབས། ལྡི་ལིར་ང་ཚོའི་ལས་ཁུངས་ཤིག་འཛུགས་རྩིས་དང༌། ལས་ཁུངས་དེར་ལས་འགན་ཁུར་མཁན་གནད་ཡོད་ཅིག་འཇོག་རྩིས་ཁོང་དང་རྒྱུན་འབྲེལ་དམ་ཟབ་གནང་ཐོག གལ་གནད་ཆེ་སྐབས་ཁོ་བོ་རང་འདི་གར་བཅར་དགོས་ཀྱང་ཆེད་བཅར་ཞུ་གི་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ཡག་པོ་འདུག ང་ཚོས་ཀྱང་ལྡི་ལི་སོགས་ས་གནས་ཆེ་སར་དོན་གཅོད་ཁང་རེ་འཛུགས་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རིང་ང་གཉིས་འདི་འདྲའི་གོ་བསྡུར་གནང་ཐུབ་པ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཆད་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “དེ་རིང་ཁོ་བོས་བོད་ཀྱི་དོན་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་དགོངས་བཞེས་མཛད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་སྐོར་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། བཀའ་མོལ་གནང་བ་ཚང་མ་དོན་གནད་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་རེད། ང་རང་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་”ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༤ ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ནཱ་ར་ཡན་ལྷན་དུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་རྗེས། སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས་”ད་རེས་ཁོ་བོ་ལྡི་ལིར་བསྐྱོད་དེ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་ཁག་མཇལ་རྗེས་ཁོང་རྣམ་པ་དང་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང་སྐོར་ལྡི་ལིར་སྐུ་ཞབས་ཞྭ་སྒབ་པ་དང༌། སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་གསོལ་གནང་དགོས་མངག་གི་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”དེ་དོན་རང་ཡག་པོ་འདུག ཡིན་ནའང་ཁོང་གཉིས་ད་རེས་ཕྱི་ཚེས་༢༩ རྗེས་ལྡི་ལིར་སྡོད་རྩིས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེར་བརྟེན་གང་འདྲ་དགའ་བ་ཡོད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “འཆར་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༣ ནས་ཚེས་ ༡༥་བར་དེར་ང་རང་པ་ཊ་ནཱར་ (Patna) སྡོད་རྒྱུར་དེར་མི་ཞིག་གཏོང་གནང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་དང༌། “རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་འབུལ་དགོས་རིགས་ཇི་ལྟར་ཞུས་ལེགས་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཕྱག་བྲིས་གལ་གནད་ཆུང་རིགས་སྦྲག་ཐོག་གཏོང་གནང་རྒྱུ་དང༌། ལས་དོན་གསང་བ་དགོས་རིགས་སོགས་གནད་ཆེའི་རིགས་ཞྭ་སྒབ་པ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་ལགས་སུ་གསུང་པ་མ་གཏོགས། གཞན་དག་བརྒྱུད་ནས་ལན་འཕྲིན་བསྐུར་བའི་རིགས་མ་གནང་རོགས་”ཞེས་དང༌། “དེ་ནས་གལ་ཆེའི་ནང་མངགས་ཞུ་དགོས་ཤིག་ལ། ང་ཚོར་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་སྲིད་དོན་དང་ཁྲིམས་ལུགས་མཁས་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག་པས། སུ་འདྲ་ཞིག་ལེགས་པ་ཡོད་ཁྱེད་ནས་གཟིགས་རོགས་གནང་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་མཁས་པ་ནི། ཉེ་ཆར་འཇི་ནི་ཝར་ (Geneva) བསྐྱོད་མཁན་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོཏ་ཏམ་ ཏྲི་ཀམ་ད་སི་ (Purushottam Trikamdas) ཡོད་པ་རེད།

སྲིད་དོན་ཐོག་སློབ་སྟོན་འབུལ་མཁན་ཞིག་དགོས་ཚེ། ད་ལྟ་ལམ་སང་ཞུ་འོས་པ་དྲན་གྱི་མི་འདུག རྗེས་སུ་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”རྒྱ་གར་ཀོང་རི་སི་ཚོགས་མིའི་ནང་བོད་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་ནམ། བོད་དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་བདེ་དང༌། ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཐོག་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་མཁན་སྲིད་དོན་མཁས་པ་དེ་འདྲ་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་པས། སུ་དང་སུ་ཡོད་ཁྱེད་ཀྱིས་གསུང་ཨེ་ཐུབ་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ཀོང་རི་སིའི་ (Congress) ཚོགས་མིའི་ནང་ནས་མང་ཆེ་བ་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཡོད་པ་དང༌། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་འདོད་ཡོད་མཁན་ཤ་སྟག་རེད་དེ། ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུས་སྲིད་བྱུས་གང་འདྲ་ཞིག་གཏན་བཀལ་བ་དེ་རང་གི་རྗེས་སུ་རྒྱུགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ནེ་ཧ་རུས་སྲིད་བྱུས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཤོར་པ་ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ལ་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་དགོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཟུར་ཙམ་ཡང་ཤོད་ནུས་ཀྱི་མི་འདུག ཉེ་ཆར་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ཚོགས་པའི་བོད་དོན་ཚོགས་འདུ་དེར་ཀོང་རི་སིའི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་འགའ་ཤས་ངོ་ཕེབས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང་སུ་གཅིག་ཀྱང་ཕེབས་མ་བྱུང༌།

ཕལ་ཆེར་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུས་དགོངས་འཆར་ཞིག་གསུངས་པ་མིན་ནམ་སྙམ། དེ་རྗེས་མ་ཌ་ར་སིར་བོད་དོན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ས་གནས་ཀྱི་ཀོང་རི་སིའི་ཚོགས་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཚོ་ཕེབས་དགོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསེད་བཀྲོལ་ནན་པོ་བྱས་པ་ལྟར། ཁོང་ཚོ་ངོ་ཕེབས་གནང་བས་མ་ཚད། བོད་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་ཁྲིམས་འགལ་བྱ་སྤྱོད་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་གསུང་བཤད་ཀྱང་ནུས་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་གནང་སོང༌།

དེ་མིན་ཀོང་རི་སི་ཚོགས་མི་དྲག་གྲས་ཚང་མས་ནེ་ཧ་རུའི་དགོངས་པ་དང་བསྟུན་པ་མ་གཏོགས། དེ་ལས་འགལ་བའི་ལས་དོན་བྱེད་རྒྱུའི་སྤོབས་པ་མེད་པ་འདྲ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། མངའ་སྡེ་འདི་གའི་དྲུང་ཆེ་ཀོང་རི་སི་ཚོགས་མི་གོ་བིན་ ཊ་ནཱ་ར་ཡེན་ (Mr.Govind Narain) ཁོང་གིས་བོད་དོན་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་ང་ཚོར་གསུང་འཕྲོས་གནང་མྱོང་ཡང༌། ཕྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་གྲགས་སུ་འདི་འདྲ་གསུངས་ནུས་ཀྱི་མི་འདུག་”ཅེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་པཎ་ཊི་ཏ་པཎ་ཏི་ (Pandit Pant) ཁོང་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། བོད་དང་བོད་མིར་ཤ་ཚ་ཡོད་མཁན་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “པཎ་ཏི་ཏ་ཁོང་ནང་དོན་བོད་ལ་ཤ་ཚ་ཡོད་མཁན་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་ནེ་ཧ་རུའི་སྲིད་བྱུས་མཁྲེགས་པོ་དེ་རང་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་ལས། གཞན་དག་གནང་ཐབས་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་ཞུས་གནང་རྗེས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་དང༌། ཁྱེད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་པའི་ཚོགས་པ་དང༌། ཚོགས་འདུ་ཁག་ནས་བོད་དོན་ལ་དྲང་ཞིང་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་འདི་ག་ཙམ་གནང་བར་ངོས་ནས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡོད་ལ། ཁྱེད་ཚོས་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རོགས་རམ་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་དེ་ནི། ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད།

བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པར་གཟིགས་མཁན་ཁྱེད་དང༌། གཞན་དག་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སྣ་རྣམས་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་བཅས་ང་ཚོ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་དོན་འགྲུབ་ཐབས་མཐར་སྐྱེལ་ཐུབ་རྒྱུར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། དེ་དོན་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་མི་སྣ་ཁག་དང༌། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ལ་ངོས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཟེར་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུང་གནང་ཡོད་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “དེ་དོན་རང་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། པར་ཇཱ་སོ་ཤ་ལི་སི་ཊ་ཚོགས་པ་ (Praja Socialist Party) དེ་ཐོག་མ་ང་རང་གིས་འགོ་ཁྲིད་ནས་བཙུགས་པ་ཞིག་རེད། དེང་སང་ཁོ་བོ་རང་ཚོགས་པ་དེའི་ཁོངས་སུ་མེད། ཡིན་ནའང་ངས་ཚོགས་པ་དེའི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤྭོ་ཀ་ མེ་ཐ་ (Ashok Mehta) དང༌། ཨ་ཅརྱ་སྐྲྀ་པ་ལ་ནི་ལ་ (Acharya Kripalani) ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་དོན་སྔ་རྗེས་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་དགྱེས་པའི་བསྔགས་བརྗོད་གནང་གི་འདུག་ཅེས་ཞུས་ན་འགྲིག་གི་རེད་དམ་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལོས་འགྲིགས། ངོས་ནས་ཨ་ཅརྱ་སྐྲྀ་པ་ལ་ནིར་ཡི་གེ་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ་བ་ཡིན། ད་དུང་སྐུ་ཉིད་ནས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་དོན་དུ་ཕྱག་ལས་ཤུགས་ཆེ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པར་ང་དང༌། བོད་མི་ཚང་མས་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་ཚོར་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་གསུང་གནང་རོགས་”ཞེས་བཀའ་གནང་མཇུག “སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་བཙུགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་པྲ་ཇཱ་སོ་ཤ་ལི་སི་ཊ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་དེ་དག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་འགའ་ཤས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། ལོ་ལྔའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་དང༌། འབར་མའི་ (Burma) སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གིས་འགོ་འཁྲིད་ནས་འབར་མའི་རྒྱལ་སར་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་འཚོགས་པ་རེད།

དེ་སྐབས་ཤར་ནུབ་གླིང་ཆེན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་ཚང་མ་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཀྱང༌། ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གིས་ཤར་ནུབ་དབར་ལ་ཕྱོགས་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་འདྲ་མིན་དབར་ལ་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་འགལ་ཟླ་ཡོད་པ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང༌། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ཞེས་པའི་ཚིག་དོན་ངོས་འཛིན་དང༌། འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ཤར་ནུབ་དབར་གྱི་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། ཤར་ནུབ་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཐོན་མ་ཐུབ་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཉི་ཧོང་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ཤོག་ཁག་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚོད་འདུག་པས། དངོས་དོན་ཐོག་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ཉི་ཧོང་ནང་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གཡས་ཕྱོགས་དང༌། གཡོན་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་ཡོད་པ་རེད། གཡས་ཕྱོགས་ཤོག་ཁག་དེ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་གང་ལའང་མ་འཁྱོགས་པར་སྒེར་ལངས་རང་ཚུགས་སུ་སྡོད་ཐབས་བྱེད་པ་དང༌། གཡོན་ཕྱོགས་ཤོག་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ལ་ཕྱོགས་རྐྱང་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། རྗེས་སུ་གོང་གསལ་ཤོག་ཁག་གཉིས་པོ་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་ནས་ཉི་ཧོང་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གཅིག་སྒྲིལ་ཆགས་འདུག་པ་དེའི་ལྟ་བ་འཛིན་སྟངས་གཡོན་ཕྱོགས་པ་ཤུགས་ཆེ་བ་བྱུང་སྟེ། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ལ་ཉེ་འབྲེལ་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག

ཡིན་ནའང༌། བར་ལམ་ཞིག་ནས་ཤོག་ཁག་དེའི་ནང་ལྟ་བ་མ་མཐུན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཤུགས་ཆེར་སོང་ནས། དེང་སང་གཡས་ཕྱོགས་ཤོག་ཁག་གི་ལྟ་བའི་ནུས་ཤུགས་ཉིན་བཞིན་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་མུས་སུ་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་བྱེད་མཁན་ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ཚོ་ཡིན་པ་འདྲ་ཞིག་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “ད་ཕན་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ལས་འགུལ་རིམ་པར་བྱས་པ་གསར་ཤོག་ཐོག་ཐོན་པ་ཚང་མ་ངས་བསགས་ཡོད། དེ་དག་ནང་བཀོད་པ་དང༌། ཉི་ཧོང་སོགས་ནས་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ་ལ་གཞིགས་ན། ཏན་ཏན་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཉི་ཧོང་ནང་བྱས་འདུག

ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ཚོས་བོད་དོན་ཚོགས་འདུ་རྒྱ་ཆེ་སྔ་རྗེས་འཚོགས་པས་མ་ཚད། རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་ཏེ། བོད་མི་མང་ལ་རང་དབང་དགོས་པ་དང༌། རྒྱ་དམར་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེ་བྱས་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རང་ཡིན་འདུག ཉེ་ཆར་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཉི་ཧོང་དུ་ཕེབས་སྐབས་མི་མང་ནས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས་འདུག་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་བྱུང་འདུག་”ཅེས་གསུངས་རྗེས། “ད་རེས་སྐུ་ཉིད་འདི་གར་ཆེད་མངག་ཕེབས་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ཉིན་བསྟུད་བཀའ་མོལ་ལྷོད་པོ་དང༌། གསང་པོ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་བར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། རྗེས་སུ་འདི་ལྟའི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་མུ་མཐུད་ཡོང་ཆེད་ང་གཉིས་ཡང་ཡང་མཇལ་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས། “གུས་རང་ཡང་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷོད་མཇལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཚུར་བོད་དོན་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་ཧ་ཅང་གསང་པོ་བྱུང་”གསུངས་པ་དང༌། ཕར་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྷུག་པོར་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་བས་འདོད་ཚིམ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། རིང་མིན་བསྐྱར་མཇལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌།

དྲང་བདེན་འཕགས་བོད་མཛའ་བརྩེ་འོ་མའི་རོ།།

སྙིང་དབུས་འཁྱིལ་བའི་སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན།།

གོང་ས་མཆོག་ལ་མཇལ་བཅར་ཞུས་དང་ལྷན།།

དངོས་བྱུང་བོད་མིའི་དཀའ་སྡུག་རྟོགས་པར་བྱས།།

རྒྱ་དམར་དཔུང་གིས་ཉམ་ཆུང་བོད་མི་ཚོགས།།

ལུགས་མེད་བཙན་བཟུང་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་ཚུལ།།

མང་གཙོའི་ཡུལ་འདིར་སྐུ་ཞབས་གང་དེ་ཡིས།།

རྒྱ་རྒོལ་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་བའི་ཡོ་ལང་འཕྱུར།།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་སྐོར་གསུངས་པ།

སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ནཱ་ར་ཡན་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཐོག་མར་ཞལ་ཚོར་བྱུང་སྟངས་སྐོར་སོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ། “༡༩༥༦ ལོར་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་རྦི་པཱན་ཊ་ (Apa B. Pant) གྱིས་པནྜི་ཏ་ནེ་ཧ་རུ་ཕུད་པས། ཁོང་རང་གིས་ཡིད་གཏོད་བཀའ་སློབ་ཞུ་ས་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ཡིན་ཞེས་ང་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་བྱུང༌། དེ་དུས་ཇེའེ་པིའི་ཡིས་ང་ལ་གསུངས་དོན་ཞིག་ལ། ‘མ་འོངས་པར་བོད་རང་བཙན་གྱི་དོན་དག་ལ་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་བའི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ལས་འགུལ་བྱེད་དགོས་པའི་དུས་ཚོད་འདྲ་ཤར་ཚེ། སྔོན་དང་པོར་ང་རང་རང་གིས་སྐད་རྒྱག་གི་ཡིན་’ཞེས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་ནི་དོན་ལ་གནས་པ་རང་རེད།

༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་ལ་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་སྐད་དང་པོ་རྒྱག་མཁན་དེ་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ཁོང་རེད། སྐབས་དེར་བོད་ནང་ལ་སྒེར་ལངས་ཟིང་འཁྲུག་བྱུང་བའི་གསར་འགྱུར་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཐོས་མ་ཐག་པར་མི་མང་ཚོགས་འདུ་བསྡུས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་སྔོན་དང་པོར་གནང་མཁན་དེ་ཁོང་རེད།

ཇེའེ་པིའི་ཁོང་ནི་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་རྗེས་འབྲང། རྒྱ་གར་རང་བཙན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་ལས་སྐྱོན་མྱོང་མཁན། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། རྒྱ་གར་མི་མང་ཚང་མས་བརྩི་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུ་བའི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་མ་ཚད། འཛམ་གླིང་ནང་ལའང་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།

ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེའི་རིང་ང་ཚོ་བོད་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་མཐར་སྐྱེལ་གནང་བ་དེས་རྒྱ་གར་ནང་ཙམ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་ཚང་མའི་ནང་གི་མི་མང་དང༌། ལྷག་པར་སྲིད་དོན་མཁས་པ་ཚོ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གྱི་ཐོག་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་འཛིན་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། ཇེའེ་པིའི་ཁོང་གིས་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འདི་རྩ་བརླག་ཏུ་ནམ་ཡང་འགྲོ་མི་ཐུབ་པ་འདི་ཐོག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་འཇོག་གནང་ཡོད་པ་འདི་ནི། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བཅས་པས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།

༥༩ ནས་བཟུང་བའི་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་རིང་དེར། སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ང་གཉིས་ཐེངས་མང་པོ་ལྷོད་མཇལ་བྱུང༌། ཁོང་གི་ཐུགས་གཤིས་ནི་ཞི་ཞིང་དུལ་བ། ལྷོད་པོ། ཡ་རབས། ཉམ་ཆུང༌། ཁེ་འདོད་དང་གྲགས་འདོད་ལ་སོགས་པའི་རང་འདོད་རྩ་བ་ནས་མེད་པ། གཞན་ཕན་གྱི་ལྷག་བསམ་རླབས་པོ་ཆེ་བཅོས་མ་མིན་པ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཐོག་ལ། དམངས་གཙོ་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བ། ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་འདུག

༡༩༧༧ ལོ་ལ་ཇེའེ་པིའི་དང༌། ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ (Indira Gandhi) ཁོང་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འགལ་ཟླའི་གནས་ཚུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དུས། ངས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འགྲིགས་ཐབས་བཀའ་མོལ་ཞིག་ཞུས་ན་བསམ་བྱུང༌། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཇེའེ་པིའི་ནི་ངོས་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཉེ་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ཡང་ཐོག་མ་ང་དང་ཁོང་རང་གི་པཱ་ལགས་ནེ་རུ་དམ་པ་དེ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་ལ་འཚམས་འདྲིར་ཡོད་སྐབས་མཇལ་ནས་མིག་འདྲིས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ ༥༦ ལོ་ནས་བཟུང་ཡང་ཡང་མཇལ་བའི་ངོ་ཤེས་ཉེ་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༧༧ ལོ་དེ་སྐབས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ཡིན་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་དབར་ལ་ཕན་ཚུན་གོ་རྟོགས་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་ངོས་ནས་བར་མོལ་ཞིག་ཞུས་ན་ཕན་ཐོགས་མེད་དམ་བསམ་བྱུང༌།

དེ་ལྟར་སྐབས་དེར་ལྡི་ལིར་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཡོད་མཁན་ཞིག་ལ་གོ་བསྡུར་བྱས་པར། ‘ད་ལྟ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ངར་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་འདིའི་ཐོག་ངས་ལྷག་བསམ་གྱི་བར་མོལ་ཞུས་པར་སྲིད་བློན་ནས་ཐུགས་སྣང་གནང་གི་མ་རེད་’ཅེས་བརྗོད་བྱུང༌། དེ་དོན་ཡིན་པར་ཆ་བཞག་གིས་ཁོང་གཉིས་དབར་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་མ་བྱུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་གང་དྲག་བསམ་པའི་བློ་གཡེང་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང༌། རྗེས་སུ་བསམ་ཞིབ་སྐབས། སྐབས་དེར་བཀའ་མོལ་ཞུ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཕན་ཁྱད་གང་འཚམས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་ཆོག་པ་འདྲ་ཞིག་འདུག

སྐབས་དེ་དུས་ཇེའེ་པིའི་ཁོང་གིས་ངོ་རྒོལ་ཤོག་ཁག་དང༌། མི་དམངས་མང་པོ་སྣེ་འཁྲིད་དེ་སྲིད་བློན་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷིར་དམངས་གཙོ་དགོས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག ངོས་ཀྱི་སེམས་ལ་དེ་འདྲ་རང་ཧ་ཅང་ཐལ་དྲགས་ཀྱི་མེད་དམ་བསམ་པ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་ནས་མི་རིང་བར་པ་ཊ་ནཱ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཇེའེ་པིའི་ཡིས་མི་དམངས་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་གྱི་སྣེ་འཁྲིད་ནས་ཕེབས་སྐབས། སྐོར་སྲུང་བ་པུ་ལི་སིས་ཇེའེ་པིའི་ཡི་དབུ་ལ་དབྱུག་པ་གཞུས་ཏེ་ཁྲག་ཐོན་པའི་སྐོར་གསར་ཤོག་ནང་ལ་བཀོད་འདུག དེ་རྗེས་ཇེའེ་པིའི་སྨན་ཁང་ལ་བཞུགས་དགོས་པ་དང༌། དོ་དམ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་བྱུང་སོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བློ་ཕམ་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཞིག་རེད།

རྗེས་སུ་སྨན་ཁང་ནས་པ་ཊ་ནཱར་ (Patna) ཁོང་རང་གི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་སྤོས་ཏེ་སྐུ་གཟུགས་གསོ་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཉིན་ལྟར་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་རིང་འཕྲུལ་ཆས་ལ་བརྟེན་ནས་མཆིན་པའི་ནང་གི་ཁྲག་གཙང་མ་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་བཅས་གང་ལྟར། ཁོང་སྙུན་ནས་བཞུགས་ཡོད་པ་དེར་ངོས་ཀྱིས་ཆེད་མངགས་འཚམ་འདྲི་ཞུ་བར་ཕྱིན་པ་ཡིན།

ཁོང་གི་གཟིམ་ཤག་རེད་ཟེར་བའི་ཁང་ཁྱིམ་ཟུར་དུ་མི་འདུག ཁོང་གིས་བཙུགས་པའི་རྒྱ་གར་སར་བྷོ་ད་ཡ་ (Sarvodaya) ཚོགས་པའི་ལས་ཁང་ཁང་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་འདུག་པ་དེའི་ནང་གི་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས་འདུག འཛིན་ཆས་ཀྱང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ལས་མི་འདུག ཁོང་གི་གཟིམ་ཁྲིའི་འཁྲིས་དེར་མཆིན་པའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁྲག་གཙང་མ་བཟོ་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཆེན་པོ་ཞིག་འདུག སྐབས་དེར་ཚ་བ་ཆེན་པོ་འདུག་སྟེ། ཁོང་གི་སྙུན་གཞི་བབས་བསྟུན་ཚ་གློག་བཏང་བཏང་བར་བཞུགས་དགོས་ཀྱི་འདུག

ཐོག་མ་ངའི་སེམས་ལ་ཁོང་སྙུན་པའི་ཐོག་ལ་སྐུ་གཟུགས་གཅོང་པོ་ཆགས་ནས་གཟིམ་སར་ལུས་ཡོད་ཀྱི་རེད་བསམ་བྱུང༌། དེ་འདྲའི་སྡུག་པོ་མི་འདུག ཡར་བཞེངས་ནས་ཕར་ཚུར་ག་ལེར་ག་ལེར་ཕེབས་ཐུབ་ཀྱི་འདུག ང་ཁོང་བཞུགས་སར་འབྱོར་སྐབས་དང༌། དེ་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་སྐབས་རྡོ་སྐས་ཀྱི་འགོ་བར་ཁོང་རང་གཞན་དག་གིས་སྐྱོར་བཞིན་ངོས་བསུ་སྐྱེལ་དུ་ཕེབས་བྱུང༌། ཇེའེ་པིའི་ང་གཉིས་རྡོ་སྐས་ཀྱི་འགོ་ནས་ཁ་བྲལ་སྐབས། ཁོང་གི་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་སོགས་རྒྱ་གར་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལམ་ཁའི་གཡས་གཡོན་དུ་ལངས་ནས་སྐྱེལ་མ་བྱས་པ་དང༌། དཔར་རྒྱག་མཁན་ཡང་འདུག འདི་སྐབས་ཇེའེ་པིའི་ང་གཉིས་ཕན་ཚུན་བྲལ་མི་ཕོད་པ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་འདི་ནི་ང་གཉིས་མཇལ་བའི་མཐའ་མ་དེ་བྱས་འདུག

ངོས་ནས་ཇེའེ་པིའི་མཐའ་མ་དེ་མཇལ་སྐབས་འདི་འདྲ་ཞུས་པ་ཡིན། ‘ང་གཉིས་ཐོག་མ་ ༡༩༥༦ ལོར་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མཇལ་དུས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་དེ་དོན་འགྱུར་བ་རྩ་བ་ནས་མེད་པར། ང་ཚོ་བོད་ལ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་སྐབས་ཁྱེད་ནས་བཅོས་མ་མིན་པའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་གནང་བས་མ་ཚད། དུས་རྟག་ཏུ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གཙང་མ་གནང་བ་འདི་ནི། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་འཁོད་དེ་བསྡད་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མས་ཁྱེད་རང་གི་བཀའ་དྲིན་ནམ་ཡང་མ་བརྗེད་པར་བྱ་རྒྱུ་རེད་’ཅེས་དང༌། དེ་རིང་ངས་‘བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁྱེད་ལ་འཚམས་འདྲི་དང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བར་ཡོང་བ་ཡིན་’སོགས་ཞུས་པ་ཡིན། ངའི་སྐད་ཆ་མཇུག་བསྡོམས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ། ང་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་དགའ་སྐྱོ་གཉིས་འདོམས་བྱུང་ཟེར་བའི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ལ་དངོས་སུ་བྱུང་སྟེ། སྤྱན་ཆུ་ཤོར་བཞིན་ངའི་ལག་པ་ནས་འཇུས་ཏེ་‘ད་རེས་ཆེད་མངགས་ང་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཕེབས་པར་སྙིང་ནས་དགའ་ཚོར་ཚད་མེད་བྱུང་’སོགས་གསུངས་པ་དང༌། དེར་ང་རང་ཡང་སེམས་པ་སྐྱོ་ནས་མིག་ནང་ཆུ་ཞག་གིས་གང་སྟེ་ཡུད་ཙམ་སྐད་ཆ་ཤོད་ཐུབ་མ་བྱུང༌།

དེ་དུས་ངས་ཁོང་ལ་ཕྱག་རྟགས་སམ། དམ་རྟེན་ལྟ་བུར་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་ཞིག་ཕུལ་ནས། ‘སྐུ་འདི་དུས་རྟག་ཏུ་ཁྱེད་ཀྱི་གཟིགས་ས་ཞིག་ཏུ་བཞག་རོགས་གནང་’ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན། སྐུ་དེ་མཉམ་དུ་ཁ་བཏགས་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ་བ་ཡིན།

ངས་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ལ་ཕུལ་བའི་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་དེ་ནི། སྐབས་དེར་ངོས་ནས་སངས་རྒྱས་སྟོང་སྐུ་སྤུས་དག་ཅིག་གསར་དུ་བཞེང་བཞིན་པའི་སྐུའི་ཕུད་དེ་རེད། སྟོང་སྐུ་དེ་རྣམས་བཞེང་སྐབས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་བ་དང༌། འགྲོ་སོང་ཆེ་དྲགས་པ་ལྟ་བུས་མཐའ་མ་སྐུ་གྲངས་གསུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ལས། སྟོང་སྐུ་གྲངས་ལོངས་བཞེང་ཐུབ་མ་བྱུང༌། གང་བཞེངས་ཐུབ་པ་རྣམས་དེང་སང་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་ལྷ་ཁང་གི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་ནང་བཞུགས་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་རེད།

༡༩༧༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༨ སྔ་དྲོར། ཇེའེ་པིའི་སྙུན་འདས་སོང་བའི་གསར་འགྱུར་མི་སྙན་པ་དེ་ཐོས་ནས་ང་ཚོ་བོད་མིའི་གྲོགས་པོ་བློས་ཐུབ་ཅིག་གཤེགས་ཚར་འདུག་སྙམ་པའི་སེམས་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བ་དང༌། སྟོང་སང་སང་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌། ཁོང་དགུང་ལོ་དེ་ཙམ་གྱི་མཐོ་པོ་མིན་པས་བློ་ཕམ་ཡང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེ་ཉིན་དམ་པ་ཁོང་གི་ཆེད་དུ་དམིགས་བསལ་འདུས་ཚོགས་ནས་སྨོན་ལམ་མཆོད་འབུལ་བྱས། ང་རང་གིས་ཀྱང་བསྔོ་སྨོན་ཤུགས་དྲག་བྱས་པ་ཡིན། སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ང་གཉིས་ཐེངས་མང་པོ་མཇལ་ཏེ་བོད་དོན་སྐོར་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོངས་ལ་ཞི་བདེ་དང༌། རང་དབང༌། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྙོམས་སུ་ཡོང་ཐབས་སྐོར་དང༌། འཛམ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་གཙོས་པའི་མི་དང་མིའི་བར་ལ་ཕན་ཚུན་གོ་དོན་ལེགས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་སྐོར་སོགས་བཀའ་མོལ་མང་པོ་བྱུང༌། དེ་དག་ཚང་མ་ཐོ་བཀོད་ཕྱོགས་སྡེབ་བྱས་ན་དེ་རང་ལ་དེབ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཆགས་ཀྱི་རེད།

ད་རེས་ངོས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འདིའི་ནང་ ༡༩༥༩ ལོར་ཇེའེ་པིའི་མ་སུ་རིར་ཐོག་མར་ཕེབས་ནས་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་གསལ་ཙམ་བྱུང་བ་རྣམས་བཀོད། དེ་མིན་ཚང་མ་མི་དགོས་པ་བྱས་ན་འགྲིགས་”ཞེས་བཀའ་ཕེབས།

ཉམ་ཐག་རིགས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་དང༌།།

རྣམ་ཀུན་དྲང་བདེན་ལས་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན།།

ཡ་རབས་དཔའ་མཛངས་ལས་ཀྱིས་མངོན་མཐོ་བ།།

སྐུ་ཞབས་ཇེའི་པིའི་ཞེས་པའི་གྲགས་པ་སྙན།།

བོད་མིའི་སླད་དུ་བདེན་པའི་རྒྱབ་ལངས་ཀྱིས།།

བོད་མི་རྣམས་ལ་དོན་བཟང་ཇི་བསྒྲུབས་སོགས།།

བོད་མིའི་སེམས་ནས་བརྗེད་ཐབས་བྲལ་བ་ཡི།།

བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ན་ཤིན་ཏུ་ལྕི།།

ས་བཅད་བཞི་པ།

ཕྱི་ནང་གི་ཚོགས་སྡེ་འདྲ་མིན་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༽ བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྤྱི་དང༌། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྤྱི་འཐུས་མཇལ་བཅར།

ཨ་སམ་མི་ས་མ་རི་ནས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་2གི་སྤྱི་འདོམས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་དང༌། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ཨ་མདོ་དང་བཅས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལི་ཐང་མཁར་ཆེན་ཕྱག་མཛོད་ཐུབ་བསྟན་དགེ་ལེགས་དང༌། ཨ་མདོ་སྦྱིན་པ་རྒྱ་མཚོ། འབའ་པ་ཡེ་ཤེས་བཅས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བཀའ་ཤག་ལ་བར་དེར་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་ྋསྙན་སེང་ཞུ་བར་ངོ་བཅར་ཞུས་པ་ལྟར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཁོང་ཚོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་སྩལ། ཁོང་ཚོས་ྋསྙན་གསོལ་རྣམས་ཞིབ་པར་གསན། སླད་ཆར་བླང་དོར་ཞུ་བྱའི་བཀའ་སློབ་ཀྱང་གནང༌། ཡང་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཀ་སྦུག་ནས་ཆུ་སྒང་ཚོགས་པའི་འགོ་འཐུས་སྡེ་དགེ་བྱ་རྒོད་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཏྲེ་ཧོར་ས་འདུ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས། ལི་ཐང་འཇང་ཚ་ཆོས་མཛད་ཅན་བཅར་འབྱོར་ལའང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་བཀའ་འཚམས་སྩལ།

༢༽ ཨ་ཅརྱ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་ལྕམ་བཅས་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ཉིན། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་འཐུས་བགྲེས་གྲས་ཨ་ཅརྱ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་3དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་སུ་ཅི་ཏ་རཱ་ནི་ (Kripalanisuchita) 4ལྷན་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བར་བཅར་གནང་གིས་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ལྷག་ཙམ་རིང་གསུང་འཕྲོས་གནང་སྟེ་བཞུགས། འདི་སྐབས་ཀྲྀ་པ་ལ་ནིས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དངོས་རྗེན་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། ཁོང་ཚོར་ད་ལྟ་འཐོབ་བཞིན་པའི་འཕྲལ་སེལ་སྐྱོབ་གསོ་བཏང་བ་ཆ་ཚང་ལོངས་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་མེད་ལྟ་རྟོག་ཆེད་དང༌། ལྷག་པར་ཁོང་ཚོ་རང་མགོ་རང་ཐོན་ཡོང་ཐབས་སུ་གང་ཅིའི་གྲ་སྒྲིག་བྱ་དགོས་ཀྱི་ཆེད་དུ། ཁོང་རང་ངོ་མ་ཉེ་ཆར་མི་ས་མ་རི་དང༌། ཀ་སྦུག སྒང་ཏོག་བཅས་སུ་ཕེབས་པའི་སྐོར་དང༌། ཁོང་དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོའི་འཕྲལ་ཕུགས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དངོས་དོན་ཕྱག་ལེན་འགེལ་ཕྱོགས་དགོངས་འཆར་དང༌། དགོངས་བསྡུར་ཞིབ་གསལ་ཞུས་གནང༌། དཔེར་ན། “བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚང་མས་རང་རང་གི་འཇོན་ཚོད་ལས་རིགས་གང་ཡང་བྱེད་དགོས། དགེ་འདུན་པ་སོགས་སེར་མོ་བ་ཚོས་རང་རང་གི་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་རང་དགར་ཙོག་པུར་མ་བསྡད་པར། ཁེ་སླེབས་ཡོད་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས། ལྷག་པར་དུ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་དར་གཞོན་རྣམས་ནང་ཆོས་དང༌། ལས་རིགས་སློབ་སྦྱོང་ཆབས་ཅིག་ཡོང་འབབ་ཡོད་པའི་ལས་ཀའང་བྱས་ཏེ། མི་རིང་བར་ཚང་མ་རང་མགོ་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས། དེ་འདྲ་མ་བྱས་ན་མི་ཚོའི་སེམས་ལ་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བོད་པ་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་ལས་ཀ་མ་འཇོན་མཁན་ཤ་སྟག་རེད། བླ་མ་གྲྭ་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་འཚོ་བ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པའམ། མི་དམངས་ལ་བཤུ་གཞོག་བཏང་སྟེ་མི་ཚེ་སྐྱེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་དངོས་གནས་རེད་བསམ་པ་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་པ་ཚོས་ལས་རིགས་གང་ཡང་བྱ་རྒྱུར་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་དགོས་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་སློབ་ནན་ཏན་གནང་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་ཐོག བཙན་བྱོལ་བོད་མི་སེར་མོ་བ་དང༌། སྐྱ་བོ་ཕོ་མོ་སོ་སོའི་ནང་གསེས་ཁག་གསུམ་དུ་དབྱེ་དགོས་པ་སྟེ། བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མའི་ཁོངས་ནས་བགྲེས་སོང་དང་དགེ་རྒན་གནང་ཐུབ་མཁན་ཁག་གཅིག་དང༌། དར་མ་ཆོས་དང་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཐུབ་མཁན་ཁག་གཅིག གཞོན་པ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཁག་གཅིག་བཟོས་ནས། ཚོ་ཁག་དེ་དག་སོ་སོའི་དངོས་ཡོད་མཁོ་གནད་ལ་གཞིགས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བ་ཞིག་བཟོ་ཐབས་དང༌། མི་མང་སྐྱ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ཚོ་ཁག་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་སོགས་གོང་བཞིན་བཟོ་ཐབས། ད་ཡོད་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་མི་ས་མ་རི་ཚ་བའི་ཡུལ་ནས་ས་ཡུལ་བསིལ་སར་འཕྲལ་མྱུར་སྤོ་ཐུབ་པའི་ཆེད་དང༌། ད་དུང་བཙན་བྱོལ་བ་ཟམ་མ་ཆད་པ་འབྱོར་བཞིན་པ་དང་མུ་མཐུད་འབྱོར་རྒྱུར་ཚང་མའི་དོན་དུ་ཌ་ལ་ཧའོ་སེ་ (Dalhousie) རི་ཁུལ་གྲོང་ཚོ་དང༌། གཞན་དག་བོད་མིར་འཕྲོད་པའི་ས་ཆ་ཁག་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་ཐབས་སོགས་དགོངས་བསྡུར་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྐུ་ཞབས་སྐྲྀ་པ་ལ་ནི་གཏན་ཞལ་གཉིས་ཀས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་འཕྲལ་སེལ་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་གལ་ཆེ་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པ་སྔོན་ནས་གསར་བཙུགས་གནང་ཐོག ཛ་དྲག་སྐྱོབ་གསོའི་རོགས་རམ་གནད་སྨིན་འཐོབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་བཟོས་གནང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ཁོང་གཉིས་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཕུགས་ཡུལ་རང་མགོ་རང་ཐོན་ཡོང་བ་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་བརླག་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་གང་ཅིའི་ཐབས་ཤེས་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་འཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ད་རེས་སྐུ་ཞབས་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་ཁོང་ཉིད་ངོ་མ་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ངང་ནས་མི་ས་མ་རི་སོགས་སུ་ཆེད་མངགས་ཕེབས་ཏེ། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང༌། ཤ་ཚ་ལྡན་པའི་སློབ་སྟོན་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས། ཁོང་ཚོའི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་དང༌། འཕྲལ་ཕུགས་དགོས་མཁོ་ཇི་ཡོད་གཟིགས་ཞིབ་ཡག་པོ་གནང་འདུག་པར་ཐུགས་ལྷག་པར་དགྱེས་པའི་སྒོ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་གསུངས་མཇུག བོད་མི་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀ་བློན་སྦུག་དང༌། རྡོ་རྗེ་གླིང་ཁུལ་རང་རང་གི་ཆོས་རྒྱུད་འཛིན་པའི་དགོན་པ་ཁག་ཡོད་པ་དེ་དག་སོ་སོར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཐོག སྐྱོབ་གསོ་སོགས་མཐུན་འགྱུར་མུ་མཐུད་འཐོབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་རབ་དང༌། དེ་མིན་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བྱེད་མཁན་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པར་བརྟེན། ས་ཡུལ་བསིལ་ས་གཅིག་ཏུ་མཉམ་སྡོད་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་འདུག རྩ་བའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ནང་གསེས་རྒན་འཁོགས་དང༌། དར་མ། ལོ་གཞོན་བཅས་ཚོ་ཁག་གསུམ་ལྟ་བུར་དབྱེ་ནས། ཁོང་ཚོའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་པའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཕན་ཐབས་མཐུན་རྐྱེན་གོ་སྒྲིག་ཐུབ་ཐབས་གནང་རྒྱུ་དེ་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་འདུག

གཞོན་པ་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་འཐོབ་ཐབས་དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ནང་རང་མགོ་རང་ཐོན་ཐུབ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ཕུགས་ཡུལ་བོད་དུ་ལོག་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཐོག་ལ་ཕན་ཐོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ལོ་གཞོན་ཕོ་མོ་ཚོའི་ནང་ནས་གང་འཚམས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་ཁོངས་ནས་ཀྱང་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་གཏོང་དགོས་ཡོད་པས། འདི་ཐོག་ལའང་ཁྱེད་གཉིས་ནས་ཐབས་ཤེས་རོགས་རམ་གནང་རོགས་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

དེར་སྐུ་ཞབས་སྐྲྀ་པ་ལ་ནིས། “ད་རེས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་མི་མང་གིས་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་གང་ཡོད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་དོན་ང་རང་བཟའ་ཚོ་གཉིས་ཀས་བོད་མི་ཚོར་འཕྲལ་སེལ་སྐྱོབ་གསོ་ཐོབ་ཐབས་དང༌། རིམ་པས་རང་མགོ་ཐོན་ཐུབ་པ་བཟོ་ཐབས་སོགས་གང་ཅིའི་རོགས་རམ་དོན་ལ་འཁྱོལ་བ་ཞིག་དང་བླངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་བོད་དོན་ཐོག་ང་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས་དང་ཞུ་དགོས་པ་ནི། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམས་དང༌། རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་འཁྲི་བའི་དྲང་ཞིང་བདེན་པའི་འོས་འགན་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་ཞིག་རེད་ཅེས་ངས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བཤད་པ་ཡིན།

ཡང༌། ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ཚོང་གི་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པ་དེ་ནང་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་དེ་ནི། རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་དབང་དང༌། སྡིག་ཉེས་གང་བྱས་པ་རྣམས་འགྲིགས་འདུག་ཅེས་ཁས་བླངས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་ངས་སྐྱོན་བཙུགས་བྱས་པ་ཡིན། ད་ཆ་རྒྱ་མིའི་གཡོ་ཁྲམ་བྱེད་སྟངས་ངན་པ་འདི་འདྲ་ཡིན་ཡང༌། ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་གྱིས་བོད་སྐོར་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཤོར་བ་དེ་ལ་ད་དུང་ཡང་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་”ཅེས་སོགས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཉེ་ཆར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་འདུས་འཛོམས་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག ད་ཆ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཁས་ལེན་གནང་དགོས་ཞུ་གནང་མཛད་དགོས་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ནང་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་ངེས་པར་རྩ་འཛུགས་གནང་དགོས། བོད་དོན་སྐོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་གཏུགས་གནང་བ་ཡིན་ན། དེ་སྐབས་ཨཕ་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་དང༌། ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་གནང་དགོས་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་བུའི་དྲང་བདེན་ལྷག་བསམ་བཟང་པོ་ཕྱག་ལེན་དངོས་འགེལ་གནང་དང་གནང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ངོས་རང་སྙིང་ནས་དགའ་བས་སེམས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་ཐེབས་བྱུང༌། སྐུ་ཞབས་སྐྲྀ་པ་ལ་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ ༡༩༥༣ ། ༥༤ ། ༥༨ སོགས་སུའང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ནང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་པའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གཙང་མ་གནང་བ་དང༌། འཕགས་བོད་དབར་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་མཛའ་འབྲེལ་དང༌། རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡུན་གནས་དགོས་པའི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་ངོས་ནས་ཤེས་བྱུང༌། ཁྱེད་ཀྱིས་གསུང་བཤད་དེ་འདྲ་གནང་བ་དེ་ནི་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་སྡེ་སྲུང་སྐྱོབ་དང༌། ཞི་བདེ་ཡུན་གནས་ཡོང་ཐབས་ལ་ཕན་རླབས་ཆེ་བའི་དགོངས་པ་གཏིང་ཟབ་བཞེས་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་དང༌། “ངོས་ནས་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ངོས་འཛིན་གནང་རོགས་ཞེས་རེ་འདུན་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་ཁོང་གི་དགོངས་པར་འབབ་ཀྱི་མི་འདུག ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་གཉེར་གནང་རྒྱུ་སྐུ་ངལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཡོད་འདུག ད་རེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ངོས་ནས་དངོས་དོན་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་ཡང་སྲིད་བློན་གྱི་དགོངས་པར་བབས་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་བྲོས་ཐར་བ་ཚོས་དགྲ་བོའི་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་མང་གི་དོན་དུ་བདེན་པའི་སྐད་འབོད་མ་བྱས་པར་སྡོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་འུ་ཐུག་གི་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་འཛམ་གླིང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐོན་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་སྐྲྀ་པ་ལ་ནིས། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་ཁས་ལེན་མ་གནང་ཡང༌། རྒྱ་གར་མི་མང་དང༌། རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འཐུས་ནས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཞུང་འདི་རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་རེད་ལ། འཛམ་གླིང་ནང་དྲང་བདེན་མི་མང་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། འདི་ནི་དངོས་ཡོད་བདེན་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་རྗེན་པ་ཞིག་རེད། སྔོན་ཆད་འཛམ་གླིང་ནང་འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་”སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རེད། དེ་དངོས་གནས་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཁས་ལེན་གནང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་ཚོ་བོད་རང་ནས་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་མ་བྱས་པར་སྡོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད། བོད་མི་ཡོངས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་འགོ་འཁྲིད་པའི་གཞུང་འདི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱིའི་གཞུང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་རེད་ལ། གཞུང་འདི་མ་ཡིན་པའི་བོད་པའི་གཞུང་ཞིག་འཛམ་གླིང་ས་ཐོག་གང་དུའང་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་གསུངས། མཐར་སྐུ་ཞབས་སྐྲྀ་པ་ལ་ནི་གཏན་ཞལ་གཉིས་ཀས་”བོད་དང༌། བོད་མི་སྤྱིའི་དོན་ལ་ཕན་ཐོགས་གང་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་ལའང་ཕྱག་རོགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་པས། རྗེས་སུ་གང་ཡང་ལྷུག་པོར་གསུང་སྐྱོང་ཡོད་པ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་པ་བཅས།

༣༽ ཉི་ཧོང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ཉིན། ཉི་ཧོང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཐེའེ་ཧི་ར་ཀ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་སྐབས་གསུང་འཕྲོས་གནང་གསལ། ཐོག་མ་སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀ་ཡིས་”ཁ་སང་ཉི་ཧོང་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་དོན་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་འཚོགས་པ་དེ་སྐབས་ྋསྐུའི་གཅེན་པོ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བྱུང༌། དེ་སྐབས་ཁོང་ལ་ཞུས་པ་ལྟར། ང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་ལས་འགན་དང་པོ་ནི། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་འཕྲལ་དང་ཕུགས་ལ་ཕན་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

གཉིས་པ་དེ། བོད་ནང་གི་ཞི་བདེ་དང༌། བོད་མིའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། བོད་མི་རིགས་རྩ་བརླག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དེའི་ཆེད་དུ། ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་བས་སུ་ཞིག་གིས་བོད་ཡུལ་དུ་བཙན་འཛུལ་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་བཙན་གནོན་བྱས་པ་དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། བོད་དེ་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་ཞི་བདེ་ལ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ང་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་རེད། བོད་འདི་བཞིན་འཛམ་གླིང་འདིར་ཞི་བདེའི་རེ་བ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མཚོན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གནས་དགོས་ཀྱི་རེད། ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་གི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་ཚོགས་པ་ཚང་མ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཕྱོགས་སུ་ལང་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། ཉི་ཧོང་གི་ཡུལ་མི་མང་པོས་ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་བའི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཐོག་མའི་མི་རྒྱུད་འབྱུང་ཁུངས་བོད་ནས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ད་རེས་ཁོ་བོ་རང་འཛམ་གླིང་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་རིག་གཞུང་གི་ཚོགས་འདུ་དང༌། འཚམས་འདྲིར་འགྲོ་མཁན་ཡིན། ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་ང་ཚོས་བོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་ཤོད་ཀྱི་ཡིན། བོད་དོན་འགྲིག་ཐབས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་དྲང་བདེན་སེམས་ཤུགས་འདོན་ཐབས་འབོད་སྐུལ་བྱེད་དགོས་པར་བསམ་གྱི་འདུག སྲིད་དོན་ཐོག་ནས་འགྲིག་ཐབས་གནང་རྒྱུ་ནི། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གཉིས་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུ་དེ་རང་ཡག་ཤོས་རེད་”ཅེས་དང༌། “ཁོ་བོས་ཉི་ཧོང་མི་མང་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉི་ཧོང་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལམ་ཉི་ཧོང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཉིད་འདི་གར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་མཇལ་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ད་ལྟ་ཁྱེད་ནས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉི་ཧོང་མི་མང་གིས་ང་ཚོ་བོད་མིར་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་བརྩེ་ཞེན་ལྡན་པའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་དོན་ཐོག་ལའང་ཁ་ཙམ་མིན་པའི་རྒྱབ་སྐོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། ལྷག་པར་ཆོས་ཚོགས་ཁག་གི་ཚོགས་མི་ཚོས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དོ་འཁུར་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ཉེ་ཆར་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཉི་ཧོང་ནས་ཕེབས་ཏེ་གསལ་པོ་གསུངས་བྱུང༌། དེ་རིང་ངོས་ཀྱིས་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀ་ཁྱེད་བརྒྱུད་ནས་ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ཡོངས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་གི་ཡོད་ལ། སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་ནས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་འདི་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེའི་རེ་བ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་སྟོན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་མུ་མཐུད་གནས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། ངོས་རང་དང༌། བོད་མི་མང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་དང༌། སྲིད་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ནས་དུས་བསྟུན་ཡར་རྒྱས་གཏང་དགོས་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། ང་ཚོས་བོད་འདི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དམངས་གཙོའི་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པའི་ལམ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དེར། ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་བས་བཀག་འགོག་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་འདི་ལྟར་བྱུང་ཡང༌། ང་ཚོས་མུ་མཐུད་ནས་དམིགས་ཡུལ་འདི་ཐོག་འཁྱོལ་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

དེ་ཡང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་སྔར་སོར་ཆུད་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ན། བསམ་དོན་འཁེལ་མི་ཡོང་ངེས་ཅན་རེད། ད་ཕན་གྱི་ཉམས་མྱོང་དངོས་རྟོགས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཞི་བདེ་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་ཉི་ཧོང་མི་མང་ཡོངས་ནས་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་རྒྱུན་བསྟུད་གནང་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས། “ང་ཚོའི་སེམས་སུ་བོད་དོན་འདི་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བོད་ཙམ་མིན་པར་ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་སོགས་ལུང་པ་གཞན་དག་ལའང་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཁྱེད་ཚོས་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན། ང་ཚོས་ཀྱང་ད་ཆ་ང་ཚོ་བོད་མིས་འཐབ་རྩོད་དང༌། འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་བོད་རང་བཙན་སླར་གསོ་ཞེས་པ་འདི་ནི། སྔོན་ཆད་རང་དབང་རང་བཙན་ཁེར་རྐྱང་དུ་བསྡད་པའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆུང་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་དོན་དུ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། ལྷག་པར་ཤར་གླིང་ (ཨེ་ཤ་ཡ) མི་མང་གི་བདེ་དོན་ཁེ་ཕན་ཞིག་གི་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་ནས་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་ནས་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་དང་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ཞེས་སྐད་འབོད་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་འདིའི་དམིགས་དོན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། ད་ལྟ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་གང་འདྲ་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་གྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། རྩ་བའི་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཞིག་ཡིན་པའི་གནས་སྟངས་དངོས་བདེན་རྣམས་འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ལྷག་པར་ཉི་ཧོང་མི་མང་ཚང་མས་སྔར་ལས་གསལ་བ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཐབས་ལ་དམིགས་བསལ་ཤུགས་སྣོན་སྐྱོན་རོགས་གནང༌། སྔོན་ཆད་བོད་དེ་ཁེར་རྐྱང་དུ་བསྡད་པས་འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་གང་འདྲ་བྱས་པ་སོགས་ཉེ་བའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་དེ་ཤེས་རྟོགས་མ་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལྷག་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ཉེ་ཆར་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཁོ་བོས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བཀྲམས་པའི་བོད་སྐོར་གནས་ལུགས་གསལ་བསྒྲགས་དེ་གྲས་སྐུ་ཉིད་ལ་འབུལ་གྱི་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཞིབ་གཟིགས་གནང་རོགས། ཉེ་བའི་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་ད་ལྟ་ཞུས་ན་འདི་འདྲ་རེད་”ཅེས་གསུངས་མཇུག སྐབས་དེའི་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་ངེས་གསལ་གསན་ཐོས་བྱུང་བ་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་གསུངས།

དེར་སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས། “བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་གཏོར་གཏོང་ཐབས་བྱ་ངན་འདི་འདྲ་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པ་འདི་སྐོར་ལ་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུས་ག་རེ་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ། ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ག་རེ་ཞུས་ཡོད་དམ་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་བོད་ནང་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེ་འདི་འདྲ་བྱུང་བར་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་གནང་ཐོག བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་སུ་ངང་སྒུག་བྱེད་དགོས་སློབ་སྟོན་གནང་བྱུང་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས། “བོད་ནང་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་”སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ ༡༩༥༠ ལོར་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འགན་ཁུར་བླངས་པའི་དུས་སྐབས་དེ་ག་རང་ལ་ངོས་དང༌། བཀའ་ཤག་གོ་བསྡུར་ཐོག་ནས་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་གྱིས་མཚོན་པའི་བོད་ནང་དགོས་ངེས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་གཏང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། དངོས་དོན་ལག་ལེན་འགེལ་སྐབས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བཀག་འགོག་བྱས་བྱུང་”ཞེས་དཔེ་དོན་འགའ་ཤས་དང༌། རྒྱུ་མཚན་བཅས་གསུང་གནང་མཛད།

སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས། “བོད་མི་ལོ་གཞོན་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་དགོངས་ཀྱི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ནི་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བསྒྲུབ་བྱ་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཏུ་རྩིས་ཀྱི་ཡོད། ཉི་ཧོང་ཡུལ་དུའང་བོད་མི་ན་གཞོན་གང་འཚམས་ཤིག་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས། “དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག ང་ཚོས་དགའ་བསུ་ངེས་པར་དུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ཚོས་ངོས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་དུ་ཡོང་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་གསུངས་པ་ལྟར། གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་དང་བསྟུན་ནས་ངེས་པར་དུ་ཁྱེད་ཚོ་ཉི་ཧོང་མི་མང་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བར་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས། “ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་མི་མང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགའ་བསུ་ཚད་མེད་ཞུ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་”ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འདི་སྐོར་གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་དཔྱད་རིམ་པ་འགའ་ཤས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། མཚོའི་ནང་ནས་ཡང་སྲིད་གང་དུ་འཁྲུངས་དང༌། གང་དུ་ཡོད་པའི་ས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་པོར་མཐོང་བ་དང༌། དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་དཔྱོད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་རེད། ངོས་རང་རྩད་དཔྱོད་དང༌། ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་སྐོར་ད་ལྟ་ངོས་ནས་ཞུ་བདེ་པོ་མི་འདུག རྗེས་སུ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་གསུངས། མཚམས་འདིར་སྐུ་ཞབས་ཧི་ར་ཀས་ཉི་ཧོང་གི་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པའི་མདོའི་དེབ་གཅིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཡིག་ཞུས་པ་ལྟར་གནང་སོང་བ་བཅས།

༤༽ རྒྱལ་འབྲེལ་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢ ཉིན། རྒྱལ་འབྲེལ་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྐུ་ཞབས་མོ་ར་སེ་ སེག་སེ་ཊན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ཐོག “ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་འདི་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ཕན་བདེའི་ལས་དོན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ད་རེས་ང་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་དོན་ལྟེ་བ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་ལྟ་ཞིབ་དང་འབྲེལ་ཁོང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པའི་ཕན་ཐབས་ལས་ཀ་ག་རེ་བྱེད་དགོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན། བར་དེར་ང་རང་མི་ས་མ་རིར་ཆེད་བསྐྱོད་ཀྱིས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོ་གསོག་སྒར་དེ་ནས་རྒྱ་གར་ནང་ས་ཆ་གཞན་དག་ལ་ཆ་བགོས་ཀྱིས་གཞིས་ཆགས་སུ་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་འདྲི་བསྡུར་ཞུས་པར་ད་ལྟ་ངེས་གསལ་རང་གསུང་རྒྱུ་མི་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཙན་བྱོལ་བ་ན་གཞོན་གང་འཚམས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་ལུགས་གོ་ཐོས་བྱུང་བས། འདི་སྐོར་དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་གསལ་པོ་ཞིག་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོའི་དོན་དུ་ཐུགས་ཁུར་འདི་འདྲ་བཞེས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུངས་རྗེས། བོད་ཕྲུག་ཚོར་གང་ཅིའི་སློབ་སྦྱོང་འཐོབ་ཆེད་རྒྱ་གར་ནང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འབྲེལ་ན་གཞོན་ཁོངས་ནས་ལག་ཤེས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཁག་བཟོས་ཏེ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། དགེ་འདུན་པ་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་བཙན་བྱོལ་བ་བྱིངས་ཁོངས་ནས་ཟུར་དབྱེ་བྱས་ཏེ་ས་གནས་བསིལ་ས་ཞིག་ཏུ་ཁེ་གཙང་འཇོག་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་གོང་ཁག་གང་གི་ཐོག་ཏུ་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གང་འདྲ་ཞིག་གནང་ཐུབ་པའི་སྐོར་གསུང་རོགས་”ཞེས་བཀའ་གནང་བར།

སྐུ་ཞབས་སེག་སེ་ཊན་གྱིས། “བོད་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ཐབས་མཛད་མུས་དེ་ཚོའི་ལོ་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡིན་དང༌། ལག་ཤེས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་ཇི་ཙམ་ཡོད་”སོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་བསྡུས་ཙམ་སྩལ་ཐོག “ཞིབ་ཆ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་ལྟ་རྟོག་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཞིག་མགྱོགས་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་སོང་བས་དེ་ནས་ཁྱེད་ཚོར་འབྲེལ་བ་ཞུ་རྒྱུ་མངག་གི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས། ཁོང་གིས་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་སོགས་ཁོང་རང་གི་དགོངས་འཆར་ཡང་ཞུས། ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་ལག་ཤེས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་དང༌། དགེ་འདུན་ཟུར་འཇོག་གནང་རྒྱུའི་ཐོག་ལ་རོགས་རམ་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་རྩིས་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་ཞུས།

༥༽ ཨ་རིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་མཇལ་བཅར་ནས་སྨན་ཁང་དང༌། སྐྱོབ་གསོའི་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༨ ཉིན། ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཆོས་ཚོགས་རྒྱ་གར་ཁུལ་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཨེའེ་ ཨར་ ཨེབ་བེལ་ཅན་གསུམ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ། “ཁོང་ཚོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་དེ་སྔོན་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ལན་ཀྲུ་སོགས་ལ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྨན་ཁང་མང་པོ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང༌། ཨ་མདོ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང༌། རྗེ་སྐུ་འབུམ་ལའང་ཁོང་ཚོའི་སྨན་ཁང་བཙུགས་པ་བཅས་ཚང་མ་རྒྱ་དམར་ནས་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་སྐོར་དང༌། ལོ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་མི་ཞིག་གིས་ལྷ་སར་ཁོང་ཚོའི་སྨན་ཁང་འཛུགས་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་འབྱོར་ཡང༌། སྐབས་འཕྲལ་ལག་ལེན་བསྟར་མ་ཐུབ། རྗེས་སུ་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་ངེས་པར་ཡོང་རྒྱུར་དེ་མཚམས་ལག་ལེན་འཁེལ་བ་ཞུ་རྒྱུ།

ད་རེས་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་རས་ཀྱི་གྱོན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཞིག་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། ད་དུང་གང་ཐུབ་ཞུ་རྩིས་ཡོད་གཤིས། མགྱོགས་པོ་རྒྱ་གར་པུ་ཎ་ས་གནས་སུ་ཤར་གླིང་ལྷོ་ཤར་ཁུལ་ལ་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོག་རྒྱུ་དེར་མ་བསྐྱོད་གོང་འདི་གར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བར་བཅར་མཁན་ཡིན་ལུགས་དང༌། ད་དུང་ཞིབ་གནས་འབུལ་འདུན་”སོགས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་ད་ལྟ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་དགོས་ངེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་རས་ཀྱི་གྱོན་པའི་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། ད་དུང་གང་ཅིའི་ཕན་རོགས་བྱ་རྒྱུ། སྐུ་ཞབས་ཨེབ་བེལ་ཁྱེད་རང་འདི་གར་ཆེད་ཕེབས་ཐོག རྗེས་སུ་ཡིག་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་བཀའ་གནང༌།

༦༽ ཨརྱ་སཱ་མ་ཇེ་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་མཇལ་བཅར་ནས་གསོལ་དཀྲུམ་སྤོང་དགོས་སྐོར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༩ ཉིན། ཨརྱ་སཱ་མ་ཇ་ (Arya Samaj) ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་གྲངས་བདུན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ། སྐུ་ཞབས་ནས་”ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་འདིས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་ནི། རིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཡོངས་ལ་འཚེ་བ་སྤོང་བ་དེ་རེད་”ཅེས་དང༌། “རྒྱ་གར་མི་མང་ཚང་མས་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་དངོས་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོས་གོ་ཐོས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསོལ་དཀྲུམ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་འདུག་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཡ་མཚན་རེད། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་དགོས་ཞེས་ནན་ཏན་བཀའ་གནང་ཡོད་རུང༌། དེའི་རྣམ་སྤྲུལ་གྱིས་གསོལ་དཀྲུམ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྟོན་པའི་རྗེས་འཇུག་ཚང་མས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་འདི་སྡོམ་པའི་རྩ་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གཟབ་ནན་བྱེད་ཀྱི་རེད། དཔེར་ན། བོད་ནང་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་བྱ་དང༌། རི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་ཚང་མར་གནོད་འཚེ་མི་ཆོག་ཅེས་བོད་གཞུང་ནས་ལོ་ལྟར་རྩ་ཚིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པ་དང༌། བོད་མི་སེར་སྐྱའི་ཁོངས་ནས་ཤ་ཟ་མཁན་ཚོས་ཀྱང་དམིགས་ཤ་མི་ཟ་བ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

“སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དུས་རབས་མང་པོའི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་འཚོའི་ཆེད་དུ་ཤ་ཁྲག་ལ་རྔམ་ཞིང༌། གཞན་སྲོག་འཛེམ་མེད་དུ་གཅོད་ཕྱིར་དམིགས་ཤ་དང༌། གྲོས་ཤ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ལུགས་དང་ཤ་ཁྲག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འབྱུང་ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག་”ཅེས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པར། “དོན་སྙིང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ནས་གསོལ་དཀྲུམ་མ་བཞེས་པས་མ་ཚད། གཞན་ལའང་ཤ་འཛེམ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གནང་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་ལུགས་”ཞུས་འདུག་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་ཀྱིས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་འདི་ལྟར་འབོད་སྐུལ་གནང་བས་ངོས་ལ་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”ཞེས་དང༌། “རྩ་བའི་ཤ་ཟ་ཆོག་དང༌། མི་ཆོག་སྐོར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་དང༌། རྒྱུད་སྡེ་གོང་འོག་སོགས་སུ་ཞིབ་གསལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནས་གནང་དགག་གི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་རྒྱུ་ལས། ད་ལྟ་འདིར་དུས་ཐུང་ཞིག་གི་ནང་བློ་དོགས་ཆོད་པའི་ཐག་གཅོད་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས། ང་ཚོས་”ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞུ་དོན་སྙིང་པོ་ནི། རྒྱུ་མཚན་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་ཤ་ཟ་བ་དེ་སྤོང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་”ཞེས་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ཆེ་བ་ཁག་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་དག་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་སོང་རོགས་རམ་བྱས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་དགུ་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པའི་ཁོངས་སུ་ན་གཞོན་ཡང་མང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་ཁག་འདྲ་མིན་བསྡོམས་པར་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ཆུང་བ་གསུམ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་ཞུས།

༧༽ དྲུག་པའི་ཚེས་བཞི།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། བོད་ཟླ་ ༦ པའི་ཚེས་ ༤ སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་བསྐོར་བར་མཛད་པའི་དུས་ཆེན་འཁེལ་གཤིས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། གསུང་ཞབས་བཅས་པས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བླ་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཞལ་འདོན་སྨིན་རྒྱས་མཛད། ལ་དྭགས་དང༌། རྡོར་གདན་སོགས་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་མཇལ་བཅར་བོད་རིགས་མི་གྲངས་གསུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ཆོས་མཐུན་ཀུན་སློང་སྤྱོད་ཚུལ་བཀའ་སློབ་ཐོག མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

༨༽ ལྡི་ལི་ནས་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༦ ཉིན། ལྡི་ལི་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་སྐྱོབ་གསོའི་ཆེད་དུ་གསར་བཙུགས་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཀལ་ཡན་སིང་ གུབ་ཏ་ (Kalyan Singh Gupta) སོགས་འབྲེལ་ཡོད་མི་ལྔ་དང༌། སྐུ་པར་སྒྲོན་མཁན་གཅིག་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བར་བཅར་ཏེ། བར་དེར་ཁོང་ཚོས་སྐྱོབ་གསོ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཇི་བྱས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཌལ་ལ་ཧའོ་སེ་དང༌། སྒང་ཏོག་ཏུ་དགེ་འདུན་པ་ཚོ་ཁག་དང༌། ལག་ཤེས་པ་ཚོ་ཁག་སོགས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་སྡོད་ཁང་སོགས་གོ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། གོང་གསལ་ས་གནས་སོ་སོར་གང་ཅིའི་ལྟ་རྟོག་འགོ་འཛིན་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་རེ་གཉིས་བསྐོ་མངགས་བསྐྱང་ཚེ་དོན་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོང་གནས། དགེ་འདུན་པ་དང༌། ལག་ཤེས་པ་ཚོ་ཁག་དེ་ཚོ་ས་གནས་ཁག་ཏུ་འབྱོར་འཁོད་ཟིན་མཚམས་ཁོང་ཚོར་ཧིན་དིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ། ལག་ཤེས་པ་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་གནས་སྟངས་དང༌། ཐོན་སྐྱེད་ཚོང་སྒྱུར་བྱ་ཕྱོགས། བཙན་བྱོལ་བ་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་སྔོན་འབྱོར་བོད་མི་དབྱེ་འབྱེད་དང༌། གཅིག་གྱུར་ཇི་བྱེད་སྐོར་སོགས་ྋསྙན་གསོལ་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་ཡོད་ཚད་ཚང་མར་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལྟ་རྟོག་དགོས་གནས་དང༌། དེ་ལྟའི་འགན་ཁུར་བྱེད་མཁན་ཚོགས་པ་ཞིག་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ནང་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། སྐུ་ཚབ་འགོ་འདོམས་ཀྱང་དུས་མཚུངས་སུ་བསྐོ་མངགས་མཛད་རྒྱུ། ལག་ཤེས་པའི་ཁོངས་སུ་ལག་ཤེས་སློབ་འདོད་ཡོད་མཁན་གང་མང་འཇུག་དགོས་དང༌། ལག་ཤེས་ཐོན་རྫས་རྣམས་སྒེར་སོ་སོས་སིལ་ཚོང་མིན་པར། སྤྱི་སྒྲིལ་སྡེབ་ཚོང་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་གནད་སྐོར་སོགས་བཀའ་ལན་གནང༌།

གོང་གསལ་བཅར་མི་ལྔའི་ནང་ནས་ཨ་རི་བ་སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ཡིས་ཁོང་རང་ནི་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་སྐུ་ཞབས་ལོ་ཝལ་ཐོ་མ་སིས་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ཨ་རིའི་ལོ་ཡལ་ཐོ་མ་སི་ (Lowell Thomas) བོད་མིར་ཛ་དྲག་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནས་བོད་མིར་འཚོ་ཕན་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་ལ་མངགས་གཏོང་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཞུས་ཐོག ཁོང་གིས་”སྐུ་ཞབས་ལོ་ཝལ་ཐོ་མ་སི་ཁོང་རང་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ལུང་པ་ཡིན་སྐབས་བོད་དུ་བསྐྱོད་མྱོང་བས་མ་ཚད། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཉིད་ངོ་མཇལ་ཞུས་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་ལ་ཤ་ཚ་ཆེན་པོ་འདུག

འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ པ་ནང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་དགོས་པ་དང༌། བོད་མི་མང་པོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་ཀྱི་རྐྱེན་ངན་གསར་འགྱུར་ཐོས་འཕྲལ་སྐུ་ཞབས་ལོ་ཝལ་ཐོ་མ་སི་ཁོང་གིས་ཨ་རིའི་མི་མང་ཡོངས་ལ་བོད་པར་རོགས་རམ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་བས་ཞལ་འདེབས་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། ཨ་སྒོར་བརྒྱད་ཁྲི་ཐམ་པ་ཉེ་ཆར་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་སྐུ་ཞབས་གུབ་ཏ་ངོ་མཇལ་ཐོག་རྩིས་ཕུལ་ཟིན་པ་ཡིན། ད་དུང་ཨ་སྒོར་ལྔ་ཁྲི་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་ཁར། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ལ་ལྡང་བའི་གྱོན་གོས་ཀྱང་རོགས་རམ་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། ལྷག་པར་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་སྨན་ཁང་ཆེ་ཁག་གཉིས་ནས་སྨན་གྱི་རོགས་རམ་ཡང་འགོ་བཙུགས་ཚར་བ་རེད་”ཅེས་ཞུས་མ་ཐག ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”སྨན་དེ་རྣམས་བོད་མིའི་ཐོག་དངོས་སུ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་འགོ་བཙུགས་ཚར་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་”སྨན་དེ་དག་འཇོག་ས་གྲང་མོ་ཞིག་དགོས་སྟབས། སྔོན་ལ་བཏང་བ་རྣམས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་ཁོངས་སུ་རྩིས་སྤྲད་ཟིན་པ་དང༌། རྗེས་སུ་བཏང་བ་རྣམས་ད་ལྟ་ལྡི་ལིར་ཡོད། ང་རང་ཉེ་ཆར་ཌལ་ལ་ཧའོ་སེར་ངོ་བསྐྱོད་སྐབས་ནད་པ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་དག་ལ་པཱན་ཇབ་ (Punjab) གཞུང་ནས་སྨན་ཞིག་ཐོབ་ཀྱི་འདུག་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་ཁོངས་ནས་ཁོང་ཚོར་སྨན་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོ་ཡང་བླངས་པ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”དེང་སང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མུ་མཐུད་འབྱོར་མུས་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་པོ་བདེ་ཐང་ཡོང་ཆེད་ཁྱེད་ཚོའི་སྨན་དེ་རྣམས་བེད་སྤྱོད་གང་མགྱོགས་བྱེད་ཐུབ་ན་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་ཡང་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ལ། “ཨ་མེ་རི་ཀའི་མི་ཚང་མས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་འདོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ནས་བོད་ཀྱི་སྐོར་གསལ་པོ་སྟོན་ཐུབ་མཁན་དེ་འདྲ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་དང་སྦྲགས་གཏོང་གནང་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ང་ཚོས་ཀྱང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁོངས་ནས་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་འཐོབ་ཐབས་དང༌། ཆིག་སྟོང་ཙམ་ཞིག་ཨ་རིའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས། དེར་སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་”འཇར་མ་ནི་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་གཞན་དག་ལའང་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་མཁན་གཏོང་གནང་ཐུབ་ན་ལེགས་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”དེ་དོན་རང་ང་ཚོའི་སེམས་ལ་ཡོད། ཞིབ་ཆ་རྗེས་སུ་བཀའ་མོལ་ཡོང་”ཞེས་གསུངས།

ཡང༌། སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་”ྋགོང་ས་མཆོག་ཨ་རིའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་དགོངས་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། “ཡོད། ཨ་མེ་རི་ཀ་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ནང་གི་རང་དབང་ཡུལ་ཁག་གང་སར་ལྟ་སྐོར་འཚམས་འདྲི་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “ལོ་ཝལ་ཐོ་མ་སི་དང༌། ཨ་རིའི་མི་མང་ཚང་མར་ངོས་ནས་འཚམས་འདྲི་དང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཡོད་ལ། རྗེས་སུ་ང་ཚོ་ངོ་ཐུག་ཡོང་བའི་རེ་བའང་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་གནང་བར། སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་”ྋགོང་ས་མཆོག་ཨ་མེ་རི་ཀར་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་རྒྱུར་ང་ཚོ་ཨ་རིའི་མི་མང་ཡོངས་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གནས་ལུགས་གང་འཚམས་ཞུས།

༩༽ དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པས་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་འཆར་གཞིའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༨ ཉིན། དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཀལ་ཡན་སིང་གུབ་ཏ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ནས་ཇི་ཞུས་དོན་བསྡུས།

“ད་རེས་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༩ ཉིན། ལྡི་ལི་གསར་པར་རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་པ་ཞིག་ཚོགས་པ་དེའི་ནང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་སྐྱོབ་གསོ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་བྱུང་བའི་མཐའ་དོན་དུ། མི་ས་མ་རི་གསོག་སྒར་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ས་གནས་གཞན་ཁག་ཏུ་མ་ཐོན་གོང་ཚུད་ལྷམ་དང༌། གྱོན་གོས། ཉལ་ཆས་ཀམ་པ་ལི་བཅས་རྐ་མང་5 (Kameng) སྤྱི་ཁྱབ་བརྒྱུད་ནས་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་འབྲས་ལྗོངས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་སྤྱི་བརྒྱུད་ནས་སྤྲོད་རྒྱུ། འབྲས་ལྗོངས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པར་ཧིན་སྒོར་ཆིག་ཁྲི་ཐམ་པ་སྤྲོད་རྒྱུ། དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་གཉིས་ཌ་ལ་ཧའོ་སེར་ལྟ་ཞིབ་ཏུ་བཏང་ཟིན་པ་ལྟར། ས་གནས་ཀྱི་བབས་བསྟུན་སྡོད་ཁང་དང༌། འཚོ་སྐྱོབ་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ། ཌ་ལ་ཧའོ་སེ་དང༌། སྒང་ཏོག་ཏུ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་མཁན་དགེ་རྒན་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་མུས། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བཟོ་ཚོང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འོག བཟོ་ལས་མཉམ་སྦྲེལ་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཡོད་ས་ཁག་ཏུ་ལས་བྱེད་པ་ཆེད་གཉེར་གྱིས་བོད་མིའི་ཁོངས་སུ་ལག་ཤེས་པ་ཇི་ཡོད་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལག་ཤེས་ཐོན་ཁུངས་ལས་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། དེ་མིན་རྔོ་བཟོ་དང༌། འཕྲུལ་འཁོར་བཟོ་ལས་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཀྱང་ཟུར་དུ་འཛུགས་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་འཆར་གཞི་གཏན་འཁེལ་སོང་བས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆིབས་ཞབས་དཔོན་རིགས་ཁོངས་ནས་གོང་གསལ་ལས་གཞི་ཁག་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ལ་འགན་ཁུར་དགོས་པའི་བཀའ་མངག་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཡང་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤོ་ཀ་མེས་ཐས་ (Ashok Mehta) པཱན་ཇབ་གཞུང་ནས་མོས་མཐུན་བྱུང་ན་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་དང༌། རྔོ་བཟོ་སོགས་བཟོ་ལས་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་ཁག་གཉིས་ཀ་ཌ་ལ་ཧའོ་སེ་རང་ལ་འཛུགས་ཐུབ་ན་ལེགས་པའི་དགོངས་འཆར་གསུང་གི་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ཀ་སྦུག་ནས་བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང༌། ཞབས་ཕྱི་བཞི་བཅས་ཉེ་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཐོན་ནས་ཚེས་༢༢ ཉིན་མ་སུ་རིར་འབྱོར་བ་བཅར་གྱི་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

༡༠༽ རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་མི་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༥ ཉིན། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་སྐུ་ཞབས་ཅེ་ཊར་ཇིའི་ (Chhatarji) ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ཐོག “བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་ནས་དོན་ཕན་ཡོང་བཟོ་མི་འདུག སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ནཱ་ར་ཡན་ (J.P.Narayan) གྱིས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་དགོས་གསུངས་པ་དེར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དགའ་མོས་གནང་གི་མི་འདུག དེ་ནི་ང་ཚོའི་བློ་ལ་མ་བབས་པའི་ཐབས་བྱུས་ཤིག་ཀྱང་རེད་”ཅེས་དང༌། “རྒྱ་གར་ནང་སྔར་གྱི་ལུགས་རྙིང་སྐྱོན་ཅན་རྣམས་མེད་པ་བཟོས་ཏེ། དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་དམངས་གཙོའི་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་གཏོད་དང༌། འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་སྒོ་གང་ས་ནས་ལེགས་བཅོས་ཡར་རྒྱས་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་དེ་ལྟར། བོད་ནང་ལའང་སྔར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་ལུགས་རྙིང་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་པ་རྣམས་མེད་པ་བཟོ་བ་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་ལེགས་བཅོས་དང༌། འཛུགས་སྐྲུན་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་འདི་མ་གཞི་ལུགས་རྙིང་གི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། དེང་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཚོགས་འདུ་ཟེར་བ་དང་འདྲ་བའི་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་བྱེད་སྲོལ་ཞིག་སྔར་ནས་ཡོད་པ་དང༌། ཚོགས་འདུ་དེའི་ནང་མི་སེར་གྱི་འགོ་འཐུས་ཚོ་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་གལ་གནད་ཆེ་རིགས་ཚང་མ་ཚོགས་འདུ་དེ་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་རེད། གང་ལྟར་ངོས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་བླངས་པའི་རྗེས་སུ་ང་ཚོས་འཆར་གཞི་སྟོན་པ་ཇི་བཞིན་དགོས་ངེས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་འོས་གང་ཡོད་བྱ་རྒྱུར་བོད་མི་ཚང་མས་བློ་མོས་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་ཐག་བཅད་ནས་བཤད་ཆོག་པར་བསམས་”ཞེས་གསུངས།

ཅེ་ཊར་ཇིའི་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་སྟབས། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཕྱོགས་སུ་ཐེ་བྱུས་གནང་དགོས་པ་དེ་འགལ་ཟླ་ཆེན་པོ་ཞིག་མ་རེད་དམ། རྒྱ་གར་ནང་ལ་ནི་སྔར་ནས་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་མང་པོས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པའི་དགོན་པ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་དང༌། དགེ་འདུན་པ་བསད་པ་ལ་སོགས་ཆོས་པས་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱས་པ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། དུས་ཕྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་པོས་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་ལ། སྲིད་ཀྱི་བདག་པོས་ཆོས་ལ་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་རེད།

འཛམ་གླིང་ལུང་པ་གཞན་དག་ནང་ལའང་ཆོས་པ་ཚོས་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ནང་བོད་གཞུང་གི་ལས་དོན་དབང་བྱུས་ཡོད་མཁན་ཚང་མ་ཆོས་པ་ཡིན་སྐད་དེ་འདྲ་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ། བོད་ནང་ཆོས་དང༌། སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ཁག་ཡོད་དམ་མེད། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་ན་རིམ་གྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་མ་གྲུབ་པའི་བར་དེར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་དབང་གཞན་དག་གིས་འཛིན་གྱི་ཡོད་དམ་མེད། གུས་པས་འདི་འདྲ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས་པ་ནི། གོང་དོན་ཁག་གི་སྐོར་ཚག་དཔར་ཁག་ནང་བཀོད་ཐོན་མེད་གཤིས། ད་རེས་ཐད་ཀར་དགོངས་སྐོར་ཞུ་དགོས་བྱུང་བས་དགོངས་འགལ་མི་བཞེས་པ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཆོས་ལ་དད་མོས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་དང་སྲིད་ཅེས་ཐ་དད་ཡ་འགལ་དུ་འགྲོ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། བོད་གཞུང་གི་སྲིད་དབང་ལས་ཁུངས་བཀའ་ཤག་ལ་ཆ་མཚོན་ན། དེའི་ནང་ལ་གྲྭ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ལས། གཞན་དག་ཚང་མ་སྐྱ་བོ་རེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། དགོན་པ་ཁག་ནས་བོད་མི་དམངས་ལ་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་གཞུག་རྒྱུར་དགག་ཆ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་དང༌། “བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་གཙོ་འཛིན་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁོ་ན་རེད། ཡིན་ནའང་རྩ་བའི་ཆོས་ཕྱོགས་དང༌། སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ཁག་སོ་སོར་ཡོད་པ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ན་རིམ་ནས་སྲིད་དབང་མ་བཞེས་བར། བོད་མི་མང་གི་བློ་མོས་ཡོད་པའི་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཅིག་བོད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ནས་འདེམས་བསྐོ་བྱེད་སྲོལ་འདུག ངོས་རང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལ་སླེབས་དུས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་འགན་དབང་འཁུར་དགོས་བྱུང་བ་དེའི་བར་ྋརྒྱལ་ཚབ་ནས་འགན་ཁུར་བཞེས་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཅེ་ཊར་ཇིའི་ནས། “པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་མེད་དང༌། ཁོང་ལ་རྗེས་འབྲང་མང་པོ་ཡོད་མེད། པཎ་ཆེན་ཞེས་པའི་མཚན་གནས་དེ་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་འཕྲེང་ཞིག་ནས་གནང་བ་ཡིན་མིན། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་དབར་འགལ་ཟླ་གང་འདྲ་བྱུང་དང༌། མཐུན་ཐབས་གང་འདྲ་གནང་བའི་སྐོར་ཞིག་གསུང་གནང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནི། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགོན་པའི་ཁྲི་པ་རིམ་པར་པཎ་ཆེན་གྱི་མཚན་ཐོགས་པ་ཞིག་རེད། ཁྲི་པ་བཅུ་དྲུག་པ་པཎ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐུ་སྐྱེ་རིམ་པར་བྱུང་བ་རྣམས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགོན་བདག་ཏུ་གྱུར་ཐོགཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེ་ཁག་གི་གྲས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་རེད། རྗེས་འབྲང་མང་ཉུང་ནི་པཎ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་སོ་སོའི་མཛད་པ་ལ་གཞིགས་ནས་མང་ཉུང་འདྲ་མིན་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་དབར་གྱི་འགལ་ཟླ་ཟེར་བ་དེ་ནི། ང་ཚོའི་མི་ཐོག་གོང་མ་དེ་སྐབས་བྱུང་བ་ལས། དེ་ཕན་ལ་དམ་སེལ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། ལུང་པ་གཅིག་ནང་དུ་གནས་དགོས་པར་བརྟེན། མཐུན་ཐབས་དང་འགྲིགས་ཐབས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་ལས། མཐུན་ལམ་མི་འདོད་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་”ཅེས་གསུངས།

ཅ་ཊར་ཇིའི་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོའི་ཀྲུའུ་ཞི་ཟེར་བའི་གྲས་ཀྱི་མཚན་གནས་ཕུལ་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་བཀའ་མོལ་གནང་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་ཐག་ཆོད་ཐུབ་ཐབས་མཛད་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ་མེད”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་པ་ལོས་ཡོད། ད་བར་ཟླ་བ་སྦྲེལ་ཏེ་བསྒུགས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོ་གང་ཡང་འདོན་གྱི་མི་འདུག འདི་སྐོར་ཚགས་པར་ཁག་ཏུ་བཀོད་ཐོན་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཅ་ཊར་ཇིའི་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་བཀའ་གནང་བྱུང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་དོན་གནད་འདི་སྐོར་ང་ཚོའི་གཞོན་ནུ་ཚང་མས་ཤེས་ཐབས་ཞུ་གི་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

༡༡༽ ཨ་རིའི་ཀད་ཐོ་ལིག་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱོབ་གསོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འཐུས་མི་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་༢༥ ཉིན། ཨ་རིའི་ཀད་ཐོ་ལིག་ (Catholic) ཆོས་ཚོགས་ཁོངས་ཀྱི་སྐྱོབ་གསོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་སོ་ན་ཀ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་སྐབས། “སྔོན་ཟླའི་ནང་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་བ་དེའི་དགོངས་དོན་ཟབ་ཅིང་བརླིང་ལ། གནད་འཁེལ་ཞིག་འདུག་ཅེས་ཀད་ཐོ་ལིག་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཚང་མས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་གི་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ཉེ་ཆར་ལོ་ཝལ་ཐོ་མ་སིས་ (Lowell Thomas) ཆེད་དུ་མངགས་པ་ཕེལ་ཅཱ་གིས་ཨ་རིར་ཏར་འཕྲིན་བཏང་སྟེ་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་མི་ཚོས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཉིས་སྟོང་ཙམ་ཞིག་ཨ་རིའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་དུ་ལེན་ཐུབ་ཐབས་སུ་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་འདོན་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བྱས་འདུག གུས་རང་འདི་ཟླའི་ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཨ་རིར་ཕྱིར་ལོག་གིས་ང་ཚོའི་ཚོགས་མི་དང༌། ལོ་ཝལ་ཐོ་མ་སི་ཐུག་འཕྲད་ཐུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ད་ཕན་ཀད་ཐོ་ལིག་ཆོས་ཚོགས་ནས་བོད་མིར་སྐྱོབ་གསོ་འོ་རྩམ་དང༌། ཨ་ཤོམ་རྩམ་པ་བསྡོམས་ལྗིད་ཚད་པོན་ཌི་ (Pound) བདུན་ཁྲི་ཡོད་པ་དང༌། སྟོད་ཐུང་སྣ་ཚོགས་ཆིག་སྟོང་ཐམ་པ། ཨ་སྒོར་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གནས་པའི་གྱོན་པ་དང༌། ཉལ་ཆས་ཁྱོན་འབོར་ཆེན་པོ་བཅས་བཏང་བ་རྣམས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག ད་དུང་བོད་མིར་སྐྱོབ་གསོ་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་འཛམ་གླིང་གི་བཙན་བྱོལ་བར་སྐྱོབ་གསོའི་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་རེ་སྐུལ་གནས་ཚུལ་འབུལ་གྱི་ཡིན། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཉིས་སྟོང་ཙམ་ཨ་རིར་སློབ་སྦྱོང་དུ་ལེན་ཐབས་ཐད། ད་ལྟའི་ཨ་རིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་ནས་དཀའ་རྙོག་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འཐུས་བརྒྱུད་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་པ་བཟོ་ཐབས་བྱེད་དགོས། སློབ་སྦྱོང་དུ་འགྲོ་མཁན་ཚོས་སྔོན་ལ་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དགོས་ངེས་དང༌། རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་ལས་བྱུས་འགྲིགས་མིན་སྐོར་སོགས་ཁོང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་འཚམས་ཞུས་ཐོག བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ནང་དགེ་རྒན་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་འབྱོར་ཡོད་མེད་དང༌། ཡོད་ན་ཁོང་ཚོས་སཾསྐྲྀཏ་དང༌། ཧིན་དཱི། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་གང་རུང་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་མེད་”སོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དགེ་རྒན་ཤེས་ལྡན་གང་འཚམས་འབྱོར་ཐུབ་འདུག ཡིན་ནའང་དེ་ཚོའི་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཤེས་པ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། ངོས་ཀྱི་སེམས་སུ་དགེ་རྒན་ཤེས་ལྡན་དེ་ཚོ་རྒྱ་གར་དང༌། འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་འདྲ་མིན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་ནང་དབྱིན་ཇི་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་སྦྲགས་ཕན་ཚུན་རིག་གཞུང་བརྗེ་སྤེལ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀ་བྱས་ཏེ་སྡོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན། ཕན་ཚུན་གྱི་གནས་སྟངས་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང༌། འབྲེལ་བ་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་སོ་ན་ཀས། “ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་འདི་འདྲའི་དགོངས་བཞེས་རྒྱ་ཆེ་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཡག་པོ་འདུག ད་ལྟ་སེར་མོ་བ་དང་བཟོ་ལས་ལག་ཤེས་པ། སློབ་སྦྱོང་དུ་འགྲོ་མཁན་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ལྔ་སྟོང་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་འཆར་གཞི་ལམ་ཙམ་གཏན་འཁེལ་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་དང༌། བྱིངས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་བརྒྱད་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནང་ས་ཆ་མཐོ་ས་ཁག་ལ་ཞིང་ལས་བྱས་ཏེ་སྡོད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་མི་ཡོང་ངམ། དེ་ཡང་ཁ་འཐོར་མིན་པར་ཚོ་ཁག་རུབ་སྡོད་བྱེད་དགོས་”ཞེས་དང༌། “ཞིང་ལས་པ་དེ་རྣམས་སྡོད་ཁང་དང༌། སྒོ་ཕྱུགས་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་སོང་རོགས་རམ་ཡོང་ཆེད་འཇི་ནི་ཝར་འཛམ་གླིང་ནང་གི་སྐྱབས་བཅོལ་བར་སྐྱོབ་གསོའི་ཚོགས་པར་ཀེད་ཐོ་ལིག་ཆོས་ཚོགས་ནས་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ནས་རང་རང་སོ་སོས་འཇོན་ཚོད་ཤེས་ཚོད་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་སྤྱི་དོན་ཐོག་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་”བསམ་འཆར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁོང་ཚོས་ཚོ་ཁག་རུབ་སྡོད་བྱ་རྒྱུར་མ་མོས་པ་ཡོང་གི་མ་རེད། ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གསུངས་པ་རྣམས་ཡག་པོ་འདུག ང་ཚོ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་ལྷུང་པའི་སྐབས་འདིར་ཨ་མི་རི་ཀའི་མི་མང་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་ནས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་རོགས་རམ་གནང་བ་དེ་ང་ཚོ་ཙམ་མིན་པར། བོད་ཕྱི་ནང་གི་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་སུ་འཇོག་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས་འཇུག འཆར་དོན་ཁག་གི་སྐོར་བསྐྱར་ལྕག་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་གནང་བ་བཅས།

༡༢༽ ཨ་རིའི་གསར་འགོད་པ་འབད་རད་ཊན་འབམ་མཇལ་བཅར་གནས་ཞུས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ ཉིན། ཨ་རིའི་གསར་འགོད་པ་འབད་རད་ཊན་འབམ་ཟེར་བ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ཐོག སྐུ་པར་མང་ཙམ་སྒྲོན་ཞུས་རྗེས། བར་དེར་ཁོང་རང་ཉི་ཧོང་དང༌། ཧོང་ཀོང༌། ཐའེ་ལན་ཌ་སོགས་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་ཡུལ་ཁག་དེ་ཚོའི་མི་མང་ནས་བོད་པར་དགའ་ཞེན་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་དམའ་འབེབ་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་གནང་རྒྱུར་ཨ་རིའི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། དབྱིན་གཞུང་གིས་ཀྱང་ཕྱོགས་མཐུན་གནང་སྲིད་པའི་སྐོར་སོགས་གནས་གསོལ་ཞུས།

༡༣༽ རྒྱ་གར་པུ་ཎེར་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ཨེ་པཱལ་ཞེས་པས་བོད་མིར་སྐྱོབ་གསོའི་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༦ ཉིན། རྒྱ་གར་པུ་ཎེར་ (Pune) ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ཨེ་པཱལ་ཞེས་པའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་གི་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པ་དེས་སྐུ་ཞབས་འཇོན་སོན་ (Johnson) ཆེད་དུ་མངགས་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་གྱོན་གོས་སྐྱོབ་གསོ་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། སྤྲོད་ཕྱོགས་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བར་དེར་ཚོགས་པ་ཁག་ནས་གྱོན་གོས་དང༌། བཟའ་བཅའ། སྨན་སོགས་རོགས་རམ་ཕོན་ཆེ་བཏང་འདུག་ཀྱང༌། དེ་དག་ཚང་མ་དམིགས་ས་རང་ལ་དུས་ཐོག་གནད་སྨིན་འབྱོར་བ་ཡོང་གི་ཡོད་མེད་ཐད་ལ་ཞིབ་འཇུག་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་མེད་དམ། ལེགས་ཤོས་སུ་སྐྱོབ་གསོ་གཏོང་མཁན་སྒྲིག་འཛུགས་སོ་སོ་ནས་མི་ངོ་ཆེད་བཏང་གིས་བརྟག་ཞིབ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན་དགོངས་ཀྱི་འདུག་སོགས་གསུངས། དེར་སྐུ་ཞབས་འཇོན་སོན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འདི་ལྟའི་དགོངས་འཆར་གསལ་པོ་གནང་བས་ཕན་ཐོགས་བྱུང༌། ད་ཕན་ང་ཚོའི་ཉམས་མྱོང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་སྐྱོབ་གསོ་དམིགས་ཡུལ་དུ་སླེབ་ཐུབ་ཡོད་མེད་བརྟག་ཞིབ་མ་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཆ་ལྷགས་འདུག་ཅེས་སོགས་ཞུས།

༡༤༽ ཌན་མག་གི་གསར་འགོད་པ་ཨ་རིག་པི་ཡོ་ཀེ་ནས་བོད་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༨ ཉིན། ཌན་མག་ (Denmark) གི་གསར་འགོད་པ་ཨ་རིག་པི་ཡོ་ཀེས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་ཏེ་ཁོང་རང་གིས་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་ཚང་མས་བོད་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས་ཐོག་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་ཞུས་ཐོག “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དེང་དུས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ལ་མཉེས་ཚོར་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་འདུག་པ་དེ་ནི། བོད་ནང་འཛུགས་སྐྲུན་རྒྱ་ཆེ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་དང༌། “འཕྲུལ་ཆས་ལ་མཉེས་པོ་གནང་བ་འདི་བཞིན་སྔོན་ཆད་བོད་ཀྱི་བླ་མ་ཆེན་པོ་ཚོས་གནང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཆོས་ཕྱོགས་ནས་དགག་ཆ་ཡོང་གི་མེད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་པ་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུའི་སེམས་ཁུར་གནང་བར་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དུ་འཕྲུལ་ཆས་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུར་ངོས་རང་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། ཆོས་ཕྱོགས་ནས་དགག་ཆ་ཡོང་གི་མ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཨ་རིག་གིས། “དེ་སྔོན་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་རིགས་བོད་ནང་འགྲོ་རྒྱུར་བཀག་སྡོམ་ཆེན་པོ་ཡོད་འདུག་པ་འདི་ནི། བོད་མི་རྣམས་ནུབ་ཕྱོགས་པར་དགའ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་རྣམས་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་རིགས་ལ་མ་དགའ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། གཞི་རྩའི་ཐོག་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཙམ་མིན་པར། བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག ཨུ་རུ་སུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་མི་གཞན་དག་ཀྱང་བོད་ནང་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། སྡོད་རྒྱུར་བཀག་སྡོམ་ནན་པོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད་དེ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་བོད་དུ་ཡོང་བར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཀག་འགོག་བྱས་མེད་པ་དཔེར་ན། ཕྷ་རན་སི་དང༌། འཇར་མན། དབྱིན་ཇི། ཨ་མེ་རི་ཀ་སོགས་ཀྱི་མི་རིགས་བོད་ནང་སྔ་རྗེས་སུ་ཡོང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རེད། དེང་སང་བོད་ནང་ལ་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་བདག་པོ་གསར་པ་ཞིག་བསླེབས་ཡོད་པར་བརྟེན། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོ་བོད་དུ་འགྲོ་ཐུབ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཨ་རིག་གིས། “བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་འཇོག་མཁན་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྔ་རབས་སུ་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་”ཞེས་པ་དང༌། “བར་དུ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་དང༌། རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སོགས་རིམ་པར་བྱུང་ཡོད། སྔོན་བྱོན་མང་པོས་བོད་ཀྱི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་དུ་མར་བརྗེད་དུ་མི་རུང་བའི་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཞག་ཡོད་པ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ནང་གསལ་པོ་འཁོད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

ཨ་རིག་གིས། “སྔོན་ཆད་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་བླ་མ་གྲྭ་ཚང་གི་ལག་ཏུ་ཡོད་སྐད་དེ་ཐད་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྲིད་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་གནང་བ་མ་གཏོགས་བླ་མ་གྲྭ་ཚང་ལ་དབང་ཆ་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཨ་རིག་གིས། “བོད་ནང་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་རྒྱུར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཐུགས་མོས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”དབྱིན་སྐད་དུ་ཌེ་མོ་ཁེ་རེ་སི་ (Democracy) ཟེར་བའི་དམངས་གཙོའི་རང་བཞིན་ཞིག་སྔར་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཚུལ་ཐོག་བྱུང་དང་ཡོད་མུས་དེ་ལྟར། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བདེ་སྐྱིད་ལ་སྨན་པའི་ལུགས་གསར་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་ཡུལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་འདི་ལ་ངོས་རང་ཙམ་མ་ཡིན་པར། བོད་མི་བསམ་ཡོད་ཚང་མས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

༡༥༽ འབར་མའི་གསར་འགོད་པ་ལོའོ་ཡོན་གྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ཉིན། འབར་མའི་རྒྱལ་ས་རན་གུན་ (Rangoon) གྱི་ཉིན་རེའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མི་སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་ (Lavo Yone) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་ནས་”གུས་རང་ད་རེས་འདི་གར་བཅར་གདོང་འབར་མའི་མི་མང་མང་པོས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེར་འཚམས་ཞུ་དང༌། གུས་འདུད་འབུལ་དགོས་མགྲིན་མངགས་བྱས་བྱུང༌། འདི་ནི་དོན་ལ་ཁོང་ཚོས་འབར་མའི་ཡུལ་མི་ཚང་མའི་ཚབ་བྱས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་བཀུར་ཞུས་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་འབར་མའི་མི་མང་ལ་བཀའ་གནང་དགོས་ག་རེ་ཡོད་ཀྱང་ད་རེས་གུས་ཀྱི་ཐོག་གསུང་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བར་དེར་ཕྲན་ནས་བོད་དོན་སྐོར་གནས་ལུགས་ཡོངས་གྲགས་སུ་བཤད་པ་ཚང་མ་ཚགས་པར་ཁག་ཏུ་བཀོད་ཐོན་དེ་ཚོ་ཁྱེད་རང་གིས་གཟིགས་ཡོད་ཤག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས། “བོད་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་སོགས་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་ཐོན་དེ་ཚོ་ཚང་མ་བཀླགས་པས་མ་ཚད། བོད་སྐོར་དེབ་ཁག་ཁ་ཤས་ལའང་ཞིབ་ལྟ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཇལ་ཏེ་བོད་སྐོར་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བྱས་ན་ཁྱེད་རང་གིས་བོད་ཀྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་འདུག སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང་བཀའ་མོལ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ། ངོས་ནས་དམིགས་བསལ་གསལ་བཤད་དགོས་པ་འདྲ་མི་འདུག་གམ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས། “ཁོ་བོས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་ལོ་ཤས་སོང་བ་དེའི་རིང་བོད་མི་དྲུག་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་སྐོར་ཞིག་བསད་ཡོད་འདུག་པ་དེ་སྐོར་དངོས་དོན་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས་པར། སྲིད་བློན་གྱིས་”རེད་དང་མ་རེད་གཉིས་ཀ་བརྗོད་ཐུབ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད་”ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་”འདི་སྐོར་གསལ་པོ་གསུང་གནང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་དམར་ཕྱོགས་ནས་བོད་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་ཐབས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་སྔ་ས་ ༡༩༤༩ ལོ་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་འདུག དཔེར་ན། བོད་བྱང་ཤར་ས་ཁུལ་ཨ་མདོ་ཁུལ་དུ་རྒྱ་རིགས་ཕོན་ཆེ་གཞིས་ཆགས་སུ་བཏང་སྟེ། ༡༩༥༦ ལོ་ནས་རྩ་བའི་ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་མི་བོད་རིགས་གཅིག་ཡོད་སར་རྒྱ་རིགས་ཉི་ཤུ་ཙམ་གནས་སྡོད་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ ༡༩༥ྋ ལོ་ནས་བོད་ཤར་ལྷོའི་ས་ཁུལ་ཁམས་དང༌། ༡༩༥༩ ལོ་ནས་བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུའང་སྲིད་བྱུས་གོང་བཞིན་ལག་ལེན་བསྟར་བ་དང་དུས་མཚུངས། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་གང་སར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མི་དམར་བསད་བཏང་བའི་གྲངས་འབོར་ད་བར་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནི། ཉུང་མཐར་ཡང་ཁྲི་དྲུག་བདུན་ཞིག་ཟིན་ཡོད་པ་རེད།

ད་དུང་དེས་མ་ཚད། ཁམས་དང་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་དར་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ཐག་རིང་དུ་བཏང་ཐོག བཙོན་ར་ཆེན་མོར་བཅུག་ནས་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ཏེ་ངལ་རྩོལ་དུ་བཙན་བཀོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་ཐོན་ཡོང་གི་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས། “བོད་ནང་རྒྱ་མིས་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་མ་ཞུས་པ་ཡིན་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགོངས་བཞེས་གང་འདྲ་ཞིག་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བོད་དོན་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ད་ལྟ་ལམ་སང་འདི་བྱེད་འདི་ཡིན་བརྗོད་བདེ་མི་འདུག གང་ལྟར་ཡང་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་ལ། ཡིད་ཆེས་ཀྱང་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གར་བཞུགས་དེ་ལ་བོད་གཞུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་གནས་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་དེ་དོན་རང་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བོད་མི་ཚང་མ་དང༌། བོད་སྐོར་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་དེ་དོན་རང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་གཞུང་དེ་ལ་བོད་མི་ཚོས་བློ་མོས་མི་བྱེད་ཐག་ཆོད་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས། “འབར་མའི་མི་མང་ཚོས་པཎ་ཆེན་སྐོར་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་པཎ་ཆེན་དེ་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་བ་ཡིན་མིན་དང༌། སྐུ་ཡོན་ཆེ་ཆུང་གང་འདྲ་ཡོད་སྐོར་བཀའ་གནང་ཐབས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “པཎ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དབར་ལ་ཆོས་འབྲེལ་དམ་ཟབ་བྱུང་བ་དེ་ནས་བཟུང་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་གི་གྲས་སུ་ཡོད་པ་རེད། ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པས་པཎ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གནང་བས་མ་ཚད། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཁྲི་ཐོག་ཏུ་མངའ་གསོལ་བྱེད་དུ་འཇུག་གནང་ཐོག གང་ཅིའི་གཟིགས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་གནང་འདུག

དེ་རྗེས་ནས་བཟུང་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཕྲེང་ན་རིམ་དགུང་ལོ་བགྲེས་གཞོན་བབས་ཀྱི་ཆོས་འབྲེལ་གནང་རེས་བྱུང་འདུག ད་ལྟའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར་ཞིབ་ཆ་བརྗོད་རྒྱུ་དཀའ་ཡང༌། ཁོང་ཉིད་ཆོས་སྣང་དཀར་ཞིང༌། རང་གི་མི་རིགས་དང༌། ལུང་པར་ཐུགས་ཞེན་ཆེན་པོ་ཡོད་ངེས་རེད། ཡིན་ནའང་དེང་སང་རྒྱ་དམར་གྱི་ལག་ཏུ་རང་དབང་མེད་པར་བཞུགས་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས་”ཁོ་བོས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་ང་རང་བོད་མི་བྲོས་འབྱོར་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་ན་འགྲིག་མིན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ཁོང་གིས་ཁྱེད་རང་བོད་མི་ཡོད་ས་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་འགྲིག་གི་རེད་”གསུངས་བྱུང༌། ཡང་ངས་སྲིད་བློན་ལ་”ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་མཚན་མཐོང་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་བོད་ལ་ག་དུས་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་”ཅེས་ཞུས་པར། ཁོང་གིས་”འདི་སྐོར་ད་ལྟ་ངེས་གཏན་ཞིག་བརྗོད་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། བོད་ཀྱི་དོན་གནད་དེ་བཞིན་དུས་སྐབས་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཆོ་བབས་ལ་རག་ལུས་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། “གང་ལྟར་ཡང༌། གུས་རང་གི་ངོས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་གང་མྱུར་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ངོས་རང་གི་རེ་འདུན་ལའང་བོད་དུ་གང་མགྱོགས་ཕྱིར་ལོག་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་རང་རེད། ཡིན་ནའང་བྱ་བ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་རྒྱུ་དང༌། དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་རྒྱུར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྩ་བའི་བོད་མིའི་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཧ་ཅང་བརྟན་པོ་ཞིག་ཡོད་གཤིས། གཞི་རྩ་འདི་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད། རྒྱ་དམར་སྟོབས་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང༌། བདེན་པ་གཏོར་བཤིག་ནམ་ཡང་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་གྱིས། “འབར་མའི་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་འཐུས་མི་གཅིག་དང༌། ཨུ་རུ་སུའི་སྐུ་ཚབ་གཉིས་ནས་དམར་པོའི་བཙན་ཤུགས་ལ་མ་མོས་པའམ། དམར་པོར་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་འབར་མའི་གཞུང་ལ་མགོ་བཅོལ་ཞུས་སོང༌། ད་བར་འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་ཐོག་མ་འདྲ་ཞིག་རེད་”ཅེས་དང༌། “འབར་མའི་མི་མང་ཚོས་དམར་པོར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། འབར་མའི་ཡུལ་དུ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཚོགས་ཁག་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དགེ་འདུན་བསྡོམས་ན་ཆིག་འབུམ་ལྷག་ཙམ་ཡོད། འབར་མའི་ནང་པའི་ལྟ་བ་ཐེག་དམན་ཡིན་ཡང༌། ཡུལ་ཁག་གཞན་ནས་འབྱོར་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་ཚོ་ཁག་ཀྱང་ཡོད་པ་བཅས་བར་ལམ་ནས་འབར་མའི་ཆོས་པ་ཚོའི་ནུས་ཤུགས་གང་འཚམས་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྔ་དབྱིན་ཇིས་འབར་མ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་པར། དེང་སང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གསར་པ་ཚུགས་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྐུ་ཞབས་ལོའོ་ཡོན་ཁྱེད་དང༌། འབར་མའི་མི་མང་ཚང་མས་རང་རེ་ནང་པ་གཅིག་གྱུར་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ལ། ངོས་ནས་བོད་མི་མང་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁྱེད་ཚོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

༡༦༽ ཨ་རི་ཀེའར་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ནས་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ཉིན། ཨ་རི་ཀེའར་ (CARE) སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཨོ་ཌན་མི་ཀར་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་ནས་ཁོང་རང་མི་ས་མ་རི་དང༌། རྡེ་ཀ་ཇུ་ལིར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་ལྟ་ཞིབ་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། ཁོང་རང་མཉམ་དུ་སྨན་པ་ཌོག་ཀྲར་ཅོ་ལ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དང༌། མི་ས་མ་རིར་ཌོག་ཀྲར་མ་ཅན་ཏྲ་ཟེར་བས་བོད་མི་ནད་པ་ཚོར་སྨན་བཅོས་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་ཙམ་མིན་པར། ཁོང་ཚོའི་འཚོ་བའི་ཐོག་ལའང་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། ཨ་རི་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་གར་ཡོད་ལ་ལྡང་ངེས་ཀྱི་སྨན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཏང་ཡོད་ཀྱང༌། ཚང་མ་དགོས་ས་སོ་སོར་འབྱོར་མེད་པར་ཁག་འདོགས་ཀྱིས་བོད་པ་ཚོར་སྨན་ལྡང་ངེས་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་པའི་སྐོར། མི་ས་མ་རིར་རྒན་བྱིས་ཁ་ཤས་གྲོངས་འདུག་ཀྱང༌། བོད་ཡུལ་མཐོ་ས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཐང་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་གློ་བུར་དུ་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་དགོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། ཤི་སྐྱོན་གྱི་གྲངས་འབོར་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པའི་སྐོར། མི་ས་མ་རི་སོགས་སུ་བོད་མི་ཚོས་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་མེད་ངེས་ལ་ཁོང་ཚོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམིགས་བསལ་བཀའ་སློབ་གནང་དགོས་པ་དང༌། མི་ས་མ་རིར་འཕྲོད་བསྟེན་ཆེད་དུ་ཆུ་གཙང་མའི་ཆུ་གསོག་རྐ་ལ་ལྡང་ངེས་ཤིག་འཕྲལ་མྱུར་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར། ཨ་རིའི་གཞུང་ནས་བོད་མི་ཚོར་སྐྱོབ་གསོའི་ཤ་ཊིན་དང༌། མར་ཊིན་ཕོན་ཆེ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་བོད་མི་ཚོར་སྐྱོབ་གསོའི་འོ་མ་སྤྲད་པ་དེ་ཐོག ད་དུང་ཉིན་རེའི་སྤྲོད་ཚད་མང་དུ་བཏང་བའི་སྐོར། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པ་ནས་བོད་མིར་རོགས་རམ་ཨ་སྒོར་བདུན་སྟོང་ཙམ་བཏང་ཚར་བས་མ་ཚད། ད་དུང་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོའི་ཀེའར་ཚོགས་པ་ནས་ཀྱང་དངུལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པ་བརྒྱུད་མི་དགོས་པར། བོད་མིའི་ཐོག་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་གར་ཡོད་ལ་ཛ་དྲག་གི་རོགས་རམ་ལྟ་བུར་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན་འགྲིགས་པའི་སྐོར་དང༌། རྡོར་གླིང་དུ་བོད་མིའི་ལག་ཤེས་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། དེའི་ཐོག་རྒྱུ་ཆ་ཇི་དགོས་ཀེའར་ཚོགས་པ་ནས་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། ས་ཁང་ཉོ་དགོས་སོགས་ཀྱི་དངུལ་ཇི་དགོས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པ་ནས་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ། བཟོ་གྲྭ་དེའི་འཛིན་གཉེར་འགན་ཁུར་ྋསྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་ནས་གནང་རྒྱུའི་སྐོར། བོད་མི་རྣམས་རང་མགོ་ཐོན་ཐབས་ཀྱི་ལག་ཤེས་སློབ་སྦྱོང་དང༌། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོ་གནང་དགོས་པ་དང༌། དེ་དག་ལའང་ཀེའར་ཚོགས་པ་ནས་རོགས་རམ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་སྐོར། བོད་མི་ཚོས་སྔ་འཕྲོས་ཁ་ཚ་དགོས་གནད་ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌།

དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་གཏོང་དམིགས་རྣམས་ནས་གཞི་རིམ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ངེས་པར་དུ་སློབ་དགོས་པ་འདི་ཐོག་ལའང་ཀེའར་ཚོགས་པ་ནས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་སྐོར། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཁག་གཅིག་ལ་འཕྲལ་སེལ་ལམ་བཟོའི་ལས་ཀ་མ་གཏོགས་ཐོབ་ཀྱི་མེད་སྟབས། ལམ་ལས་བྱེད་རྒྱུ་བོད་མི་རང་ནས་རྐང་འགན་བླངས་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་པའི་སྐོར། ཉེ་ཆར་བོད་ས་ལ་ཆེན་ཕྱོགས་ནས་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོ་ཁག་འབྱོར་ཡོད་འདུག་པ་དེ་དག་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར། ཨ་རིའི་མི་མང་དུང་ཕྱུར་ཕྱེད་གཉིས་ནས་བོད་མིར་རོགས་རམ་བྱེད་སེམས་ཡོད་པ་འདི་ཐོག ད་དུང་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་ཆེད་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་གང་གསལ་ཅི་གསལ་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཁོང་རང་ལ་ཨ་རིའི་ཚགས་པར་ལས་ཁང་ཁ་ཤས་ནས་བོད་དང༌། བོད་མིའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་གསལ་པོ་གང་རག་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡི་གེ་སྔ་རྗེས་འབྱོར་བ་དེ་ཚོར་གནས་ཚུལ་བཏང་བ་ཡིན་ན། བར་ལམ་བོད་མིའི་སྐོར་གཏམ་འཆལ་གང་བྱུང་ཚག་པར་ནང་བཀོད་འདུག་པ་དེ་ཚོར་བདེན་པའི་ལན་འདེབས་ཆགས་རྒྱུ་དང༌། དཔེར་ན། ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ (New York Times) ཞེས་པའི་ཚགས་དེབ་དེ་ཀློག་མཁན་མི་གྲངས་བྱེ་བ་བཞི་ཙམ་ཡོད་སྟབས། ཚགས་དེབ་དེ་ཐོག་བོད་དང༌། བོད་མིའི་སྐོར་གསལ་པོ་བཀོད་པ་ཡིན་ན། དེས་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚགས་པར་ (National) དང༌། འབི་ལི་ཛ་ (Belize) ཟེར་བ་དེ་ཚོའི་ནང་བོད་མིར་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་བའི་གནས་ཚུལ་བཀོད་པ་དེ་རིགས་བཀག་འགོག་ཐུབ་རྒྱུའི་སྐོར་སོགས་བོད་མིར་བརྩེ་སེམས་ལྷག་བསམ་ལྡན་པའི་གནས་ལུགས་མང་པོ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྐུ་ཞབས་ཨོ་ཌན་མི་ཀར་གྱིས་བོད་མིའི་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་པར་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པ་མ་ཟད། གནད་དོན་འགའ་རེ་བཀའ་འདྲི་གནང་བ་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོས་རྒྱ་གར་ཚ་བའི་ཡུལ་དུ་རང་གི་སྲོག་ལ་ཐུག་ཀྱང་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་མི་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་ནི་ཡིད་ཆེས་དཀའ་བའི་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་གནང་མཇུག བོད་དང༌། བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་གཤིས། ཁྱེད་ཚོར་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་གསལ་པོ་ཤེས་ཐབས་རོགས་རམ་དགོས་ན་ཟུར་ཁང་ཞབས་པད་ལ་གཏུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་གསུངས།

ཡང༌། ༥༩་ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢ རེས་གཟའ་ཉི་མའི་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༣པའི་ཐོག་སྐུ་ཞབས་ཨོ་ཌན་མི་ཀར་ཡང་བསྐྱར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བར་བཅར་ནས། “ནེའུ་ཡོག་ཏུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་བཙོན་བཀྲོལ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནས་ཌོག་ཀྲར་འཇོར་ཇེ་ཞུ་བ། མི་རིགས་ནག་པོ་ཡིན་པ་ཁོང་ལྷན་ཁང་དེའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་མངགས་ཏེ། འདི་ཟླ་ ༨ ཚེས་༢༦ ཉིན་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་འབྱོར་རྒྱུ་དང༌། རྗེས་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྒྱ་གར་ནས་ཨ་ཕྷི་རི་ཀར་གོང་གསལ་ཚོགས་པ་དེའི་དོན་གཅོད་དུ་ཕེབས་ཀྱི་འདུག ལྷན་ཁང་དེ་ནས་ཌོག་ཀྲར་འཇོར་ཇེ་ཁོང་རང་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་མི་ས་མ་རི་དང༌། སྦག་སར་བོད་མི་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་རྟོག་ཞིབ་གནང་བར་ངོ་ཕེབས་དགོས་ཞེས་མངགས་ཡོད་འདུག་”ཅེས་སོགས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ས་ནས་འདི་བར་ཕེབས་པའི་ཕེབས་ལམ་ལ་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། དེ་ཚོའི་སྐོར་ང་རང་གིས་ཚག་པར་ཐོག་བཀོད་ཆོག་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གསུང་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ངོས་རང་བོད་ནས་རྒྱ་གར་ལ་གློ་བུར་ཡོང་དགོས་ཀྱི་ལམ་བར་གནས་ཚུལ་སོགས་སྐད་ཆ་འདྲི་མཁན་བྱུང་བར་ལན་འདེབས་བྱེད་མི་བདེ་བ་བྱུང༌། རྒྱུ་མཚན་ནི། ང་ཚོ་བོད་ནས་ཡོང་སྐབས་ལམ་བར་དཔར་བརྒྱབ་པ་ཁག་བཅས་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཆུང་ཞིག་བཟོ་རྩིས་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

༡༧༽ སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཨ་རི་ནས་ཕེབས་ཏེ་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༨ དགོང་དྲོར། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་རྒྱ་གར་དུ་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སོང་བའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཡོད་ཀྱང༌། སྙུན་བཅོས་སླད་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཨ་རིར་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཕེབས་ཏེ་བཞུགས་མུས་ནས་ད་རེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་གནང་ཐོག བར་ལམ་ལོ་ངོ་གསུམ་ཙམ་རིང་ལྷན་མཇལ་མ་བྱུང་བའི་བར་གྱི་ཕན་ཚུན་གནས་ཚུལ་གསུང་བཞིན་ལྷོད་བཞུགས་བསྐྱངས།

འདི་སྐབས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་སུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་སྐུ་ན་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་དུས་ནས་སྐུ་རྩེད་གནང་རོགས་དང༌། སློབ་སྦྱོང་གནང་རོགས་ཡིན་པ་གློ་བུར་དུ་ཐུགས་དྲན་སོས་པ་ལས་འཕྲོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་པོ་ཞིག་བཀའ་གནང་བྱུང་བ་གཤམ་གསལ།

“རྣམ་ཐར་སྔོན་མའི་ནང་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་གཉིས་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་གཤིབས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཀོད་ཡོད་པ་དེའི་འཕྲོ་མཐུད་ལྟ་བུ་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན་ན་འདི་འདྲ་རེད། ང་གཉིས་སྐུ་འབུམ་ནས་ལྷ་སར་ཡོང་དུས་དྲེལ་བྱམས་གཅིག་གི་ནང་ལ་མཉམ་དུ་བསྡད་ནས་ཡོང་བ་ཡིན། དེ་དུས་ང་གཉིས་གཉིས་ཀ་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་རེད། དྲེལ་བྱམས་ནང་ལ་རྩེད་མོ་རྩེད་ཀྱིན་རྩེད་ཀྱིན་ཡོང་བ་ཡིན། མཚམས་མཚམས་ལ་འཁྲུག་པའང་ཤོར་གྱི་ཡོད། རྒྱག་རེས་ཤོར་བའི་མཇུག་ལ་ཕར་ཚུར་ཁ་མ་གྲགས་པར་ཁྲོས་ནས་བསྡད། གཅིག་གིས་གཞོགས་གཡས་ལ་ཕར་བཤིག གཅིག་གིས་གཞོགས་གཡོན་ལ་ཚུར་བཤིག་ཕན་ཚུན་བར་ལ་སྟོང་ཆ་བཞག་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། དྲེལ་བྱམས་དེ་ཆེན་པོ་མ་རེད་དེ། ང་གཉིས་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ཙང༌། ང་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཧ་ལམ་ཕྲུ་གུ་གཞན་གཅིག་ཙམ་ཤོང་བའི་སྟོང་ཆ་ལྷག་གི་འདུག

ང་གཉིས་འཁྲུག་པ་ཤོར་དུས། སྐབས་རེ་ངས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱི་གདོང་ལ་སྦར་འབྲད་བརྒྱབ་ན་ཡང༌། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ངུས་བྱས་སྡོད་པ་མ་གཏོགས། ང་ལ་ཚུར་དེ་འདྲའི་སྡུག་པོ་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་སེམས་ཆུང་སེམས་ཆུང་རེད། ང་ཧམ་པ་ཚ་པོ་དང༌། ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་མི་ཚང་མས་ང་ལ་མཐོང་ཆེན་པོ་བྱས་ཙང༌། ངའི་སེམས་ནང་ལ་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསླེབས་ཡོད་པ་འདྲ།

སྐབས་རེ་དྲེལ་བྱམས་ནང་ལ་ང་གཉིས་ཨབ་ཐང་འཆང་གི་ཡོད། དེ་དུས་གཉིས་ཀ་གཞོགས་གཅིག་ལ་འགྲིལ་ནས་དྲེལ་བྱམས་ཡོ་འགྲོ་གི་འདུག བྱས་ཙང་དྲེལ་བྱམས་གཏོང་མཁན་མི་སྤོ་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོས་རླུང་འཚུབ་འཚུབ་བྱས་ནས་‘ཙོག་ཀེར་སྡོད། ཙོག་ཀེར་སྡོད། དྲེལ་བྱམས་ཀྱོག་འགྲོ་གི་འདུག’ ཅེས་སྐད་སྐྱོ་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱག་གི་འདུག ང་གཉིས་ཞེད་ནས་ལམ་སང་སོ་སོ་སྡོད་སར་ཙོག་ཀེར་སྡོད་ཀྱི་ཡོད།

ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་ཀྱང་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་མཉམ་དུ་རྩེ་ཕོ་བྲང་ལ་བསྡད། མགོ་སྐྱབས་འགྲོ་ནས་བཟུང་ཆོས་སྤྱོད་དཔེ་ཆ་ཁག་ཀྱང་ང་གཉིས་མཉམ་དུ་བློ་འཛིན་བྱས་པ་རེད། དཔེ་ཆ་སྐྱོར་འཛིན་བྱེད་དུས་ང་བཞུགས་སྒྲོམ་ནང་ལ་བསྡད། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་དེའི་འཁྲིས་དེར་བསྡད་དེ་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཆོས་སྤྱོད་དཔེ་ཁྲིད་ཞུ་དུས་ཀྱང་ང་གཉིས་མཉམ་དུ་བཅར་ནས་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། དཔེ་རྒྱུགས་འབུལ་དུས་ཀྱང་ང་གཉིས་མཉམ་དུ་འབུལ་གྱི་ཡོད།

ཉིན་ཞིག་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱིས་དཔེ་ཆ་རྒྱུགས་ཡག་པོ་འབུལ་ཐུབ་མ་སོང༌། དེར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་རླུང་བཞེངས་པའི་ཚུལ་གནང་སྟེ། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱི་མགོ་ལ་རྟ་ལྕག་གི་དངོ་དཀྲིས་པའི་སྦ་རྒྱུག་ཐུག་ཙམ་ཐུག་ཙམ་ཐེངས་གཉིས་གཞུས་གནང་སོང༌། དེ་དུས་ངའི་སེམས་ནང་ལ་ང་རང་གི་དཔེ་རྒྱུགས་ཡག་པོ་འབུལ་མ་ཐུབ་ན་མགོ་ལ་སྦ་རྒྱུག་གཟེད་དགོས་བྱས་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་པའི་ཞེད་སྣང་ཏོག་ཙམ་སྐྱེས་བྱུང༌།

དེའི་རྗེས་རྗེས་ལ་ང་གཟིམ་ཆུང་སྦུག་ལ་དཔེ་ཆ་ལྟ་བཞིན་སྡོད་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ། མདོ་དེར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་བཀའ་བཀྱོན་གནང་བ་ཞིག་གོ་བྱུང༌། ཉན་ཉན་ནས་སྡོད་པའི་སྐབས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱི་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་བྱས་བལྟས་མི་འདུག མཐའ་མ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་རླུང་དངོས་གནས་བཞེངས་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་གནང་ནས། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་རྟ་ལྕག་གཞུ་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་སོང༌། དེར་དཔོན་པོས་དགོངས་དག་ཞེ་དྲག་ཞུས་སོང་སྟེ། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་མ་གསན་པར་རྟ་ལྕག་གཞུ་གྲབས་གནང་སོང༌། དེ་དུས་ང་དངོས་གནས་ཞེད་བྱུང༌། གཟིམ་ཆུང་སྦུག་དེར་དཔེ་ཆ་ལྟ་གི་ཡོད་པའི་ཁུལ་བྱས་ཏེ་ཁ་རོག་བསྡད་པ་ཙམ་ལས། སེམས་ནང་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་རྟ་ལྕག་གཟེད་དགོས་བྱས་ན་གང་དྲག་བསམ་པ་དང༌། སྟབས་ཉེས་ན་ང་རང་ལའང་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད་བསམ་བཞིན་སྡོད་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང༌།

ཡིན་ནའང་དཔོན་པོས་ཨུ་ཚུགས་མཐའ་ནན་གནང་སྟེ་དགོངས་དག་ཞུས་པ་དེ་ལ་དོན་དག་བྱུང་སོང༌།

ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་གཉིས་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བྱེད་རྟ་ལྕག་གཉིས་གོ་སྒྲིག་གནང་འདུག བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་གཞུས་གནང་ཡ་དེ་ནམ་རྒྱུན་རྟ་ལ་གཞུ་རྒྱུའི་རྟ་ལྕག་ཕྲ་པོ་དེ་གྲས་ཤིག་འདུག རྟ་ལྕག་དེའི་ཡུ་བ་སྦ་ཡིན་པ་ལ། དངོ་འདྲེང་པ་ཕྲ་པོ་ལྷས་མ་བརྒྱབ་པ་ཞིག་འདུག ང་ལ་གཞུས་གནང་བའི་ཚོད་དེའི་ཡུ་བ་སྦ་རྒྱུག་ཕྲ་པོ་གོང་དང་གཅིག་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་དེའི་དངོ་འདྲེང་པ་མ་རེད། སི་ཤན་ཟེར་བའི་སྐུད་པ་སེར་པོ་ཕྲ་པོ་ལྷས་མ་བརྒྱབ་པ་ཞིག་འདུག རྟ་ལྕག་དེ་གཉིས་ང་ཚོ་རྩེ་དང༌། ནོར་བུ་གླིང་ག་ཡས་མས་ག་བར་བསྡད་ཀྱང་དེར་སོ་སོའི་ཅ་ལག་མཉམ་དུ་འཁྱེར་འགྲོ་དགོས་རེད་ལ། ང་གཉིས་རྩེ་ལ་སྡོད་དུས་རྟ་ལྕག་དེ་གཉིས་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་གྱི་ཀ་བའི་ལྡེབས་ལ་བཀལ་ནས་བཞག་དགོས་པ་དང༌། ནོར་བུ་གླིང་གར་སྡོད་དུས་ཆབ་ཁང་གི་བྱང་ངོས་ཀྱི་སྒེའུ་ཁུང་དེའི་རུ་གཞིའི་གཞོགས་གཅིག་ལ་བཀལ་བཞག་དགོས་རེད། (ཅེས་གསུང་བཞིན་བཞད་མོ་ཤུགས་ཆེ་བཞད། དབུ་ཡང་དཀྲུག་དཀྲུག་གནང་སྟེ།) ྋསྐྱབས་སུ་མཆི། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་རྟ་ལྕག་དེ་གཉིས་ང་གཉིས་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ལ་ཞེད་སྣང་སྐུལ་ཡ་འདྲ་ཞིག་གནང་བ་ལས། དངོས་དོན་ཐོག་ང་གཉིས་སུ་ལའང་རྟ་ལྕག་གཞུས་གནང་མ་མྱོང༌། ང་ལ་ནི་བཀའ་བཀྱོན་དང༌། ཕྱག་འཇུག་གང་ཡང་གནང་མ་མྱོང༌།

གང་ལྟར་ཡང༌། ང་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཨ་མ་ལགས་དང་ཁ་བྲལ་ནས་རྩེ་དང༌། ནོར་བུ་གླིང་ག་ལ་སྡོད་དུས་དཔེ་ཆ་སྐྱོར་འཛིན་བྱེད་རོགས་དང༌། རྩེད་མོ་རྩེད་རོགས། ཁ་ལག་ཟ་རོགས་ག་རེ་ཡིན་ཡང་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་རེད། དགོང་མོར་ང་བཞུགས་སྒྲོམ་ནང་ལ་ཉལ་གྱི་ཡོད། དེའི་འཁྲིས་དེར་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཉལ་གྱི་རེད། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་ཁ་ཤས་ནང་དེར་ངའི་སྐྱིད་རོགས་དང༌། སྡུག་རོགས། སྐྱོ་རོགས། ཞེད་རོགས་ག་རེ་ཟེར་ཡང་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་རེད།

༡༩༥༤ ལོར་ང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་ལ་ལྟ་སྐོར་ལ་འགྲོ་དུས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡང་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་རེད།

༡༩༥༥ ལོར་ང་ཚོ་ཚང་མ་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ལ་ཡར་ལོག་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་ནས་རྒྱ་མི་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ་ཞིག་བོད་ལ་འཚམས་འདྲི་བྱེད་པར་ཡོང་སོང༌། དེ་དུས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་བོད་པ་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པའི་འགོ་བྱེད་ཀྱི་གྲས་འདྲ་ཞིག་ལ་ཡོད་པ་རེད། བྱས་ཙང་ལྷ་སའི་ནང་རྒྱ་མི་དང༌། བོད་པའི་གཞོན་ནུ་ཚོ་མཉམ་དུ་ཕར་ཚོགས་ཚུར་ཚོགས་མང་པོ་བྱས། ཁོང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཆང་རག་ཀྱང་འཐུངས། གང་བྱུང་མང་བྱུང་ཏོག་ཙམ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ང་རང་ཚོའི་གཞུང་ཞབས་གནད་ཡོད་ནང་ནས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་དོགས་ཟོན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས། ངའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་ཙམ་རིང་སྐད་ཆ་ནང་མ་ཤོད་རྒྱུར་འཛེམ་ཟོན་བྱེད་དགོས་བྱུང༌།

༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སོང་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུ་དང༌། གནས་སྐོར་ལ་མ་ཡོང་གོང་ང་ཚོ་གནད་ཡོད་ཚོ་བོད་དོན་སྐོར་སོགས་ནང་དོན་གོ་བསྡུར་མང་པོ་བྱས་པ་རེད་དེ། སྐབས་དེ་དུས་ཚང་མས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་གསང་བ་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་རེད།

༥༦ ལོར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་སྐབས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡང་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོ་གྲོ་མོ་དང་འབྲས་ལྗོངས་བར་གྱི་རྣ་ཐོད་ལ་བརྒྱབ་ནས་མཚོ་འགོ་ཟེར་བའི་ས་གནས་དེར་མཚན་མོ་འཕྱི་བོ་ཞིག་ལ་འབྱོར་བྱུང༌། དེར་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། ཞྭ་སྒབ་པ་ཁོང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནས་ང་ཚོ་བསུ་བར་འབྱོར་འདུག སྔོན་ལ་ཕར་ཚུར་འཚམས་འདྲི་བྱས། དེ་ནས་ང་ཚོ་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་གནད་ཡོད་མི་ངོ་དེ་གར་འཛོམས་པ་རྣམས་མཚོ་འགོའི་མགྲོན་ཁང་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་འཕྲོས་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ཁོངས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡང་ཡོད་པ་རེད། ཚོགས་གྲོས་བྱེད་སྒོ་ཚར་ནས་ཚང་མ་རང་རང་གནས་ཁང་དུ་ལོག་རྗེས། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱིས་ངའི་འབྲལ་མེད་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ལ་དཔྲལ་བ་གཏུགས་ཏེ། ‘ད་ཡིན་ན་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོས་མཁྱེན་’ཞེས་སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་སོང༌། དེ་ནི་ད་དུང་ཡང་ངའི་སེམས་ནང་ལ་གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་དྲན་གྱི་འདུག

དེ་ནས་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ནང་གནས་སྐོར་ལ་ཕྱིན། ལྡི་ལིར་སྟོན་པ་དྲན་གསོའི་མཛད་སྒོ་ཚོགས་ཆེན་མཐའ་མ་དེ་ལ་ཞུགས་ཚར་ནས། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་པཱན་ཇབ་ནང་གི་གྲོང་སྡེ་ནང་གྷལ་ཟེར་བ་དེ་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཁྲིད་བྱུང༌། དེར་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གློ་བུར་རྒྱུ་ལྷག་ན་ནས་ནང་གྷལ་གྱི་སྨན་ཁང་ཞིག་ལ་གཤག་བཅོས་བྱས་ཏེ་སྡོད་དགོས་བྱུང་སོང༌། ང་ཚོ་ཚོགས་པ་བཅས་རྡོ་རྗེ་གདན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གནས་མཆོག་གཞན་དག་ལ་གནས་སྐོར་འཕྲོ་མཐུད་ནས་བྱས། མཐའ་མ་ང་ཚོ་བོད་ལ་ཕར་ལོག་འགྲོ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཏེ། སྒང་ཏོག་ནས་ཐོན་ཁར་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ངེད་རང་ངོ་ཐུག་བྱེད་པར་བསླེབས་ནས་ཁྱུག་ཙམ་ཞིག་ཐུག་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་དུས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གཤག་བཅོས་ཚར་ནས་གཟུགས་པོ་གསོ་མ་ཐུབ་པའི་ནད་པ་ངོ་གདོང་དང༌། ལུས་སྟོབས་སྐྱོ་པོ། ཉམ་ཐག་པོ་ཞེད་པོ་ཞིག་ཆགས་འདུག

ང་ཚོ་བོད་ལ་ཐོན་པའི་སྐབས་ལ་སྒང་ཏོག་ཕོ་བྲང་གི་རྒྱབ་ཀྱི་སྤང་ཐང་དེར་དམག་མིའི་རུ་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ང་ལ་གུས་འདུད་ཞུས་ཚར་བ་དང་ང་རླངས་འཁོར་ནང་ལ་འཛུལ་བ་ཡིན། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་དང༌། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་བཞུགས་མཁན་ཚོས་ཞྭ་མོ་ཕུད་དེ་ང་ཚོ་ཕར་ཚུར་ལྟ་བཞིན་པའི་ངང་ལ་ཁ་བྲལ་དགོས་བྱུང༌། དེ་སྐབས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ན་ནས་ལུས་པ་དང་བཅས་སེམས་པ་སྐྱོ་པོ་བྱུང༌། ང་རང་དང་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་གཤིབ་འདྲིས་ཆེ་ཤོས་དེ་ནད་གཅོང་ཉམ་ཐག་དེ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ནས། ད་རེས་མ་འདོད་བཞིན་དུ་བྲལ་དགོས་བྱུང་སོང་བསམ་པའི་སེམས་པ་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོ་བྱུང༌། འོ། ད་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་གཉིས་སྐབས་དེར་སྒང་ཏོག་ནས་ཁ་བྲལ་སྟངས་དེ་འདྲ་བྱས་ཏེ། ལོ་མང་པོའི་རིང་གནས་ཚུལ་སྐྱོ་བོ་དེ་སེམས་གཏིང་ལ་ཡོད་པའི་ངང༌། ༥༩ ལོར་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཨ་རི་ནས་མ་སུ་རིར་འབྱོར་སྐབས། ངེད་རང་ཡང་སེམས་པ་ཤིན་ཏུ་དགའ་ནས་མིག་ནང་ཆུ་ཞག་འཁོར་བ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང་བྱུང༌།

༡༨༽ ཨེ་ཤ་ཡའི་རང་དབང་ལས་དོན་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཡིག་ནས་བོད་མིར་སློབ་སྦྱོང་འཐོབ་ཆེད་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། ཨེ་ཤ་ཡའི་རང་དབང་རིག་གཞུང་ལས་དོན་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཡིག་པར་བཱ་ཀར་པ་དེའོ་ཡི་ (Prabhakar Padhye) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་གྱིས་”ང་ཚོའི་ཚོགས་པས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁོངས་ནས་སྨན་དཔྱད་ལ་སོགས་པའི་རིག་གནས་དང༌། དཔལ་འབྱོར་སྐོར་ཤེས་ཚད་མཐོ་པོ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་ཡོད་མཁན་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་བྱ་ཐབས་སུ་གུས་རང་འདི་གར་བཅར་བ་ཡིན།

ལྡི་ལིར་སྐུ་ཞབས་ཞྭ་སྒབ་པ་དང༌། ཚ་རོང་སྲས་མཇལ་བ་ནས་ད་ལྟ་བོད་མིའི་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ཤེས་པ་མེད་པའི་སྐོར་གསུངས་བྱུང་བས། སྔོན་ལ་བོད་མི་ལོ་གཞོན་གསུམ་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་ལོ་གཅིག་རིང་དམིགས་བསལ་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་དེ་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཡུལ་ཧི་མ་ལའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་དགོས་གནད་ལ། སློབ་ཕྲུག་དང་དགེ་རྒན་ཚོའི་སྡོད་ཁང་དང༌། སློབ་ཁང་སོགས་གང་ཅིའི་གོ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་གཉིས་གསུམ་ཞིག་བསྐོ་གཞག་གནང་ཐོག ཁོང་ཚོས་སྐོར་ཞིབ་གནང་སྟེ་ཁང་གླ་དང༌། དགེ་རྒན་གྱི་ཕོགས་དངུལ། སློབ་ཕྲུག་གི་བཟའ་བཅའ་དང༌། སློབ་དེབ་ཀྱི་རིན་སོགས་སྔོན་རྩིས་འཆར་གཞི་འགོད་དུ་འཇུག་གནང་དང༌། འཆར་གཞི་དེ་གུས་པར་བྱུང་མཚམས་པེ་རི་སིར་ (Paris) ང་ཚོའི་ལས་ཁུངས་ཨ་མར་བཏང་ནས། བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཟུར་བསྐོ་གནང་བའི་ལས་དོན་འགྲོ་སོང་དང་བཅས་པའི་རོགས་དངུལ་ཡོང་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་མི་ལོ་གཞོན་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་གཏོང་དམིགས་དེ་ཚོར་སྔོན་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་པ་དེ་ཏན་ཏན་ཁ་ཚ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཆགས་འདུག

ཁྱེད་ཚོའི་རོགས་རམ་དེ་ང་ཚོར་ཕུགས་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་འདུགསློབ་ཕྲུག་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ལ་རོགས་རམ་འཐོབ་ཐབས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པ་དེའོ་ཡིས། “སློབ་ཕྲུག་མང་ཉུང་འདི་ཙམ་ལ་རོགས་རམ་འཐོབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ཅེས་ད་ལྟ་ངས་ཞུ་ཚོད་ཐིག་གི་མི་འདུག ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་སྔོན་ལ་རོགས་རམ་དགོས་ངེས་གང་འདྲ་ཡོད་སྐོར་ཞིབ་བརྟགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་བླངས། དེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཐོག་ཚོགས་པ་དང་འབྲེལ་ཡོད་མི་དྲག་རྒྱུ་ཆེན་ཁག་ནས་ཞལ་འདེབས་ཞུས།

དེ་ནས་གཞི་ནས་སློབ་ཕྲུག་མི་གྲངས་ཇི་ཙམ་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཐུབ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་རེད། ཚོགས་པ་འདི་ནས་ཡུལ་ཁག་གཞན་གྱི་བྲོས་བྱོལ་བ་ལོ་གཞོན་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་འཐོབ་ཐབས་ཀྱི་རོགས་རམ་བྱེད་པ་འདི་ནི། ༡༩༥༧ ལོར་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཧང་གྷ་རིའི་ (Hungary) དམག་འཁྲུག་ནང་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་བའི་སློབ་ཕྲུག་གང་འཚམས་ཞིག་ཟུར་གསོག་བྱས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་འགྲོ་སོང་མཐུན་རྐྱེན་དགོས་རིགས་ཨ་རིའི་མི་ཆེན་རོཀ་ཕེལ་ལཱ་ནས་རོགས་རམ་ཡོང་ཐབས་ཞུས་པ་ལྟར་གནང་བས། ཧང་གྷ་རིའི་སློབ་ཕྲུག་དེ་ཚོ་རང་མགོ་ཐོན་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ལྡི་ལིར་དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཀལ་ཡན་སིང་ གུབ་ཏ་ (Kalyan Singh Gupta) མཇལ་བྱུང་བ་ནས་བོད་མི་ལོ་གཞོན་ལྔ་བརྒྱ་ཐམ་པར་ལག་ཤེས་སྣེ་འཛོམས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་གོ་ཐོས་བྱུང༌། ཡང་སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་སློབ་ཕྲུག་ཆིག་སྟོང་ཐམ་པར་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་འདུག་པ་འདི་དག་སྐོར་གང་འདྲ་བྱུང་གནང་ཡོད་དམ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅཱ་ནས་སློབ་ཕྲུག་གི་རོགས་རམ་གནང་འཐུས་གསུངས་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ད་ལྟ་ཐག་གཅོད་གཙང་མ་མ་བྱུང་བར་བསྡད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པ་དེའོ་ཡིས། “དོན་དག་གཞན་གཉིས་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནི་ཕྷེ་ལི་པིན་ (Philippines) ནས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དབུ་ཁྲིད་གཟེངས་རྟགས་ (Magsaysay Award) འབུལ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བ་དེ་བཞེས་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ངོ་མ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་རྩད་གཅོད་བྱས་ཏེ། ལམ་སང་ཏར་ལན་གཏོང་དགོས་ཞེས་ཏར་འཕྲིན་འབྱོར་བྱུང༌། དེ་དོན་ལྡི་ལིར་སྐུ་ཞབས་ཞྭ་སྒབ་པར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ‘ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་ཁོམ་མེད་སྟབས། སྐུ་ཚབ་ཅིག་གཏོང་གནང་མི་ཡོང་ངམ་’ཞེས་གསུངས་བྱུང་བས། སྐུ་ཚབ་ཏུ་ཕེབས་མི་སུ་ཡིན་ཏར་གནས་གཏོང་དགོས་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ངོས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། རོགས་སུ་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། སྐད་སྒྱུར་བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ་བཅས་གཏོང་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་སོང་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པ་དེའོ་ཡིས། “འབོམ་བྷེ་རུ་འཛམ་གླིང་ལས་དོན་ལྷན་ཁང་གི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་ཞིག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་འབོམ་བྷེ་རུ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་ཚེ་ཚང་མས་དགའ་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུ་འདོད་འདུག་པས། ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་ཁོམ་ཡོད་དམ་མེད་”སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “འཆར་ཟླ་ ༩ པའི་ནང་འགྲོ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ཟླ་ ༡༠ པ་ནང་འགྲོ་ཐུབ་མིན་ད་ལྟ་མི་ཤེས་”ཞེས་གསུངས།

༡༩༽ ལེ་པ་ནན། འབི་རུ་ཊ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་གྱིས་མཇལ་ཞུས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༣ ཉིན། ལེ་པ་ནན་ འབི་རུ་ཊ་ (Lebanon Beirut) གཙུག་ལག་སློབ་གྲའི་དགེ་རྒན་སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་ (Andaral) ཅན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཏེ། བོད་ནས་གསར་འགྱུར་གསར་པ་གསན་ཐོས་ཡོད་མེད་དང༌། བོད་ནང་བོད་མི་སྒེར་ལངས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ལྷག་འཕྲོས་ཡོད་མེད་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་སོང་བར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”བོད་ས་གང་སར་རྒྱ་དམག་གི་དམ་བསྒྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང༌། གསར་འགྱུར་གསར་པ་ཕྲན་བུ་གོ་ཐོས་ཡོང་གི་འདུག ཁམས་ཁུལ་སོགས་བོད་ས་འགའ་ཤས་ལ་ངོ་རྒོལ་ཟིང་འཁྲུག་ད་དུང་ཡོད་མུས་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་གྱིས། “བོད་ལ་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་དེ་འདྲ་བྱུང་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་མེད་འདྲའི་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་འདི་འདྲ་ཞིག་རེད། གནས་ཚུལ་ངན་པ་སེལ་ཐབས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་དོན་མེད་པ་དང༌། སེལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱས་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་མེད་པ་འདི་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པའི་སྐོར་ཞིག་ང་ཚོའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱར་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་གྱིས། “འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་དེ་འཛམ་གླིང་གི་མི་ཚང་མས་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་རང་རེད། ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་འདི་སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷའི་གསུང་གི་ནང་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་དང༌། “ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་དཀའ་ཉེན་ཆེན་པོ་གང་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་བདེན་པ་དེ་མཚོན་ཆ་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་ཀྱང་གཏོར་མི་ཐུབ་པ་དེ་ལ་ང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་གྱིས། “རྒྱ་མིས་བོད་ནང་ཆོས་བསྣུབ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “འདི་སྐོར་བར་ལམ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཁྱེད་ནས་གཟིགས་ཡོད་ཤག་ལྟར། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་ཆོས་དང༌། བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་ལས་དོན་མང་པོ་བྱས་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་པ་ཉམས་མྱོང་ལྟ་བུའི་དེབ་ཅིག་རྩོམ་བྲིས་གནང་གི་ཡོད་པ་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་བས་གསར་འགྱུར་དེ་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དངོས་བདེན་རེད། རྩོམ་བྲིས་ཀྱི་ལས་འགོའང་བཙུགས་ཟིན་པ་ཡིན། ད་གཞན་དག་གལ་ཆེའི་དྲི་བ་གནང་རྒྱུ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ་མེད་”ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དུས་སྐབས་བཟང་པོ་འདྲ་བྱུང་ན་འགྲོ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨན་ད་རལ་གྱིས། “ཕེབས་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་བོད་དོན་ལ་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད། ང་རང་གིས་ཤེས་གསལ་ལ་ཨ་མི་རི་ཀའི་ཡུལ་མི་ཚོས་བོད་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོ་ལེན་གྱི་འདུག ལུང་པ་གཞན་དག་གི་མི་ཚོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་སེམས་ཁུར་བྱེད་ཀྱི་རེད་”ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་ན་དེ་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་འདྲ་མིན་གྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མང་པོས་དྲི་བ་འདྲ་མི་འདྲ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། སྐུ་དཔར་མང་པོ་བསྒྲོན་རྒྱུ་སོགས་ལ་ཐུགས་བསུན་ཡོང་གི་མ་རེད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་དཀའ་ངལ་གང་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་ཀྱང་དང་དུ་ལེན་དགོས་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་འདིའི་མི་གཞན་དག་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ལ་བསུན་སྣང་བྱེད་མི་རུང་བ་དེ་ངོས་ཀྱི་སེམས་གཏིང་དུ་བཅངས་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

༢༠༽ པ་རཱ་ཇཱ་སོ་ཤི་ལི་སི་ཊ་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤོ་ཀ་མེས་ཐ་ནས་མཇལ་ཞུས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༥ ཉིན། པ་རཱ་ཇཱ་སོ་ཤི་ལི་སི་ཊ་ (Praja Socialist Party) ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤོ་ཀ་མེས་ཐ་ (Ashok Mehta) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་ཕེབས་སྐབས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”སྐུ་ཉིད་ནས་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་བརྒྱུད་སློབ་སྟོན་སྔ་རྗེས་གནང་བ་དང༌། ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པས་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་གནང་གི་ཡོད་པར་ངོས་ནས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས་མ་ཐག

སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ང་ཚོའི་འོས་འགན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ང་ཚོས་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བའི་ངང་ནས་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་དོན་སྐོར་མཛད་ཕྱོགས་དགོངས་བཞེས་གང་འདྲ་ཡོད་སྐོར་དང༌། ང་ཚོས་ཕྱག་རོགས་ཞུ་དགོས་ཇི་ཡོད་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་དོན་སྐོར་སྔོན་དུ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་སྙིང་དོན་ཁག་དང༌། ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་འདུས་འཛོམས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་དང༌། བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ཞིབ་ཆ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པའི་སྐོར་གསུངས་རྗེས། “ད་ཆ་བོད་དོན་བདེན་པའི་གྲུབ་འབྲས་འཕྲལ་མྱུར་ཐོན་པ་ཞིག་ཡོང་བཟོ་མ་དོད་པར་བརྟེན། ཕུགས་ཡུལ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་སླར་གསོ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ང་ཚོའི་བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་གནད་གཙོ་བོར་བཞག་པའི་ལས་དོན་ཞིག་རྩོམ་བཞིན་པ་ཡིན།

འདིའི་དོན་དུ་མི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུ་འགོར་སྲིད་པ་མ་ཟད། ངོས་རང་གི་མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་འགོར་ཡང་ང་ཚོའི་མི་རབས་རྗེས་མའི་ཐོག་ཕན་ནུས་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་གཙང་མར་བཅད་པ་ཡིན། ཞུམ་པ་གང་ཡང་མེད་”ཅེས་དང༌། “ང་ཚོས་བདེན་པ་བདེན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ཡང་འཛམ་བུ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་དགོས་པ་ཡིན་རུང༌། གཙོ་ཆེ་བ་ང་ཚོ་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་བོད་མིའི་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང༌། སྲིད་དོན་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཤེས་མཁན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་སྐྱོན་གྱི་དཀའ་ངལ་ཞིག་འཕྲད་ཀྱི་འདུག་ཀྱང༌། རང་གིས་མ་ཤེས་པ་གཞན་ལ་དྲིས་ནས་ནུས་ཤུགས་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་པས། སྐུ་ཉིད་སྒེར་དང༌། ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་དེ་ལུགས་ཀྱི་བདེན་རྒྱབ་རོགས་རམ་མུ་མཐུད་གནང་རོགས། རིང་མིན་འཚོགས་རྒྱུའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་དེ་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་བསླེབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་སྐབས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ནང་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་ན། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱུང་བ་ལས་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པས། འདི་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་དགོངས་འཆར་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་ཚང་མ་ནས་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་གནང་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཨ་ཕྷི་རི་ཀ་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡ་གླིང་ཆེན་གྱི་མི་མང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ཏུ། དཀྱིལ་ཤར་ཡུལ་ཁག་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག ཨ་རིའི་ཡུལ་ཁག་སོགས་ཀྱི་མི་མང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་འཐེན་ཐུབ་པ་ཞིག་གནང་དགོས་སྐོར་དང༌། དེའི་ཆེད་ཨ་ཅརྱ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་ (Acharya Kripalani) ཨ་རིར་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཇེའེ་པིའི་ནཱ་ར་ཡན་ (J.P.Narayan) ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་མི་སྣ་གནད་ཡོད་ཅིག་མངག་གཏོང་གནང་རྒྱུའི་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་རེད་དམ། དགག་ཆ་གནང་གི་རེད་དམ། ཁ་རོག་བཞུགས་ཀྱི་རེད་དམ་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་གནང་ཞིང༌།

སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “ཁ་རོག་བཞུགས་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། སྙན་ཞུའི་བརྗོད་དོན་སྙིང་པོ་བོད་མི་མང་གི་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་ཚིག་བརྗོད་འཇམ་པོ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་ལ་དགག་ཆ་གནང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མའི་སྐོར་ཞིག་ཡིན་ན། དེང་སང་པེ་ཅིན་དང༌། ལྡི་ལིའི་གཞུང་གཉིས་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད།

མ་གཞི་འདི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བཀའ་ཤག་ལྷན་ཚོགས་གནང་རྒྱུ་དེའི་ཐོག་བོད་དོན་འདི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱེལ་དགོས་དགོངས་འཆར་གནང་མཁན་ཡོང་གི་རེད། དེ་སྐབས་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་གྱི་དགོངས་བཞེད་གང་འདྲ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཐོན་གྱི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་འབུལ་ཕྱོགས་དང༌། སྙན་ཞུའི་བརྗོད་དོན་འགོད་ཕྱོགས། ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ལ་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་བ་གནང་ཕྱོགས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་བོད་དོན་མཛད་བྱུས་དགོངས་བཞེད་ཇི་ཡོད་གསུང་གནང་དང་འབྲེལ་ཇི་དགེ་བཀའ་བསྡུར་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་འབུལ་གནང་རྒྱུའི་བརྗོད་དོན་འགོད་ཕྱོགས་སྐོར་དང༌། ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་མངག་གཏོང་མཛད་རྒྱུའི་ཐད་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀ་ཀོར་གང་འདྲ་ཞིག་གནང་ཡང༌། འདི་ནི་བོད་མི་མང་གི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ལས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་སྒེར་གྱི་དོན་དུ་མིན་པར་བརྟེན། རྩ་བ་ནས་བཀག་འགོག་གནང་ཐབས་མེད་པའི་སྐོར་སོགས་ཞུས་གནང་རྗེས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་ག་དུས་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “འཆར་ཟླ་ ༩ པའི་བདུན་ཕྲག་དང་པོའི་ནང་འགྲོ་རྩིས་ཡོད། ད་ཆ་གནམ་གཤིས་རིམ་པས་གྲང་དུ་འགྲོ་རྒྱུར་བརྟེན་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་ས་གནས་གཞན་དག་ལའང་ཕྱིན་ན་བསམ་པ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་མཇུག “སྐུ་ཉིད་སྲིད་བློན་དང་ཡང་ཡང་མཇལ་འཕྲད་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས་སྲིད་བློན་དང་མཇལ་འཕྲད་ཡང་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད། བཀའ་མངག་ཡོད་ན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྲིད་བློན་ལ་བོད་དོན་ཐོག་དགོངས་བཞེད་བཟང་པོ་ཡོང་བ་ཞུ་དགོས་སྐོར་བཀའ་མངགས་ཞིབ་ཙམ་སྩལ་བ་བཅས་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་རིང་གསུང་འཕྲོས་ལྷུག་པོར་གནང་བཞིན་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས།

༢༡༽ དབྱིན་ཇིའི་གསར་འགོད་པ་པེ་ཊར་སོན་གྱིས་མཇལ་ཞུས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༠ ཉིན། དབྱིན་ཇིའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་པེ་ཊར་སོན་ (Peterson) ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ཐོག འབི་ལར་ (Birla) བོད་དོན་ཚོགས་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དེ་ནས་”ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞུ་ཡིག་ཕུལ་འབྱོར་ཡོད་ཤག་ལྟར། ང་རང་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་དོན་གཅོད་པར་མངག་གཏོང་བྱས་བྱུང༌།

དེ་རིང་འདིར་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་བོད་ཀྱི་དོན་དག་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་དགོས་གང་དང་ཇི་ཡོད་དགོངས་བསྐོར་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན་” ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ངོས་ལ་སྐུ་ཞབས་བན་ཕོར་ཊ་ པཱལ་མ་ནས་གནས་ཚུལ་ཁག་གཉིས་འབྱོར་བའི་ནང་ཁྱེད་རང་གིས་གནས་ལུགས་ཞིབ་བརྗོད་བྱ་རྒྱུར་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་དགོས་སྐོར་འཁོད་འདུག འབི་ལར་བོད་དོན་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་དང༌། ཁྱེད་རང་ཚོགས་པའི་དོན་གཅོད་དུ་མངགས་འབྱོར་བཅས་ལ་ངོས་རང་དགའ་པོ་བྱུང༌། བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་ང་ཚོར་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

པེ་ཊར་སོན་གྱིས། “ང་ཚོ་བོད་དོན་ཚོགས་པས་བོད་དོན་ལ་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་དོན་ཚན་ཁག་གསུམ་འཁོད་པའི་འཆར་གཞི་ཞིག་འདུག དོན་ཚན་གསུམ་ལས། དང་པོ། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་སྐོར་དང༌། གཉིས་པ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་སྐོར། གསུམ་པ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སྐོར་བཅས་རེད། སྔོན་ལ་གནད་ཆེ་བ་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུར། ༡༩༥༠ ལོར་བོད་གཞུང་ནས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་ཕུལ་འདུག དེ་སྐབས་ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་ (El Salvador) རྒྱལ་ཁབ་གཞུང་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་བར་བརྟེན། ད་རེས་གོང་གི་སྙན་ཞུར་ཞབས་སྐུལ་ཞུ་དགོས་པ་དེའི་ཞུ་བརྒྱུད་ཀྱང་ཨལ་སལ་པ་ཀྲོའི་གཞུང་ནས་མུ་མཐུད་གནང་ཐུབ་པ་དང༌། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་འགྲིགས་ཚེ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནས་གནང་མཁན་ཡོད་མེད་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་རྩད་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། བོད་དོན་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ལོའོ་ཌ་ བེའོ་ཌ་ ཕོའོཌ་ཁོང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། འདི་ལོ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་དབྱིན་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་མི་ལྔའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། ལོའོ་ཌ་ ཕོའོཌ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྲིམས་རྩོད་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་ ཏྲི་ཀམ་ ད་སི་ (Purushottam Trikamdas) གཉིས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་དོན་ཐོག་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་ཐབས་གནང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་”བཅས་ཞིབ་གསལ་ཞུས། “དེ་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་སྔ་འཕྲོས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་དེ་ཙམ་མ་གཏོགས། ལས་དོན་དངོས་གཞི་གཏན་འཁེལ་བ་མེད། ང་ཚོའི་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་‘ལྡི་ལིར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པར་དངུལ་རྐྱང་རོགས་རམ་གཏོང་མུས་གནས་སྐབས་ངང་འཐེན་གནང་དགོས་’ཞེས་ལན་བསྐུར་བ་ཡིན་ལ།

ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་དངུལ་རྐྱང་གང་ཡོད་ཉར་ཚགས་བྱས་ན་རྗེས་སུ་སློབ་ཕྲུག་གཏོང་རྒྱུའི་འགྲིམ་འགྲུལ་འགྲོ་སོང་ཐོག་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་གསུངས་བྱུང་”ཞེས་དང༌། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་རང་མི་ས་མ་རི་དང༌། སྦག་སར་ (Buxa) བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པར་ཕྱིན་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ལག་ཁྱེར་ཐོབ་བྱུང་བས་དེ་དོན་འགྲོ་མཁན་ཡིན། ད་ལྟ་གོང་དུ་ཞུས་པ་དེ་དག་གི་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་འཆར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དོན་ཚན་གསུམ་པོ་དེ་ནང་དོན་གནད་གལ་ཆེ་ཚང་མ་ཚུད་འདུག དེ་སྔོན་བོད་དང༌། དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་མཐུན་ལམ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ༡༩༤ྋ ལོར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་དབྱིན་བོད་གཉིས་བར་ས་ཐག་རིང་བས་ཐད་ཀའི་འབྲེལ་བ་ཟབ་པོ་ཞིག་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། རྩ་བའི་མཐུན་ལམ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ད་རེས་འབི་ལར་ལ་བོད་དོན་ཚོགས་པ་གསར་དུ་བཙུགས་ཡོད་པ་འདིར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌།

བོད་དོན་སྐོར་ངོས་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གསལ་བཤད་བྱས་པ་དེ་ལྟར། ད་ཆ་ང་ཚོའི་བདེན་པ་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་འདུག་པས། ཁྱེད་ཚོ་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་གཞུང་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག སྤྱིར་བཏང་མི་དམངས་བཅས་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐབས་དང༌། བདེན་པ་ལ་བདེན་རྒྱབ་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཟབ་པོ་ཞིག་གང་མྱུར་གནང་རོགས། ལྷག་པར་བོད་དོན་འདི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་ན། རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། འོས་ངེས་ཀྱི་བདག་སྤྲོད་ཡོང་ཐབས་དེ་ཐོག་ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་དམིགས་བསལ་ཤུགས་སྐྱེད་གནང་རོགས། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་མི་མང་གང་ས་ནས་བདེན་པ་བདེན་པར་མཐོང་བའི་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་རྒྱུན་དུ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། འཛམ་གླིང་གི་གསར་ཤོག་འདྲ་མིན་ཁག་མང་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་གསལ་སྟོན་ལ་སོགས་པའི་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཡོང་བ་གནང་རོགས་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

པི་ཊར་སོན་གྱིས། “ང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ལོའོ་ཌ་ ཧེམ་སེ་ ཝོའོ་ཐི་ཁོང་འབི་ལར་གྱི་ཚགས་པར་ལས་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་བདག་པོ་རེད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་ཁོང་ནི་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང༌། ནུབ་འཇར་མན་ནིའི་ཚགས་པར་ཁང་ཆེ་ཁག་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་གཤིས། ཚགས་པར་ཐོག་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཏན་ཏན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ང་རང་ཡང་འབི་ལའི་ཚགས་ཤོག་ཌེའེ་ལིའི་ ཊེ་ལེ་གྷ་རཕ་ཟེར་བ་དེའི་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཁོངས་ཤིག་ཡིན་པར་སོང༌། བོད་དོན་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་གང་ཆེ་ཡོང་ཐབས་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད། དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བ་ཁག་གཉིས་ཡོད་པ་ནས། གཅིག་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་རྒྱུར་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་སྲིད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་དེ་རེད།

གཅིག་ནི་སྲིད་དོན་དང་མ་འབྲེལ་བར། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་རོགས་རམ་ཡོང་ཐབས་ཁེ་གཙང་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རེད། འདིའི་ཆེད་དུ་ཉེ་ཆར་ལྷ་སར་ཟིང་འཁྲུག་སྐབས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་བཅས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཕེབས་ལམ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་ཡོད་ཚེ། དེ་རྣམས་བོད་ལ་རྒྱ་དམར་མ་བསླེབས་གོང་ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སི་ནས་བོད་ནང་བརྒྱབ་པའི་གློག་བརྙན་དེའི་མཇུག་ཏུ་མཐུད་དེ་བསྟན་རྒྱུ་བྱུང་ན། མི་ཚོས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་འཛུལ་མ་བྱས་གོང་དང༌། བྱས་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཉིས་ཀ་གསལ་པོ་ཤེས་ནས། བོད་དོན་ཐོག་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། དངུལ་འབབ་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་རྣམས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་རོགས་རམ་གྱི་ཐོག་གཏོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་དང༌། “བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁོངས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་གཏོང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཡོད་ཡོད། རྒྱ་གར་ནང་ད་བར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཙམ་བསླེབས་ཡོད་འདུག་པས། དེ་དག་གི་ཁོངས་ནས་རང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་སོན་པ་མན་ཆད་མི་གྲངས་བཞི་སྟོང་མིན་ཙམ་ཞིག་ཡོད་འདུག་པ་དེ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གང་སར་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལོ་གཞོན་པ་ཁོང་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་འཐོབ་ན། འཕྲལ་ལ་ཁོང་ཚོ་རང་མགོ་ཐོན་ཐུབ་པ་དང༌། ཕུགས་ཡུལ་བོད་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ། ལས་དོན་འདི་ཐོག་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཀེའར་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ཚོགས་པ། ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སི་ (Lowell Thomas) བཅས་ནས་རོགས་རམ་བྱས་འཐུས་བརྗོད་བྱུང་ལ། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་ནུབ་འཇར་མན་ནང་ལ་བོད་སློབ་ཁ་ཤས་གཏོང་ཐུབ་རྒྱུའི་སྐོར་ཡང་གསུངས་བྱུང༌།

དེར་བརྟེན་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང༌། དབྱིན་ཇི་སོགས་ཡུ་རོབ་ལུང་པ་ཁག་ནང་བོད་མི་ལོ་གཞོན་གང་འཚམས་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་འདུག དེ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང༌། རིག་གཞུང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པའང་ཡོང་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་ལ་ཕར་བོད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སློབ་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག

དཔེར་ན། རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་གཞོན་རིགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་སྐབས། ཨ་ལཱ་ཧ་བྷ་ཊ་ (Allahabad) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་བོད་རིགས་སློབ་གྲྭ་བ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང༌། རྒྱལ་རབས་སོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལྡན་པ་དེ་འདྲ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་འཕྲོས་པ་བྱུང་འདུག

གང་ལྟར་ཡང་བོད་མི་ལོ་གཞོན་མང་པོ་དེ་ཙམ་བསླེབས་ཡོད་པ་ཚང་མར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གང་མྱུར་ཞིག་ཐོབ་དགོས་ཀྱི་འདུག འདི་ཐོག་ངོས་རང་སེམས་འཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས། ཁྱེད་རང་གིས་ལྡི་ལིར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང༌། ང་ཚོའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཚ་རོང་རིམ་བཞི་ཡོད་པར་གོ་བསྡུར་ཐོག་ནས། དངོས་དོན་ལག་ལེན་དུ་གང་མྱུར་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

པེ་ཊར་སོན་གྱིས། “བོད་དོན་ཚོགས་པས་བོད་མི་ལོ་གཞོན་བུ་དང༌། བུ་མོ་གཟུགས་པོ་ཐང་ཐང༌། སློབ་གྲྭར་འགྲོ་རྒྱུའི་ལོ་ཚད་ཡོལ་བ་གང་འཚམས་ཤིག་དབྱིན་ཇིའི་ལུང་པ་དང༌། ནོར་ཝེའེ། སུའེ་ཊེན་བཅས་ཀྱི་ནང་འབྲོག་ལས་དང༌། ནད་གཡོག་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་མེད་རྩད་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་པས། འདི་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “འདི་འདྲ་བྱུང་ནའང་ཡག་པོ་འདུག དེ་ནས་ད་ལྟ་མི་ས་མ་རིར་ཡོད་པའི་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་བྱིངས་རྣམས་ས་གནས་བསིལ་ས་ཁག་ཏུ་གང་མགྱོགས་སྤོ་ཐུབ་པ་དང༌། དེ་ཡང་རང་རང་གིས་འབྱོན་ཚོད་ཀྱི་ལས་ཀ་གང་རུང་ཞིག་གོ་སྒྲིག་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་མུས་ལ། འདི་ཐོག་དམིགས་བསལ་རོགས་རམ་དགོས་པ་སོགས་བོད་དོན་ཚོགས་པར་འབྲེལ་གཏུག་དགོས་རིགས་ཆགས་ཚེ་སྐབས་མཚམས་ཡིག་འབྲེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

པེ་ཊར་སོན་གྱིས། “ད་རེས་ང་རང་མི་ས་མ་རིར་ཕྱིན་ནས་བོད་མི་ཚོའི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་དང༌། དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་ལས་བྱེད་པའི་ལས་ཁུར་བྱེད་སྟངས་ཡག་པོ་ཡོད་མེད་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་བཟང་ངན་གང་མཐོང་བ་རྣམས་ཚགས་པར་ཁག་ནང་གསལ་པོ་འགོད་ཀྱི་ཡིན། ང་རང་སྲིད་དོན་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཙ་ན། གང་ཡང་བཀོད་ཆོག་པའི་རང་དབང་དང༌། ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་རེད། བར་ལམ་ངས་བོད་ལ་དགའ་ཞེན་དང༌། རྒྱ་གར་ལ་མི་དགའ་བའི་གསར་འགྱུར་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་པར་བརྟེན། རྒྱ་གར་བའི་ཕྱོགས་ནས་ང་ལ་སྡང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ངས་གནས་ཚུལ་བྲིས་པ་རྣམས་བདེན་པ་ཡིན་སྟབས། སུས་ཀྱང་གང་ཡང་བྱེད་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཨ་ཅརྱ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི་དང༌། ཨ་ཤོ་ཀ་ མེས་ཐ་ (Ashok Mehta) སོགས་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དབུ་འདོམས་གནང་མཁན་ཚོ་ནི་བོད་པར་དོན་དམ་གྱི་ཤ་ཚ་ཡོད་པ་དང༌། སྐྱོབ་གསོའི་ལས་དོན་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས་གནང་གི་ཡོད་པ་སོགས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་དོན་དུ་ཐུགས་ཁུར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བཞེས་མཁན་ཤ་སྟག་རེད། དེ་འོག་ལས་བྱེད་པའི་ནང་ལ་ལས་ཀ་ཡག་པོ་མི་བྱེད་མཁན་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད། ཁྱེད་རང་གིས་མི་ས་མ་རིར་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐབས་རྡུགས་གི་གནས་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། སྦས་བཀབ་མ་བྱས་པར་ཚང་མས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཆེད་གསལ་པོར་བཏོན་ན་རྗེས་སུ་ཕན་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་གསུངས།

པི་ཊར་སོན་གྱིས། “ལྡི་ལིར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དབུ་འཛིན་གྱི་གྲས་སྐུ་ཞབས་མེས་ཐ་མཇལ་བྱུང་བར། བོད་མི་རང་གིས་སྐྱོབ་གསོ་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་ན་འགྲིག་མིན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་‘འགྲིག་གི་རེད། དགག་ཆ་གང་ཡང་མེད་’ཅེས་གསུངས་བྱུང་”ཞེས་ཞུས་རྗེས། “ད་གིན་ཞུས་པ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ས་ནས་ཕེབས་སྐབས་སོགས་ཀྱི་གློག་བརྙན་སྤྱིན་ཤོག་གཡར་པོ་ཞུས་ན་འགྲིག་མིན་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སི་ནས་གློག་བརྙན་སྤྱིན་ཤོག་གཡར་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

པེ་ཊར་སོན་གྱིས། “བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སི་ལ་ཡིག་འབྲེལ་གནང་བ་ལྟར་ཁོང་གིས་གཡར་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག ངའི་གློག་བརྙན་སྤྱིན་ཤོག་རྣམས་འཁྲུ་རྒྱུར་བཏང་ཡོད་པས། འབྱོར་མཚམས་འདྲ་བཤུས་བཟོས་ཏེ་བོད་དོན་ཚོགས་པར་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་མཇུག བོད་དོན་ཚོགས་པ་དང༌། འབི་ལར་ནང་གི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་དབར་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་སོགས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

པེ་ཊར་སོན་གྱིས་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པའི་གྲས་སུ་ཀོན་སར་བེ་ཊིབ་ (Conservative) (རྙིང་ཞེན) ཤོག་ཁག་དང༌། ལེའེ་བོར་ (Liberty) (ངལ་རྩོལ་) ཤོག་ཁག ལི་བ་ཊིའི་ (རང་དབང་) ཤོག་ཁག་བཅས་སོ་སོ་ནས་མི་སྣ་གནད་ཡོད་རེ་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་དང༌། ཧན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) ཡང་བོད་དོན་ཚོགས་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལུགས་སོགས་སྙན་སེང་ཞུས།

༢༢༽ བོད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་གསར་འབྱོར་གཞུང་ཞབས་དང༌། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སོགས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༤ ཉིན། གཞུང་ཞབས་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་ཚོ་ཁག་གསུམ་པ་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་པ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་བ་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་པ་འཇིགས་མེད་དཔལ་འབྱོར། རྩིས་དཔོན་ཁེ་སྨད་པ་ཚེ་དབང་དོན་གྲུབ་ཅན་མི་གྲངས་ ༢༦ ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར། ཕྱི་དྲོར། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་མི་ས་མ་རི་སོགས་སུ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོ་ཁག་ལ་ལྟ་རྟོག་ཏུ་ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས་པ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གནས་ཚུལ་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པ་ཞིབ་ཆ་གསན་བཞེས་ཀྱིས་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས་དང༌། བསམ་ཚུལ་སྔར་ལས་གསལ་བ་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང༌།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན། གཞུང་ཞབས་བཙན་བྱོལ་བ་ལས་དཀྱུས་དང༌། རྣམ་གྲྭ མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྨར་ཁམས་པ་མ་ནང་ཨ་པོ་དང༌། རྒྱལ་རྩེ་བ་སྡེ་བ་གླང་བཅསྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་བར་དེའི་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་པ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཁེ་སྨད་པ་ཚེ་དབང་དོན་གྲུབ་གཉིས་ཀྱང་བཀའ་དགོངས་ལྟར་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་བར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༦ སྔ་དྲོ་མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་བ་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག་དང༌། རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་པ་འཇིགས་མེད་དཔལ་འབྱོར་གཉིས་ཀྱང་བཀའ་དོན་ལྟར་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་བར། བར་དེའི་ལྷོ་ཁའི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

༢༣༽ གཞུང་ཞབས་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་ཕུལ།

བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་ནས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྙིགས་དུས་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་སྐྱབས་དཔུང་གཉེན་དམ་པར་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཆེད་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་འཐུས་སྔོན་ནས་བཀའ་འཁྲོལ་བཞིན། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༨ བོད་ས་ཕག་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༥ གཟའ་སྐར་དགེ་འཛོམས་ཀྱི་སྔ་དྲོར་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཆོག་རོགས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་པས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

ཕྱི་དྲོར་རྒྱ་གར་ཨུ་ཏར་ པར་སྡེ་ཞི་ (Uttar Pradesh) མངའ་སྡེའི་མི་རཊ་ (Meerut) ས་གནས་སུ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཨཱར་ཆི་འབི་ཤོབ་ (Arch Bishop) ཀྱིས་གདན་ཞུས་ལྟར། མ་སུ་རིར་བུ་མོའི་སློབ་གྲྭ་ཀོན་ཝན་ཌི་ (Convent School) དེར་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

༥༩ ཟླ་ ༨ཚེས་ ༣༠ ཉིན། ཀ་སྦུག་བདེ་དོན་གྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཀ་སྦུག་ཁུལ་ཐོན་སྐྱོད་ཞུ་མཁན་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་པ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་བ་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག ཕོགས་དཔོན་རིམ་བཞི་ཕ་ལྷ་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག རྩིས་དཔོན་ཁེ་སྨད་པ་ཚེ་དབང་དོན་གྲུབ་བཅས་ཐོན་ཕྱག་མཇལ་ཁ་ཞུ་བཅར་ལ་ས་གནས་སུ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་དང༌། སྔོན་འབྱོར་གནས་ཆགས་བོད་རིགས་དང་བཅས་པ་ཚང་མར་ལྟ་རྟོག་ཕན་ཐབས་འགན་ཁུར་ལེགས་པར་ལེན་དགོས་དང༌། བོད་ཕྲུག་ཚོ་སྨོས་ཅི། བོད་མི་དར་གཞོན་ཚོས་ཀྱང་དུས་བསྟུན་སྒེར་གྱི་འཚོ་ཐབས་དང༌། བོད་སྤྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་གང་ཡོད་ས་བབས་མཐུན་རྐྱེན་ལ་གཞིགས་པས་འཐུས་ཤོར་མ་སོང་བ་བྱེད་དགོས་དེ་ཐོག་དམིགས་བསལ་དོ་ཁུར་དགོས་གནད་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ་ཟབ་ནན་སྩལ།

དུས་སུ་བབས་པའི་བདེན་གཏམ་རྔ་བོ་ཆེ།།

འཛམ་གླིང་ས་ཡི་ཁྱོན་འདིར་བརྡུངས་པ་ན།།

འབུམ་ཕྲག་གཟུར་གནས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀུན་གྱིས།།

མཐུན་འགྱུར་དབྱངས་ཀྱིས་ང་རོ་གསང་མཐོར་བསྒྲགས།།

འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པར་ཡོངས་བསྔགས་ནཱ་ར་ཡན།།

བོད་འབངས་སྐྱེ་རྒུའི་འཕྲལ་ཡུན་བདེ་དོན་སླད།།

ཐུགས་ནང་གཅིག་ཏུ་གཤིན་པའི་བཀའ་གྲོས་སོགས།།

བསྟན་སྲིད་སླར་གསོའི་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ།།

གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཀྲི་པ་ལ་ནི་སོགས།།

ལྷག་བསམ་རབ་དཀར་ཆོས་སྲིད་མཁྱེན་ལྡན་རྣམས།།

མ་བསྐུལ་བར་ཡང་དང་བས་འདུས་གྱུར་ནས།།

གང་གི་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུའི་ལས་ལ་རེམ།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོནྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། བོད་རྒྱའི་མཐུན་ལམ་འཐོར་བཤིག་གི་རྐྱེན་དབང་ལས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་བསྐྱངས་མཐུ་མེད་བྱུང་ཡང༌། ད་དུང་ཟླ་བ་གསུམ་ལྷག་རིང་འཛམ་གླིང་ཐོག་དམིགས་བསལ་གསུང་གླེང་མ་གནང་བར་ངང་བསྲིངས་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་ནང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་དྲག་གནོན་དང་ཞི་འགྲིག་གི་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡང་མ་བསྟན་སྟབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་མ་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང༌། དེ་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་དངོས་འཁེལ་མཛད་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།

2 བོད་ས་མདོ་སྟོད་དང༌། མདོ་སྨད་ཁུལ་ནས་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བར་རྒོལ་འཛིང་བྱེད་མཁན་འཇབ་དམག་སྒྲིག་འཛུགས་འདྲ་མིན་ཁག་དབུས་ཁུལ་འབྱོར་བ་དང༌། དབུས་གཙང་དྭགས་ཀོང་ལྷོ་ཁུལ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་མི་འཇབ་དམག་མཉམ་སྒྲིལ་གྱི་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་ཅེས་པ་ ༡༩༥༨ ལོར་ལྷོ་ཁ་གྲི་གུ་ཐང་དུ་དམག་སྒར་གསར་བཙུགས་དེ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན།

3 རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་ཤོག་ཁག་པ་རཱ་ཇཱ་སོ་ཤ་ལི་སི་ཊ་པ་ཊིའི་ཚོགས་གཙོ།

4 རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཀོང་རེ་སིའི་ཚོགས་འཐུས་དང༌། ཨུ་ཏར་པར་སྡེ་ཞི་མངའ་སྡེའི་བུད་མེད་ནང་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དང་པོ་རེད།

5 འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ས་ཁུལ།

རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པར་བཀའ་གྲོས་དང་འབྲེལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་བསྐྱར་སྐུལ་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ཆེད་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ཐབས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་བར་བོད་དོན་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་མཛད་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་གསལ་བསྒྲགས།

༡༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་ཏྲི་ཀམ་དས་དང་ལྷན་བོད་དོན་སྐོར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། རྒྱ་གར་བ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ཚོགས་མི་མཁས་དབང་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་ཏྲི་ཀམ་དས་ (Purushottam Trikamdas) ཟུང་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཇི་འབི་པཱ་ཡེ (Mr.Messrs.G.B.Pai) དང་ཨཱ་ཡེ་ ཨེན་ཤ་རཕཱ་ (I.N.Shroff) ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བར་བཅར་ཐོག “བོད་དོན་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། གང་འཚམས་ཤིག་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་སོགས་གཞུང་ཞབས་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་ཁོང་ཚོར་བཀའ་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་དང༌། “ཁ་སྔོན་ང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞིབ་གནས་ཕུལ་བ་ཐུགས་ཞིབ་ཆུབ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་ཚོའི་ཕྱག་བྲིས་དེའི་གནད་དོན་གསལ་རྟོགས་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་བོད་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་མ་ཚར་བར་བསྡད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས་ཉེ་ཆར་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ནཱ་ར་ཡན་ (J.P.Narayan) མཇལ་བྱུང་བ་ནས་གསུངས་གསལ། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་རྩིས་ཡོད་འདུག་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་རང་རེད། སྙན་ཞུ་འབུལ་རྩིས་ཡིན། ཡིན་ནའང་སྔོན་ལ་སྙན་ཞུ་འབུལ་གྱི་ཡིན་”ཞེས་དང༌། “གསལ་བསྒྲགས་ཤོག་ལྷེ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་རྩིས་ཡིན། རྩ་བའི་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྒྱུའི་ཐད། རྒྱལ་ཚོགས་ཚུགས་ནས་ཟླ་གཅིག་ཙམ་སོང་མཚམས་འབུལ་རྩིས་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚུགས་ནས་བདུན་གསུམ་རིང་འཐུས་མི་ཚོས་གསུང་བཤད་གནང་དགོས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་སྔོན་ཚུད་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་ན་འཐུས་མི་ཚོས་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད།

སྙན་ཞུའི་ཟིན་བྲིས་ང་ཚོར་གནང་ཚེ། ང་ཚོ་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་སྟབས། ཐུགས་ཕན་གསོས་པའི་ཕྱག་རོགས་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ད་ལྟ་སྙན་ཞུའི་ཟིན་བྲིས་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན། རྩ་བའི་ཟིན་བྲིས་བཟོས་ཚར་ནས་ཁྱེད་རང་ལའང་གོ་བསྡུར་ཞུ་འདོད་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དེ་ཚོགས་ཆེན་ནང་གྲོས་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་དུས་འགྱངས་སུ་འཇོག་དགོས་བྱུང་འདུག་པའི་སྐོར་དང༌། ད་རེས་སྔོན་མའི་སྙན་ཞུ་དེའི་མཇུག་སྐྱེལ་གནང་དགོས་སྐོར། ཁོང་རང་བར་ལམ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་པ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་གསལ་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཚང་མའི་མི་མང་གིས་བོད་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར། འདི་ཁུལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་ན། བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཡོད་པའི་སྐོར་གནས་ལུགས་གང་འཚམས་”ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”དམར་པོར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་འདྲ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་བོད་དོན་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་རྟོགས་ཀྱི་མེད་པ་དང་བཅས་ང་ཚོར་ཁོང་ཚོའི་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་རྒྱུ་གང་འདྲ་བྱས་ཡོང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་བལྟས་ཏེ་གོམ་པ་སྤོ་སྟངས་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། སེ་ལོན་དང༌། འབར་མ་སོགས་ནས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས་མཇུག “ད་ཆ་ང་ཚོས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བ་འདི་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོང་གི་རེད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “གུས་པས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་མཇལ་རྒྱུ་མ་བྱུང༌། གང་ལྟར་ཡང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་འབུལ་བརྒྱུད་གནང་གི་མ་རེད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ང་ཚོའི་སྙན་ཞུ་འབུལ་བརྒྱུད་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་མེད། སྲིད་བློན་ནས་བོད་དོན་ལ་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུར་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བཀག་འགོག་གནོད་སྐྱོན་མ་གནང་ན་ཡག་པོ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “དེང་སང་ལ་དྭགས་ཁུལ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ས་ཁུལ་གཞན་དག་རྒྱ་དམག་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ཚགས་པར་ཐོག་ཐོན་པ་དེ་ལྟར། རྒྱ་མིའི་བྱེད་བབས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པ་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་པར་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུ་འདི་ཐོག་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་མཛད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྲིད་བློན་ལ་མཛད་དཀའ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད། རྒྱ་མི་དམར་པོར་མཐུན་ཐབས་དང༌། ཡིད་ཆེས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ། བོད་རྒྱ་ཁོངས་མིན་བཞིན་དུ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཤོར་ཚར་བ་འདིར་བཟོ་བཅོས་སྐྱོན་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་པའམ། འགྱུར་ལྡོག་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ང་རང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་དེབ་ཀྱི་ནང་ལའང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་དང༌། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དོ་སྣང་མ་གནང་བར། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆ་ཆེ་བའི་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བའི་སྐོར་དང༌། ༡༩༡༢ ལོ་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཆ་རྩ་མེད་བཟོས་པའི་སྐོར་བཀོད་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ངོ་མ་རེད། ༡༩༡༠ ལོ་ནས་བོད་དུ་རྒྱ་དམག་གིས་བཙན་འཛུལ་དམག་འཐབ་ལོ་གཉིས་ཙམ་བྱས་རྗེས། རྒྱ་དམག་ཚང་མ་བོད་ནས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་བ་དེ་ནས་བཟུང་བོད་དེ་སྔར་བཞིན་རང་དབང་རང་བཙན་དུ་བསྡད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ཉེ་ཆར་ཁོང་རང་ཨ་རིར་ཡོད་དུས་དེ་སྔ་ཅང་ཅེ་ཧྲི་ (Chiang Kai-shek) སྲིད་འཛིན་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་ལ་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་གནང་མྱོང་མཁན་ཞིག་གིས་ཁོང་ལ་གསུངས་གསལ། ༡༩༤༦ དང་ ༤༨ ལོར་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ནང་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ངོ་ཞུགས་གནང་ཡོད་པའི་སྐོར་ཞིག་ཞུས་ཐོག དངོས་དོན་གནས་ཚུལ་ཇི་ཡིན་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཡུལ་རྒྱལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བར་ཕེབས་མཁན་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཁེ་སྨད་པ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། དེ་རྗེས་མཁན་མགྲོན་ལོ་གསུམ་ཁོངས་ཡོད་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་བཟང་པོར་དྲི་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་རྗེས། ད་ཕན་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཚིག་ཐོ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ལག་འབྱོར་བྱུང་བ་དེ་ཐོག ད་དུང་མུ་མཐུད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་གཞན་དག་ཁ་ཤས་མི་ས་མ་རི་དང༌། སྦག་ས་སོགས་སུ་བོད་མི་ངོ་གཏུགས་དྲི་བ་བྱེད་པར་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་སོགས་”ཞུས་པ་དང༌།

ཡང༌། པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ཉེ་སྔོན་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་གཏོགས་མིན་ཞེས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དེའི་ཟླ་དུས་ཚེས་གྲངས་ག་དུས་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མོ་དེ་རེད། དེ་ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བོད་མི་མང་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བས་གློ་བུར་སྒེར་ལངས་བྱས་ནས། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་ཤུགས་འོག་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བརྩི་མེད་ཀྱི་བཙན་གནོན་ལོ་རེ་བཞིན་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གཏོང་མུས་དེ་མུར་སྡོད་འདོད་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཐོག བོད་འདི་སླར་ཡང་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་ཞེས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད།

དེ་རྗེས་རྒྱ་མིས་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་དྲག་གནོན་ཁྲིམས་འགལ་བྱས་པར་བརྟེན། ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གིས་བོད་མི་མང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་གསལ་བསྒྲགས་དེ་ལ་མོས་མཐུན་གཅིག་གྱུར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ནས་ཚེས་ ༡༧ བར་དེར་རྒྱ་མིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཁོང་ཚོར་མགོ་སྒུར་ཞུ་དགོས་ཞེས་བཙན་གནོན་ཞུས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་མིས་ངོས་ལ་མགོ་སྒུར་དགོས་ལབ་མ་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་དེ་སྐབས་ཁོང་ཚོའི་དམག་སྒར་ནང་ཡོང་དགོས་ཟེར་བའི་ཡི་གེ་འབྱོར་བྱུང༌། དེ་ལ་བསྟུན་མཁས་ཀྱི་ཡིག་ལན་བཏང་སྟེ། ངོས་རང་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ནང་ཡོང་འདོད་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཕེབས་ན། ཁོང་ཚོས་དོ་དམ་བྱེད་ཀྱི་རེད་དགོངས་པའི་ཐུགས་དོགས་བྱུང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་མིས་ངོས་རང་ལམ་སང་བཙོན་འཇུག་དོ་དམ་བྱེད་མིན་མི་ཤེས་ཏེ། བཟང་བཙོན་ལྟ་བུར་ཉར་ནས་བོད་མི་མང་ལ་མནར་གཅོད་གཏོང་རྒྱུའི་བེད་སྤྱོད་བཏང་མཐར། ངོས་ལའང་མཐའ་ངན་སྡུག་སྦྱོང་གཏོང་རྒྱུ་མ་གཏོགས། གཞན་གང་ཡང་ཡོང་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ངེས་བསམ་བློ་འཁོར་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “སྤྱི་ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱ་མིས་ནོར་བུ་གླིང་གའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་མེ་སྒྱོགས་ཐོག་མ་རྒྱག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ནས་བཟུང་ནོར་བུ་གླིང་གར་དང་བླངས་སྲུང་བྱ་བྱེད་མཁན་མི་དམངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་ཆེད་དང༌། ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ནས་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་ཐུབ་པའི་འཁྲུག་རྐྱེན་ཆེད་མངགས་བསླངས་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་བཤད་ཆོག

“ཚེས་ ༡༧ ཉིན་གྱི་དགོང་དྲོར་རྒྱ་མིས་ནོར་བུ་གླིང་གའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་མེ་སྒྱོགས་གཉིས་བརྒྱབ་པས་མ་ཚད། ནོར་གླིང་བྱང་ངོས་རྒྱ་ལམ་ཐོག་ཏུ་འགྲུལ་པ་རང་དགར་འགྲོ་མཁན་ལའང་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བསད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ངོས་ནས་གལ་ཆེ་ནན་ཏན་གྱིས་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར། ང་ཚོའི་མི་དམངས་ནས་བཟོད་འཁུར་ཆེན་པོས་རྒྱ་མི་ལ་རྒོལ་ལན་གང་ཡང་མ་སློག་པར། རྒྱ་མི་དང་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་ཚོགས་གྲོས་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་བསྡད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “རྒྱ་མིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཁོང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་མ་ཕེབས་ཚེ་དམག་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་ཞུས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ངོས་རང་ཁོང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་མ་ཡོང་ན་དམག་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་དངོས་སུ་བཤད་མ་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་ཟིང་འཁྲུག་ལྷིང་འཇགས་མ་བྱུང་ན། དེའི་ཁག་འགན་ཡོངས་རྫོགས་བཀའ་བློན་ཚོས་འཁུར་དགོས་ཞེས་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་ལབ་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་པ་ག་དུས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ང་ཚོ་བོད་ལྷོ་ཁའི་ནང་བསླེབས་རྗེས་གཞི་ནས་རྒྱ་གར་ལ་མ་ཕྱིན་ཐབས་མེད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཐོག་མ་དེ་འཁོར་བ་རེད། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཙམ་ཞིག་ལ་རྒྱ་མིས་ང་ཕོད་བརྒྱུད་བཤད་གསལ། ནོར་བུ་གླིང་གའི་ནང་ངེད་རང་སྡོད་ས་གང་དུ་ཡོད་མེད་དང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་མི་སོགས་བོད་མི་གཞན་དག་ཚོ་སྡོད་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་སྐོར་རྩད་དཔྱོད་ཆེད་ཡི་གེ་ཞིག་འབྱོར་བྱུང༌། དེ་ལ་ཡིག་ལན་འཕྲལ་མྱུར་གཏོང་དགོས་རེ་འདུན་བཏོན་འདུག རྒྱ་མིས་དེ་འདྲ་རྩད་དཔྱོད་བྱེད་པ་དེས་ཁོང་ཚོས་ནོར་བུ་གླིང་གར་དྲག་གནོན་བྱེད་རྒྱུའི་རྣམ་པ་གསལ་པོར་མངོན་པ་དང༌། ད་དུང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༧ དགོང་དྲོར་རྒྱ་མིས་ནོར་བུ་གླིང་གའི་ལྕགས་རིའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་མེ་སྒྱོགས་གཉིས་བརྒྱབ་པར་བརྟེན། ད་ཆ་ལྷ་སར་ཟིང་འཁྲུག་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། ང་ཚོ་བོད་གཞུང་ལྷོ་ཁར་སྤོས་ཏེ། རྒྱ་དམར་གཞུང་དང་ཞི་བའི་འཕྲོས་མོལ་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཐོག་ང་ཚོ་འགན་ཡོད་རྣམས་བློ་རྩེ་གཅིག་མཐུན་བྱུང་བ་དང༌། དེ་དོན་ངོས་འཁོར་བཅས་དང༌། བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་སོགས་ནོར་བུ་གླིང་ག་ནས་ལྷོ་ཁར་གློ་བུར་རྡོག་ཐོན་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་མ་ཐུབ་པར་རྒྱ་མིའི་ལག་ཏུ་ཐེབས་པ་ཡིན་ན། ཁོང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་བེད་སྤྱོད་བཏང་སྟེ་རང་སྣང་གང་དྲན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་མ་གཏོགས། རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཆགས་སྟབས། གློ་བུར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ཞེས་བཀའ་གནང་ལུགས་ང་ཚོའི་ཡིག་ཆའི་ནང་བཀོད་ན་འགྲིག་གི་རེད་དམ་”ཞེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ལོས་འགྲིགས། དེས་མ་ཚད་ངོས་ཀྱི་སྲོག་ལའང་ཉེན་ཁ་བྱུང་འདུག་ཅེས་བཀོད་ན་འགྲིགས་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། རྒྱ་གར་ནང་མུ་མཐུད་བཞུགས་ཆོག་པའི་སྐོར་ཞིག་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུས་གནང་ཡོད་སྐད་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་དངོས་འབྲེལ་རེད། སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ལ་ཐད་ཀར་བཀའ་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་ངོས་རང་བོད་དུ་ལོག་ན་ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་བཀའ་སློབ་ནན་པོ་གནང་བྱུང༌། དེ་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ཡོད་པ་ནས་ཀྱང་ངོས་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་དགོས་ཀྱི་སྐུལ་མ་ནན་ཏན་བྱས་ཐོག བར་ལམ་ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་ངེས་དེ་ཚོ་ལེགས་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། དེ་མིན་བོད་ནང་གི་དབང་ཆ་འཛིན་ཕྱོགས་ལའང་ལེགས་བཅོས་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་མང་པོ་བྱས་བྱུང༌། དེ་རྣམས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དངོས་དོན་ལག་ལེན་འགེལ་གྱི་ཡོད་པར་ཆ་བཞག་གིས་མཐའ་མ་ངོས་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “དབྱིན་ཇི་པེ་ཊར་སོན་ (Peterson) ཟེར་བས་བོད་སྐོར་དེབ་ཅིག་བྲིས་འདུག་པ་དེའི་ནང་བོད་ལ་རྒྱ་མིས་ཟིང་འཁྲུག་མ་བསླངས་པ་ཡིན་ནའང༌། ཁམས་ཕྱོགས་ནས་བོད་གཞུང་ལ་ངོ་ལོག་ཟིང་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་ང་ཕོད་ཀྱིས་བཀོད་འདུག་པ་དེ་འདྲ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དངོས་འབྲེལ་མ་རེད། ལོ་རྒྱུས་རྫུན་མ་བཟོས་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས་”སྔོན་ཆད་བོད་དུ་ཡོད་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཧིའུ་རི་ཅརཌ་སོན་ (Hugh Richardson) དང༌། ཧན་རི་ཆི་ ཧ་རར། (Heinrich Harrer) པི་ཊར་ཨཕ་ཤ་ན་ཐ་ (Peter Aufschnaiter) ཁོང་ཚོ་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྐུ་ཞབས་ཧིའུ་ རི་ཅརཌ་སོན་ནི། མི་དྲང་ཚུགས་ཆེན་པོ། དོ་ཏན་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང༌། བོད་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་ཡག་པོ་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཧན་རི་ཆི་ ཧར་རར་དང༌། པ་ཊར་ཨཕ་ཤ་ན་ཐ་ (Peter Aufschnaiter) ཁོང་གཉིས་ཀྱང་མི་ཡག་པོ་རེད། ལྷག་པར་ཧན་རི་ཆི་ནི་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་མཁན་ཞིག་རེད་”ཅེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “རྒྱ་མི་ལྷ་སར་མ་སླེབས་གོང་བོད་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་མི་གྲངས་ག་ཚད་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “མི་ལྔ་དྲུག་ཙམ་ཞིག་ལས་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་མིས་བོད་ས་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་རཱི་ཇི་ནལ་ཕོག་ སེ་ (Reginald Fox) དང༌། རོ་བར་ཊ་ ཕོར་ཌ། ཧན་རི་ཆི་ ཧར་རར། ཨ་ཕུ་ཤ་ན་ཐ་ཁོང་ཚོ་ཡོད་པ་རེད། དེའི་གོང་ཙམ་ལ་རི་ཅརཌ་སན་ལྷ་སར་ཡོད་མུས་དང༌། ལོ་ཝལ་ ཐོའོ་མ་སི་ (Lowell Thomas) ཕ་བུ་གཉིས་ཀྱང་ལྷ་སར་ཁྱུག་ཙམ་ཡོང་སོང་”ཞེས་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ནང་བཅོས་སྒྱུར་གཏོང་གནང་ལ་རྒྱ་མིས་བཀག་འགོག་ཞུས་ལུགས་དང༌། ཕྱག་ལས་གང་འདྲ་ཞིག་གནང་ཡང་རྒྱ་མིར་གོ་བསྡུར་གནང་དགོས་སྐོར་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་འདི་སྐོར་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྔོན་དུ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང༌། སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ ནཱ་ར་ཡན་ལ་འདི་སྐོར་གསལ་ཙམ་གསུང་འཕྲོས་གནང་བ་ཕྱོགས་མཐུན་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གསུངས།

པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ད་དུང་བཀའ་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཁ་ཤས་ཡོད་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་ཡང་བསྐྱར་བཅར་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་དོན་རང་ཕེབས་རོགས་”ཞེས་དང༌། “ཁྱེད་རང་དེ་རིང་འདི་གར་ང་མཉམ་དུ་ཉིན་གུང་ཞལ་ལག་མཆོད་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་གསུངས། དེ་དོན་གསུང་སྒྱུར་ལའང་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས།

ཡང་པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “བོད་ནང་ཡོང་སའི་ས་ཞིང་མང་ཆེ་བ་ཞིང་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་བདག་དབང་བྱས་བསྡད་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། ངས་གོ་ཐོས་ལ་ས་ཞིང་མང་ཆེ་བ་དགོན་སྡེ་ཁག་གིས་བདག་དབང་བྱས་བསྡད་ཡོད་ཚོད་འདུག” ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ས་ཞིང་བདག་དབང་ལ་སྡེ་ཚན་བཞི་རུ་དབྱེ་ཡོད། དེ་ཡང༌། གཞུང་ཕྱོགས་དང༌། སྒེར་པ། དགོན་སྡ྄ེ་དེ་ཁག ཞིང་པ་བཅས་ཀྱིས་བདག་དབང་བྱས་བསྡད་ཡོད་ཅིང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་གིས་ས་ཞིང་མང་པོ་བདག་བཟུང་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ལ་བརྒྱ་ཆའི་བསྡུར་ཚད་ངེས་གཏན་ཞིག་བཤད་མི་ཐུབ” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

༢༽ རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་གཏུག་མཛད་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་གསལ་བསྒྲགས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༣༠ ཉིན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་མཛད་གཙོ་ལྷན་རྒྱས་བཀའ་བསྡུར་ཐོག་ནས། ད་ཆ་བོད་ཀྱི་དོན་གནད་ཐད་འདི་ལོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་གནང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་ཐུགས་མོས་གཅིག་གྱུར་བྱུང་བ་བཞིན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་ནང་ཟིང་རྐྱེན་བྱུང་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་རྒྱ་བོད་བར་ཞི་གྲོས་ཡོང་རེས་བཟོད་འཁུར་ངང་སྒུག་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པའི་དྲག་རྩུབ་སྲིད་བྱུས་བཟུང་སྟེ། བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཇེ་ཞེན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བར་དེར་བོད་ནང་རྐྱེན་ངན་ཇི་བྱུང་ཟུར་ཙམ་ཞིག་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་ཐོག ད་དུང་ཡང་བོད་དོན་ཐད་ཞི་འཇམ་དྲང་བཞག་གི་སྒོ་ནས་འགྲིག་ཐབས་ཡོང་རྒྱུར་རེ་མོས་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐོར་གསལ་པོར་གསུངས་ཡོད་རུང༌། དེ་ལ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དང་ལེན་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡང་མ་བསྟན་པས་མ་ཚད། བོད་ནང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སྔར་ལས་ཛ་དྲག་ཆེ་བ་ལག་ལེན་བསྟར་གྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་མི་མང་རྣམས་མནར་གཅོད་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་མྱོང་བཞིན་པ་འདི་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་སུ། ད་ཆ་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེར་དགའ་ཞིང༌། དྲང་པོར་གནས་པ་རྣམས་ནས་ང་ཚོའི་བདེ་སྡུག་བདེན་རྫུན་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། མཐའ་མའི་སྐད་རྒྱག་ས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བོད་དོན་འདི་ཐོག་བདེན་པའི་རྒྱབ་གཉེར་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་མི་ཞུ་མཐུ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱར་སོང་བས། དེ་ལུགས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་རང་དབང་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ནུས་ལྡན་ཡོང་བ་ཞེས་སོགས་བརྗོད་འཁོད་ཀྱི་དབྱིན་ཡིག་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་གཏན་འབེབ་མཛད་པ་དེར་མཚན་ཡིག་འགོད་གནང་ཐོག དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཤེས་པ་རིམ་བཞི་ཚ་རོང་སྲས་ལྡི་ལིར་གསལ་བསྒྲགས་བྱེད་པར་ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༣༡ དགོང་དྲོ་ལྡི་ལིར་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གི་གསར་འགོད་པ་འདྲ་མིན་འཛོམས་འདུས་དེ་སར་ཚ་རོང་སྲས་ཀྱིས་ཡིག་སྐོགས་ཤོག་ཁ་ཕྱེས་ཏེ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསལ་བསྒྲགས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་འཁོད་པ་དེ་ཆ་ཚང་དལ་པོར་བཀླགས་ཏེ་གསལ་བསྒྲགས་ཞུས།

དེ་དོན་ཕྱི་ཉིན་ ༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ཉིན་གྱི་གསར་ཤོག་གནད་ཆེ་ཁག་མང་པོར་བཀོད་ཐོན་འདུག་པ་དང༌། དེ་རྗེས་གསར་ཤོག་གཞན་དག་དང༌། ཚགས་དེབ་ཁག་ཏུའང་བཀོད་ཐོན་མ་ཟད། ཕྱི་རྒྱལ་གང་ས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསལ་བསྒྲགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོའང་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་བྱུང་བར་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་མཛད་རྒྱུའི་ཐུགས་ཤུགས་དང༌། ཐུགས་གདེང་སྔར་ལས་ཆེས་ཆེར་གྱུར།

ཚ་རོང་སྲས་ཀྱིས་གོང་གསལ་གསར་འགོད་པ་འདུས་འཛོམས་དེ་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་གནངས་ཚེས་ ༢ ཞོགས་པ་ལྡི་ལིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཚང་མས་དགའ་འབོད་ཤུགས་ཆེས་འུར་སྒྲ་སྒྲོག་པ་བཅས།

རྒྱ་དམར་དཔུང་གིས་བོད་ཡུལ་གངས་ཅན་ལྗོངས།།

ཡོངས་སུ་བཙན་འཛུལ་རྒོལ་རྡུང་བྱས་པའི་ཚུལ།།

རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སྲང་ལ་བཏེགས་པའི་ཚེ།།

ལུགས་མེད་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་གཞི་རུ་རྟོགས།།

དེ་ཕྱིར་ཉམ་ཆུང་ཡོངས་ཀྱི་དཔང་གཉེན་ཏེ།།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཞེས་པའི་མདུན་ས་ཆེར།།

ཤིན་ཏུ་ཡ་ངའི་སྣང་ཚུལ་སྐྱོ་བའི་གར།།

ཞུ་གཏུག་བྱེད་པའི་ལས་དེ་བདག་གིར་མཛད།།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་གཏུག་ཆེད་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ལྡི་ལིར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གཞུང་ཚབ་དང་དཔོན་རིགས་ཁག་བཅས་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་མཛད་པ།

༡༽ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་གཏུག་ཆེད་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ཕྱི་དྲོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་བཅར་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བསམ་མཁར་བ། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་བ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་སྲས་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། རིམ་བཞི་འཕྲེང་རིང་སྲས། ལས་ཚན་ས་འདུ་བ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ། མཆོད་གཡོག་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དབྱངས། གསུང་སྒྱུར་ཀ་ཛི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་ན་ར་ཡན་དང༌། སྐུ་སྲུང་བ་འགོ་དམངས། ཨུ་ཏར་པར་སྡེ་ཞི་མངའ་སྡེའི་སྐོར་སྲུང་དམག་སྤྱི་དང༌། སྐོར་སྲུང་དམག་བྱིངས་བཅས་སྐུ་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་མ་སུ་རི་ནས་ལྡེ་རཱ་ལྡོང་ (Dehra Dun) བར་ཕེབས་འཁོར་དང༌། དེ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གནང༌།

ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་ཆུ་ཚོད་ ༧ པའི་ཐོག་ལྡི་ལི་རྙིང་པའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་གནང་མ་ཐག རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས། ལྡི་ལི་མི་མང་བོད་དོན་ཚོགས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག ཆོས་ཚོགས་བཅས་ཀྱི་མི་སྣ་ཁག་ནས་ཕེབས་བསུའི་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་དང་འཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་ཕུལ་ཏེ་དགའ་བསུ་ཞུས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མེ་འཁོར་ནས་ཕྱིར་ཐོན་གནང་སྐབས། གསར་འགོད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་དང༌། མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་དང༌། ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་འཕྲེད་དར་ཡིག་ཆེན་འཕྱར་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་བསྡད་ཡོད་པ་རྣམས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་དགའ་བསུ་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག བོད་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག རྒྱ་དམར་ཕམ་གྱུར་ཅིག ཅེས་པའི་སྐད་འབོད་འབྲུག་སྟོང་གི་ངར་སྒྲ་གཅིག་ཏུ་སྒྲོག་པ་ལྟ་བུའི་ངང༌། ཕྱོགས་གང་ས་ནས་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་སོགས་ཀྱི་དགའ་བསུ་ཡོ་ལངས་ཞུ་བ་དང་དུས་མཚུངས། ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་མེ་འཁོར་གྱི་ཕེབས་སྒོའི་ནང་ནས་དེར་འདུས་ཚང་མར་ཐུགས་དགྱེས་པའི་འཛུམ་ཞལ་སྟོན་བཞིན། མེ་ཏོག་གི་ཆུན་པོས་གང་བའི་ཕྱག་ཟུང་མང་ཚོགས་ལ་གུས་འདུད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྟོན་གནང་གིས་ཡུད་ཙམ་གཟིགས་བཞིན་བཞུགས་པར། མང་ཚོགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་དགའ་འབོད་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེར་སྒྲོག་པའི་ཁྲོད་ནས་ས་གནས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་བ་དང༌། སྐོར་སྲུང་དམག་གིས་ཕེབས་ལམ་ཕྱེས་པའི་ཐོག རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་རྣམ་པ་ལྷན་དུ་མེ་འཁོར་སྡིངས་ཆ་སྒྲོལ་མཚམས་བར་ཕེབས། དེ་ནས་སྣེ་ཤན་གྱིས་དམིགས་བསལ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་ཆེན་མོ་ཧད་དར་བྷཏ་ (Hyaderabad) ཞེས་པར་ཕེབས། དེར་ཞོགས་པའི་གསོལ་ཇ་བཞེས་སྐབས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྐུ་བཅར་རྣམ་པར། “ད་གིན་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་རྒྱ་གར་བ་མི་དམངས་མང་པོས་ང་རང་ཚོར་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ཞུས་བྱུང་བ་དེ་ཡང་ང་ལ་སེམས་ཤུགས་སྣོན་མ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་གསུངས་འདུག

༢༽ ལྡི་ལིར་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་དགོངས་པ་འགྲུབ་པའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ།

གོང་ཚེས་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་སྐུ་པུར་བསྲེགས་ཤུལ་ར་ཇ་གྷཊ་ (Rajghat) ཞེས་པར་གན་དྷི་དམ་པར་རྗེས་དྲན་གུས་འདུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འབུལ་བར་ཕེབས།

དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གན་དྷིའི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་འཛམ་གླིང་འདིར་དོན་དམ་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོ་མཛད་བཞིན་ཡུན་རིང་ཙམ་བཞུགས།

༣༽ ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་ངོ་མཇལ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་གནང་མཛད་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་རཱ་ཇེནྡྲ་ པར་སད་ (Dr. Rajendra Prasad) མཆོག་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བར་ཕེབས་པར། ༡༩༥༦ ལོར་སྔ་རྗེས་མཇལ་བས་ཕན་ཚུན་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་བཅས་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གིས་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་མཉེས་པའི་གུས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས་གནང་ཐོག ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་སྐུ་བདེར་ཕེབས་ཐུབ་པས་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ཉིད་ཐུགས་བློ་བདེ་པོ་བྱུང་བ་དང༌། བོད་ནང་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་བྱས་པར་ཐུགས་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང་བའི་སྐོར་སོགས་བར་དེའི་གནས་ཚུལ་གསུང་འཕྲོས་ལྷུག་པོར་གནང་བཞིན་བཞུགས།

དེ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”སྲིད་འཛིན་རཱ་ཇེནྡྲ་ པར་སད་ཁོང་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཐུགས་གཤིས་བཟང་པོ། བརླིང་པོ། མཁྱེན་ཡོན་དང༌། གཟི་བརྗིད་ཆེ་ལ། ང་རང་ཚོ་བོད་པར་ཐུགས་གཏིང་ནས་ཤ་ཚ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་རིང་ཁོང་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་བས་ངའི་སེམས་ལ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་”ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག

༤༽ ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༥།༣༠ ཐོག་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་ (Purushottam) གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ནས། “ལྡི་ལིར་འཛམ་གླིང་ལས་དོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ལྷན་ཁང་དེ་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུང་བཤད་གནང་ཁོམ་གྱུར་ན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོང་བ་འདུག གསུང་བཤད་གང་ཡང་གནང་ན་འགྲིག་གི་རེད། ཚོགས་ཆེན་དེའི་དུས་ཚོད་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༥ པ་ནས་ ༦ བར་གནང་ན་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཕལ་ཆེར་ཚེས་པ་བདུན་བརྒྱད་ཅིག་ལ་དུས་ཁོམ་མི་ཡོང་ངམ། ད་རེས་ལྡི་ལིར་བྱེད་སྒོའི་དུས་ཚོད་རེའུ་མིག་ལ་བལྟས་ནས་ལན་གསལ་ཞུས་འཐུས་”ཞེས་གསུངས་མཇུག “ད་རེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག དེ་གའི་དགོང་མོ་དེ་རང་ལ་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་འགོད་དགོས་མངགས་པ་ཡིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་གྲུབ་ཡོད་དམ་མེད་”ཅེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ད་ལྟ་གོ་སྒྲིག་ཚར་མ་སོང་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “གང་མྱུར་ཅི་མྱུར་ཞིག་འགྲུབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་འདུག བོད་དོན་ཐོག་འཛམ་གླིང་གང་ས་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཨ་རིའི་གསར་ཤོག་གནད་ཆེ་ཁག་ཏུ་བོད་སྐོར་ཐོན་ཡོད་སྟབས། ཨ་རིའི་མི་མང་ཚོས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ད་ལྟ་ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་སྙན་ཞུ་འབུལ་གནང་ཐུབ་པ་གནང་རྒྱུ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། ཉིན་བཅུའི་ནང་ཚུད་ཕུལ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་གནང་དགོས་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་དོན་རང་བྱེད་རྩིས་ཡིན། སྙན་ཞུའི་ཟིན་བྲིས་གཏན་འཁེལ་མཚམས་སུ་ཁྱེད་རང་ལའང་གོ་བསྡུར་ཞུ་དགོས་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “སྙན་ཞུའི་ཟིན་བྲིས་གང་མྱུར་བཟོ་འགོད་གནང་གལ་”ཞེས་ཞུས་ཐོག “ད་རེས་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུར་གསུང་བཤད་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་གྲུབ་ཡོད་དམ་མེད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས།

གོང་ས་ཆེན་པོས། “དོ་དགོང་སྲིད་བློན་མཇལ་རྒྱུ་སོགས་སྔོན་ནས་གོ་སྒྲིག་ཟིན་པའི་བྱེད་སྒོ་ཁག་གི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ། འདི་ནས་ཕྱིར་ལོག་མ་བྱས་གོང་གསར་འགོད་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཐོག་སྐད་ཆ་བཤད་ན་བསམ་པ་ཡོད་དེ། ད་ལྟ་ངེས་གཏན་འཁེལ་བ་བྱུང་མ་སོང་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “གསར་འགོད་པ་མང་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཏུ་གསུང་བཤད་གནང་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་འདུག དེ་ཙམ་མ་ཟད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་བ་ནས་བཟུང་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་བར་མ་ཆད་པ་གནང་དགོས་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད་”ཅེས་དང༌། “ལོན་ཌོན་ (London) ནས་གའར་ཌན་ (The Guardian) ཞེས་པའི་གསར་ཤོག་གི་ལས་བྱེད་བུད་མེད་ཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་གྱི་འདུག དེ་ལ་བོད་དོན་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་བཀའ་གནང་ན་ཡག་པོ་འདུག གུས་པར་བཀའ་གནང་འོས་ལྷུག་པོར་གསུང་སྐྱོང་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ད་ཆ་ང་ཚོས་བོད་དོན་འདི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་བྱ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་མ་ཟད། སྙན་ཞུའི་བརྗོད་དོན་ཡང་ང་ཚོ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་རྒྱ་ནག་ནས་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དང༌། དེས་རྐྱེན་པས་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་བྱུང་བའི་སྐོར་གསལ་པོར་འགོད་ཀྱི་ཡིན། ང་ཚོས་འདི་དང་འདི་ལྟའི་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེ་མུ་མཐུད་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ཅིག་ཆགས་པ་འདི་ནི། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་དགོངས་བཞེད་སྲིད་བྱུས་དང་རྒྱབ་འགལ་དུ་སོང་བར་བརྟེན། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་མཛད་དཀའི་འགོག་རྐྱེན་ཡོང་གི་མ་རེད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་གྱིས། “རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། ཡིན་ནའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འདི་འདྲ་མ་གནང་ཐབས་མེད་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགོག་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཞིག་གནང་ཡང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་འབུལ་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་དེ་དོན་མཐར་སྐྱེལ་གནང་གལ། རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱོགས་གང་སའི་མི་མང་ནས་བོད་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་བཞུགས་རིང་དེར་ཕྷི་ལི་པིན་ (Philippines) ལ་སོགས་པའི་ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་ཚབ་ཚོ་དང་མཇལ་འཕྲོས་གནང་དགོས་སྐོར་དང༌། པ་ཀི་སི་ཐན་ (Pakistan) གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་པ་དང༌། སེ་ལོན་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་མིའི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུའི་སྐོར་”སོགས་ཞུས།

༥༽ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༧ ནས་ ༨།༢༠ བར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མཇལ་གནང་གསུང་འཕྲོས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྲིད་བློན་མཆོག་འདི་ལོ་མ་སུ་རིར་ཕེབས་རྗེས་ནས་མ་མཇལ་བར་ཡུན་རིང་སོང་བར་བརྟེན། ད་རེས་ཆེད་མཇལ་གང་ཅིའི་བཀའ་སློབ་ཞུ་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལྡི་ལིར་ཡོང་བ་ཡིན་”ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཟླ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ལྡི་ལིར་ཕེབས་ན་སྤྲོ་པོ་ཡོང་གི་རེད། དེང་སང་ད་དུང་ཚ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་བཞུགས་བག་ཕེབས་པོ་ཡོང་གི་མ་རེད། ཡིན་ནའང་ད་རེས་ཕེབས་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་སྟབས་དེ་ནས་ཕར་འགྱངས་གནང་དགོས་ཞུ་བདེ་མ་བྱུང༌། ད་རེས་ལྡི་ལིར་དུས་ཡུན་རིང་ཐུང་ག་ཚད་བཞུགས་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བདུན་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་སྡོད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་”ཅེས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “ངོས་རང་ཉིན་བཅུ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཨ་ཕྷེ་གྷ་ནི་སི་ཐན (Afghanistan) དང༌། ཨི་རན་ (Iran) སོགས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་འཚམས་འདྲི་ལྟ་སྐོར་ཞིག་ལ་འགྲོ་རྩིས་ཡོད། དེ་རིང་དམིགས་བསལ་བཀའ་གནང་རྒྱུ་ཡོད་ན་གསུང་རོགས་གནང་”ཞེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ངོས་དང༌། བོད་མི་དམངས་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་ནས་ཟླ་ཤས་སོང་བ་འདིའི་རིང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འཚོ་བའི་ཐོག་རོགས་རམ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ད་རེས་དམིགས་བསལ་སྙན་བསུན་ཞུ་དགོས་ཤིག་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོའི་བོད་དོན་སྐོར་དེ་ཡིན། འདི་སྐོར་སྔོན་དུ་སྲིད་བློན་མཆོག་མ་སུ་རིར་མཇལ་སྐབས་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཞུས་དེ་སྐབས། རྒྱ་ནག་དང་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་འགྲིགས་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་བྱེད་དགོས་དང༌། སྔ་འཕྲོས་བཟོད་སྲན་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ངང་སྒུག་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་འགྱུར་བ་ཡོང་སྲིད་ཅེས་བཀའ་སློབ་གནང་བྱུང༌།

དེ་དོན་བོད་ནང་དྲག་གནོན་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བ་དང༌། རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་འཕྲོས་སྣེ་མཐུད་ཐུབ་ཆེད་ཟླ་བ་ནས་ཟླ་བ་བསྟུད་དེ་ངང་སྒུག་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྱོན་ལ་དྲག་གནོན་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་བྱ་ངན་རང་སྣང་གང་དྲན་ལག་ལེན་བསྟར་རྐྱང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པས་མ་ཚད། པེ་ཅིན་གཞུང་ནས་ཞི་འཕྲོས་བྱ་འདོད་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་བསྟན་པ་དང༌། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་གཞུང་སོགས་ནས་ང་ཚོའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་རེ་དོན་སྒྲུབ་མཁན་མེད་པ་དེ་འདྲར་སོང༌། ད་ཆ་ང་ཚོ་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་མཐའ་མའི་སྐད་རྒྱག་ས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་ཅེས་ཉེ་ཆར་ངོས་ནས་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བྱས་པ་ཡིན། དེ་དོན་ལག་ལེན་དངོས་འགེལ་ཐུབ་ཆེད། སང་ཉིན་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་ཁག་ལ་འབྲེལ་བ་ཞུ་གི་ཡིན། ང་ཚོའི་བྱེད་ཐབས་འདིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་སྐུ་ངལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ངེས་གཏན་ཡང༌། དེ་མིན་བོད་དང་བོད་འབངས་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་གཞན་དག་གང་ཡང་མི་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་སུ་སུ་མཇལ་འཕྲད་གནང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་མཛད།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཉི་ཧོང་དང༌། ཕྷི་ལི་པིན། (Philippines) སེ་ལོན་ (Ceylon) བཅས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཁོང་རྣམ་པ་སང་ཉིན་མཇལ་དུས་བཟོས་ཡོད་”ཅེས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “མཇལ་འཕྲད་གནང་དགོས་སྐུ་ཚབ་དེ་གསུམ་གཅིག་པུ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད། ཁོང་ཚོ་དང་བཀའ་མོལ་ཞུས་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་སྙན་ཞུའི་ཟིན་བྲིས་ཤིག་བཟོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡིན་པས། སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་སྙན་ཞུའི་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་རོགས་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “སྙན་ཞུའི་སྐོར་ལ་ངོས་ནས་གང་ཡང་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་ཐབས་མེད་ཅེས་བཤད་པ་གསན་ཐོས་བྱུང་ཡོད་ཤག གཞི་རྩའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་ཤ་ཞེན་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ང་ཚོས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་གནང་ནས་དོན་འབྲས་ཆེན་པོ་མི་ཡོང་བར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཐོག་ང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མེད། སྔོན་མ་དང་དེང་སང་གཅིག་པ་རེད། གཅིག་བྱས་ན་ཉིན་རེ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བོད་དོན་སྐོར་སྔོན་དུ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ནང་བཤད་པ་དེ་ཡང་བསྐྱར་ཤོད་དགོས་བྱེད་མདོག་ཁ་པོ་རེད་”ཅེས་དང༌། “རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་མཁས་པ་ཚོས་བརྗོད་བབས་ལ་གཞིགས་ན། བོད་དོན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ལས་སླ་པོ་ཞིག་ཡོད་བཟོ་མི་འདུག རྩ་བའི་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་གི་འགྲོ་ལུགས་ནི། ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ལ་རག་ལས་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་བོད་དོན་དེ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་དུ་སླེབས་མཚམས་འཐུས་མི་མང་ཆེ་བས་བོད་པར་ཕན་སེམས་དང༌། དྲང་བདེན་གྱི་ནུས་ཤུགས་གང་ཆེ་བཏོན་ཏེ། རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པར་སྐྱོན་འཛུགས་བྱ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནི་དོན་ལ་ཕན་གནོད་ཇི་བྱེད་མི་ཤེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་དོན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་ནས་བོད་མིར་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནས་མ་མཐའ་ལའང་བོད་ལ་བདེན་པ་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པར་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པར་སྐྱོན་འཛུགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེས་ཕུགས་ཡུལ་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་ནང་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་སྐབས་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “འགྱུར་བ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་བོད་དང༌། སོག་ཡུལ་ཁུལ་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ནག་ནང་ཁོངས་ལའང་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་བཙན་གནོན་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་རྣམས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ནམ་ཞིག་བཙན་དབང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ། གང་ལྟར་ཡང་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ངེས་པར་ཡོང་དགོས་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་ཞུས་ནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “རྒྱ་ནག་ནང་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་རྒྱུར་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་བསྒུག་དགོས་མདོག་ཁ་པོ་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ནས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་ཐག་བཅད་གྲུབ་པ་དང༌། དེ་ཡང་བོད་དང་བོད་མི་མང་གི་དོན་དུ་ཡིན་གཤིས། ཁོ་བོས་བཀག་འགོག་ཞུ་རྩིས་མེད།

ཡིན་ནའང་སྔོན་ལ་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་ཁག་གཉིས་ཞུས་ན་དགོངས་པ་བཞེས་ཕྱོགས་ལ་ཐུགས་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད། དང་པོ་དེ། བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་གནང་ནས་ཁེ་ཕན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཐད་ལ་ད་དུང་དགོངས་པ་ཟབ་ནན་བཞེས་དགོས། གཉིས་པ་དེ། བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་སྐོར་ཅུང་ཟད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དོན་གནད་འདི་ཐད་ལ་བྱ་ཐབས་གང་འདྲ་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་ཡང་རྩ་བའི་རྒྱ་གར་རང་དང༌། བོད་གཉིས་ཀར་ཁེ་ཕན་ཡོད་མེད་ཐོག་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་རེས་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་རོགས་རམ་ཞུས་པ་དེས་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་ཁོང་ཁྲོ་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་བ་དེ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་ཐབས་མེད། རྒྱ་མི་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱལ་རྩེར་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་དང༌། ལྷ་སར་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་གཞུང་འབྲེལ་སྐུ་ཚབ་སོགས་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བཟོས་འདུག དེས་མ་ཚད། འཕགས་བོད་ས་མཚམས་ཁག་ལའང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་འདུག གལ་ཏེ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུར་རོགས་རམ་ཞུས་པ་ཡིན་ཚེ། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་གྱི་མཐུན་ལམ་མེད་པ་ཆགས་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་རེད་ལ། ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་ཀྱང་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་རེད།

འོན་ཀྱང་དེས་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་དམག་འཁྲུག་ཆེན་པོ་སློང་ཨེ་ཐུབ་ཟེར་ན། དེ་མི་ཐུབ། གང་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་མཐུན་ལམ་མེད་པར་དགྲ་ཁ་གཏད་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན། དེ་མཚམས་ང་ཚོས་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་རང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་ལྟ་བ་མ་གཏོགས། བོད་ལ་ཕན་ཐབས་རོགས་རམ་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་”ཅེས་དང༌། “བོད་དོན་ཐད་སྤྱིར་བཏང་གནས་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས། དང་པོ། རང་ཉིད་ལ་དམག་གི་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་དགོས་པ་དང༌། གཉིས་པ། ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་ཐོག་ནས་དོན་དག་འགྲུབ་ཐབས་དགོས་པ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་མི་མི་འབོར་ཆེན་པོ་དང༌། དྲག་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར། བོད་མི་གྲངས་ཉུང་ནས་ཡ་བཟུང་ཐུབ་མིན་བརྗོད་མི་དགོས་པ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནས་བོད་ཀྱི་དོན་དུ་དམག་རྒྱག་གི་མ་རེད་ལ། ཨ་མེ་རི་ཀ་སྟོབས་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང༌། བོད་ཀྱི་དོན་དུ་དམག་རྩ་བ་ནས་རྒྱག་གི་མ་རེད།

དཔེར་ན། ཧང་གྷ་རིར་ (Hungary) ཕྱི་རྒྱལ་ནས་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱེད་སྐབས། ས་བབས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་བཅས་ཨ་རིས་ཧང་གྷ་རིའི་མི་མང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད་དེ། བྱས་མ་སོང༌། ཨ་རིར་དྲག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཡོད་ན། ཧང་གྷ་རིའི་མི་མང་གི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོག་རོགས་རམ་མི་བྱེད་པ་ག་རེ་ཡིན་ནམ། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲར་སོང༌། བོད་དོན་ཐོག་དོན་གནད་དང་པོ་དེ་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། ངོས་ཀྱི་སེམས་པར་དོན་གནད་གཉིས་པ་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲིག་ཐབས་གནང་རྒྱུ་དེ་ཐོག་ད་དུང་ངང་སྒུག་གནང་དགོས་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག མ་གཞི་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོ་གཏམ་འདོད་ཧ་ཅང་ཆེ་ལ། སྙིང་རྗེ་སྤུ་ཙམ་མེད་པ། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་འགྲིག་ཐབས་མི་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཞི་འགྲིག་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་མེད་པ་འདྲ་ཞིག་རེད་དེ། ད་དུང་འདི་ཐོག་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས། ལྷག་པར་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་མ་གནང་གོང་ཕྱོགས་གང་སའི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་གནང་དགོས་ཐུགས་གལ་ཆེན་པོ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཡང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་གསུངས་གསལ། “ངོས་ནས་བསྐྱར་ཟློས་ཀྱིས་ཞུ་རྒྱུར། བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་དུ་བསླེབས་མཚམས་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་མང་ཆེ་བས་དྲང་བདེན་གསུང་བཤད་ཡག་པོ་གནང་གི་རེད་ལ། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་ཡང་ཡག་པོ་གནང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། དེས་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱ་མི་དམར་པོར་དམའ་འབེབ་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེ་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་ནི་ཏན་ཏན་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུར་ནུས་པ་ཞིག་ཐོན་གྱི་རེད། དེ་ནི་སྐད་ཆ་སྟོང་པ་ཞིག་རེད།

དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་དེ་འཛམ་གླིང་མི་མང་ཚང་མས་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱང་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད། དེས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་མིའི་ཁོང་ཁྲོ་ཆེ་རུ་སོང་ནས། བོད་ནང་དཀའ་ངལ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ད་དུང་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་དམར་ཤོག་ཡུལ་ཁག་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་དང༌། ཨ་རི་དང༌། དབྱིན་ཇི་སོགས་དམར་ལུགས་མིན་པའི་ཡུལ་ཁག་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་བྱས་ཏེ། ཕྱོགས་ཁག་དེ་གཉིས་བར་ལ་གྲང་དམག་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་ནི་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་ཀའི་ཁོངས་སུ་མེད་པ་འདི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ཤག གོང་གསལ་ཕྱོགས་ཁག་དེ་གཉིས་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོས་སོ་སོའི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཆེད་དུ་བོད་དོན་བེད་སྤྱོད་གང་ཐུབ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། ཁོང་རང་ཚོའི་དགོས་དོན་འགྲུབ་མཚམས་བོད་དོན་ཐོག་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཕར་བཞག དོ་སྣང་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བདག་མེད་ལིང་སྐྱུར་བྱེད་རྐྱང་བྱེད་ཀྱི་རེད་”ཅེས་དང༌། “ཡང༌། དོན་གནད་ཆེན་པོ་གཅིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནི་ཨུ་རུ་སུ་དང༌། རྒྱ་ནག་གཉིས་པོ་དམར་ཤོག་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་རུང༌། བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཨུ་རུ་སུའི་ཕྱོགས་ནས་ད་ཕན་བཟང་ངན་གང་ཡང་བཤད་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་ན། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཨུ་རུ་སུས་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལངས་མཐུ་མེད་བྱེད་ཀྱི་རེད།

ཡིན་ནའང་བོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཨུ་རུ་སུར་སྐྱོན་འཛུགས་གང་ཡང་མ་གནང་ན་ཡག་གི་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་ངོས་ནས་སློབ་སྟོན་ཞུ་དགོས་གསུངས་ཀྱང༌། འདི་ཐོག་ཁོ་བོས་བསམ་འཆར་གང་ཡང་ཞུ་འདོད་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ངོས་རང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཆུང་དུ་གཏོང་འདོད་མེད། གང་ལྟར་ཡང༌། བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་རྒྱུ་བཀག་འགོག་ཞུ་རྩིས་མེད།

ཡིན་ནའང་སྙན་ཞུ་གནང་ནས་དོན་འབྲས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་ཆེན་པོ་མ་གནང་ན་ཡག་གི་རེད། གང་ཡིན་ཞུས་ན། ཐུགས་རེ་ཆེན་པོ་ཞིག་གནང་བ་དེ་བཞིན་གྱི་དོན་འབྲས་ཆེན་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་མཚམས་སུ་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་མི་ཡོང་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་རེད། བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་པའི་ཁེ་ཕན་ཡོང་རྒྱུ་ནི། བོད་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་ཙམ་ཞིག་རང་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་འདི་འདྲའི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་གནང་བས་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་ན་དགེ་སྐྱོན་གང་འདྲ་ཡོད་སྐོར་གསལ་པོ་ཤེས་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་འདི་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་མེད་ལེགས་ཆ་ཆེ་བ་གཞན་དག་ག་རེ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “ངས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་ཞུ་རྒྱུར། གཞན་དག་ཐབས་ལམ་གང་ཡང་ཞུ་ཐབས་མི་འདུག དེང་སང་སྤྱིར་བཏང་འཛམ་གླིང་གི་མི་རྣམས་བསོད་ནམས་དམན་པའི་དབང་གིས་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་ཁག་པོ་ཤ་སྟག་ཡོང་གི་འདུག ཧང་གྷ་རི་ལ་ཟིང་ཆ་བྱུང་སྐབས། འཛམ་གླིང་གང་ས་ནས་བདེན་རྒྱབ་སྐད་ཅོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བརྒྱབ་སོང་བ་དང༌། ཧང་གྷ་རིའི་ (Hungary) བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་སྐྱོབ་གསོའི་རོགས་རམ་ཡག་པོ་བྱས་སོང་བ་ལས། རྩ་དོན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཐུབ་མཁན་སུ་ཡང་བྱུང་མ་སོང་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “འཛམ་གླིང་ནང་ཉམ་ཆུང་མི་མང་གི་མཐར་ཐུག་སྐད་རྒྱག་ས་དེ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་མ་གཏོགས་མེད་པར་བརྟེན། ད་ཆ་བོད་དོན་འདི་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་མི་ཞུ་མཐུ་མེད་བྱས་སོང་བར་སྲིད་བློན་མཆོག་དགོངས་འགལ་མེད་པ་དང༌། ཞུ་ཕྱོགས་ཐད་ལ་སྔོན་ཚུད་གྲ་སྒྲིག་རིམ་བསྟུད་བྱེད་དགོས་འདུག་པས། དེ་སྐབས་རྩ་བའི་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞུ་དགོས་བཀའ་སློབ་གནང་རོགས་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “ཁོ་བོས་སྔོན་ནས་གསལ་པོ་ཞུས་པ་ལྟར་རྩ་བའི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་ཐེ་བྱུས་ཞུ་རྒྱུ་མིན། སྔོན་ཚུད་ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་ད་ལྟ་ངོས་ནས་ཤེས་མི་དགོས་པ་ཡོད་རིགས་རྗེས་སུ་གསུང་ན་འགྲིགས་”ཞེས་དང༌། “ཉེ་བའི་ཆར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་མཛད།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ནང་ད་དུང་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག ལྷག་པར་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཁམས་ཁུལ་དང༌། བྱང་ཤར་ཨ་མདོ་ཁུལ། བོད་དབུས་ཕྱོགས་བྱང་རྒྱུད་དང༌། ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་དུ་རྒྱ་དམག་དང་འཐབ་འཛིང་ཡང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག བོད་མིའི་ནང་ནས་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་རྒྱ་མིར་དགའ་བསུ་ཞུ་མཁན་ཡོད་པ་ལས། དེ་མིན་གྱི་བོད་པ་ཡོངས་རྫོགས་ནས་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཤུགས་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་གྱི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་ཡོད་”ཅེས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “པཎ་ཆེན་བླ་མའི་སྐོར་ལ་གསར་འགྱུར་གསན་རིགས་ཨེ་ཡོད། ང་ཚོས་གོ་ཐོས་ཤིག་ལ་རྒྱལ་རྩེའི་ཁྲོམ་ནང་གི་སྦིར་གཏམ་དུ་རྒྱ་མིས་པཎ་ཆེན་བླ་མ་འཛིན་བཟུང་བྱས་འདུག སྐད་ཆ་དེ་དངོས་བདེན་ཡིན་མིན་མི་ཤེས་”ཞེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གཅིག་བྱས་ན་བདེན་པ་ཡིན་སྲིད་ཀྱི་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ༡༩༥༨ ལོའི་དབྱར་དུས་སུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་དང༌། ཁམས་པ་ཨ་མདོ་བ་འཇབ་དམག་གི་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། ལོ་དེ་གའི་སྟོན་དུས་སུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་གི་ཡབ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་གནང་བ་དེ་སྐོར་རྒྱ་མིས་ཤེས་ཚོར་བྱུང་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་ངེས་གསལ་གོ་ཐོས་བྱུང་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “པཎ་ཆེན་བླ་མའི་སྐོར་གསར་འགྱུར་གཞན་དག་ཅིག་འདུག དེ་ནི་བདུན་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་ཨུ་རུ་སུ་སོགས་ཡུ་རོབ་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་བོད་ལ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་པཎ་ཆེན་བླ་མ་མཇལ་ནས་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་སྐོར་ཞིག་གསར་ཤོག་ནང་བཀོད་ཡོད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་ཡང་བདེན་སྲིད་ཀྱི་རེད། རྒྱ་མིས་སྐབས་བསྟུན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་ཆོད་པ་འདྲ་ཞིག་རེད་”ཅེས་དང༌། “དེ་རིང་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་གསུངས་པས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ད་དུང་ཉིན་ཤས་རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་ཞུ་དགོས་ཡོང་རྒྱུ་དང་བཅས་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་མཆོག་གིས། “དེ་དོན་རང་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་ཆོག་པ་དང༌། སྔོན་ལ་སང་ཉིན་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཐོག་མཇལ་ཆོག་པ་”ཞེས་གསུངས་པ་བཅས་སོ།

༦༽ རྒྱ་གར་རྒྱལ་སྲུང་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཁི་རེ་ཤི་ནཱ་མེ་ནོན་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”སྐུ་ཉིད་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྔ་རྗེས་ཕེབས་འདུག་པར་བརྟེན། ད་རེས་ངོས་ནས་བོད་དོན་སྐོར་རེ་སྐུལ་ཞུ་ཆེད་སྐུ་ཉིད་ཁྱུག་ཙམ་མཇལ་འདོད་བྱུང་”ཞེས་དང༌། “སྐུ་ཉིད་ད་རེས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

ཁི་རེ་ཤི་ནཱས། (Krishna Menon) “གཅིག་བྱས་ན་འགྲོ་དགོས་བྱེད་ཀྱི་རེད། འདི་སྐོར་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་གནང་ཡོད་ཤག་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། སྐུ་ཉིད་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྔ་རྗེས་ཐེངས་ག་ཚད་ཕེབས་ཡོད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

ཁི་རེ་ཤི་ནཱས། “ད་ཕན་ཐེངས་བདུན་ཕྱིན་པ་ཡིན། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གཏན་འཇགས་སྐུ་ཚབ་ཡོད་མུས་ཐོག ལོ་རེ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་འཐུས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ནས་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་གཏོང་དགོས་དེ་ཐོག་ཕྱིན་པ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་རེས་སྐུ་ཉིད་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕེབས་ཐེངས་བརྒྱད་པ་འདིར་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དོན་གནད་ཐོག་བཀའ་མོལ་གསུང་རྒྱུ་སོགས་གང་ཅིའི་རོགས་རམ་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཁི་རེ་ཤི་ནཱས། “ད་ལྟ་གོང་ཞུས་ལྟར། འདི་སྐོར་སྲིད་བློན་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུས་གནང་ཡོད་ཤག ང་ཚོ་སྐུ་ཚབ་ཏུ་འགྲོ་མཁན་གྱིས་གཞུང་ནས་བཀའ་མངགས་གང་གནང་དེ་དོན་ཞུ་དགོས་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་གྱི་བཀའ་སློབ་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས། སྲིད་བློན་གྱིས་སྤྱིར་བཏང་གི་འགྲོ་ལུགས་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གང་ས་ནས་མཁྱེན་རྟོགས་དགོངས་བཞེས་གནང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ལ། ཁོང་གིས་དངོས་དོན་བདེན་པ་གསུང་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་གང་ཡང་གནང་གི་མ་རེད་”ཅེས་དང༌། “ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་གྲུབ་པ་རེད་དམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རེད། དེ་དོན་རང་རེད། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་སོང་”ཞེས་གསུངས།

ཁི་རེ་ཤི་ནཱས། “རྒྱལ་ཁབ་གང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་སྙན་ཞུ་འབུལ་བརྒྱུད་གནང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ང་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐུ་ཚབ་ནས་འབུལ་བརྒྱུད་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད། དེ་མིན་ན་གཞན་དག་ནས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་མ་བྱས་མཐུ་མེད་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཁི་རེ་ཤི་ནཱས། “འདི་སྐོར་སྲིད་བློན་རང་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུ་རོགས་གནང༌། ཁོ་བོས་གང་ཡང་ཞུ་ཚོད་མི་ཐིག་ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ངོས་རང་ད་རེས་ལྡི་ལིར་ཉིན་ཤས་སྡོད་མཁན་ཡིན་པས། ཡང་བསྐྱར་མཇལ་ཆོག་པ་”ཞེས་གསུངས།

ཁི་རེ་ཤི་ནཱས། “དེ་དོན་རང་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད་པ་བཅས།

༧༽ སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤོ་ཀ་མེས་ཐ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པར་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤོ་ཀ་མེས་ཐས་ (Ashok mehta) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག བར་དེར་ཁོང་རང་དང༌། ཨ་ཅརྱ ་ཀྲྀ་པ་ལ་ནི། (Acharya Kripalani) སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ ནཱ་ར་ཡན་ (J.P.Narayan) སོགས་ནས་བོད་དོན་བདེན་རྒྱབ་ཀྱི་ཐབས་འབྲེལ་གནང་བའི་སྐོར་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྲིད་བློན་དང༌། རྒྱལ་སྲུང་བློན་ཆེན་མཇལ་གནང་སྐོར་ནས། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་འབུལ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་གདེང་འཁེལ་ཞིག་དགོས་པའི་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

༨༽ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཌོག་ཀྲར་ར་ད་ཁི་རེ་ཤི་ནོན་ (Dr.Radha Krishnon) མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་གིས་སྔོན་ལ་འཚམས་འདྲི་གསུང་མོལ་གནང་སྐབས། སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས་”ྋགོང་ས་མཆོག་བར་དེར་སྐུ་གཟུགས་ལ་ངལ་གསོ་བྱུང་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། ཐུགས་སེམས་ལ་ངལ་གསོ་རྩ་བ་ནས་བྱུང་གནང་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་གསུངས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ལོ་འདིར་ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ཏུ་དཀའ་སྡུག་ཚད་མེད་མྱོང་དགོས་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་ང་ཚོར་དཀའ་སྡུག་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཟླ་བ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་ (༥༩།༦།༢༠ ཉིན་) མ་སུ་རིར་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གི་གསར་འགོད་པའི་ཚོགས་འདུའི་སར་གསུངས་པ་ཕྱོགས་མཐུན་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས། “༡༩༥༧ ལོར་ཕྲན་རང་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཚམས་འདྲི་ལྟ་སྐོར་ལ་བསྐྱོད་སྐབས། རྒྱ་མིས་དགོན་པ་ཁ་ཤས་ཉམས་གསོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་”གསུངས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དེ་ནི་”རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་མགོ་བསྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རེད། དངོས་དོན་ཐོག་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་རྩ་མེད་ཤུལ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དེ་རང་རེད་”ཅེས་ཞུ་གནང་མཛད།

སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས། “ཏན་ཏན་ཆོས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དེ་དམར་པོའི་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་རེད། དཔེར་ན། ཨུ་རུ་སུའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཀད་ཐོ་ལིག་ (Catholic) ཆོས་ལུགས་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་རེད་”ཅེས་དང༌། “བོད་ནང་རྒྱ་མིས་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་གཏོར་བཞིན་པ་དང༌། ཆོས་མེད་པ་བཟོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སྟེ། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཆོས་དད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རྒྱ་མིས་ཤེས་བཞིན་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པ་དེ་ལ་ངོས་རང་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ བྱུང༌། ཡིན་ནའང་དེང་སང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དར་ཁྱབ་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་རེད། དེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ན། དེ་སྐབས་གང་སར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་ན་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། ངོས་ནས་ཡུལ་ཁག་མི་འདྲ་བའི་མི་མང་པོར་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་མྱོང་བ་དང༌། ལྷག་པར་ཉེ་ཆར་ཡུ་རོབ་ཁུལ་འཚམས་འདྲིར་ཕྱིན་ནས་གནས་སྟངས་འདྲ་མིན་གྱི་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དང་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་དམག་ལ་མི་དགའ་བ་དང༌། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆར་འཇིགས་སྣང་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་རེད། དམག་མེད་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ན། དེའི་ཐབས་ཤེས་འཚོལ་དགོས། ཐབས་ཤེས་ཡག་ཤོས་ནི་མིའི་སེམས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ་དེ་རེད། དེའི་ཆེད་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཁོང་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཀའ་སློབ་གནང་ན། ཚང་མས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོས་ཉན་འཇོག་ཞུ་གི་རེད་”ཅེས་གསུངས། དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ངོས་རང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ལ་སྦྱངས་པ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དང་བཅས་ཆོས་ཤོད་རྒྱུར་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། བར་ལམ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་རྣམ་རིགས་མི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་ཕྲན་སར་སྔ་རྗེས་སུ་སླེབས་བྱུང་བ་དེ་ཚོར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་གླེང་མོལ་གང་ཐུབ་བྱས་པ་ཡིན། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དོན་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡང་དག་པར་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཐོག་ངོས་རང་གི་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་འདོན་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས། “དེ་ཡག་པོ་རེད། ངོས་རང་ཡང་ཆོས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་བསམ་ཚུལ་འདི་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་དང༌། “ང་ཚོས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་བའི་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་མྱངས་ཟིན་པར་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་གང་འདྲ་ཡོད་པ་དེ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་རེ་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་ཞུ་ཕྱོགས་འགྲིག་མིན་གྱིས་རྐྱེན་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཐུགས་སེམས་འཁྲུག་དགོས་པའང་བྱུང་དང་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་དེ། དེ་འདྲར་ཐུགས་ཕམ་དང༌། ཐུགས་ཞུམ་པའི་རིགས་གནང་དགོས་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད། གཙོ་བོ་བདེན་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ལམ་ནས་སྐུ་ངལ་དང་བཞེས་གནང་བ་ཡིན་ན། དེས་གང་ཡང་སྲུང་སྐྱོབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་མི་མང་འཆི་ཁར་སྲོག་སྐྱོབ་མཁན་ནི། མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་རེད། ཁོང་གིས་བདེན་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ལམ་དུ་གཤེགས་ཡོད་ལ། ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་ཡང་ལམ་དེར་ཞུགས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་གིས་གཞན་དོན་བྱ་བར་འབད་ཁུར་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཡང༌། སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་གསུངས་གསལ་ “ཕྲན་རང་ནི་ཆོས་དང༌། ལྟ་བའི་སློབ་གྲྭ་བ་ཞིག་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་ལྷ་ཁང་ཚང་མར་མཆོད་མཇལ་ཞུ་བར་འགྲོ་གི་ཡོད། ང་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཡོད། དེའི་ནང་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་སློབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཐོག རིམ་པས་བོད་ཡིག་ཀྱང་བསླབ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”བོད་ཡིག་སློབ་དགེའི་ཐོག་ལ་ང་ཚོས་ཕྱག་རོགས་ཞུ་འོས་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། སྐུ་མཆོག་གིས་ང་ཚོ་བོད་པའི་དཀའ་སྡུག་མཁྱེན་ཚོར་ཡོད་པའི་སྐོར་གསུངས་པ་དང༌། བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་གནང་བས་ངོས་རང་ལ་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་བྱུང༌། ད་དུང་ཡང་ཡང་མཇལ་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཡང་ཡང་མཇལ་སྤྲོའི་གསུང་མོལ་གནང་བ་བཅས་སོ།

༩༽ ཕྷི་ལི་པིན་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག ཕྷི་ལི་པིན་ (Philippines) གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་མེ་ནུལ་ཨེ་ ་ཨལ་ཛ་ཊི་ (Mr.Manuel A.Alzate) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་ནས། ད་ལམ་རེ་མོན་མེཀ་སེ་སེ་ (Ramon Magsaysay Award) སྤྱི་ཚོགས་དབུ་ཁྲིད་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཆེད་གཉེར་གནང་བའི་དུས་སྐབས་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག རེ་མོན་མེག་སེ་སེ་གཟེངས་རྟགས་ནི་ཨ་ཤ་ཡེ་ (Asia) ནང་གི་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། ད་རེས་ཁོང་དུས་ཐོག་ཕེབས་ཐུབ་པ་དེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕེབས་མཁན་ང་ཚོའི་གཞུང་ཚབ་དང་བཀའ་མོལ་ཡོང་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་” ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དབུ་ཁྲིད་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བ་འདི་ནས་ང་ཚོའི་གཞུང་གིས་བོད་དོན་ཐོག་གཟིགས་ཕྱོགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་འདྲ་ཡོད་པ་གསལ་པོར་མངོན་སྟབས། ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གིས་དེ་བཞིན་བྱ་རྒྱུར་ཁྱད་པར་ཡོང་གི་རེད་” ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ད་རེས་ཁྱེད་རང་འདི་གར་ཕེབས་པ་དང༌། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཉེ་ཆར་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལྟར། ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་བྱ་རྒྱུ་ལས། གཞན་གྱི་ཐབས་ལམ་བཟང་བ་གང་ཡང་མ་རྙེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་མུ་མཐུད་བདེན་རྒྱབ་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་ཞུ་རོགས་གནང༌། དེ་འབྲེལ་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་དགོངས་འཆར་གནང་བའི་རེ་བའང་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་མ་ནུལ་གྱིས། “སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མ་ནི་ལར་ (Manila) བཞུགས་མུས་ལ་སོང༌། ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བའི་སྐོར་དེ་རིང་རང་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བཀའ་ལན་གསལ་པོ་ཕེབས་རིགས་བྱུང་ན་ལམ་སང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

༡༠༽ ཉི་ཧོང་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༣ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག ཉི་ཧོང་གི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་ཌོག་ཀྲར་ཤི་རོ་ཤི་ན་སུ་ (Dr.Shiroshi Nasu) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་ནས། “དེ་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་དང༌། སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་ཐུགས་གསོ་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ང་ཚོ་བོད་མི་མང་རྣམས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་ལྷུང་སྐབས་འདིར་ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ནས་སེམས་གསོ་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བཅོས་མ་མིན་པ་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་ཉི་ཧོང་ནང་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ཆེད་བཙུགས་བཅས་ལ་ངོས་ནས་བོད་མི་མང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཧ་ཅང་དགའ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་ཞི་ལྷིང་ངང་ནས་སེལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ཟླ་བ་ནས་ཟླ་བ་བསྟུད་དེ་བྱས་ཀྱང༌། དེ་ལ་དོན་འབྲས་སོན་པ་གང་ཡང་མ་བྱུང་སྟབས། ད་ཆ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་མི་ཞུ་ཐབས་མེད་བྱུང་སྐོར་ཉེ་ཆར་གསལ་བསྒྲགས་ཟིན་པ་དེ་དོན་རིང་མིན་སྙན་ཞུ་འབུལ་རྩིས་ཡིན།

དེ་ཡང༌། ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་ཤུགས་འོག་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གཉིས་དབར་གྲོས་མཐུན་ཞིག་འཇོག་དགོས་བྱུང་བ་དེ་ལ་རྒྱ་གཞུང་ནས་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བར་བརྟེན། ང་ཚོས་ ༡༩༥༠ ལོར་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་དེའི་མཇུག་སྐྱེལ་བྱ་རྩིས་ཡིན” ཞེས་དང༌། “སྤྱིར་བཏང་རང་དབང་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག དེའི་ནང་ཚན་ནས་ཀྱང་ཉི་ཧོང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ཡོངས་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་འཐོབ་རྒྱུར་ང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གསེས་བོད་དང༌། ཉི་ཧོང་དབར་ལ་སྔར་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེས་རེད། དེ་བཞིན་ཉི་ཧོང་གཞུང་ནས་ང་ཚོའི་དོན་གནད་ཐོག་སློབ་སྟོན་གནང་བའི་རེ་བའང་ཡོད་ཅེས་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་གནང་རོགས་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཤི་རོ་ཤི་ན་སུས། “དེ་རིང་གུས་རང་སྒེར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་བ་ཡིན་གཤིས། ང་ཚོའི་གཞུང་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་མེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ང་ཚོའི་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་འཁྱེར་སྟངས་ཐ་དད་རེད། མི་དམངས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་མུས་དེ་བཞིན་གཞུང་ཐོག་ནས་གནང་བདེ་པོ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད།

དཔེར་ན། བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་སུ་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་བྱུང་གནང་ཡོད་ཤག་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བཀའ་མོལ་བྱུང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུར་ཐུགས་མོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་མི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཤི་རོ་ཤི་ན་སུས། “རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ད་ལྟ་གཏན་འཁེལ་མེད། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་རེ་སྐུལ་ཞུས་ན་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཤི་རོ་ཤི་ན་སུས། “གུས་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞུས་ན། ང་ཚོའི་གཞུང་གིས་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་ཨེ་ཡོང༌། དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ནི་ངེས་པར་གནང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་ཐོག་ལ་མཛད་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད་པ་རེད། དང་པོ། འཕྲལ་འཕྲལ་ཛ་དྲག་གིས་ཐག་གཅོད་ཐུབ་ཐབས་དང༌། གཉིས་པ། ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་དེ་མཐའ་མའི་ནུས་འབྲས་མ་ཐོན་བར་དུ་མཚམས་འཇོག་མེད་པར་ལས་འགུལ་གནང་དགོས་པ་དེ་རེད། ཕྱི་མ་དེ་སྲིད་དོན་དང་འབྲེལ་བས་འགོར་གཞི་ཆེ་ཡང༌། དེས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ལའང་ཕན་ཁྱད་ཡོང་སྲིད། ཤར་གླིང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་མི་མང་གི་སེམས་སུའང་དྲག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་དང༌། བདེན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་གཉིས་པོ་བསྡུར་སྐབས། མཐའ་མ་བདེན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་རྒྱལ་བ་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་རེད། ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཕལ་ཆེ་བར་རང་ལ་བདེན་པ་ཡོད་ཀྱང༌། གཞན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་སྟབས། བདེན་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་གཞན་ཁག་ནས་ཀྱང་བདེན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་རེད། སྲིད་དོན་པ་ཕལ་ཆེ་བས་དང་པོ་དེ་ལ་རེ་བ་བྱེད་པ་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད་དེ། དངོས་དོན་ཐོག་གཉིས་པ་དེ་རང་ལེགས་པར་མཐོང་གི་འདུག སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་ པིའི་ ནཱ་ར་ཡན་ (J.P.Narayan) གྱིས་ཀྱང་གཉིས་པ་དེ་རང་ལ་ཐུགས་མོས་ཐབས་ཤེས་གནང་གི་འདུག སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས་གོ་སྒྲིག་གནང་བཞིན་པའི་ཚོགས་འདུ་དེར་ཉི་ཧོང་ནས་སྐུ་ཚབ་མངག་གཏོང་གནང་རྩིས་འདུག་”ཅེས་དང༌། “སྐུ་ཞབས་ཤི་མོ་ལ་ (Shimola) ནི། ཉི་ཧོང་གི་གསར་ཤོག་གི་འགོ་ཁྲིད་རེད། ཁོང་མཚན་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་རེད། བོད་དོན་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་ཀྱང་རེད། སྐུ་ཞབས་ཀི་ར་ཀ་སྔོན་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་རིང་མིན་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཁོང་གིས་ཕྱག་བྲིས་འབྱོར་གསལ་འཛམ་གླིང་ཆོས་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུ་ཞུ་གི་ཡོད་འདུག་པས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐུགས་དགྱེས་སྤྲོའི་ངང་ནས་”སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་ཀྱིས་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་གསུངས་པས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོས་ཉི་ཧོང་གི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་ཡོད་པས་དེ་དོན་འབོད་སྐུལ་གནང་རོགས་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཤི་རོ་ཤི་ན་སུས། “ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བདེན་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ནུས་ཤུགས་གང་ཐོན་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

༡༡༽ དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༣ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པའི་ཐོག་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་མལ་ཀམ་ ཇོན་ མེཀ་ཌོ་ནལ་ (Mr.Malcolm John Macdonald) གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཞུས་པ། དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་རྗེས། “ཁོ་བོས་བོད་ཀྱི་སྐོར་དེབ་འགའ་ཤས་ཀློག་མྱོང༌། བོད་ནང་ལོ་བདུན་ཟེར་བ་དེ་ཡང་བཀླགས་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐོར་ཅུང་ཟད་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ལ། བོད་དུ་འགྲོ་འདོད་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་”སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་རང་རྗེས་སུ་དུས་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་དང་བསྟུན་ནས་བོད་དུ་ངེས་པར་ཕེབས་དགོས། ངོས་རང་སྐུ་ཉིད་མཇལ་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་འདི་གར་ཕེབས་པར་དགའ་པོ་བྱུང་”ཞེས་དང༌། “བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་མི་ཞུ་མཐུ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱར་སྐོར་གོང་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མཆོག་དང༌། ཉི་ཧོང་གི་གཞུང་ཚབ་ལ་གསུངས་པ་ཕྱོགས་མཐུན་ཞིག་གསུངས་ཐོག ༡༩༥༠ ལོར་བོད་སར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྐོར་སོགས་ང་ཚོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་དེ་སྐབས། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རེ་ཟུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ཞི་འཕྲོས་ནང་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་ཡོད་ལུགས་གསུང་བཤད་གནང་གཤིས། སྐབས་དེའི་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་དེ་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་ཕར་འགྱངས་སུ་བཞག་ཡོད་པ་རེད།

ད་ཆ་ང་ཚོས་སྔོན་ཕུལ་སྙན་ཞུ་དེའི་མཇུག་གནོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེ་ལུགས་དབྱིན་གཞུང་ནས་དབྱིན་བོད་དབར་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་སློབ་སྟོན་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད་ལ། ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་རེ་བའང་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་ཡོད། དེ་དོན་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་གནང་རོགས་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགོངས་ཚུལ་འདི་ལྟར་གསུངས་པ་ཡག་པོ་བྱུང༌། གང་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞུང་ནས་བཀའ་གསལ་ཇི་གནང་མི་ཤེས། ཁོ་བོ་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞུས་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་མཚན་སྙན་ཆེ་ཡང༌། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་གནང་མེད་སྟབས། ཕྱི་རྒྱར་སྲིད་དོན་གྱི་མཐོང་ཚུལ་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་ཡོང་བ་ཞིག་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས། བདུན་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་བོད་དོན་སྐོར་དོན་གནད་གསུམ་གསུངས་འདུག དགོངས་མངའ་ལྟར་དབྱིན་གཞུང་ནས་བོད་དེ་ཕྱི་རྒྱར་རྒྱ་ཁོངས་དང༌། ནང་རང་བཙན་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད་པ་དེ་ནི། ད་དུང་ཡང་སྔར་བཞིན་རེད།

༡༩༤༧ བར་དབྱིན་བོད་དབར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ལགས་རུང༌། དེ་རྗེས་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་བྱུང་ཡོད་སྟབས། བོད་དོན་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། དབྱིན་གཞུང་དབར་དགོངས་བསྡུར་ཐུགས་མཐུན་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་སྙམ་ལགས་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་རང་སྐུ་སྒེར་ནས་དགོངས་འཆར་གསུངས་པར་དགའ་པོ་བྱུང༌། ངོས་རང་ངོས་ནས་དབྱིན་གཞུང་ལ་རེ་བ་ཞུ་རྒྱུ་ནི། ལྷ་རབ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། དེ་མིན་དབྱིན་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གསལ་ཤོས་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་གནང་དགོས་”ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞེས་གསུངས།

དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས། “དེ་དོན་རང་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། འདི་སྐོར་གཞུང་ནས་ཇི་གསུང་མི་ཤེས། བོད་དོན་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་རྒྱུ་མ་བདེ་ཙམ་ཞིག་རེད། ལར་ནས་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་ནས་ཕན་མེད་གནོད་གཞི་བྱས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་ལགས། བོད་དོན་ལ་ཕན་ཐབས་གང་ཐུབ་ཞུ་འདོད་ཡོད། དེ་རིང་གུས་རང་སྒེར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་བ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཞུས་པ་རྣམས་ཁོ་བོ་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྐུ་ཉིད་མགྱོགས་པོ་ལོན་ཌོན་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་སྐད། ག་དུས་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས། “སང་ཉིན་ཐོན་མཁན་ཡིན་ལགས། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་བཀའ་མངགས་གནང་བ་རྣམས་དོ་ནུབ་རང་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་དང༌། དབྱིན་གཞུང་དང༌། དབྱིན་ཇིའི་མི་དམངས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་མི་ཡོངས་ལ་ཤ་ཚའི་ཕན་ཐོགས་གང་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་མི་མང་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ཕྱོགས་གང་སའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་ཀྱང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་སུ་འཇོག་གནང་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

༡༢༽ སེ་ལོན་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༤ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩པའི་ཐོག སེ་ལོན་ (Ceylon) ( ཤྲི་ལངྐ) (Sri lanka) གྱི་གཞུང་ཚབ་རི་ཅར་ཌ་ ཨལ་ལུའུ་ཝི་ ཧ་རི་ (Richard Aluwihare) ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”བོད་དོན་ཐད་ད་ཆ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་ཞུ་མ་གནང་མཐུ་མེད་ཆགས་པའི་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་རྗེས། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་ང་ཚོ་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་བོད་འདི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་ནང་ལྷུངས་ཡོད་པ་འདི་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། སློབ་སྟོན་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཧ་རིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཡོད་མེད་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་བོད་དོན་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་ཇི་བྱུང་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ད་ལྟ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་གཏན་འཁེལ་མེད་པ་དང༌། ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁོངས་ནས་གནང་བའི་ཐུགས་རེ་ཡོད་སྐོར་དང༌། སྲིད་བློན་ནེཧ་རུ་མཆོག་གིས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུར་ཐུགས་མོས་གནང་གི་མེད་ལུགས་སྐོར་བསྡུས་ཙམ་གསུངས་པ་བཅས།

༡༣༽ ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ལས་རོགས་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༤ ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག ལྡི་ལིར་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ངོ་བཞུགས་མེད་སྟབས། གཞུང་ཚབ་ལས་རོགས་སྐུ་ཞབས་སིའི་ འབོ་རོན་ (C.Boron) ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཨ་རིའི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ང་ཚོར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང༌། དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་དང༌། སྐྱོབ་གསོ་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ཨ་རིའི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་ཞུས་པ་ལས་ཞུ་རྒྱུ་མང་བ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་འདྲ་ཡོད་ན་ཡག་པོ་རེད། ད་རེས་ངོས་ནས་ཁྱེད་ལ་མངག་ཆ་ཞུ་དགོས་པ་ནི། བོད་དོན་སྐོར་དེ་རེད། བོད་དོན་ཐད་ད་ཆ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་དགོས་ཆགས་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་དེའི་མཇུག་སྐྱེལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གནས་ལུགས་གསལ་ཙམ་གསུངས་མཇུག ཨ་རིའི་ནང་བར་ལམ་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་བྱུང་འདུག་པ་དེ་ལྟར་མུ་མཐུད་ཡོང་བ་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐབས་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཕན་རོགས་ཤུགས་ཆེ་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད། ང་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་བའི་བཙན་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་དེ་རང་དབང་བྲལ་བའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་རེ་ལྟོས་བྱ་ཡུལ་ནི། ཨ་རི་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ཚོ་རེད། དེ་དོན་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་ཐུབ་པ་དང༌། བདེན་དོན་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་མང་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་ཐུབ་པའི་མཐུན་འགྱུར་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་དོན་སྐོར་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཕྱོགས་སློབ་སྟོན་གནང་ནའང་དགའ་པོ་ཡོང་བ་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ད་ལྟ་བཀའ་མངགས་གནང་བ་རྣམས་དེ་རིང་རང་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ། གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་ངེས་པར་གནང་མདོག་ཁ་པོ་རེད་”ཅེས་དང༌། “རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་དང༌། ཐོག་མའི་གླེང་སློང༌། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཐོག་མའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བཅས་ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁོངས་ནས་སྔོན་ལ་འཁུར་འགན་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་དེ་རང་དགེ་མཚན་ཆེ་བས། འདི་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལ་ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་གནང་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁ་སང་ད་ཉིན་ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་འབྲེལ་མཐུད་འཕྲོས་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་ཀྱི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ང་ཚོས་ཀྱང་ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་འགའ་ཤས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་ཞུ་འོས་ཡོད་དམ་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བདེན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་སྐུལ་སློང་ག་ཚད་གནང་ཡང་ཡག་པོ་འདུག ངེས་པར་དུ་གནང་རོགས་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “གསར་ཤོག་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་གི་མིན་ལུགས་འཁོད་འདུག་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རང་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུར་ཐེ་བྱུས་གང་ཡང་གནང་གི་མིན་གསུངས་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་བྱས་ཏེ་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སླེབས་པ་ཡིན་ན། དེ་མཚམས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གང་འདྲ་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ངོས་རང་ཡང་འདི་སྐོར་ཤེས་འདོད་ཡོད་དེ། ད་ལྟ་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་མ་བྱུང༌། སྲིད་བློན་མཆོག་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་རྩིས་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ཉིན་བཅུ་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཇལ་བྱུང༌། དེ་སྐབས་ང་ཚོས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་ཞུས་པར། ཁོང་གིས་ཡག་པོ་རེད་གསུངས་བྱུང་”ཞེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཨུ་རུ་སུ་ལ་མཛད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ཕན་ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་ནས་བོད་དོན་ཐོག་རྣམ་འགྱུར་བཟང་ངན་གང་ཡང་བསྟན་མ་སོང༌། དེ་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་དེ་ང་ཚོའི་སྲིད་དོན་གྱི་དགྲ་ཟླ་རེད། དེ་མིན་དམར་པོའི་གཞུང་གང་འདྲ་ཞིག་ལའང་ང་ཚོས་དམིགས་བསལ་ལྟ་སྟངས་གང་ཡང་མེད། ལྷག་པར་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཚོས་ང་ཚོ་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ད་རེས་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་གནང་རྒྱུ་དེ་བརྗོད་དོན་གསར་པ་མ་ཡིན་པར། ༡༩༥༠ ལོར་འབུལ་གནང་དེ་རང་མཇུག་སྐྱེལ་གནང་ཚེ། དེའི་བརྗོད་དོན་ལྟེ་བ་རྒྱ་མིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་སྐོར་རེད། དེ་ནི་དབྱིན་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་དེ་ཕྱི་རྒྱར་རྒྱ་ཁོངས་དང༌། ནང་རང་བཙན་ཟེར་བ་དེ་དང་རྒྱབ་འགལ་དུ་སོང་ནས། ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་གི་དཀའ་རྙོག་མི་ཡོང་ངམ། དེ་ལས་ད་རེས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ཁེ་གཙང་བརྗོད་འགོད་གནང་ན་ལེགས་པ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ལ་ཞི་འགྲིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཚུལ་གསུང་བཤད་གནང་སྟབས། སྐབས་དེར་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་ཕར་འགྱངས་སུ་བཞག་པ་དེ་མུར་བསྡད་ཡོད་པ་དང༌།

༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་དྲག་ཐབས་བཙན་ཤུགས་ཀྱི་འོག་ཏུ། རྒྱ་བོད་ཞི་བའི་གྲོས་མཐུན་ཟེར་བ་ཞིག་བཞག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་རྡོག་རོལ་བརྩི་མེད་བྱས་པར་བརྟེན། ད་ཆ་ ༡༩༠༤ དང༌། ༡༩༡༤ ལོར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་སྐུ་ཚབ་དབར་ལ་ཐད་ཀར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་གཞིར་བཟུང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། འདི་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། དེང་སང་དབྱིན་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་དེ་ནི། རང་གཞན་ཚང་མར་འགོ་རྙོག་བཟོ་བ་འདྲ་ཞིག་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “སྙན་ཞུའི་ནང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་སྐོར་བརྗོད་འགོད་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “༡༩༥༠ ལོའི་སྙན་ཞུའི་ནང་ལ་དེ་དོན་རང་བཀོད་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “རྒྱ་མིས་བོད་ནང་དྲག་གནོན་མནར་གཅོད་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་སྙན་ཞུའི་ནང་གསལ་འགོད་གནང་གི་ཡོད་དམ་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཡོད། དེ་ནི་རྒྱ་མིས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་མེད་གང་འདྲ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་གསལ་པོར་འདོན་དགོས་པ་དེ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངོ་མ་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟ་གཏན་འཁེལ་མེད། འདི་སྐོར་ལ་ཁྱེད་རང་གི་དགོངས་འཆར་ཞིག་གསུངས་དང་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ང་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངོ་མ་ཕེབས་ཐུབ་ན་ཡག་ཤོས་རེད། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཀྱང་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ཡང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་ན་རྒྱ་གར་ནང་བཞུགས་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་མེད་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རེད། གལ་ཏེ་ངོས་རང་ངོ་མ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས་ན། རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་བསྡད་ཆོག་དགོས་པ་སོགས་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་གདེང་འཁེལ་བཟོས་ཏེ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས། གློ་བུར་ཧབ་བེ་ཧོབ་བེར་ཐོན་རྩིས་མེད་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ལྡི་ལིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་གཏན་བཞུགས་གནང་མཁན་འདྲ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཡོད། དེ་ཞྭ་སྒབ་པ་རེད། ལས་རོགས་སུ་ཚ་རོང་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ལྡི་ལིར་དོན་གཅོད་ཁང་འཛུགས་གནང་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུས་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བཀའ་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “དེ་རིང་ངས་བཀའ་འདྲི་མང་པོ་ཞུས་པར་ཐུགས་བསུན་དགོངས་འགལ་མེད་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འགའ་རེས་སྐད་ཆ་མང་པོ་དྲིས། གནས་ལུགས་མང་པོ་བཤད། གཅིག་ཀྱང་ལག་ལེན་དུ་མ་འཁེལ་བ་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་འདྲ་བྱུང་དུས་བློ་ཕམ་ཡོང་གི་འདུག་”ཅེས་ཞལ་ཤོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “དེ་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་མོལ་གསལ་པོ་གནང་བས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། བཀའ་མངགས་གནང་བ་དང༌། བཀའ་མོལ་གང་བྱུང་བ་རྣམས་དེ་རིང་རང་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ཡང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་གཞུག་ཏུ་འཇུག་མིན་དང༌། བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་འབྲེལ་ཡོད་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་གཞན་དག་ཀྱང་གནང་བ་བཅས།

༡༤༽ ཐེ་ལན་ཌི་གཞུང་ཚབ་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཐེ་ལན་ཌི་ (Thailand) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་དང་པོ་འབན་ ཅ་རུན་ཅཡེ་ (Bun Charoenchai) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བ།

སྐབས་དེར་འབན་གྱིས། “གུས་པས་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཡོང་ཕྱིར་བཅར་བ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ནས་ལམ་ཙམ་མཁྱེན་ཡོད་ཤག་ལྟར། ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཞི་བའི་འཕྲོས་མོལ་འགྲིག་ཐབས་ལ་ད་བར་ངང་སྒུག་བྱས་ཀྱང་དོན་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ད་ཆ་བོད་ནང་ལ་ཆོས་དང༌། བོད་མི་རིགས་རྩ་བརླག་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་སྐུལ་མ་བྱས་མཐུ་མེད་ལ། ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་བོད་དང༌། ཐེ་ལན་ཌི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཡུལ་ལུང་གཅིག་གྱུར་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་སྙན་སེང་ཞུ་རོགས་གནང་”ཞེས་གསུངས།

འབན་གྱིས། “གསར་ཤོག་ཁག་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་གི་མིན་ཞེས་འཁོད་འདུག དེར་བརྟེན་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་ཞེས་ཚང་མས་སྒུག་བཞིན་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་རེས་བོད་དོན་སྐོར་སྔོན་ཕུལ་སྙན་ཞུ་དེ་ལ་མཇུག་གནོན་ཞབས་སྐུལ་ཞུ་དགོས་ཡིན་གཤིས། ཞུ་བརྒྱུད་བྱེད་མཁན་དགོས་ཀྱི་ཨེ་ཡོད། གང་ལྟར་ཡང༌། ད་ལྟ་གཏན་འཁེལ་བ་བྱུང་མ་སོང༌། གལ་ཏེ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་ཐབས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

འབན་གྱིས།”ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བོད་ཨོ་ཊོ་ནོ་མི་ (Autonomy) ནང་རང་སྐྱོང་ཟེར་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ཆ་གནས་ཚུལ་དེ་ཐོག་བསྡད་ཡོད་པ་མ་རེད། ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་དྲག་ཤུགས་འོག་ཏུ་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་རྒྱ་བོད་གྲོས་མཐུན་ཞིག་ལ་མོས་མཐུན་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ནང་རང་སྐྱོང་ཟེར་བའི་གནས་སྟངས་ཡོད་ཁུལ་ཡང༌། དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མཐུན་དེ་གཏོར་བཤིག་བཏང་ནས། མཐའ་མ་འདི་ལོའི་ ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་མི་དམངས་ཀྱིས་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་འོག་ནས་སྒེར་ལངས་བྱས་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲར་བརྟེན། ད་ཆ་ང་ཚོས་ཨོ་ཊོ་ནོ་མི་ཟེར་བའམ། ནང་རང་སྐྱོང་ཟེར་བའི་གནས་སྟངས་དེ་ཡོངས་སུ་འདས་ཟིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ནི། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་མ་བྱས་གོང་གི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་བསྐྱར་གསོ་དགོས་པའི་སྐོར་དེ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

འབན་གྱིས། “ད་ལྟ་གནས་ལུགས་བཀའ་གནང་བ་དེ་དོན་ ༡༩༥༡ ཕན་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང༌། དེ་ཚུན་ནས་ལོ་དགུའི་རིང་ལ་འགྱུར་བ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་པའི་སྐོར་ལོ་རྒྱུས་གསལ་པོ་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ང་ཚོར་གནང་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་འདུག རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་ཁོང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་འདུག བོད་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་པོ་འགྲེམས་སྤེལ་མ་གནང་ན། ཕྱི་རྒྱལ་བ་མང་ཆེ་བས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་མེད་པས། རྒྱ་མིའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་མགོ་འཁོར་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ཀྱི་དགོངས་འཆར་གསུངས་པ་དེ་བདེན་པ་རེད། ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མིའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཐོག་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གསལ་པོ་བཤད་པ་ཁྱེད་ནས་མཁྱེན་ཡོད་ཤག གང་ལྟར་ཡང༌། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བདེན་དོན་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་སྒྱུར་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

འབན་གྱིས། “དེ་འདྲ་ཡོད་ན་སྔོན་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་ཁག་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་དགོས། ཁོང་ཚོས་སོ་སོའི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་བདེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། གཞུང་སོ་སོ་ནས་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མཁྱེན་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། གུས་པར་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གསལ་ཙམ་ཞིག་ལག་སོན་བྱུང་བ་དེ་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན། དེ་མིན་བོད་དོན་སྐོར་ཡིག་ཁག་བཞི་ཕུལ་བར་དམིགས་བསལ་བཀའ་གསལ་གནང་རིགས་མ་བྱུང་”ཞེས་ཞུས་ཐོག “སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་ པིའི་ ནཱ་ར་ཡན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབྲེལ་བ་ཞུས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁོང་གིས་འབྲེལ་བ་གནང་བྱུང༌། ཁྱེད་ཚོས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད་རྒྱུན་དུ་ཁོང་དང་འབྲེལ་བ་གནང་ན་ཡག་པོ་འདུག་ལ། ཁོང་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་སྐོར་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལའང་སྙན་སེང་གནང་ན་འགྲིག་གི་རེད་”ཅེས་གསུངས།

འབན་གྱིས། “ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོ་ཐའེ་ལན་ཌ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཚང་མ་དམར་པོར་མི་དགའ་བ་ཡིན། ང་ཚོ་ཤར་གླིང་ལྷོ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་སུ་ཡོད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མདོག་ཁ་པོ་མ་རེད། གཞན་དག་ཞུ་བརྒྱུད་རོགས་རམ་ཞུ་མཁན་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། ཚང་མས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གསལ་པོ་ཤེས་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་ཐུགས་ལ་འཇོག་གནང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ཚོར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་དགོངས་འཆར་བཟང་པོ་གསུངས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”སོགས་གསུངས་པ་བཅས།

༡༥༽ ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གཞུང་ཚབ་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (South Vietnam) གྱི་གཞུང་ཚབ་ཊུ་ཝིང་ལི་ (Mr.Do Vang-ly) མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས།

ཊུ་ཝིང་གིས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་འཚམས་ཞུར་བཅར་བ་དང་ཆབས་ཅིག བཀའ་གནང་འོས་འདྲ་ཨེ་ཡོད་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གོང་དུ་ཐའེ་ཡུལ་གྱི་གཞུང་ཚབ་ལ་བོད་དོན་གནས་ལུགས་གསུངས་པ་དེ་མཚུངས་ཤིག་གསུངས་ཐོག “བི་ཏི་ནམ་མི་དམངས་ནས་ང་ཚོར་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་ལྟ་བུའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བར་ངོས་ནས་བོད་མི་མང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བི་ཏི་ནམ་གཞུང་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་མ་ཟད། ཁྱེད་ཚོར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་འོག་ནས་བསྐྱར་ལངས་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོར་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་དགོངས་འཆར་འདྲ་གནང་ནའང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོང་བ་འདུག་ཅེས་ཞུ་རོགས་གནང་”ཞེས་གསུངས།

ཊུ་ཝིང་གིས། “ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་གང་མགྱོགས་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ། ད་ལྟའི་ཆར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་གིས་དམིགས་བསལ་དགག་དབང་བེད་སྤྱོད་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་བཀག་འགོག་བྱས་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། ང་ཚོའི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་དང༌། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུར་ཐུགས་མོས་མི་འདུག་པ་འདི་སྐོར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བཀའ་མོལ་བྱུང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

ཊུ་ཝིང་གིས། “གོ་ཐོས་སུ། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་དེ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཚུད་ཐབས་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་རྩིས་ཡོད་སྐད་དང༌། བོད་ནང་རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་གསར་དུ་གཞིས་ཆགས་བྱས་ཡོད་སྐད་དེ་ཚོ་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དངོས་བདེན་རེད། བོད་བྱང་ཤར་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་བོད་མི་གཅིག་ཡོད་སར་རྒྱ་མི་ཉི་ཤུ་སྤོ་སྡོད་གཞིས་ཆགས་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་ཤར་ལྷོ་ཁམས་ཁུལ་སོགས་སུ་རྒྱ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་སྤོ་སྡོད་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

ཊུ་ཝིང་གིས། “རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་རྒྱ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་བོད་ཡུལ་ས་མཐོར་གཞིས་ཆགས་སུ་གཏོང་དགོས་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་ཐབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དེ་རྒྱ་ཡུལ་དུ་སྒྱུར་ཐབས། རྒྱ་རིགས་མི་འབོར་ཆེ་བས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་བཟའ་བཅའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་སོགས་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཊུ་ཝིང་གིས། “རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་བོད་ས་གང་སར་རྒྱ་དམག་མང་པོ་བཏང་སྟེ། བོད་རིགས་མི་མང་ཚང་མར་དྲག་གནོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས་མ་ཚད། ཧིན་བོད་ས་མཚམས་དང༌། བལ་བོད་ས་མཚམས་ཁག་ལའང་དམག་དཔུང་ཆེན་པོ་འཛུགས་འཇོག་བྱས་ཡོད་པའི་གསར་གནས་ཐོན་སོང་བས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་དམག་གྲངས་འབོར་ཇི་ཙམ་ཡོད་མཁྱེན་གྱི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གྲངས་འབོར་ངེས་གསལ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། པེ་ཅིན་གཞུང་གི་འཆར་གཞིར་བོད་རིགས་གནས་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་གནོན་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། བོད་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་རང་དབང་ལུང་པ་ཁག་ལ་འགྲོ་ལམ་ཚང་མ་བཀག་འགོག་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རེད།

ཡིན་ནའང་བོད་མི་རིགས་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང༌། བོད་ལུང་པ་ས་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྟབས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་འཆར་གཞི་ཆ་ཚང་འགྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཊུ་ཝིང་གིས། “ང་ཚོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་ས་སྡེ་རྒྱ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ནས་བཙན་བཟུང་བྱེད་བཞིན་པར་ང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་ཡོད། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱེད་བཞིན་པར་ཡང་ང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཡོད་སའི་རྒྱལ་ཁབ་གང་དང་གང་ཡིན་”བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

ཊུ་ཝིང་གིས། རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཕལ་ཆེར་ལ་ཡོད་པའི་སྐོར་གསལ་བར་ཞུས་གནང་ཐོག “ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རིར་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་སུ་ཁོང་རང་བསྐྱར་མཇལ་ཞུ་བར་བཅར་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “་ཁྱེད་ཚོའི་ས་སྡེ་རྒྱ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ནས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་ནས་བཙན་བཟུང་བྱས་ནས་ལོ་ཤས་སོང་བ་བཅས་ང་རང་ཚོའི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སྟངས་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་པོ་ཆགས་འདུག ངོས་རང་ཡང་ཁྱེད་རང་བསྐྱར་དུ་མཇལ་ན་དགའ་བའི་རང་བཞིན་རེད་”ཅེས་གསུངས་པ་བཅས།

༡༦༽ ཕྷི་ལིབ་སི་འགི་རིན་གྱིས་བོད་དོན་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ ཐོག ཁེ་ན་ཌ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ། ནེའུ་ཛི་ལན་ཌ་བཅས་སུ་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་དོན་མཁན་ཕྷི་ལིབ་སི་ འགི་རིན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆེད་མཇལ་ཐོག “གུས་ནས་ཉིན་ཤས་རྗེས་སུ་ཁེ་ན་ཌ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ། ནེའུ་ཛི་ལན་ཌ་བཅས་སུ་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་གསར་གནས་མང་པོ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་པས། ཡུལ་ཁག་དེ་ཚོའི་མི་མང་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་བཀའ་མངགས་འདྲ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

“ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། དེང་སང་འཛམ་གླིང་འདིར། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཞི་བདེ་དང་ཞི་བདེ་ཞེས་ཞི་བདེ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རུང༌། དེ་དང་དུས་མཚུངས་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དྲག་ཤུགས་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་དོན་འཐབ་འཛིང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཡུལ་ཁག་དེ་ཚོའི་མི་མང་ནས་བདེན་རྫུན་རྣམ་དབྱེ་ཆོད་ཐུབ་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་མི་སྤྱོད་བཟང་པོ་ཞིག་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། དེས་ནི་ང་ཚོ་བོད་དོན་ལའང་རང་ཤུགས་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

ཕྷི་ལིབ་སི་ནས། “དེང་དུས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་རྙོག་འཛིང་མེད་པ་བཟོ་ཐབས་སུ་དམག་འཐབ་བྱེད་དགོས་མེད་པར་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྙོག་འཛིང་མེད་པ་བཟོ་བར་དམག་འཐབ་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་མ་མཐོང་”ཞེས་གསུངས།

ཕྷི་ལིབ་སི་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཕེབས་རྩིས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དུས་སྐབས་བཟང་པོ་བྱུང་ན་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་མང་པོར་ལྟ་སྐོར་འཚམས་འདྲི་བྱེད་པར་འགྲོ་འདོད་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཕྷི་ལིབ་སི་ནས། “རྒྱ་མིའི་ཚགས་པར་ནང་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱག་བྲིས་ཁག་གསུམ་གནང་ལུགས་བཀོད་འདུག་པ་དེ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་མིས་ངོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡོད་ཟེར་བ་དེ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་མིན་བརྗོད་དཀའ། གལ་སྲིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་སྐབས་དེར་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་དང་བསྟུན་ནས་བཏང་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས་པ་བཅས།

༡༧༽ བོད་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གསུང་བཤད།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༦ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༦།༣༠ཐོག་མཛད་འཆར་ལྟར། ལྡི་ལི་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། དེར་རྒྱ་གར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལུང་གཞན་དག་གི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་དང་བཅས་པ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་འཛོམས་འདུས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དགའ་བསུ་ཞུས། ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་ཐོག་ཚོགས་གཙོ་ཨ་ཅརྱ་ཀྲི་པ་ལ་ནིས་བོད་དང༌། བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གསུང་བཤད་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཙམ་རིང་གནང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་གསུང་བཤད་གནང་སྐྱོང་ཞུས་གནང་ལྟར། བོད་དོན་སྐོར་གསུངས་པའི་དོན་གནད་ཁག་བཤམ་གསལ།

“ད་ལྟ་འདིར་ང་ཚོ་ཕར་ཚུར་སྐད་བརྡ་མི་འཕྲོད་པ་འདི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཞིག་རེད། ངས་ཁྱེད་རྣམ་པའི་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གནས་ལུགས་ཤོད་ཐུབ་ན། ངའི་བསམ་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་དེ་ཁྱེད་ཚོས་གསལ་པོ་མཁྱེན་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། ད་ལྟ་འདིར་སྐད་སྒྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་ངའི་བསམ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

སྔོན་དང་པོར། ངོས་ནས་ཁྱེད་རྣམ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ནི་བོད་མི་མང་གི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཐབས་སུ་ཁྱེད་ཚོས་ལས་དོན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ལ། ཁྱེད་ཚོས་དཔའ་མཛངས་ལྡན་ལ་ཧུར་བརྩོན་ཆེ་ཞིང༌། ལྷག་བསམ་དོན་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ང་ཚོར་སེམས་གསོ་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བཙན་གནོན་འོག་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་མང་རྣམས་སེམས་ཤུགས་དང༌། བློ་སྟོབས་སྔར་ལས་ཆེ་བ་སྐྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ང་ཚོ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པའི་མུན་ནག་གི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྐབས་འདིར། ཁྱེད་ཚོ་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་དང༌། ཚོགས་མི་ཚང་མས་ང་ཚོར་དོན་ཕན་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་གནང་བ་བཅས་ལ་ངོས་ནས་བོད་མི་མང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ད་ལྟ་འདིར་ཚོགས་འཛོམས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མར་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ། (ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་ཚོགས་ཁང་ཕྱི་ནང་ཡོངས་སུ་གང་བའི་མི་ཚོགས་ཆེན་པོར་དགྱེས་འཛུམ་ངང་ནས་གཟིགས་པར། ཚང་མས་དགའ་མགུའི་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་རྡེབ་པའི་སྒྲ་མཚམས་མ་ཆོད་པར་ཡུན་རིང་ཙམ་ངང་སྒུག་གནང་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ནས་མུ་མཐུད་དུ།)

རང་རེ་འཕགས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོའི་མི་མང་དབར་གྱི་མཐུན་འབྲེལ་བཟང་པོ་འདི་ནི། དུས་རབས་མང་པོ་ཞིག་གི་སྔོན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ཡང་དུས་བབས་གནས་ཚུལ་ལེགས་ཉེས་གང་གི་སྐབས་སུའང་འགྱུར་བ་མེད་པར། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་སོགས་གང་ཅིའི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཁོ་ནར་གནས་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་བརྩི་མཐོང་བྱེད་དགོས་པའི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་འདི་འདྲ་མུ་མཐུད་དུ་ཡོད་ངེས་པའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོ་ཞིག་ནི། དེང་སྐབས་བོད་མི་མང་གི་ཆེད་དུ་ཁྱེད་ཚོས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་དོ་ཁུར་འབད་བརྩོན་ལྷུར་ལེན་བཅོས་མ་མིན་པ་ཞིག་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་མཐུན་མོང་ནས་འབད་བརྩོན་ཤུགས་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་པར་གྲུབ་འབྲས་མྱུར་ཐོན་ཡོང་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང༌། རང་རེའི་དབར་གྱི་མཐུན་འབྲེལ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་འདི་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་རིམ་སེལ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད། (ཅེས་གསུངས་པ་དབྱིན་སྒྱུར་ཞུས་ཟིན་མ་ཐག་པར་ཚང་མས་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་བརྡབས།)

(མུ་མཐུད།) དེ་རིང་འདིར་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཆ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བོད་མིའི་རྩ་བའི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་གསལ་པོ་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། བོད་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དར་བ་ནས་བཟུང་བོད་མི་ཚོའི་སེམས་སུ་ཞི་བདེ་དང༌། ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་ལྟ་བ་འབྲལ་མེད་དུ་ཡོད་པ་དང༌། ང་ཚོས་དུས་རབས་མང་པོ་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་གི་མི་མང་དང་མཛའ་གྲོགས་མཐུན་འབྲེལ་ངང་དུ་གནས་བཞིན་སྡོད་ཐབས་བྱེད་པ་ལས། གཞན་སྡེ་ཟ་སེམས་དང༌། རྒྱ་སྐྱེད་འདོད་རྔམ་བྱས་མེད་པ་དང༌། ང་ཚོ་ནི་རྟག་ཏུ་ཞི་བདེར་གནས་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཞི་བདེ་རང་ལ་འདོད་པ་ཡོད། རྒྱ་གར་དང་བོད་དབར་གྱི་ཡུན་རིང་མཐུན་ལམ་བཟང་པོ་བྱུང་བའི་རྩ་བ་ནི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་དེ་རེད། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གིས་འཛིན་པའི་སྐབས་ཀྱང་མཐུན་ལམ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གནས་ཐབས་བྱས་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་རེད།

ང་ཚོ་བོད་གཞུང་དང༌། ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་དབར་གྱི་མཐུན་ལམ་འབྲེལ་བ་དེ་ ༡༩༠༡ ལོ་ནས་འགོ་ཚུགས་འདུག ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པར་ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་ལེགས་གནང་འདུག དེས་མ་ཚད་ཨུ་རུ་སུའི་མི་མང་དང༌། བོད་ཀྱི་མི་མང་དབར་ལའང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།

ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་འདི་དང་འདི་འདྲའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ལ་མཐུན་ལམ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡང་འདོན་གྱི་མེད།

ཉེ་ཆར་བོད་ནང་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཁོ་ཚོར་ང་ཚོ་ཞེན་པ་གཏིང་ནས་ལོག་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། དེ་མིན་རྒྱ་ནག་གི་མི་དམངས་ལ་ང་ཚོས་ཚིག་ཟ་ཞེ་འཁོན་བྱེད་དགོས་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོ་ནི་ཞི་བདེར་དགའ་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང༌། མི་རིགས་གཞན་དག་སུ་ལའང་གནོད་སེམས་བསམ་ངན་འཆང་བ་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་སྡང་ཟུག་བྱེད་པའི་རིགས་སྤངས་དང་སྤོང་བཞིན་པ་ཡིན། ང་ཚོས་ཞི་ལམ་ཐབས་བྱུས་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། རང་ཡུལ་དང་གཞན་ཡུལ་ཚང་མ་ཞི་བདེའི་ངང་དུ་གནས་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། (ཅེས་གསུངས་པ་དབྱིན་སྒྱུར་ཞུས་ཟིན་མ་ཐག་པར་ཚང་མས་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་བརྡབས།)

(མུ་མཐུད།) བོད་ཀྱི་དོན་གནད་འདི་ཐད། དྲང་བདེན་ཞི་བའི་ལམ་ནས་ཐག་ཆོད་ཐུབ་པའི་དཔྱད་མཚམས་ཤིག་བྱུང་ན། དེ་ལ་ང་ཚོས་ཁས་ལེན་གཙང་མ་བྱེད་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་ཁ་སྔོན་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠་ཉིན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་རེ་འདུན་ལ་བདག་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་མ་བྱུང་ཁར། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་མང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་གནོན་འོག་འགྲོ་བ་མིའི་བསམ་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་སྔར་ལས་ཆེས་ཆེར་ཚབས་ཆེ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱུ་མཚན་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ངས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དགག་ཆ་གནང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། བོད་དོན་བདེ་སྡུག་འདི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། (ཞེས་གསུངས་པ་དབྱིན་སྒྱུར་ཞུས་ཟིན་མ་ཐག་པར་ཚང་མས་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པའི་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་བརྡབས)

(མུ་མཐུད།) ངོས་ནས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་འབུལ་རྒྱུའི་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་དེ་ལ་དོན་འབྲས་ལེགས་ཉེས་གང་འདྲ་ཞིག་སོན་གྱི་ཡོད་རུང་མེད་རུང༌། མཐར་ཐུག་གི་རྒྱལ་ཁ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ནར་འཐོབ་རྒྱུར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་གཙང་མ་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།” (ཞེས་གསུངས་པ་དབྱིན་སྒྱུར་ཞུས་པ་དང་དུས་མཚུངས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཚང་མར་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོས་གཟིགས་པར། ཚོགས་ཁང་དེར་འདུས་ཡོངས་ཀྱིས་དགའ་ཚོར་གྱིས་རྣམ་པའི་ངང་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་འཛུམ་ཞལ་མཇལ་བཞིན་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་རྡེབ་པའི་སྒྲ་མ་ཆད་པར་ཡུན་རིང་སོང༌།) དེ་མུར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བསྐྱར་བསྟུད་དུ་གསུངས་མཇུག མཐར་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་གནང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་པར་ཚོགས་འདུས་ཚང་མས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་གིས་གུས་འདུད་དང་བཅས་ཏེ་ཞལ་མཇལ་ཞུ་བཞིན་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ།

༡༨༽ ཨི་ཇིབ་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༢།༣༠ཐོག་ཨི་ཇིབ་ (Egypt) གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་སྐབས་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་དོན།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་སྐོར་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་གསུངས་ཐོག “ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་མང་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་྄ཨི་ཇིབ་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་བོད་དོན་གླེང་སློང་དང༌། ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་ལ། ང་ཚོའི་བདེན་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཇི་དགོས་དགོངས་འཆར་ཡང་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་ཞུ་རོགས་གནང་”ཞེས་གསལ།

ཨི་ཇིབ་གཞུང་ཚབ་ནས། “ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་འཕྲལ་མར་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། འདི་སྐོར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལ་གསུང་མོལ་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལའང་བོད་སྐོར་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་དང༌། རེ་འདུན་གོང་བཞིན་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཅས།

༡༩༽ རྒྱ་གར་འཛམ་གླིང་བདེ་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་དང༌། མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་འབྲེལ་ཡོད་གསུང་བཤད།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༦ཐོག ལྡི་ལི་གསར་པར་ས་པུར་ཧའོ་སེ་ (Sapru House) དཔེ་མཛོད་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང༌། རྒྱ་གར་འཛམ་གླིང་བདེ་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས། ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་ཁོངས་ནས་ཚོགས་འདུའི་དབུ་འཛིན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཚོགས་འདུ་འདིར་ཕེབས་པ་ཚང་མ་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་པའི་སྐོར་གནས་ལུགས་ཞུས་གནང༌།

ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་ཐོག་མར་དབུ་འཛིན་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་མཇུག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་བཤད་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། “མཁྱེན་ལྡན་མང་པོ་འཛོམས་འདུས་འདི་ཐོག་ཕྲན་ནས་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། སྐུ་ཞབས་གཙོ་འཛིན་གྱིས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དངོས་བདེན་རྣམས་འཛམ་གླིང་ཕྱོགས་གང་སའི་མི་མང་ནས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་གནང་བར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ།

ངོས་རང་སྲིད་དོན་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་མ་མྱོང་བ་སོགས་གང་ཅི་ནས་ཤེས་ཚད་དམན་ཡང༌། ཞི་བདེ་དང་རང་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་མའི་མིང་འཛིན་ཞིག་ཡིན།

དེར་བརྟེན་མི་མང་གི་བདེ་དོན་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དེ་ནི། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་བཀའ་སློབ་བཞིན་རང་ལ་འཁུར་དུ་བབས་པའི་ལས་འགན་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། བོད་མི་མང་ལ་རྐྱེན་ངན་ཚབས་ཆེ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དེའི་ཐོག་ཕྲན་ནས་བསམ་ཞིབ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ད་ལྟ་འདིར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་མི་མང་ཐོག་སྔར་ན་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་རྐྱེན་ངན་འདི་འདྲ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་རྩ་ལྟེ་བ་ནི། བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་བཞིན་པར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་ནས་དཔུང་དམག་བཏང་སྟེ་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད།

སྔོན་དང་པོར། འདིར་དྲན་གསོ་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༥ ལོར་རྗེ་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་སྐྱོང་མཛད་པ་ནས། ༡༩༥༠ལོར་པེ་ཅིན་གཞུང་གི་བཀོད་འབྲེལ་རྒྱ་དམག་གིས་ཁམས་ཁུལ་བཙན་འཛུལ་རྗེས་རིམ་པས་བོད་ས་རྒྱ་ཆེ་བཙན་བཟུང་མ་བྱས་བར་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།

༡༩༥༡ ལོར་པེ་ཅིན་གཞུང་གི་དྲག་ཤུགས་བཙན་ཤེད་འོག་ཏུ་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་དུ་བཅུག་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་དེའི་གླེང་གཞིའི་ནང་ལའང༌། བོད་དང་བོད་མི་མང་རྣམས་ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤུགས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་གནས་པ་གསལ་པོར་བཀོད་འདུག་པ་མ་ཟད། ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས ༡༦ ཉིན་པེ་ཅིན་གཞུང་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཕུལ་བའི་གནས་འཕྲིན་དེའི་ནང་ལའང་བརྗོད་དོན་གོང་མཚུངས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། བོད་འདི་རྒྱ་མིའི་དྲག་གནོན་གྱི་དབང་འོག་ཏུ་མ་བཅུག་གོང་བོད་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་དབང་ཆའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་དེ། ད་ལྟ་གོང་ཞུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ནས་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་ནག་ལ་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་སུ་ཛ་རན་ཊི་ (Suzerainty) མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་འཛིན་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལུགས་ཟེར་བ་དེ་ཡང༌། རྗེ་གོང་མ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་བར། ༡༩༡༢ ལོར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང༌། གསལ་བསྒྲགས་འདི་ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་བྱས་ན། ༡༨༧༨ ལོར་འབར་ལིན་དུ་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་ནང༌། འབལ་གྷ་རི་ཡ་དེ་ཏྲར་ཀིའི་ (སུ་ཛ་རན་ཊི) མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་བྱས་འདུག་ཀྱང༌། ༡༩༠༧ ལོར་འབལ་གྷ་རི་ཡའི་གཞུང་ནས་ཁོང་ཚོའི་ཡུལ་དེ་ཏྲར་ཀིའི་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་མིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་འདུག་པ་དང༌། སྐབས་དེར་ཏྲར་ཀིའི་གཞུང་ནས་ཀྱང་དེ་དོན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཆགས་འདུག་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད།

གཉིས་པ། རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཕྱིན་ཕྱི་རྒྱལ་གང་འདྲ་ཞིག་ལའང་རང་ཐག་གཙང་གཅོད་ཀྱིས་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཆོག་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ལྟར་སྔོན་ཆད་བོད་གཞུང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་དབར་ཆིངས་ཡིག་སྔ་རྗེས་བཞི་ཙམ་བཞག་འདུག་པ་འདི་ཐོག་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་པ་དང༌། བོད་གཞུང་ལ་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་རང་དབང་གཙང་མ་ཡོད་པ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༨༥༦ ལོར་གོརྵའི་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ནང༌། ‘བོད་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། གོརྵ་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་ལ་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུ་’ཞེས་དང༌། ༡༩༡༣ ལོར་ཕྱི་སོག་དང༌། བོད་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ནང༌། ཕན་ཚུན་གྱི་གཞུང་གཉིས་ཀས་བོད་སོག་གཉིས་པོ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཉིས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ ༡༩༠༤ ལོར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་དབར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་ནང༌། བོད་གཞུང་དང༌། དབྱིན་གཞུང་དབར་ལ་གྲོགས་པོའི་མཐུན་ལམ་དམ་ཟབ་ཐོག་ཕན་ཚུན་གནས་ཚུལ་གསལ་རྟོགས་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསལ་འཁོད་འདུག་པ་དེ་ནས་དབྱིན་གཞུང་གིས་བོད་གཞུང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སྲིད་དབང་ཆ་ཚང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོར་སིམ་ལར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང༌། རྒྱ་གཞུང་བཅས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་འདྲ་མཉམ་མཐུན་མོང་ནས་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡིག་ཆ་གནད་ཆེ་ཞིག་རེད། ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་དབྱིན་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ (སུ་ཛ་རན་ཊི) ་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་འཛིན་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་བྱས་པ་དང༌། དུས་མཚུངས་བོད་ཀྱི་ནང་རང་བཙན་གྱི་ཐོག་ལ་རྒྱ་ནག་ནས་ཐེ་བྱུས་བྱེད་པ་དང༌། བོད་དུ་རྒྱ་དམག་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་འཇོག་པ། བོད་སར་རྒྱ་མི་ཡུལ་སྤོས་བྱེད་པ་འདི་རིགས་བཀག་སྡོམ་གྱི་བརྗོད་བྱ་གསལ་པོ་འཁོད་འདུག

རྗེས་སུ་དེ་ཡང་དོན་ལ་མི་གནས་པ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ལར་ནས་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་དེའི་གླེང་གཞིའི་ནང་དབྱིན་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང༌། རྒྱ་གཞུང་བཅས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གསུམ་ག་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་དང༌། དབང་ཆ་ཆ་ཚང་ཡོད་པ་གཅིག་གྱུར་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་གསལ་འཁོད་ཡོད་པ་འདི་རང་གི་ཐོག་ནས། ༡༩༥༡ ཕན་ལ་བོད་ཀྱི་རང་བཙན་གནས་སྟངས་ཐོག་ཐེ་ཚོམ་རྩོད་གླེང་ཡོང་སྟངས་མི་ཤེས་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ།

དེས་མ་ཚད་སྐབས་དེར་སིམ་ལར་མཐའ་མ་དབྱིན་གཞུང་དང༌། བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ནས་ཆིངས་ཡིག་ཟུར་པ་ཞིག་བཞག་སྟེ། དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ལ་རྟགས་ཐེལ་མ་བརྒྱབ་ན། ཆིངས་ཡིག་དེ་ནང་བཀོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་མེད་པར་ངོས་འཛིན་གཏན་འབེབ་བྱས་འདུག

ད་དུང་འདིར་གསལ་པོ་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ཐད་མེག་མོ་ཧན་མཚམས་ཐིག་རྩ་བཟུང་གནང་གི་འདུག་པ་འདི་ནི། དབྱིན་བོད་སྐུ་ཚབ་གཉིས་ཀྱིས་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ནང་གཏན་འབེབ་བྱས་པའི་ས་མཚམས་ཐིག་རྟགས་ཤིག་རེད། འདི་ནི་བོད་ཕྱོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འདྲ་མཉམ་ཐོབ་ཐང་ལག་ལེན་དངོས་སུ་བསྟར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོ་ཡོད་བཞིན་དུ། བོད་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་ཁས་ལེན་མི་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདི་ཐོག་མཁྱེན་ལྡན་ཁྱེད་རྣམ་པས་དགོངས་པ་ཡག་པོ་ཞིག་བཞེས་དང༌། སུ་ཞིག་གིས་མེག་མོ་ཧན་མཚམས་ཐིག་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེས་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ལ་ཆ་འཇོག་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ།

སྐུ་ཞབས་རྣམ་པ། དྲག་ཤུགས་ཆེ་བའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བོད་ཐོག་སྲིད་དབང་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ཚུལ་ཁུངས་མེད་ཀྱི་རྩོད་པ་དེའི་ཆེད་དུ། ད་ལྟ་རྩ་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཁུངས་ལྡན་ངོ་མ་གོང་དུ་ཞུས་པ་དེ་རྣམས་རྩ་མེད་དུ་བཏང་ན་འགྲིག་གི་ཨེ་ཡོད། བདེན་རྫུན་རྣམ་དབྱེ་དཔྱོད་པར་མཁས་པའི་ཡར་ཐོན་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ནས་ཁས་བླངས་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང༌། བདེན་པའི་རྒྱབ་འགལ་དུ་འགྲོ་བ་འདི་རིགས་འགོག་ཐབས་བྱ་རྒྱུར་ངོས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ང་ཚོའི་རྩོད་གཞིའི་རྩ་དོན་དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་སུ་ཛ་རན་ཊི་དང༌། (Suzerainty) སོབ་རན་ཊི་ (Sovereignty) ཟེར་བ་འདི་གཉིས་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་ཕྱོགས་ལ་རྙོག་དྲ་ཞིག་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། འདི་སྐོར་ང་ཚོར་དངོས་དོན་འགྲེལ་བཤད་ཁུངས་དག་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་ཐ་དད་ཡིན་པ་དང༌། སོབ་རན་ཊི་ཟེར་བ་དེ་ནི་བདག་དབང་གཙང་མ་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། སུ་ཛ་རན་ཊི་ཟེར་བ་དེ་ནི་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག སུ་ཛ་རན་ཊི་ཟེར་བ་དེ་ལའང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ཐོག་འདྲ་མཉམ་མེད་པ་མ་རེད།

དཔེར་ན། འབལ་གྷ་རི་ཡ་དེ་ཏྲར་ཀིའི་སུ་ཛ་རན་ཊི་ཟེར་བའམ། མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཤིག་ཡིན་བཞིན་པར། ༡༨༩༩ ལོར་ཧེག་ཀོན་ཕྷ་རན་སི་ཞེས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་དེར་འབལ་གྷ་རི་ཡའི་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་ཚོ་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཚོགས་ཞུགས་བྱས་པས་མ་ཚད། གྲོས་ཚོགས་དེ་ཐོག་ཏྲར་ཀིའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་དེ་དོན་གྲོས་ཆོད་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་མོ་རོ་ཀོ་ (Morocco) དང་ཀྲུ་ནི་ཤི་ཡ་ (Tunishia) ཡུལ་ཁག་གཉིས་པོ་ཏྲར་ཀིའི་སུ་ཛ་རན་ཊི་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་མུས་སུ། ཡུལ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་སོ་སོས་ཕྷ་རན་སི་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་འདུག་པ་འདི་ལྟར་རེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་ནག་ལ་བོད་ཐོག་སུ་ཛ་རན་ཊིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལུགས་ཟེར་བའི་ཚིག་འདི་ནི། དང་པོ་ཐོག་མ་ ༡༩༡༤ ལོའི་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ནང་འཁོད་ཡོད་པ་དང༌། ཆིངས་ཡིག་དེ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ནས་མོས་མཐུན་རྟགས་འཛུགས་མ་བྱས་སྟབས། རྒྱ་ནག་ལ་དེ་འདྲའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལུགས་ཟེར་བ་དེ་ག་རང་ཁུངས་ལུང་མེད་པའི་རྩོད་པ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།

དངོས་དོན་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི། དབྱིན་སྐད་ལ་སོབ་རན་ཊི་ (Soveignty) ཟེར་བ། རང་བཙན་གྱི་བདག་ཐོབ་གཙང་མ་ཡོད་པ་དེ་རང་ཡིན། དེ་ཡིན་དགོས་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་གོང་དུ་གསལ་པོར་ཞུས་ཟིན་པ་དེ་དག་གི་ཐོག ད་དུང་ཉེ་བའི་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་ཞིག་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞུས་ན། ༡༩༤༢ ལོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དབྱིན་རྒྱའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ནུས་ཤུགས་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ། རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་དབར་བོད་ས་བརྒྱུད་དེ་བསྐྱོད་འཐུས་འགྲོ་ལམ་གསར་བཟོ་ཆོག་པ་ཞེས་རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་ལ་རེ་འདུན་བཏོན་པ་དང༌། དབྱིན་གཞུང་ནས་རྒྱ་གཞུང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་རེ་སྐུལ་བྱུང་འདུག་པར། ཐོག་མ་བོད་གཞུང་ནས་དེ་འདྲ་རྩ་བ་ནས་མི་འགྲིགས་པའི་གནས་ལུགས་ཤུགས་ཆེར་བརྗོད་ཡོད།

སླར་ཡང་དབྱིན་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་ལ་སྐབས་དེའི་དགོས་པ་དགེ་མཚན་གནས་ལུགས་སློབ་སྟོན་བྱུང་བར་བརྟེན། མཐའ་མ་རྒྱ་གར་ནས། རྒྱ་ནག་དབར་དྲག་ཆས་མིན་པའི་དངོས་ཟོག་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཆོག་འཐུས་ལས། དེ་མིན་བོད་ཀྱི་བར་གནས་སྲིད་དབང་གནས་སྟངས་ལ་གནོན་གཞིའི་རིགས་རྩ་བ་ནས་མི་འགྲིགས་ཞེས་གནས་ལུགས་གསལ་པོར་བརྗོད་ཡོད་པར། རྒྱ་གཞུང་དང༌། དབྱིན་གཞུང་གཉིས་ཀས་དེ་དོན་ལ་ངོས་ལེན་གཙང་མ་བྱས་འདུག་པ་སོགས་ཉེ་བའི་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་སུའང་བོད་འདི་མུ་མཐུད་བར་གནས་སུ་བསྡད་པ་འདི་ཐོག་ནས་ཀྱང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་ལ་རང་བཙན་བདག་ཐོབ་ཆ་ཚང་ཡོད་ངེས་ཐེ་ཚོམ་མི་དགོས་པའི་ར་སྤྲོད་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད་པ་རེད།

དེ་རྗེས། ༡༩༤༨ ལོར་བོད་ཀྱི་ཚོང་འབྲེལ་དོན་གཅོད་ཚོགས་པ་ཞིག་བོད་གཞུང་གི་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་འཁུར་ཏེ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང༌། ཨ་རི་སོགས་སུ་ཆེད་བསྐྱོད་ལ་དབྱིན་གཞུང་དང༌། ཕྷ་རན་སིའི་གཞུང༌། ཨ་རིའི་གཞུང་སོགས་ནས་བོད་གཞུང་གི་ལག་ཁྱེར་ལ་ཆ་འཇོག་བྱུང་ཡོད་པ་འདིས་ཀྱང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་དབྱིན་སྐད་སོབ་རན་ཊི་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་རང་བཙན་བདག་ཐོབ་གནས་སྟངས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་པ་རེད།

དངོས་བདེན་རྒྱུ་མཚན་བསྡུས་ཙམ་གོང་དུ་ཞུས་པ་དེ་ལྟར། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་ནས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་གྱིས་བོད་ས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་འདི་ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་གཏོར་བཤིག་གི་ཁྲིམས་འགལ་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་གཤིས། ང་ཚོས་རང་བཞིན་སྡུག་འཁུར་བྱས་ཏེ་སྡོད་ཐབས་མེད།

རྒྱ་དམག་གིས་བོད་ཡུལ་གང་སར་དྲག་གནོན་ཚོད་མེད་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ཐོག རྒྱ་རིགས་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ནག་ཉེས་གང་ཡང་མེད་པའི་བོད་ རིགས་ཕོ་མོ་ཕྲུ་གུ་དང་བཅས་པ་མང་པོ་དམར་གསོད་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་མེད་བཟོ་ཆེད། རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་བོད་ཀྱི་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དངོས་ནོར་དང༌། དགོན་པ་ལྷ་ཁང་སྟོང་ཕྲག་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ངོས་དང༌། བོད་གཞུང་གི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་གཞུང་དང་ཞི་འཕྲོས་སྣེ་མཐུད་ཐོག་ནས་ཞི་འཇམ་ལེ་འགྲིགས་ཡོང་རེ་ཁོ་ནའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཐུབ་བྱས་དང་བྱ་རྒྱུར་སྐོར་སྔོན་དུ་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུས་ཐོག་གསལ་པོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན།

འོན་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཡ་ལན་གང་ཡང་མ་བྱུང་བའི་ཁར། བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལས་འདས་པའི་དྲག་རྩུབ་སྲིད་བྱུས་མུ་མཐུད་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པར་བརྟེན། ད་ཆ་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་གླེང་རྩོད་འཕྲོ་ཅན་དུ་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་སྐོར་ལ་ཚོགས་འཐུས་རྣམ་པས་དགོངས་བཞེས་བཀའ་བསྡུར་གནང་དགོས་ཞེས་ཞུ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན། བྱ་ཐབས་འདི་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་མང་ཙམ་བྱུང་ཡང༌། བོད་མི་མང་རྣམས་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་བར་འཁོད་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དེང་སང་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་འཐབ་རྩོད་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ངོས་ནས་སྐབས་བསྟུན་ཐབས་ཤེས་འདི་ལྟར་མ་བྱས་ན། ངོས་རང་གི་ལས་འགན་མ་འགྲུབ་པར་བསམ་གྱི་འདུག

མཐའ་དོན་ཞུ་རྒྱུར། ད་ལྟ་འདིར་ཕེབས་སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་རྣམ་པས་མཚོན་པའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་གནོན་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་དྲག་པོ་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་གནང་དགོས་ཞེས་ངོས་ཀྱིས་སྙིང་ནས་རེ་སྐུལ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། (ཅེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་ཚང་མར་འཛུམ་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་པར་ཚོགས་ཕེབས་ཡོངས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་རྣམ་པའི་ཐལ་མོ་ཡུན་རིང་བརྡབས། འདིའི་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་”ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ།” ཞེས་ཐེངས་ཁ་ཤས་གསུངས)

༢༠༽ རྩོམ་པ་པོ་རཱ་ཇ་ཧ་ཏི་སང་གིས་ མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༨ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག འབོམ་བྷེ་ནས་ཡིན་པ་དེབ་རྩོམ་བྲིས་བྱེད་མཁན་རཱ་ཇ་ཧ་ཏི་སང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཏེ། ཁོང་རང་ཀོང་རི་སི་ཚོགས་པ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་གྱིས་ ༡༩༥༡ ༥༢ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་སྐོར་དེབ་ཅིག་བྲིས་པ་དང༌། དེབ་དེ་སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་ཐོག་དཔར་འགྲེམས་བྱས་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། ཧང་གྷ་རིའི་མི་མང་དང༌། ཨུ་རུ་སུའི་དབང་འཛིན་པའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་སོགས་འཁོད་ཧང་གྷ་རིའི་སྐོར་དེབ་ཅིག་བྲིས་པའི་སྐོར། ད་ཆ་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་དེབ་ཅིག་འབྲི་དགོས་ལ། དེ་ནང་འགོད་བྱེད་བོད་རྒྱའི་དབར་བཀའ་མོལ་གནང་བའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགོས་ལུགས་སོགས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་དེབ་བྲིས་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ། ཡིན་ནའང་ཁྱེད་རང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་སྐོར་བྲིས་པ་དེའི་ནང་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་དང་མ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་འདུག་པས། ད་རེས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་འབྲེལ་ཡོད་ཅིག་འབྲི་རྒྱུ་དེའི་ནང་ལ་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་གང་ཡིན་གསལ་འཁོད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་སོགས་གསུངས་པ་བཅས།

༢༡༽ ཕྷི་ལི་པིན་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་བསྐྱར་མཇལ་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༨ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༣།༣༠ཐོག་ཕྷི་ལི་པིན་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་ཧན་སེ་ ཨོ་ལེབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བསྐྱར་དུ་མཇལ་བར་ཕེབས་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་དོན།

ཧན་སེ་ནས། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འདི་ཟླའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་འཚོགས་རྒྱུར་བརྟེན། ང་ཚོའི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་རྡོག་ཐོན་ཟིན་འདུག ང་ཚོའི་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མིར་འདྲི་རྩད་བྱས་པའི་དོན་གནད་རྣམས་ཕྷི་ལི་པིན་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་འདུག་”ཅེས་དང༌། “གསར་ཤོག་ཅིག་ནང༌། དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་སྐབས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ ༡༩༥༠ ལོར་ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་བརྒྱུད་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་འབུལ་གནང་བ་དེ་བསྐྱར་ལྕག་གནང་རྒྱུའི་སྐོར་ཞིག་གསུངས་ཡོད་ཚོད་འདུག སྐབས་དེར་སྙན་ཞུ་དེ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་སྐད་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་ཚེ། ད་རེས་སྙན་ཞུ་འབུལ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་རེད། འདི་སྐོར་དགོངས་བཞེས་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཡོད། ཁ་སང་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། དགོངས་འཆར་གནང་རོགས་ཞུས་པ་དེ་སྐབས་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་དགོས་པའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཧན་སེ་ནས། “ད་ཉིན་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་ཏར་ཞིག་ཕུལ་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རང་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་རོགས་བཀའ་གནང་བྱུང་ཞེས་ཞུས་ན་ཨེ་འགྲིགས་”ཞེས་དང༌། “ཁོ་བོ་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞུས་ན། ཕྷི་ལི་པིན་ནི། ཤར་གླིང་ཡུལ་ཁག་ནང་གི་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་བརྟེན། ད་རེས་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་བ་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་མཐོང་ཚུལ་ལའང་བདེན་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའམ། བདེན་པའི་རྗེས་འབྲེལ་ཡིན་པར་མངོན་གྱི་རེད་ལ། རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག གལ་སྲིད་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་མ་གནང་བ་ཡིན་ན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་བའི་ཐབས་ཤེས་མཛད་འོས་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁ་སང་ང་གཉིས་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་རྗེས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་སྐུ་ཚབ་འགའ་རེ་དང་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་འཕྲོས་བྱས་པ་ཡིན། ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཙམ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག་པ་དེ་ཐད། ད་ལྟ་ཁྱེད་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་གསལ་པོ་གསུངས་པ་ལྟར། གཅིག་ཕྷི་ལི་པིན་ནས་གནང་ཐུབ་ན། ཉེ་ཆར་ངོས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་གནང་བ་དང་འབྲེལ་ཡོད་སོགས་གང་ཅི་ནས་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་འདུག དེ་དོན་ངོས་ནས་རེ་འདུན་ཞུ་བཞིན་འདུག་ཅེས་ཏར་གནས་འབུལ་རོགས་གནང་”ཞེས་གསུངས།

ཧན་སེ་ནས། “ཁོ་བོས་ལམ་སང་གསང་ཏར་ཕུལ་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས་གནང་རྗེས། ཁོང་དང་ཉི་ཧོང་གི་གཞུང་ཚབ་མཇལ་ནས་བོད་དོན་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་སྐོར་དང༌། ཉེ་ཆར་ཁོང་རང་ཨ་རིར་ཕེབས་སྐབས། རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་དང༌། མི་མང་ཉམ་ཆུང་ལ་བདེན་རྒྱབ་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཚོགས་པ་ཞིག་འདུག་པ་དེས་ལས་དོན་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། དཔེར་ན། མོ་རོ་ཀོ་ལ་ཕན་ཐོགས་ནུས་ཐོན་བྱུང་ཡོད་པ། ཚོགས་པ་དེའི་ལས་ཁུངས་ཨ་མ་ལོན་ཌོན་དུ་ཡོད་པ་དང༌། ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཚང་མའི་ནང་ལའང་ཚོགས་པ་དེའི་ལས་ཁུངས་ཡོད་པ། ཚོགས་པ་དེའི་འགྲོ་སོང་ཕྱུག་པོ་ཁག་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་ཌོག་ཀྲར་འབུག་འབན་ཡིན་པ། རིང་མིན་གླིང་ཕྲན་ཞིག་གི་ནང་དང༌། སུད་ཛ་རན་ཊི་ནང་ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ། ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་གྲགས་ཁྱབ་ཆེ་བའི་བོད་དང༌། བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོ་ཐུབ་ཐབས་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་དང༌། ཧན་སེ་ཁོང་རང་ཚོགས་པ་དེར་གཞུག་དགོས་འབོད་སྐུལ་བྱུང་ཡང༌། གཞུང་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུས་ཏེ་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་བརྗོད་པའི་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚོགས་པ་དེར་འབྲེལ་བ་མཛད་ཐོག ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་འདུ་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ངོ་ཕེབས་མཛད་པའམ། སྐུ་ཚབ་ཅིག་གཏོང་གནང་མཛད་ཚེ། ཁོང་ཚོས་འགྲོ་སོང་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་གསུང་གླེང་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངོ་མ་ཕེབས་ན་ལེགས་པའི་སྐོར་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

༢༢༽ རྒྱ་གར་སྤྱི་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༨ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༧ པར་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་བཤད་སྙིང་བསྡུས་གནང་བ་གཤམ་གསལ།

“ང་ཚོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་སྣེ་ལེན་དང་མཐུན་འགྱུར་གང་གཟབ་གནང་བས་མ་ཚད། བོད་དུ་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་གྱི་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྐབས་འདིར། རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་མི་དམངས་ཡོངས་ནས་བརྩེ་སེམས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་གནང་བྱུང་བ་བཅས་ལ་ངོས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ལྷག་པར་ཆེ་”ཞེས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

“རྒྱ་གར་དང༌། བོད་དབར་སྔར་ནས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་བཞིན། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་ཐོག འཛམ་གླིང་གི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཕན་ཚུན་མཛའ་གྲོགས་ཞི་བདེའི་དཔལ་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

༢༣༽ ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་དོན།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་སྐབས་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་བདེན་རྒྱབ་གསུང་བཤད་གནང་བར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་བས། ཁྱེད་ནས་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གནང་”ཞེས་གསུངས་རྗེས། བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྐོར་དང༌། བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ཞི་གྲོས་མཐུད་ཐབས་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དྲག་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་བས། ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྔོན་ཞུས་བསྐྱར་སྐུལ་མ་གནང་མཐུ་མེད་སྐོར། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་ཡོང་བ་དང༌། དེ་མིན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་བ། བོད་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་བཀའ་སློབ་ཡོང་བའི་སྐོར་སོགས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་ལམ་སང་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་རིང་མིན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕེབས་རྒྱུར་ངེས་གཤིས། སྲིད་བློན་ནས་ཁོང་ལ་འདི་སྐོར་གསུང་མོལ་བཀའ་བསྡུར་གནང་དགོས་ཀྱི་རེད།

དེར་བརྟེན་བཀའ་གསལ་ཐོན་རྒྱུར་ཉིན་གསུམ་ཙམ་འགོར་སྲིད་ཅེས་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་གི་མི་འདུག དེས་ན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་དེ་སྐོར་གསལ་པོ་བཀའ་གནང་ཐུབ་ན། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུར་ཁྱད་པར་ཡོང་གནས། ལེགས་ཤོས་སུ་ང་ཚོ་དང་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱབ་ཁབ་ཅིག་བྱུང་ན་སྙམ་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟ་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་ངེས་གཏན་འཁེལ་བ་བྱུང་མ་སོང༌། གང་ལྟར་ཤར་གླིང་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཁོངས་ནས་ཡོང་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “ཁོ་བོ་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ལའང་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གླེང་སློང་གནང་མཁན་དེ་ཤར་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁོངས་ནས་བྱུང་ན་ལེགས། ང་ཚོ་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ནས་སེམས་ཁུར་དང་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས་གནང་རྗེས། བོད་ནང་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་གནོན་གང་འདྲ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྐོར་དང༌། རྒྱ་མི་གཞིས་ཆགས་ཇི་ཙམ་འབྱོར་ཡོད་པའི་སྐོར། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མུ་མཐུད་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིས་བོད་མི་གཅིག་ཀྱང་རང་དབང་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བྲོས་ཐར་མི་ཐུབ་པའི་བཀག་སྡོམ་དམ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། རང་དབང་གི་དོན་དུ་བཀའ་སྡུག་དང་དུ་ལེན་མཁན་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ནི། ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་འབྱོར་ཡོང་གི་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཐུབ་པ་དེས་འཛམ་གླིང་ནང་སྙན་གྲགས་གྱིས་ཁྱབ་པ་རེད། འདི་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་མི་མང་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་པའི་རྟགས་མཚན་ཧ་ཅང་བཟང་པོ་ཞིག་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

༢༤༽ ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་མཆོག་ལ་བོད་དོན་བསྐྱར་སྐུལ་སྙན་འཕྲིན་ཕུལ་བ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ ཉིན་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ ཐོག ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་མཆོག་ལ་བོད་དོན་སྐོར་བསྐྱར་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཞིག་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་འབུལ་གཏོང་མཛད་པའི་སྙིང་དོན་དུ།

༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་མ་འགྲིགས་པའི་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་གནང་མཐར། བོད་གཞུང་དང༌། བཙན་འཛུལ་བའི་གཞུང་དབར་ཞི་མཐུན་འགྲིགས་ཐབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་གནང་མུས་འཕར་འགྱངས་སུ་བཞག་པ་དང༌།

བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཞི་མཐུན་འགྲིགས་ཐབས་ལན་འགའ་གནང་ཡང༌། རྒྱ་དམར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། བོད་ཡུལ་ཁྱོན་ལ་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ་བོད་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། ད་ཆ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བོད་དོན་སྐོར་བསྐྱར་དུ་དགོངས་བཞེས་འཕྲལ་མར་གནང་དགོས་པ།

༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་གིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱར་ནན་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ད་རེས་སྔོན་མའི་གསལ་བསྒྲགས་དེའི་རྒྱབ་སྣོན་ཁ་ཤས་གཤམ་དུ་གསལ་འགོད་གནང་རྒྱུ།

དང་པོ། ༡༩༡༢ ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་ཤུགས་གཏན་ནས་མེད་པ།

གཉིས་པ། བོད་གཞུང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་དབར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཆིངས་ཡིག་ཁག་ལྔ་ཙམ་བཞག་ཡོད་པ།

གསུམ་པ། ༡༩༡༤ ལོར་དབྱིན་བོད་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་སྐབས་བོད་རང་བཙན་གཙང་མར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། དབྱིན་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་གི་སྲིད་དབང་ཆ་ཚང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་སྤྲོད་སྐབས་ཀྱང༌། བོད་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བྱུང་མེད་པ།

བཞི་པ། རྒྱ་ནག་གི་སུ་ཛ་རན་ཊི་ཟེར་བའམ། མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཟེར་བ་འདི་ནི། བོད་དང༌། དེ་མིན་དབང་ཆ་ལྡན་པ་གཞན་དག་གང་ནས་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་མཐུན་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ཐོག་གནས་པར་བྱས་པ་དང༌། ཆ་འཛིན་བྱས་རིགས་ནམ་ཡང་མེད་པ།

ལྔ་པ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་དེར་བོད་གཞུང་ནས་རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་བོད་ས་བརྒྱུད་དེ་གཡུལ་མཁོའི་ཡོ་ཆས་མིན་པའི་དངོས་ཟོག་མ་གཏོགས་དབོར་འདྲེན་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པས་མཚོན་བོད་བར་གནས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ནན་པོར་བཟུང་ཞིང༌། དེ་སྐབས་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གཞུང་གཉིས་ཀས་བར་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ།

དྲུག་པ། ༡༩༡༤ ལོར་བོད་གཞུང་གི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་བོད་གཞུང་རང་གི་ལག་ཁྱེར་བསྐུར་ཏེ་མངགས་གཉེར་ལ་རྒྱ་གར་དང༌། དབྱིན་ཡུལ། ཕྷ་རན་སི། ཨ་མེ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་གི་གཞུང་སོ་སོས་ཆ་འཇོག་བྱས་ཡོད་པ་བཅས་དང༌།

ད་ཆ་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་ཐབས་ཀྱི་ཆེད་དུ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ལ་བར་ཞུགས་གྲོས་མོལ་ཡོང་བ།

རྒྱ་མིས་བོད་ཡུལ་དུ་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་ ༡ བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རྒྱུ་དངོས་དང༌། འཚོ་རྟེན་ཡོང་འབབ་ཚང་མ་རྩ་འཕྲོག་བྱས་པ་དང༌། ༢ བོད་མི་ཕོ་མོ་ཕྲུ་གུ་དང་བཅས་པར་གླ་ཆ་སྣེ་སེལ་ཡོད་མེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་ནང་དུ་དབང་མེད་ངལ་རྩོལ་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ། ༣ བོད་རིགས་རྩ་བརླག་གཏོང་རྒྱུའི་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་ལག་བསྟར་གྱིས་བོད་མི་ཕོ་མོའི་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད་པ། ༤ ནག་ཉེས་མེད་པའི་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་གསོད་བརྡུང་མནར་གཅོད་གཏོང་བ། ༥ བོད་མིའི་འགོ་ཁྲིད་མང་པོ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་ཁྲིམས་གཅོད་དང་བཅས་ཏེ་དམར་གསོད་གཏོང་བ། ༦ བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་རྩ་མེད་བཟོ་ཆེད། དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་རྩ་གཏོར་གཏོང་བ་དང༌། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། རིག་གཞུང་དངོས་རིགས་མང་པོ་གཏོར་འཁྱེར་བྱེད་པ་སོགས་མདོར་བསྡུས་ན། སྐྱིད་པའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་དེ་ཡང་འཇིགས་རུང་སྒྱུ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མི་མང་རྣམས་འགྲོ་བ་མིའི་བསམ་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་དཀའ་སྡུག་དྲག་པོ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་འཕྲལ་ལ་མཚམས་ཆོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་དགོས་པར་བརྟེན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་མཆོག་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་རྣམ་པ་ཚང་མས་དྲང་ཞིང་འོས་པའི་སྙན་ཞུ་འདི་ལ་བདག་སྤྲོད་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་སོགས་འཁོད་འདུག6

༢༥༽ སྦི་སྦི་སིའི་གསར་འགྱུར་བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་འཕྲིན་གནང་བ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ ཐོག སྦི་སྦི་སིའི་ (B.B.C) རྒྱང་བསྒྲགས་གསར་འགྱུར་ལས་ཁང་གི་སྐུ་ཞབས་ཅཱལ་སི་ ཝིལ་བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསུང་བཤད་གནང་སྐྱོང་ཞུས་པ་ལྟར་གསུངས་པའི་སྙིང་དོན་གཤམ་གསལ།

“བོད་ཡུལ་བཙན་འཛུལ་རྒྱ་དམག་ཕོན་ཆེ་འབྱོར་ནས་བཙན་གནོན་བྱེད་པ་དེ། ད་ཕན་ལོ་དགུ་ཙམ་གྱི་སྔོན་ནས་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། དེ་སྐབས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་བོད་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དབང་ཤུགས་ཡོད་ལུགས་ཟེར་བ་དེ་ནི། རྩ་བ་ནས་མ་བདེན་པ་ཞིག་རེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། དྲག་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རྒྱ་དམར་དམག་དཔུང་ལ་ཞི་བདེར་གནས་པའི་བོད་མིའི་ཕྱོགས་ནས་ཡ་བཟུང་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན། སྐབས་དེར་བོད་གཞུང་གིས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བར་ཞུགས་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཡོད།

བློ་ཕམ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ། དེ་སྐབས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནས་རྒྱ་བོད་གཉིས་བར་ཐད་ཀར་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་ཡོད་ཚུལ་གྱིས་དོན་སྙིང་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་ཕར་འགྱངས་སུ་བཞག་པ་དང༌། དེའི་རྗེས་འབྲས་སུ་པེ་ཅིན་གཞུང་གི་བཙན་ཤེད་འོག་ཏུ་གྲོས་མཐུན་ཞིག་མི་འཇོག་དབང་མེད་བྱུང༌།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཞེ་འདོད་ལྟེ་བ་ནི། བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་བཟུང་བྱ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་སྟབས། རྒྱ་མི་དཔོན་དམག་ཚོས་དམིགས་ཡུལ་དེ་རང་རྩ་བཟུང་གིས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱོད་ཚུལ་འདས་པའི་གདུག་རྩུབ་བྱ་ངན་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ལག་ལེན་བསྟར་ཏེ། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་བདེ་བར་ཆགས་ཐབས་བྲལ་བ་བཟོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། གོ་མཚོན་མེད་པའི་བོད་མི་ཕོ་མོ་ཚོའང་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་མཐའ་མར་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་ལ་ངོ་རྒོལ་སྒེར་ལངས་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་བྱུང་བ་རེད།

རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ། དབུས་གཙང་ཁུལ་སོགས་བོད་ཡུལ་གང་སར་གནམ་ས་གཉིས་ཐོག་ནས་གད་རྫས་དང༌། མེ་སྒྱོགས། མེ་མདའ་སྦག་སྦག་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་ཆ་འཕངས་ཏེ་རྒྱ་མིའི་བཙན་ཤེད་དབང་བསྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་སྡེབ་ལངས་བྱེད་མཁན་བོད་མི་ཕོ་མོ་མང་པོ་དྲག་གནོན་སྡེབ་གསོད་བྱེད་པ་དང༌། ཁང་ཁྱིམ་དང༌། སློབ་གྲྭ། དགོན་ཁག་མང་པོ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ། ནག་ཉེས་གང་ཡང་མེད་པའི་མི་དམངས་ཁྲི་ཕྲག་དང༌། གཞུང་ཞབས། མི་དྲག་ཡོངས་རྫོགས་འཇུ་བཟུང་བཙོན་བཅུག་ཐོག་ནས་བརྡུང་བརྡེག་མནར་གཅོད་ཅི་རིགས་བཏང་མཐར་དམར་གསོད་གཏོང་བ་དང༌། ལྟོགས་ཤི་རྒྱག་ཏུ་འཇུག་པ། ངལ་རྩོལ་དུ་བཙན་སྐུལ་བྱེད་པ་སོགས་དམྱལ་བ་མི་ཡུལ་དུ་མྱོང་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཚབས་ཆེ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་དོན་སྙིང་གྲོས་བསྡུར་འཕྲོ་ཅན་དུ་བསྡད་པ་དེ་ཐོག་དགོངས་བཞེས་དོན་འཁེལ་འཕྲལ་མར་ཡོང་བའི་སྙན་སྐུལ་ཤུགས་ཆེ་མི་ཞུ་མཐུ་མེད་བྱུང༌།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེས་གནང་ཕྱོགས་ནི། འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་དང༌། འབོད་སྒྲ་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། ཞི་བདེ་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་མི་མང་ཚང་མས་བོད་ཀྱི་དོན་གནད་འདི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌།

དོ་ནུབ་ངོས་རང་འདི་གར་ཡོང་བ་འདི་ནི། རང་ཉིད་སྒེར་གྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར། དྲག་རྩུབ་མནར་གཅོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡིན་པས། དེ་དོན་ཁྱེད་རྣམ་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་མཐར་ཐུག་གི་རྒྱལ་ཁ་དེ་བདེན་པ་ཉིད་ལ་ཐོབ་རྒྱུ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་ལ་རང་དབང་དང༌། ཆོས་དད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སླར་གསོ་ཡོང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

དེ་མཇུག་སྐུ་ཞབས་ཅཱལ་སི་ ཝིལ་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བོད་དོན་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ་དང༌། བཀའ་ལན་ཇི་སྩལ་གཤམ་གསལ།

ཅཱལ་སི་ནས། “ད་རེས་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་སྐུ་དོན་ག་རེ་ཡིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དོན་ཆེད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་མཇལ་ནས་བསམ་འཆར་གོ་བསྡུར་དང༌། ཁོང་ཚོའི་སློབ་སྟོན་ཞུ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། ཉིན་ཤས་རིང་དེར་ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་ཁག་མཇལ་བས་དོན་ཕན་ཆེན་པོ་བྱུང༌། བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་གླེང་སློང་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ངོས་འཁོར་བཅས་ད་རེས་ལྡི་ལིར་ཡོང་ཐུབ་པ་འདི་འདྲའི་དུས་སྐབས་གནང་བ་དེ་ནི་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད།”

ཅཱལ་སི་ནས། “བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་གཟིགས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་ཕྱོགས་ལ་ངོས་ཚོ་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད། གང་ལྟར་ཡང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གིས་དུས་རྟག་ཏུ་ངོས་ལ་ཕན་སེམས་དགོངས་བཞེས་རྒྱ་ཆེ་གནང་བས་མ་ཚད། རོགས་རམ་ཡང་གང་ཐུབ་གནང་གི་འདུག”

ཅཱལ་སི་ནས། “དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཕྱོགས་ལ་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་ཐོག་མར་གླེང་སློང་སྐབས་སུ། དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་ལ་ཞི་མཐུན་གྱི་ལམ་ནས་འགྲིགས་ཐབས་ཡོད་ཚུལ་དང༌། དེ་འདྲ་ཡོང་བའི་དུས་སྐབས་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་གསུངས་ཏེ། སྐབས་དེའི་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་ཕར་འགྱངས་སུ་བཞག་འདུག ཡིན་ནའང་ཕར་འགྱངས་བཞག་པའི་དམིགས་དོན་རྩ་བ་ནས་མ་འགྲུབ་པར་བརྟེན། ད་ཆ་དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ལྷན་ཁང་དུ་བོད་དོན་སྐོར་ལ་དགོངས་བཞེས་བཀའ་བསྡུར་གནང་དགོས་མ་གསུངས་མཐུ་མེད་ཅིག་ཆགས་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག”

ཅཱལ་སི་ནས། “དེང་སང་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིས་འཇིགས་དངངས་ཆེ་བའི་དྲག་ཤུགས་བཙན་གནོན་འོག་ཏུ་བོད་མི་ཚང་མར་མནར་གཅོད་དྲག་པོ་གཏོང་བ་དེ་ནི། ད་དུང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེར་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་ཡོད་འདུག་པ་དང༌། བོད་བྱང་ཤར་ (ཨ་མདོ།) དང༌། ཤར་ཕྱོགས་ (ཁམས།) ཁུལ་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་དམག་ལ་འཐབ་འཛིང་མུ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག”

ཅཱལ་སི་ནས། “ད་རེས་བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་འབུལ་གནང་གྲུབ་གཤིས། ད་ཆ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྩིས་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟའི་ཆར་ངོས་རང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་རྩིས་གཞི་གང་ཡང་མེད། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་པ་ཞིག་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་པ་བཅས།

༢༦༽ ཨི་རན་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤།༣༠ ཐོག ཨི་རན་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་བསྡུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྐོར་ནས། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་སྙན་སྐུལ་གནང་ཟིན་པའི་བར་གྱི་གནས་ལུགས་གང་འཚམས་གསུངས་མཇུག ད་རེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་པས། དེ་སྐབས་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འདིའི་ཐོག་དགོངས་འཆར་སློབ་སྟོན་ཡང་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་སྙན་སེང་ཞུ་རོགས་གནང་”ཞེས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་གླེང་སློང་ཐུབ་རྒྱུར་རྙོག་གྲ་མེད་དམ། ཞུ་བརྒྱུད་གླེང་སློང་གནང་མཁན་གཏན་འཁེལ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟ་ངེས་གཏན་འཁེལ་བ་མེད་”ཅེས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “གླེང་སློང་བྱུང་ན་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ངེས་པར་གནང་གི་རེད། ང་ཚོ་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་མེད། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཨུ་རུ་སུས་ང་ཚོའི་ས་ཆ་བཟས་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད། ང་རང་སང་ཉིན་ཨི་རན་ལ་ཕར་འགྲོ་དགོས་དེ་སྐབས་ད་ལྟ་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

༢༧༽ ཕྷི་ལི་པིན་གྱི་གཞུང་ཚབ་ལྷན་རྒྱ་གར་མི་སྣ་གསུམ་གྱིས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢།༣༠ཐོག ཕྷི་ལི་པིན་གྱི་གཞུང་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ཧན་སེ་ ཨོ་ལེབ་དང༌། ཁོང་གིས་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་གནང་བའི་རྒྱ་གར་བ་བཅས་ཁོང་ཚོ་མི་ངོ་གསུམ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ། སྐུ་ཞབས་ཧན་སེས་གུས་རང་དེང་སང་སུད་སི་ལན་ཌ་དང༌། ཨ་རིར་ཚུགས་བཞིན་པའི་མོའོ་རལ་རིའི་ཨར་མ་མན་ཊ་ (M.R.A) ཚོགས་འདུ་དེར་ཞུགས་ནས་འདི་གར་བཅར་བ་ཡིན། ཚོགས་འདུ་ཁག་གཉིས་ལ་ཚོགས་མི་ཆིག་སྟོང་ཙམ་ཞིག་འདུག ཤེས་ཡོན་ཅན་ཤ་སྟག་རེད། ཤར་གླིང་ལྷོ་ཤར་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་དང༌། བློན་ཆེན་ཤ་སྟག་ཕེབས་འདུག ཚོགས་འདུ་དེའི་དབུ་བཞུགས་ཌོག་ཀྲར་འབུ་རུག་རེད།

ཁོང་གིས་ཚོགས་འདུར་གསུང་བཤད་གནང་བའི་ནང་བོད་ནང་རྒྱ་མིས་བོད་མིའི་ཤ་ཁྲག་ལ་བརྔམས་པ་ལྟ་བུའི་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་པའི་སྐོར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཛད་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་མི་མང་གཉིད་སད་པ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ལས། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཡོང་ཤེས་སྟངས་མེད་སྟབས། གཞན་ལ་བསྟུན་མཁས་སྤངས་ནས་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་དུ་ཕྱོགས་དགོས་པའི་སྐོར་ཡང་ཞུས་གནང་ཐོག རང་ངོས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད། དམར་པོས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དེ་ནི། བོད་ཙམ་མིན་པར་འཛམ་གླིང་ས་སྟེང་འདི་རང་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་སོགས་གནས་ལུགས་ཞུས་རྗེས། གོང་ཞུས་ཚོགས་འདུ་ཁག་གཉིས་ཀ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངོ་མ་ཚོགས་འདུ་སོ་སོར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྩིས་ཏེ། གུས་རང་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུར་ཆེད་གཉེར་བྱུང་བ་ལྟར་བཅར་བ་ཡིན། གདན་ཞུའི་ཞུ་ཡིག་འདི་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཚོགས་འདུ་ཁག་གཉིས་ནས་ཕུལ་བའི་གདན་ཞུའི་ཞུ་ཡིག་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟ་ཁྱེད་རྣམ་པ་མཇལ་བ་དང༌། གནས་ལུགས་གསལ་པོ་གསུངས་པས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། བོད་ཀྱི་དོན་གནད་འདི་བཞིན། ང་ཚོ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཞན་ཁེར་རྐྱང་ཞིག་གི་རྐྱེན་ངན་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ཡུལ་ལུང་ཚང་མའི་མི་མང་གི་རང་དབང་དང༌། ཁེ་ཕན་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།

དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་རྐྱེན་ངན་ཆུ་ཚོད་རེ་ཟུང་ཡང་རང་བཞིན་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ཐོག འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དོན་ཡོང་ཐབས་སུ་ཁྱེད་ཚོས་ང་ཚོ་བོད་མི་དང་ཁྱད་མེད་འཁུར་སེམས་ཆེན་པོས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་རྒྱབ་སྐྱོར་སྐུལ་སློང་གནང་བར་ངོས་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། སླད་ཀྱང་འདི་ལྟར་མུ་མཐུད་ཡོང་བ་ཞེས་གསུངས་རྗེས། ངོས་རང་ཚོགས་འདུ་ཁག་གཉིས་ཀར་མགྲོན་འབོད་གནང་བ་འདི་ནི། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་དང་འཐོབ་རྒྱུའི་དོན་བཟང་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་ལམ་སང་འདི་དང་འདི་བྱེད་ཐག་གཅོད་དཀའ་བས་རྗེས་སུ་ལན་གསལ་ཞུས་འཐུས་”ཞེས་དང༌། “ཚོགས་འདུ་ཁག་ག་དུས་གྲོལ་གྱི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

ཧན་སེས། “རྗེས་ཟླ་ ༡༠ པའི་ཚེས་ཤར་ལ་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་རྒྱུ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ཡིན་ན། ལམ་སང་བཀའ་གསལ་གནང་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པའི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་རྣམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་བཞུགས་གནང་བའི་རིང་ངོ་བཞུགས་གནང་དགོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་དང༌། “གུས་ནས་དམིགས་བསལ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་ད་རེས་ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ནང་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་པ་ཤུགས་ཆེ་བར་བརྟེན། དམར་པོའི་ལྟ་བ་འགོག་ཐབས་ཁག་པོ་ཡོད་པ་རེད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་མཁན་དམར་པོའི་ལྟ་བ་དང༌། སྤྱོད་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་སེམས་གཙོ་རིང་ལུགས་པའི་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང་ན། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་ཕན་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཁོང་ལ་གསུང་འཕྲོས་གནང་ཉེའི་མཚམས་སུ། ཚོགས་འདུ་དེར་ཕེབས་མྱོང་བ་རྒྱ་གར་བ་དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཁོང་རང་གི་མཐོང་ཚུལ་དང་རེ་སྐུལ་ཞུས་གསལ།

རྒྱ་གར་བ་དེས། “གུས་རང་གོང་ཞུས་ཚོགས་འདུ་དེར་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་འགྲོ་མྱོང༌། ཚོགས་འདུ་དེའི་གནས་ཚུལ་ནི་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བློ་མོས་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་འདུག་”ཅེས་དང༌། “དེང་སང་འཛམ་གླིང་འདི་ནང་ཕར་ཚུར་འགྲན་སེམས་ཕྲག་དོག་གི་འཁྲུག་ཟིང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་འདི་ཞི་ཐབས་སུ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་བཟང་པོ་འདྲ་གནང་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་མཚན་སྙན་ཆེ་བས་ཚང་མར་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་གནང་བ་ཇི་བཞིན་ནུས་པ་ཐོན་པའི་མཐུ་སྟོབས་ངོས་ལ་མེད། ཡིན་ནའང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལ་སྦྱངས་པ་དང༌། ཉམས་ལེན་གྱི་མྱོང་རྟོགས་གང་འཚམས་ཤིག་ཡོད་པ་འདིས་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལ་ཕན་ཐབས་གང་ཐུབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་མུ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

རྒྱ་གར་བ་དེས། “བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་བརྒྱུད་གླེང་སློང་གནང་མཁན་ནི། རྒྱ་གར་གཞུང་ལས་འོས་པ་ཞིག་མེད་ངེས་དེ་ལྟར་ཡང༌། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བདེན་དོན་ཕྱག་ལེན་མ་གནང་བ་དེ་ལ་ང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། ཡིན་ནའང་རྒྱ་གར་མི་དམངས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་བརྩི་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་དོན་ཐོག་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞུ་གི་ཡོད་པ་འདི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དགོངས་པ་དྭངས་ཡོང་གི་ཡོད་ཤག་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྩ་བའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ནོར་འཁྲུལ་སྲིད་བྱུས་མཁྲེགས་འཛིན་གནང་བར་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད། དུས་མཚུངས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཡང་རྟག་ཏུ་བསམ་བཞིན་ཡོད་”སོགས་གསུངས་པ་བཅས།

༢༨༽ ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ལས་རོགས་ཀྱིས་བསྐྱར་མཇལ་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༥ ཐོག ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ལས་རོགས་སྐུ་ཞབས་སིའི་ འབོ་རོན་སླར་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས།

འབོ་རོན་ནས། ཁ་སང་བཀའ་མངགས་གནང་བ་ལྟར་ང་ཚོའི་གཞུང་ ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པའི་བཀའ་གསལ་ཐོན་བྱུང༌། གཞུང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལའང་བོད་དོན་ཐད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནང་གྲོས་བསྡུར་ངེས་པར་གནང་དགོས་ཀྱི་འདུག དེའི་ཆེད་དུ་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ནང་བསྡུར་བཀའ་མོལ་གནང་བཞིན་པ་རེད། སྙན་ཞུའི་ནང་གཙོ་བོ་བོད་མི་མང་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དགོས་པའི་སྐོར་ཞུས་ན། དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཐོབ་རྒྱུ་ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་རྗེས། བར་དེར་སྐུ་ཚབ་གཞན་དག་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དེ་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་འདྲ་ཞུ་གི་ཡོད་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བ་ཡོད་མེད་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྐུ་ཚབ་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བ་ཚང་མས་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་བྱུང་མཚམས་ཁོང་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་འདྲ་ཞིག་གསུངས་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་གླེང་སློང་གནང་མཁན་ཁག་ཙམ་འདག ཕྷེ་ལི་པིན་གྱི་གཞུང་ཚབ་དང་བསྐྱར་དུ་བཀའ་མོལ་བྱུང་དེ་སྐབས། ཁོང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་གླེང་སློང་གནང་རྒྱུའི་རེ་འདུན་ཞུས་པ་དེ་དོན་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བ་ཡོད་མེད་ནི། སང་གནངས་ཤིག་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་དགོས་དེ་བར་ཤེས་ཐབས་མི་འདུག

ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་བཀའ་གསལ་དང༌། སློབ་སྟོན་གནང་བར་དགའ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་སྐོར་ཞུ་རྩིས་ཡོད། ཡིན་ནའང་སྔོན་ལ་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བའི་སྐོར་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་དེའི་མཇུག་གནོན་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ཆགས་འདུག བཙན་འཛུལ་བྱུང་བའི་སྐོར་དེ་སྔོན་ལ་མ་ཞུས་ན། རྩ་བའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གནོན་སྐྱོན་བྱེད་ཀྱི་འདུག རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ངེས་པར་དུ་ཞུ་དགོས་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་གྱི་གཞུང་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་བརྒྱུད་གླེང་སློང་ཡོང་ཐབས་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུ་བྱུང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཐད་ཀར་མ་བྱུང༌། དབྱིན་ཡུལ་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་ཁོངས་ཡོད་མི་སྣ་བརྒྱུད་དེ་འབྲེལ་བ་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ད་ཕན་གནས་ཚུལ་ངེས་གསལ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་ཟིན་པའི་ཁོངས་ནས་གསལ་ཆ་ཐོན་པ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

འབོ་རོན་ནས། “ད་ལྟ་གསལ་པོ་ཞུ་རྒྱུ་མེད། རྒྱབ་སྐྱོར་ནི་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་འགའ་ཤས་གླེང་སློང་གནང་དགོས་པའི་རེ་འདུན་ཡང་བཏོན་ཡོད་པ་དང༌། རེ་བ་ཡོད་པའང་རེ་གཉིས་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཨ་རིར་ཕེབས་དང་མ་ཕེབས་སྐོར་ལ། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ངེས་པར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། གང་ཅི་ནས་ཕན་ཁྱད་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པ་ཡོང་ངེས་དང༌། ཡང་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད་རྒྱུར་དཀའ་རྙོག་ཇི་ཡོང་མི་ཤེས་པའི་དགོངས་ཚུལ་ཞིག་འདུག་”སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་རེས་ཕལ་ཆེར་ངོས་རང་གི་ངོ་ཚབ་ཅིག་གཏོང་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་འདྲ་ཞིག་བྱས་སོང༌། ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་བ་དང༌། དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་གསུངས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”སོགས་གསུངས་མཇུག “བོད་མི་ལོ་གཞོན་མང་ཙམ་ཞིག་སློབ་སྦྱོང་ལ་འགྲོ་ཕྱོགས་སྐོར་སྔོན་དུ་ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སིའི་ངོ་ཚབ་ཕེལ་ཅཱ་ལ་མངགས་ཡོད་པ་དེ་དོན་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་གནང་ཐུབ་ན་དགའ་པོ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས།

འབོ་རོན་ནས། “འདི་སྐོར་ཕེལ་ཅཱ་དང་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་ཆོག་པ་དང༌། བོད་པ་ཚོའི་སྐད་ཡིག་དང༌། འཚོ་བ་སྤྱོད་སྟངས་གང་ཅི་ནས་གཞན་དང་འདྲ་མིན་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན། སྔོན་ལ་འཆར་གཞི་ངེས་གཏན་ཞིག་བཟོ་དགོས་ཀྱི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་པ་བཅས།

༢༩༽ ཏྲར་ཀིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༡ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག་ཏྲར་ཀིའི་གཞུང་ཚབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ག་རེ་དགོངས་ཀྱི་འདུག་གམ་”ཞེས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་ཡིག་ཐོག་ཐོན་པ་རྣམས་བཀླགས་པ་ཡིན། དགོངས་བཞེས་ལྟར་འགྲུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དོན་སྐོར་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་མཛད་པར་དོན་འབྲས་མ་བྱུང་བའི་སྐོར་གསུངས་ཐོག ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་དེ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་ཞིག་རྒྱལ་ཚོགས་དྲུང་ཆེར་ཕུལ་ཚར་བ་ཡིན། ད་ཆ་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་ཡོང་བ་དང༌། གཞན་དག་ནས་གླེང་སློང་བྱུང་ན་དེ་མཚམས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ། བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་ནང་མའི་བཀའ་སློབ་བྱུང་ནའང་དགའ་བའི་རང་བཞིན་རེད་”ཅེས་གསུངས།

གཞུང་ཚབ་ནས། “དེ་རིང་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། དོན་གནད་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་དངོས་བདེན་རེད། བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་མུ་མཐུད་དོ་སྣང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་གཏན་འཁེལ་ཡོད་དམ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་གནང་ཡང༌། ངོ་རྒོལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་མེད་པར། བར་གནས་སུ་བཞུགས་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་པ་བཅས།

༣༠༽ ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་བསྐྱར་མཇལ་གནང་བ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༣ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༧ པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་གྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་ཏེ་གསུང་འཕྲོས་གནང་བའི་སྙིང་དོན།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ངོས་རང་མ་སུ་རིར་ཕྱིར་ལོག་མ་བྱས་གོང་སྲིད་བློན་མཆོག་ཉིད་ཁྱུག་ཙམ་མཇལ་འདོད་བྱུང༌། བར་ཙམ་མཁྱེན་གསལ། ལྡི་ལིར་ཉིན་ཤས་སྡོད་རིང་དེར་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ལས་ཀ་གང་འཚམས་བྱས་པ་ཡིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེར་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ་བ་ཡིན། ངོས་ནས་འདི་འདྲ་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་དེ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཆེད་མངགས་མཛད་དཀའ་བཟོས་པ་ཞིག་མིན་པར་དགོངས་བཞེས་གནང་རོགས། ད་ལྟ་ངོས་ནས་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་སྟེ་རེ་འདུན་ཞུ་དགོས་དོན་དག་བཞི་ཡོད། དང་པོ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་བྱུང་སྐབས། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་མཛད་དཀའ་ཡོང་གནས་ཀྱང༌། ངོ་རྒོལ་ཕྱོགས་སུ་མེད་པར། བར་གནས་སུ་བཞུགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། གཉིས་པ། གཅིག་བྱས་ན་ངོས་རང་ངོ་མ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པར་འགྲོ་དགོས་བྱེད་རྒྱུར། གལ་སྲིད་འགྲོ་དགོས་བྱས་ཚེ་གང་ཅིའི་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ། གསུམ་པ། ད་རེས་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ངོས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་དོན་གཅོད་མི་གཉིས་གཏོང་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པ་དེ་ཐོག ཞྭ་སྒབ་པའང་གཏོང་རྒྱུར་ངེས་སོང་བས་ཁོང་ཚོར་ཕྱི་ཐོན་ལག་ཁྱེར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ། བཞི་པ། ཁ་སང་སྐུ་ཞབས་ཀེའི་ ཨར་ མེས་ཐ་བརྒྱུད་གནས་ལུགས་ཞུས་པ་ལྟར། ངོས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁོང་ཚོར་གང་ཅིའི་སློབ་སྟོན་རྒྱུས་རོགས་བྱེད་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་དེ་ཐད། ཌིའི་ ཀེའི་ སན་མ་འཁྲིད་ཐབས་མེད་བྱེད་ཀྱི་འདུག་གཤིས། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་གནོད་སྐྱོན་མི་བཟོ་བའི་འགན་ལེན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

སྲིད་བློན་ནས། “སན་ནི། ཕྲན་གྱི་འདོད་པར་གཏན་ནས་མེད། ད་རེས་ཙམ་མིན་པར། སྔར་ནས་དེ་རང་ཡིན། ལོ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་སྐབས། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་སན་ནས་བསམ་བྱུས་ཐ་དད་ཅིག་འཁྱེར་བ་རེད་”ཅེས་དང༌། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་སྙན་ཞུ་གནང་བའི་ཐད། སྔོན་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་དོན་ཕན་ཆེ་བ་ཞིག་མི་ཡོང་བའི་ཁར། རྩ་བའི་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་ཉེན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་དེ་གྲང་དམག་ནང་ཚུད་ཉེན་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་ཡང་སྙིང་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་འབུལ་གནང་གྲུབ་པར་བརྟེན། འདི་ཐོག་ང་ཚོས་དམིགས་བསལ་ཀ་ཀོར་ཞུ་རྩིས་མེད། ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་སྐོར་ཁོ་བོས་ཚོགས་འདུའི་ནང་གསལ་པོར་བཤད་ཟིན་པ་དེ་ལྟར། བོད་དོན་འདི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ནས་འགན་བཞེས་གནང་དགོས་པ་དེ་རང་རེད། རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་མཐུན་ལམ་ནི། ཧ་ཅང་སྡུག་པོ་ཞིག་གི་མཚམས་སུ་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། ཕར་ཚུར་ཚིག་རྩུབ་ངན་པ་ཤོད་རེས་ཀྱང་བྱུང་བ་རེད། འདི་འདྲ་ཡོང་རྐྱེན་ནི་བོད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་ལ་མགོ་སྒུར་མི་ཞུ་ཐག་ཆོད་ཡིན། འོན་ཀྱང་ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་འདི་ལས་སྡུག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་བྱ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྲི་ཡོད་པ་དེ་དགོངས་པར་འཇོག་གནང་ཞུ་རྒྱུ། ལྷག་པར་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ཕྱི་རྒྱར་ངོ་རྒོལ་དང༌། ནང་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་བའི་སྲིད་བྱུས་རིགས་རྩ་བ་ནས་མེད་གཤིས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སར་འདི་འདྲ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་རྩ་ནས་མ་ཐོན་པ་ཞིག་གནང་དགོས་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་དང༌། བོད་མི་མང་ཚང་མར་ཤ་ཚ་མེད་པ་མིན་ལ། བོད་དོན་ཐོག་སེམས་ཁུར་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

འོན་ཀྱང་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་གཉིས་ཀར་ཕན་ཐབས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་བསམ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གླེང་སློང་བྱུང་ན། ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་བྱུང་ཡང༌། ངོ་རྒོལ་མེད་པར་བར་གནས་སུ་སྡོད་ཐབས་གསུངས་པ་འདི་ཐད། རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་ནང་ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་མེད་པས་ཇི་བྱེད་ཞུ་དགོས་མེད་པ་དང༌། ཚོགས་ཆེན་ནང་གླེང་སློང་བྱུང་སྐབས་གནས་ལུགས་ཤིག་བརྗོད་དགོས་པའམ། ཡང་ན་བར་གནས་སུ་སྡོད་དགོས་པ། དེ་མིན་ཚོགས་འདུར་ངོ་སྐྱོད་མི་བྱེད་པ་བཅས་ཇི་འགབ་སྐབས་དེ་གའི་གྲོས་གཞིའི་ཚིག་དོན་ལ་གཞིགས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཁྲིམས་ལུགས་དྲང་འཛིན་གྱི་རྩོད་གླེང་མ་བྱས་པར། སྲིད་དོན་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཞིག་གླེང་འཕྲོས་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། གཙོ་བོ་སྲིད་དོན་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ནུས་ཤུགས་ཆེ་ཆུང་ལ་རག་ལས་པ་འདྲ་ཞིག་རེད་”ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་མི་གསུམ་གཏོང་གནང་དགོས་པར་ལག་འཁྱེར་འབུལ་རྒྱུ་དེ་དོན་རང་ཞུས་འཐུས་”ཞེས་གསུངས་མཇུག “ཌིའི་ ཀེའེ་སན་མི་གཏོང་བའི་སྐོར་གསལ་ཙམ་ཞུས་ན་ལེགས། སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ནས་སན་མཉམ་འཁྲིད་གནང་བ་ཡིན་ཚེ། ཚང་མའི་མཐོང་སྣང་ལ་ཁོང་རང་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། བོད་པ་མིན་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ལར་ནས་བོད་དོན་ཐད། སོ་སོ་བོད་མི་རང་ནས་སྐུ་ཚབ་ཁག་སོགས་ལ་ཐད་ཀར་གསུང་མོལ་ཐབས་འབྲེལ་གནང་ན། ཚང་མའི་མཐོང་སྣང་ལ་ལེགས་པ་དང༌། དོན་ལའང་འགུལ་ཤུགས་ནུས་ཐོན་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ། སན་གྱི་བསམ་ཕུགས་དེར་ང་ཚོ་དང་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་པའམ། ང་ཚོར་བྱེད་དཀའ་བཟོ་རྒྱུ་ཞིག་མ་གཏོགས་མེད་སྟབས། བོད་དོན་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་བའི་ལས་དོན་དེར་ཚོས་གཞི་གཞན་ཞིག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་འདྲེས་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་ཁག་དང་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ང་ཚོ་རང་གི་མི་མ་གཏོགས་དོན་རྩིས་མེད། ནང་དོན་རྒྱུས་རོགས་བྱེད་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད།

སྲིད་བློན་ནས། “ཡིག་ཆ་བཟོ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་སན་ནས་རྒྱུས་མངའ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་གི་ཡོད་འདུག་པས། འདི་འདྲའི་རིགས་ཕར་ཚུར་ཡིག་འབྲེལ་གནང་ནས་མི་འགྲིགས་པ་ཨེ་ཡོད། ཡིག་འབྲེལ་གནང་ན་ལེགས་”ཞེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན་གསུངས་པ་དེ་འཕྲལ་འགྱངས་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ངེས་གཏན་འཁེལ་བ་མེད། རྗེས་སུ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་ན་བསམས་ནས་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་གནང་མཛད། དེ་མཇུག་ྋགོང་སྲིད་རྣམ་གཉིས་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་གནང་བ་བཅས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་གྲུབ་ནས་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་ཆེན་མོར་ཕྱིར་ཕེབས་མཚམས། ཐུགས་དགྱེས་སྤྲོའི་ངང་ནས་སྐུ་བཅར་རྣམ་པར་གསུངས་གསལ།

“སྲིད་བློན་མཇལ་བས་བློ་བདེ་པོ་བྱུང༌། ཁོང་གིས་ཉིན་ཤས་སྔོན་དུ་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་ནས་ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་སྐོར་ངོས་རང་ལ་གསལ་པོར་གསུངས་ཀྱང༌། ང་ཚོས་ཁོང་གི་བཀའ་སློབ་ལ་མ་ཉན་པར། ཡ་ཡུག་བསྒྲིལ་ཏེ་ཞུ་རྐྱང་བྱས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་དེ་རིང་སྲིད་བློན་གྱིས་མ་འགྲིགས་པའི་གནས་ལུགས་ག་རེ་གསུང་ཡོང་བསམ་པའི་སེམས་ཁྲལ་ཆེ་ཙམ་བྱུང༌།

ཡིན་ནའང༌། ཁོང་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་དུས། ངོས་ཀྱིས་ཇི་ཞུས་ཆ་ཚང་ལྷོད་པར་གསན་ཐོག འཛུམ་བག་དང་བཅས་ཏེ་‘ད་ཆ་ཁྱེད་ཚོའི་དོན་དག་ཁྱེད་ཚོས་ཐག་བཅད་གྲུབ་པ་རེད། ངའི་ངོས་ནས་དམིགས་བསལ་བསམ་འཆར་ཞུ་རྒྱུ་མེད་’ཅེས་གསུངས་པ་ལས། རྣམ་འགྱུར་འདྲ་མིན་ཙམ་ཡང་སྟོན་གནང་མ་བྱུང༌།

དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ལའང་སྲིད་བློན་ཁོང་གིས་‘བོད་དོན་ཐད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་ནས་ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་སྐོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་ཆ་ཁོང་ཚོས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུས་ཚར་འདུག དེ་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དགག་ཆ་གང་ཡང་མེད། ཁོང་ཚོ་རང་གི་དོན་དག་རེད་’ཅེས་གསུངས་འདུག བར་ལམ་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཐུག་འཕྲད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་ནི་དངོས་གནས་རང་དབང་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རང་རེད་”ཅེས་གསུང་སྒྲོས་གནང་འདུག

༣༡༽ མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག མ་ལ་ཤེ་ཡའི་ (Malaysia) གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་དོན།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་འདུག་པར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས་མཇུག “བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་འབུལ་གནང་བ་དང༌། སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱང་མངགས་གཏོང་མཛད་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་སྐོར་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་གནས་ལུགས་གསུང་འཕྲོས་གནང་ཐོག ཁྱེད་ཚོའི་གཞུང་ནས་ང་ཚོར་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་གནང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ལ། གང་ཅིའི་སློབ་སྟོན་གནང་བའི་རེ་བའང་ཡོད་ཅེས་འཕྲལ་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་རོགས་གནང་”ཞེས་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས།

མ་ལའི་གཞུང་ཚབ་ནས། “ད་ལྟ་དཀའ་གནང་བ་རྣམས་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་ལམ་སང་སྙན་སེང་ཞུ་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གླེང་སློང་གནང་དགོས་བཀའ་མོལ་བྱུང་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བཀའ་མོལ་བྱུང༌། མ་ལ་ཤེ་ཡ་ལྟ་བུའི་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁོངས་ནས་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་མཁན་གང་མང་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

མ་ལའི་གཞུང་ཚབ་ནས། “ང་ཚོའི་གཞུང་གི་བཀའ་གསལ་ཐོན་ འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས།

ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཕེབས་འཁོར་གཏོང་མིའི་མཚོན་ལས་བྱེད་དད་ཅན་མཇལ་རིགས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་སྟེ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག་རྒྱ་གར་ར་ཇ་ས་པའི་ཚོགས་འཐུས་པཎྜི་ཏ་ཀུན་ཛུ་རུ་མཇལ་བཅར། དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ ཐོག་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སྙན་འབུལ་ཞུ་བར་ཐོན་མི་ཡབ་གཞིས་སྲས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལགས་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་གཉིས་ལ་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་མངགས་གནང༌། ཕྱག་འཁྱེར། བཀའ་ཡིག་ཁག་བཅས་སྩལ། ཆུ་ཚོད་ ༥ བར་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་ཕྱིར་འཁོར་མ་བྱུང་བར་ལྡི་ལིར་དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དོན་གཅོད་མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་པ་དང༌། རིམ་བཞི་ཚ་རོང་སྲས་གཉིས་ལ་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་མངགས་སྩལ། ཆུ་ཚོད་ ༦ ཐོག་བོད་མི་སློབ་སྦྱོང་དང༌། བཟོ་ལས་སུ་ཐོན་མི་དབྱེ་འབྱེད་འགོ་འདོམས་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་དང༌། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད། རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་དབང་འདུད་བཅས་ལ་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་གནང༌། དེ་རྗེས་རིམ་བཞི་ཕྲེང་རིང་སྲས་ལ་ཁྲིམས་དཔོན་སྤུ་ཤཱུམ་ཏམ་སར་ཡིག་སྒྱུར་ལས་དོན་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དགོང་དྲོའི་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་སྟེ་ཆུ་ཚོད་དགུ་པའི་ཐོག་ཕེབས་འཁོར་ནང་ལྡི་ལི་རྙིང་པའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཇོན་སེ་ཀེ་ཀྲེ་འཇིའི་ཨེལ་མཐེ་དང༌། སྒྲིབ་དྲིར་སི་ཀེ་ཀྲེ་རེ་དྲའོ་ཡ་སེ་མེ་ཐ། དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དོ་དམ་ཨ་ཅརྱ་ཀིར་པ་ལ་ནི་དང༌། ཀོང་རི་སིའི་ལས་དྲུང་ཆེ་བ་མི་སི་ཀར་པ་ལ་ནི། གཞན་ཡང་ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད། དད་ཅན་མི་མང་གིས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས་པར་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་དང༌། ཕྱག་གཏོང་མཛད་དེ་མེ་འཁོར་ནང་ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་མེ་འཁོར་ཐོན། སྤྱི་ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨ ཐོག་ལྡེ་ར་ལྡོང་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འཕྲལ་གཞུང་གི་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་སྔ་དྲོའི་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་མཛད།

དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ནང་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་མ་སུ་རིའི་བཞུགས་གནས་འབིར་ལ་ཧའོ་སེའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་དང༌། ཞབས་པད་རྣམ་པ། མཁན་ཚབ། གཞུང་ཞབས་ངོ་ཡོད་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་ལེགས་པར་བཀོད་དེ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཐོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་དང༌། བོད་སྤྱིའི་བདེ་དོན་དགོངས་བཞེད་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བཞིན་པར་བཞུགས་གདན་འཇགས་པ་བཅས།

གང་གི་སྐྱོང་ཡུལ་བྷོ་ཊའི་ཞིང་ཁམས་དེར།།

བསྟན་དང་དེ་འཛིན་མངའ་འབངས་བདེ་སྐྱིད་བཅས།།

མི་བསྲུན་གདུག་པའི་དཔུང་གིས་བརྩེ་མེད་དུ།།

ངན་དགུའི་མཚོན་གྱིས་འཇོམས་པ་ཇི་ལྟར་བཟོད།།

འཕགས་ཡུལ་སྲིད་ཀྱི་བྱེད་པོ་ནེ་ཧ་རུ།།

ཚངས་པའི་བློ་དང་ལྡན་ལ་མི་གཤུང་མོད།།

དཀར་ནག་རྒྱ་ཡི་མཛའ་འབྲེལ་བརྫུ་བག་གིས།།

བདེན་དོན་སྨྲ་བའི་ལྗགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བསྐྱུངས།།

རང་ཡུལ་དབང་ཐང་ཆབ་སྲིད་བྱུང་བའི་རབས།།

རང་འདྲའི་ཆེ་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་འགྲན།།

ཕྱི་ནང་ལྟ་སྤྱོད་ཐ་དད་རྒྱལ་ཁམས་ནི།།

རྒྱ་ནག་དམར་ལུགས་འཛིན་པས་བཙན་འཛུལ་བྱུང༌།།

མང་མང་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁམས་ཐ་དད་རྣམས།།

མཉམ་འབྲེལ་ལས་ཀྱིས་མཐོ་བའི་མདུན་སར་ཆེར།།

བདེན་དོན་ལྷུག་པོར་མོལ་བའི་བཀའ་མཆིད་ལ།།

བདེན་གཅེས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མས་མཐུན་འགྱུར་བསྒྲགས།།

6 སྙན་ཞུ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁུངས་སུ་ཡོད།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ལྡི་ལི་ནས་སླར་མ་སུ་རིར་ཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་ཀྱི་མཛད་པ་ཁག

༡༽ ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ཉིན། ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེ་ཁུ་ནུ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཆེད་མཇལ་དུ་བཅར་གནང་ལྟར། གཟིམ་ཆུང་དུ་ལྷོད་མཇལ་བསྐྱངས་ཐོག བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉམས་བརླག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་ངན་བྱུང་སྐོར་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་དང༌། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་ཁྱབ་འབྱུང་ཐབས་དགོངས་བཞེད་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་མཛད། དེ་བཞིན་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཉིད་བོད་རང་གི་རིག་གནས་དང༌། བཀའ་བསྟན་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་ཕུལ་ཕྱིན་མཛད་ཡོད་པས་མ་ཚད། འཕགས་ཡུལ་གྱི་སཾསྐྲྀཏའི་གཞུང་ལའང་མཁྱེན་རྩལ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲགས་ལ་བརྟེན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒན་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གིས་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་སོགས་བོད་ཀྱི་ཕྱག་དཔེ་འགའ་ཤས་སཾསྐྲྀཏའི་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་གནང་དགོས་ཞེས་བཀའ་མངགས་གནང་ཞིང༌། བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་གུས་ཤིང་དང་བ་ཆེན་པོས་བཀའ་བཞིན་འབད་ཁུར་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ཚེས་ ༥ ཉིན། ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་མཆོག་བསྐྱར་དུ་མཇལ་ཏེ་བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་འགའ་ཤས་སཾསྐྲྀཏའི་ཡིག་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ། སྔོན་ལ་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་དེ་ཆ་ཚང་གང་མྱུར་ཕབ་བསྒྱུར་གནང་ལེགས་སྐོར་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་གསུང་འཕྲོས་བསྐྱངས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ ཉིན། བོད་དོན་སྐོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་གྲུབ་སྟེ། རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་གྲོས་བསྡུར་གནང་དགོས་ཀྱི་གྲོས་གཞིར་འཇུག་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པའི་སྐོར་ནེའུ་ཡོག་ (New York) ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་རྣམ་པས་སྙན་ཞུ་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང་བར་བརྟེན། དེ་ཉིན་ལམ་སང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་གནང་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་འགོད་རྒྱུར་འགྲེམས་གཏོང་མཛད།

༢༽ ཨ་རི་དང་ཨི་ཏྲ་ལིའི་གསར་འགོད་པ་ཁག་ཅིག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོར། ཨ་རིའི་གསར་འགོད་པ་དང༌། ཨི་ཏྲ་ལིའི་ (Italy) གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་པི་ཛི་ནེ་ལི་རི་ནོ་ (Pizzinelli Rino) ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པར་ཡག་པོ་བྱུང་བ་དང༌། བོད་རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་ཞི་བདེར་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ། བོད་དོན་རྩོད་གཞི་དེ་ཞི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲིགས་པའི་ཐུགས་རེ་ཡོད་སྐོར་སོགས་གསུང་བཤད་ཅིག་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་དམ་མེད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ད་རེས་མ་ལ་ཤེ་ཡ་ (Malaysia) དང༌། ཨར་ལནཌ་ (Ireland) རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་རོགས་རམ་གནང་བ་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བདག་མེད་ལིང་སྐྱུར་མ་གནང་བར་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་གནང་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བཅས་ལ་བརྟེན། བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་གནང་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བའི་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་ཁ་ཉིན་ (༥༩།༡༠།༡༣) འགྲེམས་གཏོང་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན།

དེ་རིང་འདིར་གལ་ཆེ་བསྐྱར་ནན་གྱིས་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ངོ་ཞུགས་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་རྣམ་པས་ངོས་ཀྱི་མི་མང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་ཉེན་གྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སམ། བོད་མི་མང་གི་དཀའ་སྡུག་སེལ་ཐབས་སུ་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ཕྱག་བཞེས་བསྟར་དགོས་དང༌། ཐབས་ཤེས་ཇི་དགེའི་དགོངས་འཆར་གནང་དགོས་ཞེས་ངོས་ནས་འབོད་སྐུལ་མ་ཞུས་ན། ངོས་རང་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱད་ཆོས་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཟད། རང་ཉིད་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཐུབ་པའི་དོན་གོ་མ་ཆོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མི་མང་རྣམས་ནས་ཀྱང༌། ད་ལྟ་བོད་ནང་བོད་མི་མང་གིས་དངོས་སུ་མྱོང་བཞིན་པའི་འཇིགས་དངངས་ཅན་གྱི་མནར་གཅོད་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ཡོད་ཀྱི་ཚོར་བ་མཉམ་མྱོང་ཐོག་ནས། བོད་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་དེ་ལས་མྱུར་དུ་གྲོལ་ཏེ། རང་དབང་ལ་བསྐྱར་དུ་གནས་ཐུབ་པའི་བདེན་རྒྱབ་རོགས་རམ་མ་གནང་བ་ཡིན་ན། རང་དབང་གི་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བདེ་བར་གནས་པའི་མི་མང་ཚོའི་སེམས་རྒྱུད་ལའང་སྙིང་རྗེ་དང༌། དྲང་བདེན་གྱི་བསམ་བློ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས་པར་མཛད།

༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ། ཐའེ་ལན་ཌ་རྒྱལ་སྲས་མ་ཧ་ བེ་ཇི་ར་ལོང་ཀོན (Maha Vajiralongkorn) ནས་སྔོན་ཚུད་སྙན་སེང་བཀའ་འཁྲོལ་བཞིན། རྒྱལ་སྲས་ཁོང་ཉིད་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་གནང་ཐོག ཆོས་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་གསར་འགྱུར་གློག་བརྙན་དང༌། བརྙན་འཕྲིན་སྐུ་དཔར་ཞུས་འཐུས་བསྐྱར་དུ་སྙན་སེང་ཞུས་གནང་དང༌། ཚེས་ ༡ྋ ཉིན་ཐའེ་ལན་རྒྱལ་སྲས་ཀྱིས་ཞུས་ངོར། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་གི་ཚོམས་ཆེན་དུ་ྋཞབས་འཁོད་ཐོག རྒྱལ་སྲས་ཁོང་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་གནང་བཞིན་བཞུགས་པའི་གློག་བརྙན་དང༌། བརྙན་འཕྲིན་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་ཞུས་ཟིན་རྗེས། ཡུད་ཙམ་རིང་སྤྱིར་བཏང་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་གནང་བཞིན་བཞུགས།

༣༽ ཁེ་ན་ཌའི་རླུང་འཕྲིན་ལས་བྱེད་ནས་དོན་ཚན་གསུམ་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༩ ཉིན། ཁེ་ན་ཌའི་ (Canada) རླུང་འཕྲིན་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་བྱེད་མེག་ལི་ཡ་ མེག་ཀལ་ཅན་མི་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག དོན་ཚན་གསུམ་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ་བ།

དང་པོ། “ཉེ་བའི་ཆར་ཕྱག་ལས་འཆར་གཞི་ག་རེ་ཡོད་དམ། ད་དུང་རྒྱ་གར་ནང་བཞུགས་གདན་འཇགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར། “བར་དེར་རྒྱ་གར་ནང་ཟླ་ཤས་བསྡད་པའི་དངོས་མྱོང་དང༌། དེང་སང་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་འགྲོ་བ་མིའི་གཤིས་སྤྱོད་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པའི་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་ཤིག་ཡོད་པ་འདི་སྐབས། རང་དབང་ལ་དགའ་བའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་འཕགས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོའི་དབར་ལ་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སྔོན་ནས་ཆོས་དང༌།རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ། ང་ཚོ་དང་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་ལྷག་བསམ་ལྡན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་མཐུན་འགྱུར་གནང་རྒྱུ་གང་ཡོད་གནང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན། ངོས་རང་བོད་ལུང་པ་དང་ཉེ་ས་ཞིག་ཏུ་བསྡད་དེ་བོད་དོན་འགྲུབ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་དེ་ཧ་ཅང་བརྟན་དུ་སོང༌། ད་ཆ་ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་སྡོད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

གཉིས་པ། “དེང་སང་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོང་གི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། “ས་མཚམས་ཁག་ལ་དམ་བསྒྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟབས། གནས་ཚུལ་ཚང་མ་གསལ་རྟོགས་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་ཙམ་འདུག ཡིན་ནའང་བོད་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ལ་ཉམས་པ་མེད་པར། ད་དུང་ཡང་རྒྱ་གར་དང༌། ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་གཞན་གྱི་ས་ཐོག་ཏུ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མུ་མཐུད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ནས་གནས་ཚུལ་གང་འཚམས་གོ་ཐོས་ཡོང་གི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

གསུམ་པ། “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་གནང་བ་དེ་ལ་ཐུགས་རེ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར། “རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཞུགས་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་ཚང་མས་སྙན་ཞུ་དེའི་དོན་ཚན་རེ་རེར་ཐུགས་སྣང་དང༌། དགོངས་ཞིབ་ཟབ་ནན་ཞིག་གནང་བའི་ཐོག་ནས། ད་ལྟའི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པའི་མི་མང་ཡོངས་ནས་མྱོང་བཞིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མུན་ནག་དེ་གང་མྱུར་ཅི་མྱུར་སེལ་བའི་རེ་བ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་རང་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་པ་བཅས།

གོང་གསལ་དྲི་བ་དོན་ཚན་གསུམ་ལ་དྲིས་ལན་སྩལ་གྲུབ་རྗེས། སྐད་འཁོར་ནང་ཞལ་འདོན་ཞིག་བཅུག་ཆོག་པ་ཞུས་པ་དེ་དོན་བཀའ་འཁྲོལ་གྱིས་བཅུག་ཐོག ཁེ་ན་ཌའི་ཁུལ་བདེན་རྒྱབ་སྐུལ་སློང་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་ཡང་ཞུས།

༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ འདི་ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུར་ངེས་གཤིས། བདེན་དོན་ལམ་ལྷོང་འབྱུང་ཆེད་གསུང་བསྐང་འཕར་མ་མཛད།

༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༢ ཉིན། ཨ་རིའི་སློབ་དགེ་གཙོ་འཛིན་སན་མོལ་འཇོན་དང༌། (Samuel John) ཁེ་ན་ཌའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མི། སོག་པོ་གུ་རུ་དེ་ཝ་ངོ་གཡོག་ལྔ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས།

༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན། མ་སུ་རི་སཱ་བེ་ཧོ་ཊེལ་ (Savoy Hotel) མགྲོན་ཁང་དུ་རྒྱ་གར་བ་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་པུར་ཤོད་ཏམ་ཏྲི་ཀམ་དས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་མི་གྲངས་ ༡༤ དང༌། གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མི་གྲངས་འགའ་ཤས་བཅས་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཁྲིམས་འགལ་བྱ་ངན་ལག་བསྟར་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བཀའ་ཤག་ལ་དོགས་གཅོད་དགོངས་སྐོར་ཞུ་ཆེད་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེའི་སར་གདན་ཞུས་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང༌། སྣེའུ་ཤག བཤད་ཟུར། སྤྱི་མཁན་དགའ་བྲང༌། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་བཅས་ལྷན་ཕེབས་ཀྱིས་དོགས་གཅོད་དྲི་བ་ཁག་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ཞུས་པ་སོ་སོར་དྲང་བདེན་བཀའ་ལན་སྩལ་བས་དེར་འདུས་ཚང་མ་ཡིད་མགུ་འདོད་ཚིམས་བྱུང་འདུག

༤༽ གཞུང་ཞབས་མཇལ་ཐེངས་བཞི་པར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན། གཞུང་ཞབས་མཇལ་ཐེངས་བཞི་པ་རྣམས་རང་གཞུང་ནས་ལས་བགོས་ཇི་སྩལ་ས་གནས་སོ་སོར་ཐོན་ཉེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དམིགས་བསལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

“ད་ལོར་ང་ཚོ་བོད་ལ་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། སྔ་མོ་ང་ཚོ་བོད་ནང་དུས་འགྱུར་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་དེ། ད་ལོ་ལས་སྡུག་པ་བྱུང་མ་མྱོང་བ་འདྲ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་གནས་ཚུལ་འཕོ་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་གང་སར་ཤར་དང་འཆར་མུས་དེ་དང་མཚུངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ངན་པ་དེའང་རྟག་བརྟན་མིན་པས། དེ་ལའང་འགྱུར་བ་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད། དེ་ཡིན་ཙ་ན། ཚང་མས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངལ་དུབ་དཀའ་ཚེགས་ལ་བཟོད་བསྲན་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས། དེ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཟེར་ན། རང་རེ་རྗེ་འབངས་ཚང་མས་རང་རང་སོ་སོའི་སྲོག་མགོ་ཐོན་ཐབས་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་བ་ཞིག་རྩ་ནས་མ་རེད། ང་རང་ཚོ་ནི་ཕྱིན་ཆད་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པར་ཡོང་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་བསྒྲུབ་དགོས་ཀྱི་ལས་དོན་འདི་ཆུང་ཆུང་མ་རེད། འདི་ནི་ལས་དོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙ་ན་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་དང༌། ལས་སླ་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ལས་དོན་འདི་འགྲུབ་ཐུབ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཁག་པོ་རེད། དེ་ལུགས་ཚང་མས་དམིགས་ཡུལ་རིང་པོ་ཞིག་ལ་བཞག་ནས། ཐབས་ཤེས་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་པའི་ཐོག་ནས་ལས་དོན་འདི་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་རྒྱ་གང་ཆེ་ཞིག་མ་བཏང་བར། ལས་སླ་པོ་ཞིག་དང་ཐག་ཉེ་པོ་ཞིག་གི་བསམ་བློ་བཏང་ན་ནོར་འཁྲུལ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། བསམ་ཕུགས་ལས་སླ་པོ་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བཅངས་ནས་བསམ་ཐོག་དོན་འཁེལ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་འགལ་བ་མེད་དེ། བསམ་པ་ཇི་བཞིན་མ་བྱུང་བར་དུས་ཚོད་རིང་པོ་འགོར་སྲིད་པ་དེ་སྐབས་གྲ་མ་འགྲིགས་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད། གོང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་རྣམས་རང་རང་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ཐོག་ཏུ་འགོག་ཐབས་ཀྱི་བསམ་ཕུགས་རིང་པོ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་ཆེ་གུ་ཡངས་ཤིག་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཚེ། གཅིག་བྱས་ན་རང་རེའི་ལས་དོན་ཆེན་པོ་འདི་དུས་ཚོད་ཉེ་པོ་ཞིག་གི་ནང་ལ་འགྲུབ་སྲིད་པའང་ཡོང་གི་རེད། དེ་ལྟར་བྱུང་སྐབས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་དང༌། ཁག་པོ། སྡུག་པོའི་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཚང་མ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་ནང་ལ་བསྐྱུར་བཞག་ཆོག་གི་རེད། དེར་བརྟེན་ཚང་མས་ཕུགས་བསམ་འཁྱེར་སྟངས་རྒྱ་གང་ཆེ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས་ཀྱི་འདུག (ཅེས་གསུངས་ཏེ་ཚང་མར་གཟིགས་བཞིན་ཡུད་ཙམ་དགོངས་པ་བཞེས་རྗེས།)

བོད་དོན་སྐོར་བར་ལམ་ཟླ་ཤས་རིང་གི་ཕྱི་ནང་གནས་ཚུལ་ཆོ་བབས་ལ་གཞིགས་ན། རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཕལ་ཆེ་བས་རང་རེའི་ཕྱོགས་སུ་སེམས་ཁུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེས་ན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་རྫོགས་དམར་པོས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་འདྲ་ཤར་བ་ཡིན་ན་མ་གཏོགས། དེ་མིན་མྱུར་འགྱངས་ཇི་ཡོང་དུས་ཚོད་ངེས་མེད་ལས། རྩ་བའི་དོན་འབྲས་བཟང་པོ་ཞིག་མི་ཡོང་བའི་དོགས་པ་གང་ཡང་མེད། ངེས་པར་དུ་ཡོང་གི་རེད། (ཅེས་གསུངས་མཇུག་ཡུད་ཙམ་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ།)

ཕྱིན་ཆད་རང་རེའི་སྔ་མོའི་གནས་སྟངས་དེ་དག་ཆ་ཚང་ཞིག་ཏུ་གནས་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ངེས་པར་དུ་འགྲོ་དགོས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། རྒྱ་ཆེའི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་འབྱུང་བཞིན་པར་བརྟེན། དེ་དང་བསྟུན་པའི་ལམ་ཕྱོགས་འཛིན་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། བོད་སྤྱིའི་བདེ་དོན་གལ་ཆེ་འདི་ཐོག་གྲལ་རིམ་དང༌། ཕོ་མོ། རིགས་རུས་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར། བོད་རིགས་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་རང་རང་སོ་སོའི་ཤེས་ནུས་གང་ཡོད་བཏོན་ཏེ། བོད་སྤྱི་དོན་ཐོག་འཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་བྱེད་དགོས། དེ་མཚམས་རང་གི་ཤེས་ཚད་ལ་དཔག་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡང་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙ་ན། ཚང་མས་རང་དོན་སྤངས་ཏེ། སྤྱི་དོན་ཐོག་ཁ་ཙམ་མིན་པའི་ཐབས་ཤེས་གོང་སྤེལ་གྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་ཐབས་ལ་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས།

ད་ལྟ་སྐབས་སུ་བབས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི། ནང་དོན་མཐུན་ལམ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་བརྩི་དགོས། དཔེར་ན། དབུས་གཙང་དང༌། ཨ་མདོ། ཁམས་ཟེར་བ་དང༌། ནང་གསེས་ལའང་ལུང་ཚོ་སོ་སོ་དང༌། གདན་ས་དང་གཞིས་དགོན་སོ་སོ། དམག་སྒར་ཁག་ཟེར་བ་སོགས་ཆགས་ཡུལ་མིང་ཐོབ་འདྲ་མིན་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས། ཕྱོགས་སྒྲིལ་འཐེན་འཁྱེར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཆེ་ལ། ཉེན་ཁ་ཆེ་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད།

ད་ལྟ་འདིར་ཡོད་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་མཐུན་ལམ་བདེ་སྡུག་གཅིག་གྱུར་དུ་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། ད་དུང་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་ལྟ་བུ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། བོད་མི་བོད་དུ་ལུས་པ་དང༌། འདི་ག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་འབྱོར་བ་གཉིས་ལས། རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བ་རྣམས་ལ་འཕྲལ་སྒང་དོན་དམ་རང་དབང་ཡོད་པའི་ཐོག་ལ། ཕུགས་སུ་རང་གི་ལུང་པའི་བསྟན་སྲིད་ལ་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པས། ཚང་མས་བསམ་བློ་མ་འཁྲུལ་བ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

ཡང༌། གནས་ཚུལ་གལ་ཆེ་གཞན་ཞིག་ནི། རང་རེ་བོད་སྤྱིའི་བསྟན་སྲིད་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་སྒྲུབ་བྱེད་ལག་ཆ་ལྟ་བུར། བོད་མི་ཕོ་མོ་ཁྱད་མེད་ཚང་མར་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་རང་ཡུལ་དང༌། རང་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་བློ་སྟོབས་ཆེ་བསྐྱེད་ཀྱིས་སྲིད་དོན་དང༌། ཤེས་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཅི་རིགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་རྒྱུན་བསྲིང་བྱེད་དགོས།

ད་ལྟ་མི་དམངས་རྣམས་ལམ་ལས་བྱེད་དགོས་ཀྱིས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང༌། ལོ་ན་ཆུང་རིགས་ལ་ཕུགས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང༌། བར་འབྲིང་རྣམས་ལ་རང་རང་ཤེས་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་འཕྲལ་སེལ་སློབ་སྦྱོང་འཐོབ་ཐབས། རྒན་གྲས་ཀྱི་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་ཐབས་བཅས་ལ་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡིན་པས། དོན་འབྲས་བྱུང་མཚམས་སྐབས་བསྟུན་ཁུངས་སོ་སོར་གནས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ད་ལྟ་འདིར་ཡོད་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་བོད་སྤྱི་དོན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་འཆར་གང་ཡོད་ངེས་པར་དུ་ཤོད་དགོས།” ཞེས་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༥༽ ཨ་རི་ཛ་དྲག་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཞོན་དང༌། རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་བཅས་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༡ ཉིན། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་ཨ་རི་ཛ་དྲག་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ཨ་རི་བ་ཌོག་ཀྲར་རྗད་ཊ་དང༌། ཕེལ་ཅཱ། རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་རྒྱ་གར་བ་ཀ་ལན་སིང་ གུབ་ཏ་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་བསྡུས་གཤམ་གསལ།

རྗད་ཊ་ནས། “བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་རོགས་རམ་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་བསྡུར་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན། གང་ཅིའི་དགོངས་ཚུལ་བཀའ་སློབ་སྩོལ་སྐྱོང་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བར་དེར་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེ་སྐབས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ནས་ཛ་དྲག་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་གནང་བྱུང་བ་དང༌། དུས་མཚུངས་ཁྱེད་ཚོ་ཨ་རིའི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ནས་ཀྱང་ང་ཚོར་ཛ་དྲག་སྐྱོབ་གསོའི་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་གནད་སྨིན་བྱུང་བ་བཅས་དེ་རིང་ངོས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཚོ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་གར་དང༌། ཨ་རིའི་མི་མང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཨ་རིའི་ཕྱོགས་ནས་ང་ཚོའི་སྲིད་དོན་གྱི་ཐོག་ལའང་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་གནང་བ་དེ་ལ་ངོས་རང་དང༌། བོད་མི་ཚང་མ་དགའ་པོ་ཡོད་པས། ད་དུང་གང་ཅིའི་རོགས་རམ་མུ་མཐུད་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་དང༌། བོད་རིགས་ན་གཞོན་རྣམས་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཐབས་བྱས་དང་བྱེད་མུས་དེ་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་དག་དང༌། ཨ་རིའི་ནང་ལའང་ཁག་གཅིག་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་པས། དངོས་དོན་ཐོག་གང་འདྲ་ཡོང་ངམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

རྗད་ཊ་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཨ་རིའི་མི་མང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུངས་པ་དང༌། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་རོགས་རམ་ཐུགས་རེ་གནང་བའི་སྐོར་ཚང་མས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བ་ཞུ་གི་ཡིན། བོད་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་གནང་ཐུབ་རེའི་སྐོར་ཁོ་བོ་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཞིག་ཞུས་ན། ཁོ་བོས་རྒྱ་ནག་ནང་ལོ་བཅུ་ཙམ་རིང་སྨན་པའི་ལས་ཀ་བྱས་ཏེ་སྡོད་མྱོང༌།

༡༩༢༠ ལོ་ཙམ་ནང་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཟིང་འཁྲུག་འགོ་ཚུགས་སོང༌། དེ་སྐབས་རྒྱ་མི་ན་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་ཨ་རིར་སློབ་སྦྱོང་དུ་བཏང་ནས། ཁོང་ཚོ་ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་བཏང་སོང༌། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང༌། ལས་ཀ་བྱེད་ཡུལ་ཐ་དད་སོང་བ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་སོ་སོའི་ལུང་པའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཆུང་ཇི་ཡོང་དང༌། སློབ་སྦྱོང་ཐོན་ནས་ལས་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་གཏོང་དགོས་འདི་ཐོག་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་ངེས་པར་གནང་དགོས། ཁོང་ཚོ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཡུལ་ཡང་ཤར་གླིང་ཡུལ་ཁག་ནང་དང༌། ཨ་རི་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ས་ཁུལ་གང་དུ་ལེགས་པའི་སྐོར་ལའང་བརྟག་ཞིབ་ངེས་པར་གནང་དགོས། ཁོ་བོའི་སེམས་སུ། སྔོན་ལ་བོད་མི་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་གཞི་རིམ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་རང་གི་ལུང་པ་དང་ཁད་ཉེའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ནང་སློབ་སྦྱོང་ཐུབ་པ་ཞིག་བཟོས་ཐོག དེ་ནས་རིམ་པས་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་དང༌། དམིགས་བཀར་སློབ་སྦྱོང་དགོས་རིགས་གང་དང་ཇི་འོས་རིམ་པས་གཟིགས་ན་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྐུ་ཞབས་རྗད་ཊ་ནས་དགེ་སྐྱོན་དགོངས་འཆར་གསལ་པོ་གསུངས་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། བོད་མི་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་གོམ་པ་རིམ་སྤོས་བྱེད་དགོས་གསུངས་པ་དེ་བློ་ལ་བབས་པོ་བྱུང༌། ཨ་རིའི་ལུང་པའི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་པའི་སློབ་སྦྱོང་ཐོན་པ་ཞིག་ད་ལྟ་བོད་དུ་མི་རན་པ་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད་ལ། མཐུན་རྐྱེན་མ་འཛོམས་པར་འགྲོ་ཐབས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ནའང་ཚན་རིག་ལ་སོགས་པ་བོད་དུ་དགོས་གནད་ཆེ་བ་དེ་འདྲའང་སློབ་སྦྱོང་ཐུབ་ན་ཕུགས་ཡུལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་གསུངས།

རྗད་ཊ་ནས། “དཔེར་ན། ལོ་གསུམ་ནང་ཚུད་བོད་མི་ན་གཞོན་མང་ཉུང་ཇི་ཙམ་ཞིག་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མཐུན་རྐྱེན་ལ་གཞིགས་པས་གང་མང་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་པ་ལས། ད་ལྟ་མི་གྲངས་ངེས་གཏན་འཁེལ་བ་གང་ཡང་མེད་”ཅེས་གསུངས།

རྗད་ཊ་ནས། “ང་ཚོས་འདི་དང་འདི་འདྲའི་སྐོར་སོགས་གང་སར་བསམ་ཞིབ་ནན་ཏན་ཞུ་དགོས་པ་རེད། ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སིའི་ (Lowell Thomas) བོད་མིར་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི། གློ་བུར་ཛ་དྲག་གིས་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་རོགས་རམ་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། བོད་ཕྲུག་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཐབས་སོགས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་རོགས་རམ་ཡོང་ཆེད། སློབ་གྲྭ་ཁག་དང༌། འབྱོར་ལྡན་ཁག གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཁག་བཅས་ལ་ཞུ་སྐུལ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས། འདི་ཐོག་ཁོ་བོས་ཨ་རིའི་ཡུལ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བཟུང་ནས་ཕྱག་རོགས་གང་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་དང༌། “རྒྱ་མི་དམར་པོས་སྲིད་དོན་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་གསུམ་བྱུང་སོང༌། དེ་དག་ནི། ཀོ་རི་ཡ་དང༌། བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་དང༌། རྒྱ་གར་ལ་དམག་འཐབ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་རྣམས་རེད། མདང་དགོང་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུ་མཇལ་བྱུང༌། ཁོང་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཐུགས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག་ལ། རྒྱ་མི་དམར་པོའི་ཐད་ལ་ལོ་བཞིའི་གོང་དང་མི་འདྲ་བའི་དོགས་ཟོན་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ཕེལ་ཅཱ་ནས། “རྗད་ཊ་ཁོང་རང་སྨན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། སྨན་དང༌། སྨན་བཅོས་ཐོག་ལ་རོགས་རམ་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེ་གནང་བས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་”ཞེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མི་ན་གཞོན་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་འཐོབ་ཐབས་སྐོར་ལ་ཐུགས་འཚབ་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་སྟབས། སློབ་གྲྭ་འགོ་འཛུགས་གང་ལྕོགས་ཐུབ་ཐབས་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས།

རྗད་ཊ་ནས། “བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་འཕྲལ་སེལ་ལྟོ་གོས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཐོབ་སྟེ་འགྲིགས་ཙམ་ཡོད་པ་འདི་མུར་མ་ལུས་པར། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་དམིགས་རྟེན་ལས་ཀ་གང་ཡོད་དེ་གར་གཏོང་ཐབས་ལ་ཤུགས་སྣོན་སྐྱོན་དགོས། ང་ཚོར་ཧོང་ཀོང་སོགས་སུ་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་འབྱོར་བར་ལས་ཀ་འཐོབ་ཐབས་བྱས་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་གཤིས། རྒྱུས་མངའི་རོགས་རམ་ཞུ་འོས་གང་ཐུབ་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས།

གུབ་ཏ། “ཌལ་ལ་ཧའོ་སེར་བོད་མིའི་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་འགོ་ཚུགས་ཚར་འདུག ད་ལྟ་ལས་མི་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་གཉིས་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཌལ་ལ་ཧའོ་སེ་ཁུལ་བོད་མི་ཆགས་ཡུལ་ས་ཆ་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་འདུག་པས་རྩ་བའི་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

གུབ་ཏ། “བོད་མི་མི་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ཙམ་ཞིག་པན་ཇབ་མངའ་ཁུལ་དུ་ས་ཞིང་དང༌། ར་ལུག་ལ་འཚོ་རྟེན་བྱས་ཏེ་གནས་ཆགས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “ཌལ་ལ་ཧའོ་སེའི་ལག་ཤེས་ཐོན་སྐྱེད་སྐོར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ནང་ཚུད་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས།

རྗད་ཊ་ནས། “དེང་སང་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་ཤུགས་ཆེ་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། བོད་པས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཛིང་ཀྱང་མུ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

རྗད་ཊ་ནས། “རྒྱ་མིས་བོད་ནང་རླངས་འཁོར་ལམ་ཁག་གསར་པ་བཟོ་གི་ཡོད་སྐད་དེ་འདྲ་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དངོས་བདེན་རེད། འཁོར་ལམ་གསར་པ་བཟོས་དང་བཟོ་བཞིན་པས་མ་ཚད། ཛ་དྲག་གི་ངང་ནས་དྲག་པོའི་གནམ་གྲུའི་ཐང་ཡང་བཟོས་ཡོད་འདུག རྒྱ་མིས་ཁོ་ཚོ་བོད་དུ་ཡོང་དགོས་པ་དེ་ནི། བོད་ཙམ་མིན་པར། རྒྱལ་སྤྱིའི་དོན་གནད་དང་འབྲེལ་ཡོད་དམིགས་དོན་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་རྒྱུན་དུ་གླེང་བཤད་བྱེད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

ཕེལ་ཅཱ་ནས། “ལོ་ཝལ་ ཐོ་མ་སི་ཁོང་རང་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཆོག་པ”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དགའ་བསུ་ཡོད། བོད་པའི་གྲོགས་པོ་ཨ་རི་བ་ཁོང་ངོས་སར་ག་དུས་ཕེབས་ཀྱང་དགའ་བསུ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་པ་བཅས།

༦༽ རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ཆེད་ཕེབས་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ཕྱིར་འཁོར་ལས་སྡོམ་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་དུ་མངགས་གཏོང་བསྐྱངས་པ་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། ལས་ཚན་ས་འདུ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་བཅས་ཕྱིར་འཁོར་ྋསྙན་ཞུར་བཅར་ཐོག ཁོང་རྣམ་པ་ ༥༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་ལོན་ཌོན་དུ་ཐོན་ཏེ། དབྱིན་ཡུལ་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་མི་སྣ་དང༌། དབྱིན་གཞུང་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དཔོན་རིགས། ཨར་ལན་ཌ་དང༌། མ་ལ་ཡ། རྒྱ་གར། གྷི་རི་སི། ཨ་མེ་རི་ཀ་བཅས་ཀྱི་ལོན་ཌོན་དུ་ཡོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ལས་ཁང་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན། དབྱིན་ཡུལ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་དང༌། གསར་འགོད་ཚོགས་འདུ་བཅས་སུ་བོད་དོན་གསུང་མོལ་ཐབས་ཤེས་ཞུས་པའི་སྐོར་དང༌། ༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༥ ཉིན་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ལོན་ཌོན་ནས་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ཐོན་ཏེ། ཐོག་མར་ནེའུ་ཡོག་གནམ་ཐང་དུ་གསར་འགོད་པ་ཚོགས་འདུས་ལ་བོད་དོན་སྐོར་གསུང་གླེང་དྲིས་ལན་གནང་བ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་འདུར་ཆེད་ཕེབས་ཨར་ལན་ཌ་དང༌། མ་ལ་ཡའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་ངོ་མ་རྣམས་དང༌། ཝ་ཤིང་ཊོན་དུ་ཨ་རིའི་གཞུང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་གནང་གིས་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་ཡོང་ཐབས་དང༌། དགོངས་འཆར་ཡོང་བའི་གསུང་མོལ་གནང་བ་དང༌། གསར་འགོད་ཚོགས་འདུར་གསུང་བཤད་དང༌། གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་འགོད་གནས་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་བ། རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་རྩོད་གསུང་བཤད་ཀྱི་ཚོགས་ཐེངས་ཁག་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་དང༌། ཕྱག་རོགས་བཅས་ཚོགས་འདུའི་ཟུར་ཞུགས་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་གྲོས་ཆོད་7བྱུང་རྗེས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོའི་འཚོ་ཐབས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ལོ་གཞོན་རྣམས་ལ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཐབས་དང༌། དར་མ་རྣམས་ལ་ལག་ཤེས་སློབ་ལས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཡོང་ཐབས་སོགས་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། ཀེའར་ (CARE) སོགས་ཨ་རིའི་ནང་གི་རོགས་རམ་སྐྱོབ་གསོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་སོ་སོའི་གཙོ་གནད་མི་སྣ་རྣམས་ཆེད་གཏུགས་གང་ཅིའི་ཐབས་སྐུལ་གནང་བ་སོགས་ཞིབ་ཕྲ་ྋསྙན་སེང་ཞུས་གནང་ལྟར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཆ་ཚང་གསན་བཞེས་ཐོག མཚམས་མཚམས་སུ་དོགས་གཅོད་བཀའ་འདྲིའང་གནང་མཐར། སྐུ་ཚབ་ཁོང་རྣམ་པར་དོན་བཟང་བྱུང་བར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད་ཅེས་སོགས་གསུང་གི་དབུགས་དབྱུང་མཛད། རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་དང༌། ཨར་ལན་ཌའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སོགས་ནས་དྲང་བདེན་ཤ་ཚ་ཆེ་བའི་སློབ་སྟོན་བཟང་པོ་གནང་བ་དེ་དོན་ང་རང་ཚོས་ལག་ལེན་དོན་འཁེལ་ཐུབ་ཐབས་སུ་མུ་མཐུད་འབད་བརྩོན་ཆེ་སྐྱེད་བྱེད་དགོས་ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་གནང་ཞིང་དེ་བཞིན་ཕྱིན་ཆད་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་ལའང་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས་འདུག་པ་བཅས།

༧༽ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་མ་སུ་རིར་གཞུང་ཞབས་ཚོགས་འདུ་གོང་མ་ནས་དགོངས་འཆར་ྋསྙན་འབུལ་གནང་བ།

གུས་འབངས་བཀའ་མཁན་གྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་ཚོགས་འདུ་གོང་མ་ནས་བསམ་འཆར་འབུལ་སྙིང༌། རང་རེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་ལ་ཕྱིན་ཆད་ལེགས་བཟོ་བྱེད་ཕྱོགས་གོ་བསྡུར་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕེབས་མི་ལྷ་སྲས་སྐུ་ཞབས་མཆོག་གིས་གཙོས་རྣམ་པ་ལྷན་རྒྱས་ནས་གནས་ལུགས་བཀའ་གསོལ་སྩལ་ཐོག གཞུང་ཞབས་ལས་དཀྱུས་ཚོས་བསམ་འཆར་ཚིག་ཐོ་ཕུལ་འབྱོར་ལ་གཞིགས་པའི་ཕྱག་བཞེས་གནང་འོས་གོ་བསྡུར་བསམ་འཆར་འབུལ་རྒྱུའི་དོན་ཚན་དང་པོར།

ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ལེགས་བཅོས་གནང་དགོས་ན་ཐོག་མར་ཕྱིན་ཆད་བོད་གཞུང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་ངེས་པར་གཏན་འབེབས་གནང་དགོས་ལ་དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ནང་ཡར་ཐོན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནས་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་གཤིས་རྒྱ་གར་དང་དབྱིན་ཇི་གཉིས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྱུར་ཕབ་བྱེད་རྒྱུར་དབྱིན་ཡིག་ཀློག་མི་གླ་ཁུངས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཡིག་འབྲི་མི་ཀ་སྦུག་རྡོར་གླིང་ཁུལ་ཡོད་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་ནས་འགན་དཀྲི་གནང་ཕྱོགས་སོགས་གནས་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་རྒྱུ།

གཉིས་པ། དཔར་སྐྲུན་ལས་ཁང་ལམ་སང་ཟུར་འཛུགས་མ་བདེ་ཡང༌། ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཁོངས་ནས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ལག་ལེན་འཁེལ་མཚམས་སློབ་དེབ་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་ཕྱོགས་དང་བསྟུན་ཏེ་བསམ་ཞིབ་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞི་ནས་དབྱིན་བོད་ཡི་གེ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོང་རྒྱུར་དེ་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་གཏན་འབེབས་ཤིག་མ་བྱུང་ཐབས་མེད་ལ་བརྟེན་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་གཙོ་བཞུགས་ཀྱིས་དེ་འོག་ཡིག་ཚང་ནས་འཁུར་ལེན་གྱིས་ཚིག་མཛོད་རྒྱས་པ་ཞིག་གསར་བཟོ་ཞུ་རྒྱུ།

གསུམ་པ། བོད་རང་བཙན་དག་སྐྱེལ་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་ཇི་བྱས་ཁྱབ་བསྒྲགས། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་འབྲེལ་མཐུད་མི་སྣ་དགོས་རིགས་བསྐོ་གཞག་སོགས་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཁོངས་ནས་ལས་འགན་སྒྲུབ་མུས་ལྟར་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞུ་རྒྱུ།

བཞི་པ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནས་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་འོས་ཡིག་ཆ་རྣམས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཟིན་མཚམས་དེ་ཁོངས་ནས་གནས་སྐབས་ཕྱི་བསྒྲགས་གནང་འོས་མེད་པ་ནང་དོན་གྱི་བཀའ་མོལ་རྣམས་འཐེན་ཏེ་དེ་བྱིངས་དེབ་ཅིག་གསར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་རྒྱུ་དང༌། ད་ཕན་བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་སྔ་འཕྲོས་ཉེ་ཆར་མཇལ་ཐེངས་བཞི་པའི་ཚོགས་པར་བཀའ་སློབ་ཇི་སྩལ་བསྐྱར་དུ་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུ་རྒྱུ།

ལྔ་པ། བོད་མི་སྡོད་སྒར་སོ་སོ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མིར་ཏར་འཕྲིན་འབུལ་རྒྱུ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་ཏར་སྔོན་སྩལ་གྲུབ་པ་དེ་ཐོག སླར་ཡང་ཕྱག་བྲིས་རྟེན་སྦྲགས་སྩལ་ཚེ་བོད་མི་སྡོད་སྒར་སོ་སོ་ནས་འབུལ་རྒྱུ་ཉིས་བཟློས་ལྟ་བུར་བརྟེན་གནས་སྐབས་ངང་འཐེན་ཞུ་འགབ།

དྲུག་པ། གཙོ་བོར་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་དབར་གྱི་འགལ་ཟླ་སེལ་ཞིང༌། གནས་ཚུལ་འཕྲལ་འཕྲལ་ཤེས་རྟོགས་ཆེད་ལས་ཁུངས་ཟུར་འཛུགས་དགེ་མཚན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང༌། དོན་གལ་ཆེ་སྟབས་ལམ་སང་ཕྱག་བཞེས་ཐུབ་མིན་ལ་གནས་སྐབས་ལས་ཁུངས་ཟུར་འཛུགས་མ་དགོས་པར་གནས་གཟིགས་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་མཚམས་མ་སུ་རིར་གཞུང་ཞབས་ངོ་ཡོད་ཐོག་གདན་ས་དང༌། ཁམས་པ། ཨ་མདོ། དབུས་གཙང་སོགས་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་སྤྱི་མོས་ཡོད་པའི་བསམ་ཡོད་གང་འཚམས་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ཤིག་གནང་སྟེ་ཚོགས་འདུ་དེའི་ལས་འགན་བསྒྲུབ་བྱའི་སྙིང་པོ་ཕྱིན་ཆད་ཕྱོགས་ཚང་མའི་མི་སྣ་ཞུགས་ཆོག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཏེ་ལས་དོན་ཆེ་རིགས་ཚོད་འཛིན་སློབ་སྟོན་དེ་ནས་བྱས་ཏེ། ལས་འགན་ཁུངས་སོ་སོས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་བྱས་ཚེ་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་ཕྱོགས་ཞི་ཐབས་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡོང་ཐབས་མི་འདུག་པས་དེ་དོན་ཞུ་འགབས་ཆེ་མིན།

བདུན་པ། ལྷ་སྲས་མཆོག་ནས་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་བཀའ་སློབ་ཡོད་པ་ཞེས་ད་ལམ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཚང་མས་སྙན་སེང་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར་ད་ཕྱིན་ཀྱང་དབུ་བཞུགས་བཀའ་སློབ་ཡོང་བ་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བརྒྱད་པ། ཕྱི་རྒྱལ་གསར་ཤོག་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་བཟང་ངན་ལན་འདེབས་བྱེད་མཁན་ལས་ཁུངས་ཟུར་འཛུགས་དགོས་དོན་མི་འདུག་པས་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཁོངས་ནས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་རྒྱུ།

དགུ་པ། མི་ས་མ་རི་སོགས་བོད་མི་སྡོད་སྒར་རྣམས་ཚ་ཤུགས་མ་རྒྱས་གོང་སྤོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འཁུར་འགན་རྐང་ལེན་ཐོག རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་རོགས་རམ་ཞུ་མི་ཁག་ལ་གོ་བསྡུར་ཞུ་འོས་རིགས་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་ནན་ཏར་བསམ་ཤོག་ལྟར་ཕྱག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ཕྱི་ལས་ནས་ལན་འདེབས་གནང་རྒྱུ།

བཅུ་པ། སྒར་ས་སོ་སོར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཞུ་རྒྱུ་མཐུན་རྐྱེན་གང་ས་ནས་ཕྱག་ལེན་འཁེལ་བཟོ་མ་མཆིས་གཤིས་སྔ་འཕྲོས་མ་སུ་རིར་སློབ་གྲྭ་གང་ལྕོགས་ཚུགས་ཐབས་ནང་སྲིད་ཁོངས་ནས་ད་མུས་འཁུར་ལེན་ཞུ་རྒྱུ།

བཅུ་གཅིག བོད་མི་རྒྱ་གར་དུ་སྔོན་འབྱོར་ཁོངས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ཤེས་པ་ཇི་ཡོད་དང༌། དེ་མིན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མུས་བཅས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་རང་གཞུང་གི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མོས་ཡོད་རིགས་རྣམས་མིང་ཐོ་འགོད་བཞེས་ཀྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་ཁོངས་གཏོང་གནང་མཛད་དགོས་འདི་ཐད་ནང་སྲིད་ཁོངས་ནས་མིང་ཐོ་སྔོན་བླངས་ཟིན་པ་ལག་ལེན་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ།

བཅུ་གཉིས། ལས་དོན་ཆེ་ཕྲ་ཇི་མཛད་ཀྱི་རྩ་བ་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཐུག་སྟབས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་ཁུངས་ཤིག་དགོས་ལུགས་ཞུ་ཡང༌། ད་ཕན་ཕྱག་ལེན་མ་འཁེལ་བ་མ་གཏོགས་འདུ་འགོད་ལས་ཁུངས་དབུ་བཞུགས་དང་བཅས་པས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་འཐུས་སྒོ་ཚང་ཐབས་ཤིག་ངེས་པར་དགོས་གཤིས། སླར་ཡང་འདུ་འགོད་དབུ་བཞུགས་གཡུ་སྤོམ་རྣམ་གཉིས་ལ་མཛད་ཁུར་བཞེས་པར་འཕྲལ་ཕེབས་ཡོང་བའི་ཕྱག་བྲིས་འབུལ་རྒྱུ།

བཅུ་གསུམ། འདིར་ཡོད་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཆུང་ཚང་མས་བསྟན་སྲིད་ཆགས་འཇིག་འོ་རྒྱལ་ཆེ་སྐབས་ལ་ཚང་མས་རང་འཁོས་ཤེས་ནུས་གང་ཡོང་ཞུ་ཁུལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན་ཕྱིན་ཆད་གཞུང་ཞབས་ལས་དཀྱུས་ལས་ཚན་དམིགས་བཀར་མེད་རིགས་དང༌། ཕྱོགས་མཐར་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་གསར་འགུག་གནང་འོས་སོགས་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་ཁོངས་སུ་དགོས་ངེས་དམིགས་འཛུགས་བསྐོ་གཞག་རིམ་བཞིན་ཞུ་རྒྱུ།

གཞན་ཡང་གནས་གཟིགས་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་མཚམས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་གཏན་འབེབས་མ་བྱུང་བར་གནས་སྐབས་འཐུས་ཤོར་མི་འབྱུང་ཆེད་མ་སུ་རི་བཞུགས་སྒར་དུ་གཏན་བཞུགས་རྣམས་ནས་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་ལས་འགན་དམིགས་བཀར་རེས་གཟའ་ཉི་མ་ཕུད་པའི་དེ་བྱིངས་ལས་ཁུངས་རྟག་ཚུགས་ཐོག ལས་ཁུངས་ཕན་ཚུན་དང༌། སྟེང་འོག་གི་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་འབྱུང་ཆེད་ལས་ཁུངས་བཞིའི་དབུ་འཛིན་རྣམས་ཚོགས་འདུ་རེས་གཟའ་པ་སངས་ནམ་ཡིན་ལ་ཚོགས་ཏེ་ལས་བསྡོམས་གོ་བསྡུར་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་གནས་སྐབས་འདི་ཙམ་ལ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ནས་ལས་ཁུངས་སོ་སོས་རང་རང་འཁུར་བབས་ལས་འགན་གང་ཡིན་ཧུར་སྒྲུབ་ཞུས་ཚེ་དགེ་མཚན་ཡང་མི་ཡོང་མི་སྲིད་པས། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་བྱེད་དཀའ་བྱེད་གཏད་ལེགས་བཟོ་གནང་འོས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོང་རྒྱུ་རིམ་བཞིན་གསོལ་རྒྱུ་ཡོང་རིགས་བཅས་ཀྱི་ཚིག་ཐོ་སྙན་ཞུ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༩ ལ་ཕུལ།

༨༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་གནས་གཅིག་འདུས་གསར་འགྱུར་ལས་བྱེད་ཀིལ་ལིམ་ནས་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༤ ཉིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་གནས་གཅིག་འདུས་ཡུ་ནའེ་ཊེ་ པེ་རེ་སི་ ཨིན་ཊར་ནེ་ཤོན་ནལ་ (United Press International) གསར་འགྱུར་ལས་ཁང་གི་ལས་བྱེད་པ་པད་པ་ཊི་རིག་ ཇེའེ་ ཀིལ་ལིམ་ (Patrick J.Killem) ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་བརྙན་འཕྲིན་སྐུ་དཔར་ཞུས་ཐོག བོད་དོན་སྐོར་སོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པའི་སྙིང་དོན།

ཀིལ་ལིམ་ནས། “དེང་སང་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་མང་ལ་མནར་གཅོད་སྡུག་སྦྱོང་གཏོང་བའི་སྤྱོད་ངན་ནི། ད་དུང་ཡང་མཚམས་འཇོག་བྱས་མི་འདུག ཡིན་ནའང་བོད་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དུས་སྐབས་གསར་པ་ཞིག་རིམ་པས་ཤར་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཀིལ་ལིམ་ནས། “རྒྱུ་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དུས་སྐབས་གསར་པ་ཞིག་ཤར་ཐུབ་པའི་རེ་བ་གནང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ཀྱི་དོན་གནད་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བར་རང་དབང་དང༌། ཞི་བདེ་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་ཆེ་བས་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་གནང་མུས་ལ་བརྟེན། བོད་དོན་འདི་སྐོར་ཞི་བའི་ལམ་ནས་ལེ་འགྲིགས་ཡོང་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཤར་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

གོང་གསལ་གསར་ཁང་གི་ལས་བྱེད་པ་དེས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཟིན་རྗེས། དད་སྟོབས་དང༌། གཏོང་ཕོད་ཆེ་བ་གཉའ་ནང་ཀ་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གདན་ས་གསུམ་དང༌། ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་མཚན་རྟགས་མཛད་ཆེན་སོ་སོར་བཞེས་ཐུག་མིང་བཏགས་ཀྱི་བཞེས་འབྲས་གཉའ་འབྲས་སྤུས་དག་ནར་གཏོང་ཞུ་མཁན་མི་ངོ་དེ་བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་ཐུབ་མ་ཐག་པར། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་ཞུ་བར་ཆེད་བཅར་ཐོག མཇལ་རྟེན་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་དང༌། རྗེའི་གསུང་འབུམ་ཆ་ཚང༌། རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་བཅས་དད་འབུལ་ཞུས། དེར་བཀའ་འཚམས་དང༌། སྲུང་བྱིན་བཅས་སྩལ།

སྐབས་དེར་གཉའ་ནང་ཀ་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཇལ་རྟེན་སྐུ་སྲུང་ཐུགས་རྟེན་ཕུལ་བ་དེ་དག་ཐུགས་ཕན་གསོས་པོ་བྱུང་འདུག དེ་ནས་ལོ་མང་སོང་རྗེས་སུའང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྐུ་བརྙན་དང༌། ཕྱག་དཔེའི་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་གནང་སྐབས། “༥༩ ལོར་ངོས་རང་མ་སུ་རིར་ཐོག་མ་འབྱོར་དུས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་རེད། ཀ་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ཡོང་ནས་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་འདྲ་སྐུ་བྱོན་ལེགས་པོ། ཆེ་ཆུང་འཚམས་པོ་ཞིག་དང༌། རྗེའི་གསུང་འབུམ་ཆ་ཚང་གཅིག རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་ཡག་པོ་ཞིག་བཅས་ཕུལ་བྱུང་བ་དེ་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་ལ། ཕན་ཐོགས་ཀྱང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ཀ་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ནི། ངོས་རང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཆ་ཚང་འབུལ་མཁན་དང་པོ་དེ་རེད་”ཅེས་དང༌། “རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་ཆ་ཚང་དེ་ཚར་མང་པོ་བཀླགས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ངོས་རང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་མ་ཚད། དེ་དུས་ང་ཚོར་དཔེ་ཆ་དཀོན་པའི་སྐབས་ལ་བརྟེན། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་སོགས་གཞན་དག་ལའང་ཐུགས་ཕན་གསོས་པོ་བྱུང་སོང༌། དགེ་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་སོང་”ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག

གང་ཉིད་རང་དབང་ཡུལ་འདིར་ཕེབས་པ་ནས།།

གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་སླད།།

དུས་ཀུན་དཔའ་མཛངས་ཡངས་པོའི་མཛད་བྲེལ་ལས།།

ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་བོར་བསྲེལ་པ་བསམ་དུ་མེད།།

རྒྱ་གར་གཞུང་འཛིན་བྱེད་པོ་ནེ་ཧ་རུའི།།

ཐུགས་ཀློང་ཡངས་པོར་འདོད་མོས་མ་བྱུང་ཡང༌།།

བྱེད་ཐབས་འདི་ལས་གཞན་མེད་ཉེར་དགོངས་ཏེ།།

རྒྱལ་ཚོགས་མདུན་སར་ཞུ་སྐུལ་ཕོ་ཉ་མངགས།།

བདེན་རྫུན་བླང་དོར་འབྱེད་པའི་བསྟི་གནས་ཏེ།།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཞེས་པའི་གྲོས་ར་ནས།།

ཡུལ་ལུང་གཞན་ལ་ལུགས་མེད་བཙན་འཛུལ་མཁན།།

རྒྱ་དམར་གཞུང་ལ་རྒོལ་གཏམ་འབྲུག་བཞིན་བསྒྲགས།།

ཆབ་སྲིད་གྲགས་ཅན་ཆེད་མཁས་ཁྲིམས་དོན་པ།།

གསར་འགོད་སོགས་ཀྱིས་བོད་མིའི་གནད་དོན་སྐོར།།

ཇི་དྲིས་བཀའ་ལན་གསེར་ཞུན་སྙིང་པོ་ཅན།།

ཐོགས་མེད་སྩོལ་བའི་གྲགས་སྙན་བླ་ན་འཕུར།།

རབ་འབྱམས་ཞིང་གི་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་བསྐྱེད་སྙིང་པོས་དོར་བར་གྱུར་བའི་མི་བསྲུན་གདུལ་དཀའི་གངས་ལྗོངས་སྐྱེ་འགྲོར་མཉེས་གཤིན་ཐུགས་ཀྱིས་ལྷག་པར་བརྩེ་བའི་འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པད་དཀར་འཛིན་ཞེས་གྲགས་སྙན་དབྱངས་ཀྱི་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་འཇིག་རྟེན་བུ་མོའི་མགུལ་བ་མཛེས་པའི་ཡིད་འོང་རྒྱན་དུ་ཉེ་བར་དཔྱངས།།

མི་ཕྱེད་བདེ་སྟོང་ཕྱག་རྒྱའི་ཁམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་གང་དེའི་གསང་གསུམ་ཟ་མ་ཏོག་གི་རྒྱལ་པོའི་གན་མཛོད་ཟག་མེད་ཡོན་གྱི་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུས་འཕྱུར་བུར་གཏམས་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དག་པའི་སྔོ་བསངས་མཁའ་ལས་རྣམ་པར་འཕོས་པའི་འོད་སྟོང་ཅན་གྱི་རོལ་རྩེད་འཛིན་པའི་ངུར་སྨྲིག་མདངས་ཀྱི་ཟློས་གར་མཁན།།

མུ་ཏིག་ཚོམ་བུའི་མུ་ཁྱུད་རབ་མཛེས་ནོར་འཛིན་བུ་མོའི་འཛུམ་གྱིས་བསྐྱངས་པའི་གདོང་དམར་རིགས་ཀྱི་ལུས་ཅན་ཡོངས་ཀྱི་ལེགས་བྱས་བསོད་ནམས་ཤིང་རྟའི་འཕྲུལ་ལས་གངས་སུལ་མཁའ་ནས་ལེགས་པར་ཤར་ཏེ་གླིང་ཆེན་འདི་ཡི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་ཕན་བདེ་རྩ་བར་སྨིན་པའི་མཛད་བཟང་ཆེ་དགུ་ཡོངས་ཀྱི་གཙུག་ན་འཁོར།།

སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དོན་དུ་ལ་ཡང་ཉམ་ངའི་འཇིགས་རུང་དམྱལ་བའི་འཕྲང་དུ་ཞུམ་པ་མེད་པར་སྤྲོ་བས་འཇུག་པ་རྒྱལ་སྲས་དམ་པའི་ངང་ཚུལ་འཆང་བཞིན་ཆེར་སྙིགས་དུས་འདིར་བསམ་བཞིན་མི་ཡི་སྲིད་པ་བཟུང་སྟེ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པའི་རྒྱལ་མཆོག་དམ་པ་ནག་ཕྱོགས་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་རྒྱུར་ཅིག།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོནྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པར་བཀའ་གྲོས་དང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་བསྐྱར་སྐུལ་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ཆེད་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ཐབས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།

7 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་གསལ།

རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཅིག་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་རྒྱ་གར་ནང་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། དེ་མིན་ཡུལ་ཁག་གྲགས་ཅན་རིགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཐེངས་དང་པོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༧ དགོང་དྲོར། རྒྱ་གར་ནང་གནས་གཟིགས་དང༌། གཟིགས་སྐོར་སླད་དུ་མ་སུ་རི་ནས་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཡུན་ཟླ་བ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་རིང་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་མེ་འཁོར་གྲང་རླུང་ཅན་དང༌། སྐུའི་སྣེ་ཤན། སྐུ་སྲུང་འགོ་འཛིན་བཅས་ལྷན་དུ་ཆེད་བཏང་ཐོག ཕེབས་ཡུལ་མངའ་སྡེ་ཁག་ལ་བཀའ་ཁྱབ་བཏང་དོན་ས་གནས་གར་ཕེབས་བསུ་སྐུ་སྲུང་ཞུ་སྒོ་དང༌། ཕེབས་སྒྲིག མངའ་སྡེ་སོ་སོའི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ནས་གུས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་གུས་བཀུར་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་དབུ་ཁྲིད་ངོ་མའི་ཆེ་མཐོང་བཀུར་བཟོས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞུས་འདུག

ཚེས་ ༨ ཞོགས་པ་ལྡི་ལི་རྙིང་པའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་དྲུང་ཆེ་ཀེའེ་ ཨེའེ་ མེས་ཐ་ (K.A.Mehta) སོགས་འཚམས་ཞུར་བཅར་འདུག་པར་མཇལ་འཕྲད་གནང༌། ལྡི་ལི་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཨག་ར་ (Agra) གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཏཱཇ་ མཧལ་ (Taj Mahal) ཁང་བཟང་དང༌། ཕ་ཏེའེ་པུར་ (Fatehpur) གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྔར་གྱི་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་གི་ཕོ་བྲང་ཀ་གདུང་དང་རྩིག་ཐོག་ཚང་མ་རྡོ་དམར་ཁེ་གཙང་གིས་བསྐྲུན་པ་བཟོ་བཀོད་ལེགས་ཤིང༌། མ་ལག་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ་ཁག་གཉིས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས། ས་གནས་སོ་སོའི་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། རྫོང་དཔོན། སྐོར་སྲུང་བའི་འགོ་འདོམས་སོགས་དཔོན་རིགས་ཁག་ནས་གཟིགས་སྐོར་སྣེ་ཤན་དང༌། ཕེབས་ཞབས་ཞུས་པར། སྐབས་སོ་སོར་གོང་གསལ་ཁང་བཟང་ཁག་སྐོར་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཀའ་འདྲི་དང་གསུང་འཕྲོས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༩ ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་སཱན་ཅི་ (Sanchi) གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། སཱན་ཅི་གནས་ཆེན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་སོར་བཅུས་འདེགས་བཞིན་གུས་འདུད་ཕེབས་བསུ་དང༌། སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་སཱན་ཅིའི་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར། དེར་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་བསོས་ཏེ་བཞུགས།

དེ་ནས་སཱན་ཅིའི་ལྷ་ཁང་8ནང་གསེས་ཉན་ཐོས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་གཙང་ཁང་དེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་སྐུ་དང༌། རིང་བསྲེལ་སྒྲོམ་བུར་སྐུ་ཕྱག་དང་སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་གིས་སྟན་དམར་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གནས་བཅུ་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་དང༌། ཐུབ་བསྟོད་སྐབས་གསུམ་པ། བསྟན་འབར་མ་སོགས་ཞལ་འདོན་གསུང་བཞིན་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་བྱེར་དགེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

དེ་མཇུག་ཞབས་སྐོར་དང་སྦྲགས་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་སཱན་ཅིའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་དང༌། དེའི་ཉེ་སྐོར་དུ་ཡོད་པའི་གནའ་དུས་ཀྱི་རྡོ་རྐོས་དང༌། དངོས་སྤྱད་སྣ་ཚོགས། གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཛད་བཞིན་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་གཉིས་ནས་གནས་བཤད་ལོ་རྒྱུས་ཞུས་པ་ཞིབ་པར་གསན། བཞུགས་སྒྲིག་སར་ཕྱིར་ཕེབས་མཚམས་ས་གནས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་བ་སོགས་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་ནས་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་ཞུས་འཐུས་ྋསྙན་གསོལ་ལྟར་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་བཞེངས་བཞིན་བཞུགས། སྐུ་དཔར་སྒྲོན་ཞུས་ཟིན་འཕྲལ། ས་གནས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཤིག་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་གསུང་མོལ་ཡང་གནང་བས་ཁོང་ཚོ་དད་གུས་ལྷག་པར་འཕེལ་བ་ཞིག་བྱུང་འདུག

འདི་ནུབ་སཱན་ཅིར་བཞུགས་ཞག་མཛད་དེ། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོར་གནས་སྐོར་བ་ཁམས་ཏྲེ་ཧོར་དར་རྒྱས་དགོན་པའི་གྲྭ་པ་བཅུ་གྲངས་ཤིག་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་མཇུག སླར་ཡང་སཱན་ཅིའི་ལྷ་ཁང་དུ་མཆོད་འབུལ་གནང་བར་ཕེབས།

༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སཱན་ཅིར་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་འབུལ་གནང་གསེར་གྱི་མཆོད་ཀོང་དེ་མར་ཁུས་བཀང་བ་དང༌། ཤིང་འབྲས་བཟའ་བཅའ་སོགས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་གཤོམས་མཛད་ཐོག ཐུན་དྲུག་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ། བདེ་སྨོན་རྒྱས་པའི་ཞལ་འདོན་བཅས་གནད་སྨིན་གྲུབ་བསྟུན་བྱང་ཆུབ་ལྟུང་བཤགས་གསུང་བཞིན་སྐུ་ཕྱག་གྲངས་གསོག་མཛད། དེ་ནས་ཉེ་སྐོར་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཆགས་སྟངས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ཁ་སང་གི་གཟིགས་འཕྲོ་གནའ་བོའི་རྡོ་རྐོས་དངོས་སྤྱད་ཁག་ཅིག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས། སཱན་ཅིའི་མཆོད་རྟེན་ལྷ་ཁང་དང་བཅས་པ་ཆགས་ཡུལ་ནི། རི་ཆུང་ཆུང་རྨང་གཞི་བྲག་འཇམ་པོ་གཞི་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་སྟེང་སྤང་རྩྭ་སིབ་སིབ་ལྗང་པ་ཕྲ་མོའི་མྱུ་གུ་ལྟར་སྐྱེས་པ། རྩི་ཤིང་ཆུང་ངུས་ཕྱོགས་མཚམས་རྒྱན་པ་དང༌། རི་ཆུང་ཆུང་དེའི་མཐའ་སྐོར་རྒྱང་རིང་པོའི་བར་ས་ཞིང་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་མུ་འབྲེལ་དུ་མཆིས་པའི་བར་མཚམས་ལ་ལྗོན་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་དང༌། ཆུ་འདྲེན་འཁོར་ལོ། གྲོང་གསེབ་པའི་ཁང་ཁྱིམ་བཅས་ཡོད་པ་སོགས་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་མཛེས་ཤིང་ཁམས་ཡངས་པ་དང༌། རྩ་བའི་གནས་ཀྱང་དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བའི་ཁར། མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་དང༌། ལྷ་ཁང་དུ་མཆོད་འབུལ་ཞལ་འདོན་གྲུབ་པའི་རྗེས། ཐུགས་དམ་མཉམ་གཞག་ཉམས་བཞེས་ཀྱང་གང་འཚམས་རེ་གནང་བ་བཅས་ཀྱིས་འདི་སྐབས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་གཏིང་དུ་བོད་དོན་ཐུགས་འགན་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་རེ་ཞིག་ཡང་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ངལ་ཅུང་ཟད་གསོས་པ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་འདུག

འདི་ཉིན་དགོང་དྲོར་སཱན་ཅིའི་ལུང་པ་འདི་རང་གི་ཡུལ་མིའི་ལག་ཤེས་ཐོན་རྫས་བུད་མེད་ཀྱི་དངུལ་ཁུག་ཆེ་ཆུང་འཚེམ་དྲུབ་མ་དང༌། རས་ཁྲ་རིས་བཀོད་ཁྱད་པར་ཅན་སྣ་ཚོགས། ཤིང་དང་རྫ་ལས་བཟོས་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་ཚག་འདྲ་མིན་མང་པོ་སོགས་ཡོད་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་དང༌། དར་འབུ་གསོ་སྐྱོང་ལས་གྲྭ་ཆུང་ཁག་ཅིག་འདུག་པ་དེ་གཉིས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་གསོལ་ཇའི་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷོད་བཞུགས་གསུང་འཕྲོས་མཛད་རྗེས་དགེ་སློང་ཚོ་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་མི་དམངས་བཅས་ནས་གུས་འདུད་ཕེབས་སྐྱེལ་དང་བཅས་ཏེ་སཱན་ཅི་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༡ ཞོགས་པ་ཕ་ཏེའེ་པུར་ (Fatehpur) གྲོང་གསེབ་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་ཞོགས་པའི་གསོལ་ཇ་གྲུབ་བསྟུན་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་གྱིས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ། མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་སྐུ་དུས་བྱུང་བར་གྲགས་པའི་ཨ་ཇེན་ཏཱ་ (Ajanta) 9བྲག་ཕུག་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། བྲག་ཕུག་གཙོ་བོའི་ནང་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་བརྙན་རྡོ་རྐོས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་མཆོག་གི་སྤྱན་སྔར་བཀའ་དགོངས་དཀར་ཟས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མཆོད་སྒྲིག་གཤོམ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟན་དམར་ཐོག་སྐུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་ལམ་རིམ་བླ་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་དང༌། བསྟན་འབར་མ་སོགས་གསུང་བཞིན་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་ནན་མཛད། དེ་ནས་བྲག་ཕུག་གཞན་ཁག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང་ཆབས་ཅིག་གནས་བཤད་ལོ་རྒྱུས་ཞུས་པའང་ཞིབ་པར་གསན། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཆེད་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གདན་འདྲེན་ཞུས།

དགོང་དྲོར་སླར་ཡང་ཨ་ཇེན་ཏཱའི་བྲག་ཕུག་ཁག་ཏུ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས་ཏེ། ཕུག་པ་ཁག་གི་ཕྱི་ནང་བཟོ་བཀོད་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བྲག་རྡོ་མུ་གཅིག་ལ་རྐོས་དཀྲོལ་གྱི་རི་མོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ཤིང་མཛེས་བཟོ་ཐོན་པ། ལྷག་པར་ཕུག་པ་ཆེ་ཁག་གི་ལྡེབས་རིས་སུ་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་འཁྲུངས་རབས་སོགས་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རི་མོ་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས། བཟོ་ཐོན། སྤུས་དག་ཕྱི་ནང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཡིད་དབང་འདུ་བ་མང་པོ་མུ་འབྲེལ་དུ་མཆིས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཐུགས་ཞིབ་ཚགས་པོ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་མཛད།

སྐབས་སྐབས་སུ་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལ་ཐུགས་དད་ཀྱི་ཕྱག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང༌། གནའ་རབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་བའི་ལག་རྩལ་དང༌། སྙིང་རུས་ལ་ཐུགས་གཏིང་ནས་ཧ་ལས་པའི་སྤྱན་སྤུ་གཟེངས་གཟེངས་གནང་བཞིན། “དཔེ་རེད།” “དཔེ་མ་སྲིད་པ་རང་རེད།” “དངོས་གནས་ཧ་ལས་དགོས་པ་རེད།” ཅེས་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་གསུང་ཤུགས་ཆུང་ངུའི་ངང་ནས་གསུངས།

བྲག་ཕུག་ཅིག་གི་སྒོ་འཕྱོར་འོག་གི་རིས་རྐོས་འཁོར་ལོ་ཞིག་འདུག་པ་དེའི་སྨད་ཆ་འཐོར་སྐྱོན་སོང་བའི་སྟོད་ཆར་ཐུགས་ཞིབ་ནན་ཙམ་གནང་ནས། “འཁོར་ལོ་འདིའི་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་བཅད་གླིང་འགའ་ཤས་འཕར་འཐོལ་ཡོད་པ་འདྲ་ཞིག་འདུག” ཅེས་གསུངས། དེ་ནས་ཕ་ཏེའེ་པུར་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཞག་བཞུགས་མཛད།

འདིའི་དགོང་མོར་སྐུ་བཅར་རྣམས་ལ། “༥༦ ལོར་ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྗེས་དྲན་ཆོས་ཚོགས་དང༌། གནས་མཇལ་ལ་ཡོང་སྐབས་བྲག་ཕུག་རྒྱ་ཆེ་དེ་འདྲ་ཡོད་པར་ཉམས་སྣང་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་མི་འདུག དེ་རིང་ཞིབ་ཆ་མཇལ་ཐུབ་པ་དེ་བསམ་བཞིན་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ཞིག་བྱུང༌། སྔར་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡང་མེད་པར། མིའི་ལག་པས་ལྕགས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཉུང་ཤས་ལ་བརྟེན་ནས། བྲག་གི་རི་བོའི་ཁོག་ཏུ་བྲག་ཕུག་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་ཤོང་བའི་འདུ་ཁང་དང༌། དེ་བཞིན་ལྷ་ཁང་བྲག་ཕུག་ཐོག་ས་ཉིས་རྩེག་དང་བཅས་པ་མང་པོ་དེ་ཙམ་འདྲུ་རྐོས་བྱས་འདུག་པ་དང༌། དེ་ཡང་བཟོ་བཀོད་ལེགས་ལ། སྤྲོས་པ་གཙང་བ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་བརྙན་རྣམས་བྱོན་གཙང་ཞིང༌། འཁྲུངས་རབས་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རི་མོ་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཚགས་པོ་འདུག་པ་འདི་དག་ལ་བསམ་སྐབས། གནའ་རབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་བ་ཚོའི་རིག་གཞུང་ལག་རྩལ་དང༌། སྙིང་རུས་ལ་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་འདུག

ལྷག་པར་དུ་སྐབས་དེའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཚོའི་སྙིང་སྟོབས་ནི། འཛམ་གླིང་ནང་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་པའི་དོ་ཟླ་བྲལ་བ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མངོན་ཐུབ་པ་ཞིག་མི་འདུག་གམ་”ཞེས་དང༌། “ཨ་ཇེན་ཏཱའི་བྲག་ཕུག་དེ་ཚོའི་སྒོ་དང༌། པདྨ་ཆོས་བརྩེགས། སྒོ་སྟེང་གི་སེང་གེ། ཀ་བ་དང༌། གཞུའི་བཟོ་དབྱིབས་ཁག་མཐོང་དུས། རང་རེའི་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་ཆེན་སྒོ་ཆུང་དང༌། ཀ་གདུང་ལ་སོགས་པའི་བཟོ་བཀོད་དེ་རིགས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་ལ་དཔེ་བལྟས་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་བདེན་པ་རེད་བསམ་པ་ཞིག་དེ་རིང་གཞི་ནས་བྱུང༌། སྔོན་མ་ཡོང་དུས་དོ་སྣང་ཡག་པོ་བྱས་མི་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུང་འཕྲོས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོར། ཕ་ཏེའེ་པུར་སྣེ་ལེན་ཁང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་ནས་སྣེ་ཤན་ཞུས་པ་ལྟར། ལམ་བར་ཨ་ཇེན་ཏཱ་ཟེར་བའི་གྲོང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་བུར་ཤིང་དང༌། སྲན་ཆུང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་སྣ་ཚོགས་མཆིས་པ་དེ་དག་དང༌། ཁྲོན་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ནས་ཀོ་བ་རྐྱལ་གཟུགས་ཤིང་གི་ཁ་སྒྲོམ་སྦྱར་བའི་ཁྲོན་སྐྱོག་ཆེན་པོ་གཉིས་གླང་རྒན་བཞིས་འཐེན་ཏེ་ཁྲོན་ཆུ་ཕྱིར་འདྲེན་བྱེད་བཞིན་པར་གཟིགས་ཞིབ་གནང༌། དེར་ཡུལ་མི་གྲོང་གསེབ་པ་དབུལ་པོ་འགའ་ཤས་ཡོད་པར་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་གསུང་མོལ་མཛད།

ཁོང་ཚོའི་གྲས་ནས་སྐུའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་བཅར་བའི་སྐྱེས་པ་དར་མ་ངོ་ལག་ཚང་མ་ཉི་ལྷགས་ཀྱིས་གདུངས་པའི་ལྤགས་མདོག་ནག་ཅིང༌། རྟག་ཏུ་ཤུགས་ལས་བྱས་པའི་སྦར་མཐིལ་དང༌། སོར་མོའི་ནང་ཕྱོགས་ལ་ཤ་མཁྲེགས་ཆགས་པའི་ལག་པ་རྩུབ་རེག་ཅན་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་གཉིས་ཀས་ཕུར་མཉེད་མང་པོ་གནང་བཞིན་དགྱེས་པའི་ཞལ་འཛུམ་དང་བཅས་ཏེ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་བ་དབུལ་པོ་དེ་དག་ཚང་མར་ཞིབ་ཏུ་གཟིགས།”སྙིང་རྗེ་སྙིང་རྗེ། གྲོང་གསེབ་པ་འདི་ཚོས་དཀའ་ལས་འདི་འདྲ་བརྒྱབ་ཀྱང་ད་དུང་དབུལ་པོའི་དཀའ་སྡུག་སེལ་མ་ཐུབ་པ་འདི་རིགས་བྱ་ཐབས་ག་རེ་ཡོད་དམ། སྙིང་རྗེ་སྙིང་རྗེ།”གསུངས་ཐོག ཁོང་ཚོ་མཉམ་དུ་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་མཛད་མཇུག གྲོང་གསེབ་པ་དེ་དག་ལ་ཐུགས་བརྩེས་རྗེས་ཆགས་ཀྱི་སྤྱན་རས་ཡང་ཡང་གཟིགས་བཞིན་དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་པལ་པཎ་ཟེར་བའི་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་སོ་ནམ་པའི་སྡོད་ཁང་ཆུང་ཆུང་དེ་ཚོའི་ནང་ལ་གཟིགས་པར་ཕེབས། གྲོང་གསེབ་པ་དེ་ཚོས་རྫ་བུམ་ལ་སོགས་པའི་རྫའི་སྣོད་སྤྱད་དང༌། ཆིལ་ལྷམ། སླེའུ་ལྷེ་པ་ཆེ་ཆུང་བཅས་བཟོ་ལས་བྱེད་པར་ཡང་ཐུགས་ཞིབ་གནང༌། ཡུལ་མི་རྒས་པོ་ཞིག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞིང་ཟུར་དུ་བུར་ཤིང་གི་ཁུ་བ་བཞེས་པར་ཕེབས་སམ་ཞེས་ཞུས་སོང་བར། སྐུ་འཁོར་ཁ་ཤས་གཏོང་གནང་ལ་རྒས་པོས་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་བུར་ཁུ་དྲངས།

དེ་ནས་ཕེབས་ཁར་གྲོང་གསེབ་པ་མང་པོ་དེར་འདུས་ཐོག ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཚོའང་ས་མཚམས་དེ་ནས་རང་གནས་སུ་དགོངས་པ་ཞུ་ཁར་ཚང་མ་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་བསྒྲོན། གོང་གི་གྲོང་གསེབ་པ་དབུལ་པོ་དེ་རྣམས་དང༌། ས་གནས་དེའི་ཡུལ་མི་མང་ཆེ་བ་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཡིན་རུང༌། ཁོང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་གུས་འདུད་ཆེན་པོ་ཞུས་ཤིང༌། ཕེབས་ཁར་དཔོན་རིགས་ཚོར། “སྣེ་ལེན་དང༌། སྣེ་ཤན་གང་གཟབ་གནང་བར་དགའ་པོ་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཁྱེད་རྣམ་པ་དང༌། གོང་རིམ་བཅས་པས་གྲོང་གསེབ་པ་འདི་ཚོའི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་ན་ངོས་རང་དེ་བས་ཀྱང་དགའ་བ་ཡོང་ངེས་རེད།” ཅེས་དམིགས་བསལ་ནན་ཏན་གྱིས་ཐུགས་རེ་སྟོན་གནང་མཛད་པར། རྫོང་དཔོན་གྱིས་དེ་དོན་རང་སེམས་བཅངས་ཞུས་ཆོག་པ་སོགས་ཞུས།

པལ་པཎ་གྲོང་གསེབ་འདི་ཁུལ་སྔར་ལོ་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ལ་ཁ་ཆེའི་དཔོན་དམག་གིས་དབང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཞུས་པ་བཞིན། དེ་ཁུལ་སྔར་གྱི་ཁ་ཆེའི་མཁར་རྫོང་རྙིང་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་པར་ཡང་རྒྱང་ནས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་འདུག་པ་དང༌།

འདི་ཉིན་དགོང་དྲོར་ཧད་དྷར་བྷ་ཏ་ (Hyderabad) རྒྱལ་པོའི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་བསོས་རྗེས། ཨེ་ལོ་རའི་ (Ellora) བྲག་ཕུག་10ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ནང་པའི་བྲག་ཕུག་གི་སྐུ་བརྙན་གཙོ་བོ་ཐུབ་པ་བཟང་པོའི་བཞུགས་སྟངས་ཅན་ཞིག་མཆིས་པའི་སྤྱན་སྔར་ཟས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་སྒྲིག་འབུལ་ཞུ་རུ་འཇུག་གནང་ཐོག ཞལ་འདོན་ཐུན་དྲུག་དང༌། ལམ་རིམ་བླ་བརྒྱུད་གསོལ་འདེབས། ཚོགས་འབུལ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་རྒྱས་པ་མཛད། དེ་ནས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས། དེར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་ན་ཡར་དང༌། སྐུ་སྲུང་བའི་འགོ་བྱེད་ཨ་འབྲུག་བྷ་བུ་སོགས་རྒྱ་གར་བ་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དེ་རིང་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་གྲོང་གསེབ་པ་དེ་ཚོར་གཟིགས་རྟོག་གནང་བ་དེ་ལ་ཡ་མཚན་དང་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་གླེང་འཕྲོས་མང་ཙམ་བྱས་འདུག

རྒྱུ་མཚན་ནི། གྲོང་གསེབ་དེ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ཉེ་དུས་ནང་པར་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཁོང་ཚོས་དེ་ཉིན་གཞི་ནས་ཤེས་ཐོས་བྱུང་བའི་སྐོར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་འདུག

ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོར་མཚོ་ཆུང་ཞིག་གི་མཐའ་སྒོར་ཞབས་འཆམ་ལ་ཕེབས། དེའི་ཉེ་སྐོར་ཞིང་གའི་ལོ་ཏོག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་གནང༌། ཁྲོན་པ་ཞིག་གི་འགྲམ་དུ་རྩ་ཁང་ཆུང་ངུའི་ནང་སོ་ནམ་པ་རྒན་མོ་མ་མད་གཉིས་གཟིགས་པར་འཚམས་འདྲི་བསྐྱངས། དེ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་རྫིང་བུ་ཞིག་གི་དབུས་སུ་ཧིན་དིའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྡོ་རྐོས་མཆོད་རྟེན། ནང་དུ་ལྷ་ཁང་ཡོད་པའི་རྟེན་གཙོ་ཚོགས་བདག་གླང་སྣ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། དེ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་ཉིད་ཨེ་ལོ་རའི་བྲག་ཕུག་ཁག་ཏུ་གནས་གཟིགས་འཕྲོ་སྐྱོང་གནང་བར་ཕེབས།

དེར་བྲག་ཕུག་ཆེ་ཆུང་ཁྱོན་བསྡོམས་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ཡོད་ཁོངས་ཀྱི་སྒོ་ཨང་ ༡ ནས་ ༡༢ བར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དང༌། འཇེན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྲག་ཕུག་ལྔ་ཕུད་དེ་བྱིངས་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་པའི་ལྷ་ཁང་བཅས་ཚང་མའི་བཟོ་དབྱིབས་རྐོས་དཀྲོལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཧ་ཅང་སྤུས་དག་ཤ་སྟག་སྣང་ཞིང༌། དེའི་ནང་ཚན་ནས་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་གི་ལོ་རྒྱུས་རྡོ་རྐོས་རྒྱན་སྤྲོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་ཕྱུག་པ་ལྷ་ཁང་སྟེང་ཤོད་བཅས་ཡོད་པ་གང་སར་གནས་གཟིགས་ཞིབ་ཚགས་བསྐྱངས།

དེ་ནས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་ཙམ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་བ་གསར་འགྱུར་འགོད་མི་གཉིས་བཅར་ཏེ་ཨེ་ལོ་རའི་བྲག་ཕུག་རྣམས་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཛད་ནས་དགོངས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་གསུང་སྐྱོང་ཞུས་པར། “སྔར་གྱི་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མི་ཚོའི་ཆོས་དད་དང༌། སྙིང་སྟོབས། རིག་རྩལ་གང་ཅིར་དེང་རབས་པ་རང་རེ་སུས་ཀྱང་འགྲན་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་བྱུང་འདུག ད་དུང་ཞིབ་ཆ་ངོས་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་ལ་དྲིས་ན་ཡག་པོ་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་བསོས་རྗེས་ས་གནས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་འགན་འཁུར་བ་དང༌། གནས་བཤད་ཞུ་མཁན་རྒྱ་གར་བ་ཁོང་ཚོར་རང་རང་གི་བྱེད་སྒོར་འགན་ལེན་འཁུར་སྐྱེད་ཞུས་པར་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་ལག་ཁྱེར་ལྟ་བུ་རེ་སྩལ་ཐོག ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསུངས། ཁོང་ཚོས་ཡིད་ཤིན་ཏུ་མགུ་ཞིང་གུས་པའི་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་མཇལ་བའི་ཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས། འདི་ནུབ་འབོམ་བྷེའི་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས ༡༤ སྔ་དྲོ་འབོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ (Yashwantrao Chavan) སྐུ་སྲུང་འགོ་བྱེད། འབོམ་བྷེ་མི་མང་བོད་དང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཚོགས་པའི་འགོ་བྱེད་ཨ་ཤོཀ་ མེ་ཐ་སོགས༌། (Praja Socialist Party) ཚོགས་མི་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་མེ་འཁོར་ནས་ཕྱིར་ཐོན་གནང་མ་ཐག་པར་མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་ “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན། (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཇིནྡ་བད།) བོད་དང་རྒྱ་གར་སྤུན་ཟླ་ཡིན། (ཏི་བྷཏ་ཏི་ བྷ་རཏ་ བྷ་ཨེ་བྷ་ཨེ།) ” ཞེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་རྣམས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྒྲོག་པ་དང༌། དེ་ལྟར་མང་ཚོགས་ནས་རྗེས་ཟློས་ཀྱི་སྐད་ཆེན་འབྲུག་སྒྲ་ལྡིར་བ་ལྟ་བུ་སྒྲོག་བཞིན། དར་འཕྱར་བ་དང༌། སྐུའི་ཕྱོགས་སུ་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་སོགས་ཧ་ཅང་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་བཅོས་མིན་བསྟན་འདུག ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་མང་ཚོགས་ལ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པའི་འཛུམ་ཞལ་སྟོན་བཞིན། “ཐུགས་རྗེ་ཆེ། དགའ་པོ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས། དེ་ནས་འབོམ་བྷེར་བཞུགས་གནས་རཱཇ་བྷ་ཝན་ (Raj Bhawan) ཞེས་པའི་སྲིད་སྐྱོང་གི་ཕོ་བྲང་དེར་ཕེབས་ཏེ་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་བསོས།

ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ཉི་ཧོང་སངས་རྒྱས་ཆོས་པའི་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། གནས་འཛིན་པ་ཉི་ཧོང་གི་དགེ་སློང་ཚོས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། རྟེན་མཆོག་ལ་སྙན་ཤལ་དང༌། ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

ལྷ་ཁང་དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་མང་ཧ་ཅང་མང་པོ་འཛོམས་འདུས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཡར་མར་ཕེབས་སྐབས་དགའ་བའི་སྐད་འབོད་ཆེན་པོ་སྒྲོག་པ་དང༌། བོད་རིགས་འགའ་ཤས་འདུག་པ་དེ་དག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་གར་བ་ཕོ་མོ་མང་པོས་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་སྐས་བབས་ནས་མར་ཕེབས་སྐབས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང༌། ཞབས་ལ་ཐོད་གཏུགས་བྱིན་རླབས་ཞུ་བར་ཡོང་བའི་འཚང་ག་ཆེན་པོ་ཞིག་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྟེ། སྐུ་སྲུང་བ་ཚོས་ཀྱང་ཕེབས་ལམ་ཕྱེ་མ་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་ཆགས་སོང་ཡང༌། སྙིང་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་མཆོག་གིས་ནི། དད་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རེ་འདོད་བསྐོང་ཅི་ཐུབ་མཛད།

དགོང་དྲོར་བཞུགས་གནས་སུ་རྒྱ་གར་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དགེ་སློང་སངྒ་རཀྵི་ཏ་ཞུ་བ་དེས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག འབོམ་བྷེ་ས་ཁུལ་འདི་རང་དུ་ཉེ་བའི་ལོ་དུས་ནང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་སུ་འགྱུར་བ་མི་གྲངས་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་ྋསྙན་སེང་ཞུས། དེ་མིན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་གང་འཚམས་གནང༌། དེ་མཇུག་རྒྱ་གར་བ་བུད་མེད་ཆོས་པ་ཞིག་དད་མཇལ་དུ་བཅར་བ་ནས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྐོར་སོགས་ཆོས་ཀྱི་གསུང་མོལ་མང་ཙམ་གནང༌།

ཕྱི་དྲོ་མཚོ་ཁར་ཞབས་འཆམ་དུ་ཕེབས། རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ངོས་སུ་ཉི་མ་ནུབ་འགྲོ་བའི་མཛེས་ལྗོངས་དང༌། ནམ་མཁའ་དྭངས་ཤིང༌། ཟླ་བ་གསལ་བ། རྒྱུ་སྐར་གྱི་ཁྱུ་ཚོགས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་འགྲན་གྱིས་ས་སྟེང་དུ་ཉེ་བར་འོངས་འདྲས་ཁྱབ་བཞིན་པའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་གཟིགས་པ་དང༌། ཟླ་འོད་རྒྱ་མཚོར་ཕོག་པ་དང་དུས་མཚུངས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གློག་བཞུ་འདྲ་མིན་སྐར་ཚོགས་ལྟར་རྣམ་པར་བཀྲ་བ་དག་ལ་ཐུགས་སྣང་མཛད་པ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་དགོངས་པ་ཡུན་རིང་བཞེས་བཞིན་བཞུགས་རྗེས། “དོ་དགོང་མཚོ་ཁ་འདིར་འཆམ་འཆམ་དུ་ཡོང་ནས་ཡིད་སངས་པོ། སྐྱིད་པོ་ཞིག་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་ཏེ་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོར་འབོམ་བྷེའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མལ་ལེ་ ༣༠ ཙམ་གྱི་སར་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་ཅུའི་བྲག་ཕུག་ཆེ་ཆུང་ཁག་འདུག་པ་དེ་དག་ལ་གནས་གཟིགས་གནང༌། བྲག་ཕུག་ཁག་གི་ནང་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལ་བསྟོད་པ་སྐབས་གསུམ་པ་སོགས་ཞལ་འདོན་གསུང་བཟང་གདངས་དབྱངས་དང་བཅས་གསུང༌། དེར་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་བཅར་འདུས་ནས་སྤོས་དང༌། དཀར་མེ་ཡཱང་ལཱ་སྣ་ཚོགས་སྒྲིག་འབུལ་དང་མཇལ་ཁ་ཞུས། ཁོང་ཚོའི་ནང་ནས་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་འགའ་རེར་ལྟོ་གོས་འཚོ་ཐབས་ཇི་བྱེད་དང༌། བུ་ཕྲུག་ཇི་ཡོད་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

དེ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་ཚུར་ལམ་འབོམ་བྷེའི་གཞུང་གཉེར་འོ་མའི་བཟོ་གྲྭའི་སྤྲོ་ཁང་ལྡུམ་རར་ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་ལྗོན་ཤིང་སོགས་ལ་གཟིགས་བསྐོར་དང༌། སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་མཛད། དེ་ཁུལ་ཡུལ་ལྗོངས་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་དང་བཅས་སྐུ་ལྷོད་ཙམ་བཞུགས། འབོམ་བྷེའི་འོ་མའི་བཟོ་གྲྭ་དེར་ལས་མི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཙམ་ཡོད་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འོ་མའི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱིས་འབོམ་བྷེ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་མི་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་བདུན་གྱི་ཉིན་མཁོ་འདེང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་མི་འབོར་འབུམ་བཅུ་བདུན་ལྷག་ཙམ་ལ་མ་ལྡང་བའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་སྐོར་དང༌།

༡༩༦༢ ལོ་ནས་འབོམ་བྷེ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་མི་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ལྡང་བའི་འོ་མ་ཐོན་སྐྱེད་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་ལུགས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་སོང་བ་ཆ་ཚང་གསན། དགོང་དྲོ་འབོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཚོ་འགྲམ་རི་ཆུང་སྟེང་གི་ལྡུམ་ར་ཁག་དང༌། ཤེལ་ཀོའི་ཆུ་སྒྲོམ་ཁག་ནང་ཉ་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པར་གཟིགས་བསྐོར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༦ སྔ་དྲོ་འབོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་སངས་རྒྱས་ཆོས་པའི་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོར་བསྟོད་པའི་ཞལ་འདོན་གང་ཚེ་རྐང་གཉིས་མ་གསུང་བཞིན་སྐུ་ཕྱག་དང༌། སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་གིས་བཞུགས་ྋཞབས་འཁོད། ཞལ་འདོན་སྐབས་གསུམ་པ་དང༌། ཡན་ལག་བདུན་པ། དེར་ནི་རིང་འབད་ཤིས་བརྗོད་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་མཛད།

དེ་མཇུག་རྒྱ་གར་བ་དགེ་སློང་རྣམས་དང༌། མི་མང་གི་འགོ་འཛིན་ཚོས་ཀྱང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་ཞུས། ཁོང་ཚོའི་གྲས་ནས་སེར་སྐྱ་དྲུག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་གུས་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་ཐོག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གནང་དགོས་རེ་འདུན་ཞུས་པ་ལྟར། ཚེ་འདི་ལས་ཕྱི་མ་གལ་ཆེ་བ་དང༌། ཕྱི་མར་ཕན་པ་ཆོས་ཁོ་ན་ལས་མེད་པ། རང་རེས་དད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཆོས་ནི། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡང་དག་པ་དེ་ཡིན་གཤིས། དངོས་དོན་ལག་ལེན་གྱི་ཐོག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཇི་བཞིན་ཉམས་ལེན་གང་ཐུབ་ཅི་ནུས་བྱེད་དགོས་སོགས་གསུངས།

འདི་སྐབས་ལྷ་ཁང་གི་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཆོས་དད་ཅན་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགའ་གུས་ཞུ་མཁན་ཡུལ་མི་འདུ་ཚོགས་ཆེན་པོས་”ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་”ཅེས་ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཐོག་དགའ་འབོད་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བྱེད་བཞིན་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ལྷ་ཁང་གི་སྒོ་མདུན་ནས་ཐུགས་དགྱེས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་དང་བཅས་ཏེ་ཕྱག་བརྡ་མཛད་པས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དགའ་བའི་སྐད་འབོད་ལྷག་པར་ཆེ་བ་སྒྲོག་པ་དང༌། མེ་ཏོག་གཏོར་བ་སོགས་གུས་བརྩེ་ཆེན་པོ་ཞུས་བ་དང༌། དེ་ནས་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་ངང་ཙམ་སོང་རྗེས། འབོམ་བྷེ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ (Yashwantrao Chavan) པུ་ཎ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་འདུན་ྋསྙན་ཞུས་བཞིན་ལམ་སང་ཕེབས་གནང་གསུངས། དེ་དོན་བཅར་གནང་གིས་མཇལ་འཕྲད་གསུང་མོལ་མཛད།

དགོང་དྲོར་རྒྱ་གར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག་གཅིག་གི་འགོ་གཙོ་དགེ་སློང་རཱ་ཇ་བྷོ་ཇོ་ཅན་མི་ལྔ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཐོག རྒྱ་གར་ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་པ་ཁག་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་ྋསྙན་སེང་ཞུས།

ཚེས་ ༡༧ སྔ་དྲོར། རཱ་མ་ ཀྲི་ཥནཱ་ (Rama Krishna) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། དེར་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་སེར་མོ་བ་ཚོས་ཕེབས་རས་སེར་པོ་བཏིང་བའི་སྟེང་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་དང་དུས་མཚུངས། གུས་བསྟོད་ཀྱི་འདོན་དབྱངས་འཐེན་པ་སོགས་བྱས། དེར་གནས་འཛིན་ནས་སྐུ་བརྙན་དང༌། འདྲ་དཔར་ཁག་འདི་དང་འདི་རེད་ཅེས་ཞུས་པར་གསན་བཞིན་གཟིགས། དེ་ནས་ཁོང་ཚོའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་སུ་གསོལ།

དེ་འཕྲལ་ཁོང་ཚོའི་ཆོས་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་ནས་ཁོ་ཚོའི་ལས་བྱེད་པ་འགའ་ཤས་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཟིན་པ་དང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཕྲན་ལ་དགའ་བསུ་གནང་བས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”ཞེས་དང༌། “སྤྱིར་བཏང་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་དབར་ལ་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། རང་རང་གི་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཡ་རབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་དེ་ཚང་མ་གཅིག་མཐུན་རེད།

དེར་བརྟེན་ཆོས་ལུགས་པ་ནང་ཕན་ཚུན་དང་བཅས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཆགས་སྡང་གི་རིགས་སྤངས་ཏེ། མཐུན་ལམ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ཆོས་ལུགས་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་སེམས་བཟང་པོའི་སྒོ་ནས་རང་རང་སོ་སོའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ཕྱེད་ལས་མ་ཉུང་བ་ཞིག་གཞན་དོན་ཐོག་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་འབད་བརྩོན་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མའི་ཐུགས་ལ་འཇོག་རོགས་གནང་”ཞེས་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་གསུང་བཤད་བསྡུས་པོ་ཞིག་གནང་བར། དེར་འདུས་ཚང་མས་ཡིད་ཤིན་ཏུ་དགའ་མགུའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་གུས་འདུད་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང༌། དཔེ་དེབ་ཐོག་མཚན་ཡིག་ཞུ་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བཅར་བ་གང་འཚམས་ནས་མཚམས་འཇོག་གནང་དགོས་བྱུང༌། དེ་ནས་ལྷ་ཁང་དེའི་ལེ་ལག་ལ་གཟིགས་སྐོར་འཕྲོ་སྐྱོང་གནང་སྟེ་ཚུར་ལམ་མཚོ་ཁར་གཟིགས་བཞིན་ཡུད་ཙམ་བཞུགས།

ཉིན་གུང་ལ་འབོམ་བྷེ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་གསོལ་ཚིགས་སུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། གསོལ་ཚིགས་ལྷན་དུ་བཞེས་བཞིན་འཕགས་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སོགས་གསུངས་འཕྲོས་མཛད།

དགོང་དྲོར་འབོམ་བྷེ་ཡན་ལག་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དུ་སྔོན་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྟེན་གཙོར་སྙན་ཤལ་དང༌། ཞལ་འདོན་སྐབས་གསུམ་པ་སོགས་རྒྱས་པར་མཛད།

དེ་རྗེས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་དང༌། གོས་སེར་གྱི་ཆོས་གོས་ཤིག་ཕུལ་ཏེ་ཕྱག་མཇལ་ཞུས་ཟིན་མཚམས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”རང་རེ་རྣམས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་རྗེས་འཇུག་པ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་སྟབས། སྟོན་པའི་གསུང་གི་སྙིང་པོ་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས།

དེ་ནི་རང་ལས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་རང་རེས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཤན་ཏི་དེ་བས། ‘དམ་ཆོས་འོ་མ་བསྲུབས་པ་ལས། མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ཕྱུང་བ་ཡིན།’ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གྱི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ལ་འབད་དགོས། ད་ལྟ་འདིར་ངས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་མ་ཤེས་པ་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པས་བོད་སྐད་མ་མཁྱེན་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ངས་སློབ་དཔོན་ཤན་ཏི་དེ་བ་ནས་རིམ་བཞིན་བརྒྱུད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་དེ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ལམ་བརྗོད་བྱར་བྱས་པའི་སྨོན་ལམ་ཞིག་འདེབས་ཀྱི་ཡིན་གསུངས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ།། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེས་གྱུར་ཅིག། སྐྱེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པར་ཡང༌།། གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་ཤོག།” ཅེས་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོ་མཛད་པར། དེར་འདུས་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་ཚང་མ་དད་པ་དག་སྣང་གི་སྤྲོ་བ་ལྷག་པར་འཕེལ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ནས་འབོམ་བྷེ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་སྐུ་ཁྱུག་ཙམ་ཕེབས་རྗེས། འབོམ་བྷེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གནང༌།

ཚེས་ ༡༨ སྔ་དྲོར། སོ་ལ་པུར་ (Solapur) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར། ཁུལ་དེའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་དད་ཅན་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་འཛོམས་འདུས་མང་ཚོགས་འདུ་ལོང་ཆེན་པོ་ཞིག་ནས་གུས་བསུ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྩེའི་སྤྱན་རས་ཉེ་རྒྱང་ཀུན་ལ་གཟིགས་བཞིན། ཚང་མ་ཞི་དུལ་སེམས་བཟང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གནང་བར། ཐམས་ཅད་དགའ་དད་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་”ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་”ཅེས་ཡུལ་སྐད་ཐོག་དགའ་འབོད་ཤུགས་དྲག་བར་མཚམས་མ་ཆད་པར་བྱེད་པར། ཐུགས་དགྱེས་པའི་ཕྱག་བརྡ་མཛད་བཞིན་མེ་འཁོར་ནང་དུ་ཕེབས།

ཚེས་ ༡༩ སྔ་དྲོར། མ་དཱ་ར་སི་ (Madras) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས། སྐུ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་གསོས་ཏེ་བཞུགས། གང་འཚམས་ནས་མ་དཱ་ར་སི་མངའ་སྡེའི་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་ཨེམ་ བག་ ཏ་བ་ ཀྲི་ས་ལམ (M.Bhaktavatsalam) མཆོག་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཚམས་ཞུ་གནང་བར་ཕེབས། ས་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ྋསྙན་སེང་གནང༌།

དགོང་དྲོར། མ་དཱ་ར་སི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མལ་ལེ་ ༤༥ ཙམ་གྱི་སར། ཀན་ཅི་པུ་རམ་ (Kanchipuram) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཁག་གསུམ་འདུག་པ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། ལྷ་ཁང་དེ་དག་གི་ཉེ་མཚམས་སུ་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་སོགས་ཡུལ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་འདུས་པའི་ལམ་དཀྱིལ་ནས་གླང་པོ་ཆེ་རྒྱན་གཟབ་སྣ་ཚོགས་སྤྲས་པ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གླང་རྫི་གོས་བཟང་གྱོན་པས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འཁྲིད་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་ཕེབས་སྣེ་བསུས། ལྕགས་རིའི་སྒོ་འགྲམ་དུ་ཕེབས་པ་དང་དུས་མཉམ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་མེ་སྒྱོགས་ལྡིར་སྒྲ་ཆེ་བ་མང་པོ་བརྒྱབ། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ཀྱི་གདངས་དབྱངས་འུར་འདོན་བྱེད་བཞིན། མེ་ཏོག་གི་ཚོམ་བུས་བཀང་བའི་བུམ་པ་ཞིག་སྐུ་མདུན་དུ་ཕུལ་བ་ལ་ཕྱག་རེག་ཙམ་མཛད།

དེ་འཕྲལ་སྒོ་ནང་རྡོ་གཅལ་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ་དེར་གདན་ཞུས་སྐབས། ཆོས་པ་འགའ་ཤས་རྟ་བཟང་པོ་དར་སྣས་བརྒྱན་པ་དེ་འདྲ་གཞོན་ནས་རྔ་ཆུང་ནར་མོ་བརྡུང་བ་དང༌། རོལ་མོ་སྣ་ཚོགས་དཀྲོལ་བ། དུང་དང༌། རྒྱ་གླིང་གཏོང་བ། མེ་ཏོག་གཏོར་བ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གུས་བསུ་གཟེངས་བསྟོད་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ལྷ་ཁང་ཁག་སོ་སོའི་ནང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། ཁོང་ཚོའི་འགོ་གཙོ་ཞིག་གིས་ལྷ་ཁང་སོ་སོའི་ནང་གི་རྟེན་གཙོ་ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་གི་སྐུ་བརྙན་ལ་སོགས་པ་འདི་དང་འདི་ཞེས་གནས་བཤད་གསོལ་བ་གསན།

ལྷ་ཁང་རྒྱ་ཆེ་དེ་དག་རེ་རེར་ཐོག་རྩེག་ཁ་ཤས་རེ་ཡོད་པ་ཡོངས་རྫོགས་རྡོ་རྩིག་སྤུས་དག་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌། ནང་གི་རྩིག་ལྡེབས་དང༌། ཐོག་ཁང༌། ཀ་བ་ཚང་མ་རྡོ་ཁོ་ན་ཡིན་པ། རྡོ་གཅལ་དང་བཅས་པ་ཕྱི་ནང་གང་སར་རྡོ་ལ་རྐོས་དཀྲོལ་གྱི་གཟུགས་རིས་འདྲ་མིན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་པས་བརྒྱན་པ་དང༌། ལྷག་པར་རྡོ་རྐོས་སྐུ་བརྙན་ཧ་ཅང་བྱོན་ལེགས་དེ་འདྲ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྷ་ཁང་ཞིག་ནང་སྔར་དབྱིན་ཇིས་རྒྱ་གར་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་དབྱིན་ཇིའི་གོང་མའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཕུལ་བ་རེད་ཟེར་བའི་གསེར་གྱི་ཞྭ་མོ་དང༌། རྐང་གདུབ་ལག་གདུབ། སྐེ་རྒྱན་ལ་སོགས་ཕྲ་ཚོམ་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེ་བའི་རྒྱན་ཆ་གང་འཚམས་ཤིག་ཀྱང་ཤེལ་སྒྲོམ་ནང་བསྒྲིགས་ཏེ་བཞག་ཡོད་པ་དང༌། ལྷ་ཁང་གསུམ་གའི་ཕྱིའི་བཟོ་དབྱིབས་ནི་མཆོད་རྟེན་རིམ་རྩེག་བཟོ་བཀོད་ཧ་ཅང་ཐོན་པོ་ཡོད་པ། དེ་ཡང་གནའ་རབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་བ་ཚོས་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་ཕྱི་ནང་གང་སར་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བཞིན་དུས་ཡུན་རིང་ཙམ་འགོར།

དེ་ནས་གང་མགྱོགས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་མ་དཱ་ར་སིར་སིངྒ་ལའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པའི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ཕེབས་གདོང་ལ་དགེ་སློང་རྣམས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བསྟོད་དབྱངས་ཚིགས་བཅད་འགའ་ཤས་གདངས་དང་བཅས་ཏེ་བསྐྱོར། དེ་མཇུག་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དགེ་སློང་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། “བོད་རིགས་ཚང་མས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་དད་གུས་བརྩི་བཀུར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ྋཞབས་བཅགས་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེར་བརྩི་གི་ཡོད་པ་རེད།

བོད་པ་ཚོས་དེ་འདྲ་ཞུ་བ་དེ་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱི་རེད། འགའ་ཞིག་གིས་བོད་དུ་དར་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བླ་མའི་ཆོས་ཟེར་གྱི་ཡོད་འདུག་པ་དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། བོད་དུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་གར་ནས་ཕར་དར་བ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་དར་བ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད་”ཅེས་སོགས་དང༌། སྔར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་སྐོར་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་གནས་ལུགས་གང་འཚམས་གསུངས། དེ་མཚམས་ནས་”ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཕྲན་ལ་དགྱེས་བརྩེ་ཆེ་བའི་དགའ་བསུ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དུས་མཚུངས་དེ་རིང་ངོས་རང་གཞན་དག་ལ་བལྟ་སྐོར་མ་ཚར་བས། འདི་གར་བཅར་དུས་ཕྱི་ཙམ་བྱས་སོང་བར་ཚང་མ་དགོངས་འགལ་མེད་པ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་དང༌། “ད་ལྟ་ཚོགས་གཙོ་ནས་གནས་ལུགས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་རེའི་ཆོས་འདི་དར་རྒུད་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེང་དུས་འཛམ་གླིང་འདིར་རིག་གསར་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་རྩ་བ་རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་བསམ་བློ་ངན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན་ད་ཆ་རང་ཅག་ཚང་མས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་མ་ལུས་པ་འབྱུང་བའི་ཐབས་དམ་པ་ཡིན་པས་མ་ཚད། དེང་དུས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། ངའི་སེམས་ནས་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་དོ་སྣང་དང༌། ལྷག་བསམ་བཟང་པོ་སྔར་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་གནང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད། ཐེག་ཆེན་ལ་མདོ་སྔགས་དང༌། ཐེག་དམན་ལ་ཉན་རང་གི་དབྱེ་བ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ཡིན། དེ་ཡིན་པ་ནི། སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཤན་ཏི་དེ་བས། ‘དམ་ཆོས་འོ་མ་བསྲུབས་པ་ལས།། མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ཕྱུང་བ་ཡིན།།’ ཞེས་དང༌། བྱམས་པ་མགོན་པོས། ‘སེམས་སྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར།། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད།།’ ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། འདིར་བཞུགས་ཁྱེད་རྣམ་པ་དང༌། སིངྒ་ལ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། རང་རེ་ཚང་མ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་མིང་ཙམ་དུ་མ་སོང་བར། རང་ལས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བསམ་པ་བཟང་པོ་རྒྱུན་དུ་བསྟེན་ནས། སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་བཟང་པོར་བསྒྱུར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དང་གང་ཉེ་ཉེ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་འདུག མཇུག་འདིར་ངོས་ནས་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་མི་བདེ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། བོད་དུའང་རྐྱེན་ངན་ཚབས་ཆེ་བྱུང་བ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་དུ་རྐྱེན་ངན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདི་རྣམས་མྱུར་དུ་ཞི་བ་དང༌། བདེན་པའི་ཉི་མ་རྫུན་པའི་སྤྲིན་ནག་གིས་སྒྲིབ་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་མྱུར་དུ་གསལ་བར་ཐོན་པའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པའང་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་ཤིས་བརྗོད་ཞུ་གི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡུད་ཙམ་རིང་ཐུགས་སྨོན་གནང༌། བཀྲ་ཤིས་གང་ཞིག་སོགས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱི་ཞལ་འདོན་གྲུབ་པ་དང༌། ཚོགས་གཙོ་དགེ་སློང་ཁོང་གིས་ཡར་བཞེངས་ཏེ། “ད་ལྟ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གང་བཀའ་གནང་བ་རྣམས་ང་རང་ཚོའི་སེམས་ལ་བཞག་ནས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཐོག་བོད་ཀྱི་རྐྱེན་ངན་གྱི་ཐད་ལའང་ང་ཚོས་སེམས་ཁུར་དང་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས།” ཞེས་སོགས་གསུང་བཤད་གནང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་སྐབས་དེར་འདུས་ཚང་མས་དད་གུས་མོས་པ་ཆེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་གུས་འདུད་ཞུས།

ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོར། ཐི་རུ་བན་མལ་ཡོར་ (Thiruvanmiyur) ས་གནས་སུ། ཀ་ལག་ཤེ་ཏྲ་ (Kalakshetra) ཞེས་པ་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་ནས་ཁོང་ཚོའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་གསར་བཞེངས་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པའི་རྩིག་རྨང་འདིང་བའི་བྱིན་རླབས་མཛད་པར་གདན་ཞུ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། ཆོས་ལུགས་པ་གཞན་དག་གིས་མཆོད་པ་འབུལ་བ་དང༌། ཆོས་དབྱངས་འདོན་པ་སོགས་བྱས་ནས་གུས་བསུ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྩིག་རྨང་འདིང་ཡུལ་ས་ཤུར་རྒྱ་ཆེ་འདུག་པ་དེར་ཕེབས་པ་དང་གཞོན་ནུ་མ་གོས་བཟང་གྱོན་པ་འགའ་ཤས་ནས་སྐུའི་ཕྱོགས་སུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་དང༌། ཁྲུས་ཆུ་སིམ་སིམ་གཏོར་བཞིན་པའི་ངང༌། ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཐུགས་སྨོན་དང་བཅས་ཏེ་རྩིག་རྨང་གི་རྩིག་རྡོ་ཞིག་འཇོག་གནང་ཐོག འདག་ས་སྐྱོན་ཏེ་ཤིས་བརྗོད་གསུངས། དེའི་ཚུར་ཙམ་དེར་ལྗོན་ཤིང་ཞིག་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས། དེ་ནས་ཚོགས་པ་དེའི་འཐག་ལས་ཁང་ཞིག་འདུག་པ་དེར་གཟིགས་བསྐོར་གནང༌། ཁོང་ཚོས་དར་འབུ་སྲོག་གཅོད་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་དར་སྐུད་ཐོན་སྐྱེད་ཐུབ་པའི་ལས་ཐབས་གསར་པ་ཞིག་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པའི་བསྔགས་བརྗོད་མཛད།

གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་ནས་ཀ་ལག་ཤེ་ཏྲ་རིག་གཞུང་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་ཆེན་སར་ཕེབས། ཚོགས་ཆེན་དེ་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་མང་པོ་ཡོད་པ་ཁྱོན་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་ཙམ་ཚོགས་འདུས་བྱས་པ་ཞིག་དང༌། ཚོགས་ཡུལ་ཡང་ལྗོན་ཤིང་ཐར་ཐོར་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ཐང་ཆེན་དབུས་སུ་ལྗོན་པའི་བསིལ་གྲིབ་འོག་ཏུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་ཐོད་དུ་དབུ་གདུགས་སེར་པོ་ཕུབ་པ་སོགས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་བཞུགས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་ཞིག་འདུག དེར་ཕེབས་སྐབས་ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་བུ་དང་བུ་མོ་རས་གོས་དཀར་གཙང་གྱོན་པ་ལག་ཏུ་མེ་ཏོག་ཐོགས་པ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། བྱིངས་ཚོགས་པ་རྣམས་རྐུབ་སྟེགས་ཐོག་འཁོད། དེ་འཕྲལ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་རྒྱུད་མང་བརྡུང་བ་དང་དུས་མཚུངས་གཞོན་ནུ་མ་བཞི་ཡར་ལངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བསྟོད་དབྱངས་སྙན་པར་ཕུལ། དེ་རྗེས་ཧིན་རྡུ་དང༌། ཛོ་རས་དྲི་ཡན། (Zroastrians) གཅེར་བུ་པ་ (Jain) ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ། ཡེ་ཤུ། ཁ་ཆེ། སིག འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཆོས་ཞེས་པ་བཅས་ཆོས་ལུགས་ཁག་བརྒྱད་ཀྱི་འཐུས་མི་སོ་སོ་ནས་རང་རང་ཆོས་ལུགས་ལྟར་གྱི་ཤིས་སྨོན་བརྗོད། ན་ཆུང་ཕོ་མོ་ཁྱུ་བསྒྲིགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མེ་ཏོག་དང༌། བདུག་སྤོས། མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་པ་ཕུལ་ཏེ་དགའ་སྤྲོའི་གུས་འདུད་ཞུས་པ་བཅས་ཟིན་བསྟུན། ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་རུག་མི་ན་དེ་བི་ (Rukmani Devi) ཡིས་གསུང་བཤད་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། “ད་རེས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རང་རེའི་ལྷ་ཁང་གི་རྩིག་རྨང་འདིང་གནང་མཛད་པ་འདི་ནི། མ་འོངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་དྲན་གསོར་གནས་རྒྱུའི་དོན་ཆེན་ཞིག་རེད། རང་རེས་བོད་མི་ཚོར་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན། སྔ་འཕྲོས་བོད་མི་ན་གཞོན་བཅོ་ལྔ་འདི་ག་ཚོགས་པའི་སློབ་གྲྭར་ཉར་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་ཡིན། རྗེས་སུ་རིམ་པས་རང་རེའི་ཚོགས་པ་འདིའི་ནང་བོད་མིའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་”ཅེས་དང༌། དེ་མིན་ཚོགས་པའི་བསམ་གཞི་གང་འཚམས་གསུངས།

ཚོགས་གཙོའི་གསུང་བཤད་གྲུབ་ནས། ཤྲིའི་ སིའི་པིའི་ ར་མ་སྭ་མི་ ཨ་ཡར་གྱིས་བོད་དུ་དར་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་དབྱིན་ཇིའི་མི་རིགས་འགའ་རེས་འཕྲུལ་སྣང་སྦྱོང་བ་ཙམ་ལས། དེ་མིན་རྒྱུ་མཚན་དངོས་དོན་གང་ཡང་མེད་ཚུལ་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་གཏན་ནས་མ་རེད། སྔགས་དེ་ནི་རྩ་བ་དད་པ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཤིག་རེད། དེ་ནི་སྔར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་སྐབས་དར་རྒྱས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་དང༌། མལ་སོར་ (Mysore) རྒྱལ་པོས་བོད་ཕྲུག་འགའ་ཤས་ལ་སློབ་སྦྱོང་འགྲོ་སོང་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་བྱུང་བའི་སྐོར་ཞིག་གསུངས། དེ་རྗེས་ཤྲིའི་ར་ཇ་ གོ་པ་ལ་ ཅ་རི་ (Shri Rajagopalachari) ཡིས་”ང་རང་རྒྱ་གར་བ་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུར། ངས་དེ་སྔ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་མཆེད་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེར་སྣེ་ལེན་ཞུ་མྱོང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་ཐེངས་གཉིས་མཇལ་མྱོང༌། ད་རེས་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་བས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། སྐུ་ལ་བགྲེས་རྒུད་མེད་པ་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་དང༌། “མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང༌། ཁུང་ཙིའི་བསླབ་བྱ་གོ་མྱོང་བའི་མི་རྣམས་ (རྒྱ་མི་ཚོ་) ཀླ་ཀློར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ང་རང་ཧ་ལས་བྱུང༌།

བོད་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་མིག་དཔེར་འོས་པའི་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད། དེ་ང་ཚོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཇི་བཞིན་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་བས་བོད་དོན་ཐོག་འོས་ངེས་ཀྱི་བདེན་རྒྱབ་རོགས་རམ་ནུས་ཐོན་ཞིག་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་འདི་ཐད་ལ་ང་རང་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ལྷག་བསམ་དྲང་པོའི་གསུང་བཤད་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་གནང༌།

མཇུག་ཏུ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་”བརྩེ་བའི་ཆོས་གྲོགས་ལྷན་རྒྱས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། དེ་རིང་ངས་ཁྱེད་ཚོ་ཤེས་རིག་ཚོགས་པའི་གནས་གཞི་འདིར་ཐེངས་གཉིས་པ་བཅར་བར་ཚང་མས་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་གནང་བ་དང༌། ན་ཆུང་རྣམས་ནས་ཕྲན་ལ་མཆོད་རྫས་བསྟར་འབུལ། ཁྱེད་རྣམ་པས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། བོད་མི་བྲོས་འབྱོར་ལ་རོགས་རམ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་བར་ཕྲན་ནས་ཧ་ཅང་དགའ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་དང༌། “དེང་སྐབས་མི་བདེ་བའི་རྐྱེན་ངན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་རྟག་པ་མིན་སྟབས་ངེས་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཡོང་གི་རེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་དང༌། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དུས་སུ་སྨིན་པ། མིའི་ཐབས་ཤེས་བཅས་འཛོམས་དུས་རྐྱེན་ངན་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བ་དེ་རྟེན་འབྱུང་གི་གཤིས་ལུགས་ཤིག་རེད། རྫུན་པ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཡང༌། བདེན་པ་ལ་ཡང་ནུས་ཤུགས་ཡོད་པར་བརྟེན། རྫུན་པའི་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོས་བདེན་པའི་ཞི་གནས་མར་མེ་ནམ་ཡང་འཇིག་མི་ཐུབ་རྒྱུར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “སྐུ་ཞབས་རཱ་ཇ་ གོ་པ་ལ་ཅ་རི་ (Rajagopalachari) མཆོག་ནས། དྲང་པོས་གཞུང་བསྲངས་པའི་ལྟ་ཚུལ་བཟུང་སྟེ་ང་ཚོའི་བོད་དོན་ཐོག་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གསུང་མོལ་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་བས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཁྱུག་ཙམ་རིང་ཚང་མར་གཟིགས་ཐོག མིའི་འཚོ་བའི་ནང་ཤེས་རིག་ནི་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། ས་གནས་འདིར་ཤེས་རིག་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། ངོས་ནས་ཚོགས་པ་འདི་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་བདེ་རྒྱ་ཆེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རེ་སྨོན་ཞུ་གི་ཡོད། ངོས་ལ་ད་དུང་གནས་ལུགས་གང་འཚམས་ཞུ་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་དེ། རང་རེའི་བར་ལ་སྐད་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་གཤིས། དེ་རིང་འདི་ཙམ་ལས་ཞུ་གི་མིན། མཇུག་བསྡོམས་སུ་རང་ཅག་ཚང་མར་དགེ་ཞིང་ཤིས་པ་ཡོང་ཆེད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་བརྗོད་གཞིར་བྱས་པའི་སྨོན་ལམ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་ཅིག་ཞུ་གི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཕྱག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་བློ་སྦྱོང་གླང་ཐང་ཚིགས་བརྒྱད་མ་དེ་གསུང་བཟང་མཐོན་པོས་གསུང་གནང་ཐོག ཐུགས་སྨོན་ཟབ་ནན་དང་འབྲེལ་བའི་ཤིས་བརྗོད་གསུངས། སྐབས་དེར་འདུས་པའི་སེར་སྐྱ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་ལག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། ལུས་མི་འགུལ་བར་འཇམ་ཐིང་ངང་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཞལ་ཕྱོགས་སུ་དགའ་གུས་དད་པའི་མིག་གིས་ལྟ་བཞིན་སྡོད་པ་སོགས་ཡིད་ཀྱི་ཞིང་སར་དད་པའི་ས་བོན་ཐེབས་པའི་རྣམ་འགྱུར་བཅོས་མ་མིན་པ་ཞིག་ཐོན།

ཐུགས་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་གྲུབ་རྗེས་ཚོགས་མི་རྣམས་སྟར་སྒྲིག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕྱག་དབང་ཞུས་པར་དུས་ཡུན་རིང་ཙམ་འགོར་བ་མ་ཟད། གང་འཚམས་ནས་བཅར་སྔ་རྟིང་གི་འཚང་ག་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག་པ་དེ་འདྲའི་ངང་ཞིག་ལ་ཚོགས་གཙོ་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་ཡར་བཞེངས། མང་ཚོགས་ལ་དགྱེས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་སྟོན་བཞིན་ཕྱག་བརྡ་གནང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཕེབས། དེ་མ་ཐག་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་དུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་འཐོར་ཡོད་པ་ཚང་མ་སུ་ཐོབ་ཀྱིས་འཁྱེར་འགྲོ་བ་དང༌། ལ་ལས་ནི་དཔྲལ་བར་གཏུགས་ཙམ་བྱས་ཏེ་ལམ་སང་ཟ་བ་སོགས་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་མང་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དད་མོས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞུས་འདུག

དེར་འདུས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་པའང་མང་པོ་འདུག་པའི་ཁྲོད་ནས་བུད་མེད་རྒན་མོ་ཞིག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་མོས་གུས་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་དང༌། མཇལ་མང་བསྟར་བསྒྲིགས་གྲས་སུ་བཅར་ཏེ་བཀའ་མོལ་ཞུ་འདོད་བྱས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་སྟབས། དེ་ནས་མི་རིང་བར་ཁོང་རང་མ་སུ་རིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་ཆེད་བཅར་ཐོག རང་གཞན་གྱི་བདེ་སྡུག་ཉམས་མྱོང་གནས་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་རྟོགས་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་ཕྲུག་ལ་ཤེས་ཡོན་འཐོབ་ཐབས་མཐུན་འགྱུར་བྱ་འདོད་ཡོད་པའི་སྐོར་ྋསྙན་སེང་ཞུས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་རྒན་མོ་ཁོང་རང་ལ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་བརྩེས་རྗེས་སུ་བཟུང་སྟེ། དམ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཤེས་ཤིང་ཉམས་སུ་ལེན་ཐབས་སློབ་ཁྲིད་སྔ་རྗེས་མང་ཙམ་མཛད། ཁོང་རང་གིས་ཀྱང་ཨ་གསར་དང༌། ཁ་ཙམ་མིན་པའི་དོན་གཉེར་ཆེ་བསྐྱེད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་སྙིང་རྒྱུད་ཐོག་ཏུ་ཉམས་ལེན་བསྟར། མཐར་དགེ་བསྙེན་གྱི་དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་ཞུས་པའི་མིང་དུ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་སྒྲོན་ཞེས་སྩལ།

རྒན་མོ་ཁོང་རང་གི་དངོས་མིང་ལ་ཨུ་མ་དེ་བིའི་ (Uma Devi) ཟེར་བ་དང༌། མོ་རང་གི་སྐྱེས་ཡུལ་པོའོ་ལནཌ་ (Poland) ལུང་པར་དམར་པོའི་སྲིད་འགྱུར་བྱུང་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོང་ནས་རིམ་པས་རྒྱ་གར་ནང་གནས་ཆགས་བྱས་ཤིང༌། མོ་རང་གི་ཕ་ཡུལ་དུ་དམར་པོས་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བཙན་གནོན་བྱས་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བ་ཟེར་བའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་གང་ཅི་ནས་མྱོང་ཚོར་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་བོད་མིར་བཅོས་མ་མིན་པའི་དགའ་ཞེན་ཤ་ཚ་བྱེད་པ་དང༌། ལྷག་པར་བཙན་བྱོལ་བོད་ཕྲུག་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་རོགས་དངུལ་ལ་སོགས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་རྒྱུན་མར་ཐབས་འཚོལ་དོན་ཕན་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་མུར་ ( ༡༩༦༩ རང་ལོ་བདུན་བཅུ་དོན་བཞིར་སླེབས་སྐབས་) མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྨན་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཡིད་བདེ་བག་ཕེབས་ངང་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་འདུག སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཨུ་མ་དེ་བིའི་དུས་ཆོས་སུ་གྱུར་པར་ཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་ཞུའི་ཏར་སྙན་ཕུལ་འབྱོར་ལྟར། དམིགས་བསལ་མཆོད་འབུལ་དང་འབྲེལ་བའི་བསྔོ་སྨོན་ཟབ་པར་མཛད་འདུག་པ་དང༌། མལ་སོར་ཁུལ་ཡོད་བཙན་བྱོལ་བོད་ཕྲུག་ཚོས་ཨུ་མ་དེ་བི་གྲོངས་པའི་དགེ་མཇུག་འཁུར་བླངས་ཀྱིས་ (Bylakuppe) ས་གནས་ལུགས་ཟུང་བསམ་གླིང་གཞིས་ཆགས་ནང་བདུད་འདུལ་མཆོད་རྟེན་ཆེ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་འཁྲིས་སུ་བོད་ཕྲུག་ཚོར་བཀའ་དྲིན་ཅན་དགེ་བསྙེན་བསྟན་འཛིན་ཆོས་སྒྲོན་ (ཨུ་མ་དེ་བི་) དྲན་གསོའི་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་ཞིག་གསར་བཞེངས་བྱས་འདུག

དགོང་དྲོར་ཀ་ལག་ཤེ་ཏྲ་ (Kalakshetra) ཚོགས་པའི་གསོལ་ཇའི་སྐུ་མགྲོན་གདན་ཞུས་སར་ར་མ་ཎའི་ལོ་རྒྱུས་ཟློས་གར་གཟིགས་མོ་བཅས་དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོར། ཀ་ལག་ཤེ་ཏྲ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ནས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ། མ་དཱ་ར་སི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་སན་ཐོ་མ་སི (St.Thomas) དང་སན་ མི་རི་ས་ (St. Mary’s Church) གཉིས་ལ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། ལྷ་ཁང་གཉིས་ཀར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་ཞུས་པ་རྣམས་གསན་བཞིན་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོས་གཟིགས་ཞིབ་གནང༌། དེ་ནས་ཚུར་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཚོ་རླབས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང༌། གྲུ་ཆུང་མང་པོ་འགྲོ་འོང་གི་སྣང་ཚུལ་ལ་གཟིགས་བཞིན་ཡུད་ཙམ་བཞུགས།

དགོང་དྲོར། གོང་གསལ་དགེ་རྒན་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ། མ་དཱ་ར་སི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་མལ་ལེ་ ༣༠ ཙམ་ཞིག་ཕེབས་པའི་ས་གནས་སུ། མ་ཧ་བ་ལི་ཀུ་བར་ཞེས་སྔར་སྐྱ་སིང་བུ་ལྔས་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་ཕམ་པར་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྡོ་རྐོས་སྣ་ཚོགས་དང༌། བྲག་ཕུག་ཆུང་ཆུང་འགའ་ཤས་འདུག་པར་གཟིགས་བསྐོར་བསྐྱངས། བྲག་ཕུག་ཅིག་གི་ཡང་སྟེང་ནས་ཡུལ་ལྗོངས་རྒྱ་ཆེ་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་རླབས་འཕྲེང་མཐོན་པོར་འཕྱུར་བ་དག་ལ་ཐུགས་སྤྲོ་སྣང་ཆེན་པོས་གཟིགས་པ་དང༌། དགེ་རྒན་ཁོང་ལ་གསུང་འཕྲོས་གནང་བཞིན་བཞུགས། དགེ་རྒན་ཁོང་ནི། གང་ཅི་ནས་མཁྱེན་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། ཐུགས་གཤིས་འཇམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་ལ་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་གནང༌། འདི་དགོང་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། ཆོས་པ་ཁག་གིས་ཕེབས་སྐྱེལ་དང་བཅས་མ་དཱ་ར་སི་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༢ སྔ་དྲོར། མ་ཐུ་རཡེ་ (Madurai) གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་གྲུབ་ཆེན་གསུམ། ཡེ་ཤུའི་བཙུན་མ་འགའ་ཤས་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ་འཚམས་ཞུ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐོར་འཕྲོས་པ་ཞུས།

དགོང་དྲོར། མི་ནག་ཤི་ ཊེམ་པེལ་ (Meenakshi Temple) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། གཞུང་སྒོའི་གཡས་གཡོན་དུ་གླང་པོ་ཆེ་དང༌། བ་དཀར་པོ་རྒྱན་གོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲས་པ་རེ་བསྒྲིགས་འདུག་པ་ནས། གླང་པོ་ཆེ་གཉིས་ཀྱིས་སྐད་སྒྲ་དང་བཅས་ཏེ་སྣ་ཞགས་བརྐྱངས་ནས་ས་ལམ་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང༌། ཆོས་པ་ཚོས་རྔ་ནར་མོ་ཆེ་ཆུང་གིས་མཚོན་རོལ་ཆ་སྣ་ཚོགས་རྡུང་བ་སོགས་བྱས་ནས་དགའ་བསུ་ཞུས།

གནས་གཟིགས་གྲུབ་ནས། ཏི་རུ་མལེ་ན་ཡཀ་ (Thirumalai Nayak) ཟེར་བ་མི་ལོ་གསུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཐོག་གཅིག་མ་ཧ་ཅང་མཐོ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ། རྡོའི་ཀ་རིང་རྐོས་དཀྲོལ་གྱིས་བརྒྱན་པ་བརྗིད་ཉམས་ཅན་ཞིག་འདུག་པར་གཟིགས། དེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་ (Mahatma Gandhi) རྒྱུན་བཞུགས་གཟིམ་ཁང་གི་དཔེ་སྟོན་དུ་བཞེངས་པའི་ཁང་ཆུང་དེར་ཕེབས་པར། སྒོ་འགྲམ་ནས་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་གཉིས་ཀྱིས་མཆོད་དབྱངས་འདོན་བཞིན་དྲི་བཟང་གིས་སྦགས་པའི་ྋཞབས་བསིལ་ཕུལ་ཏེ་ནང་དུ་གདན་དྲངས། དེ་ནང་གི་གྷན་དྷིའི་ཉེར་སྤྱད་སྟབས་བདེ་ཉུང་ཉུང་དེ་དག་ལ་གཟིགས་ཐོག རེ་ཞིག་ཐུགས་གཡེང་བ་ལྟ་བུར་བཞུགས། དེའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་གྷན་དིའི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དཔར་རིས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་དང༌། དེབ་ཁང་ལའང་གཟིགས་ཞིབ་གནང་སྟེ། གཟིགས་སྐོར་བའི་དགོངས་ཚུལ་འབྲི་དེབ་ནང༌། དམ་པ་གང་གི་མཛད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དགའ་སྤྲོ་ཚད་མེད་ཐོབ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༢ ལ། ཞེས་ཕྱག་བྲིས་འབྲི་གནང་གྲུབ་བསྟུན་བཞུགས་གནས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། འདི་ཉིན་ཕར་ཕྱིར་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་སའི་ཁྲོམ་གཞུང་གང་སར་ཡུལ་མི་ཁྲི་ཕྲག་ཁ་ཤས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་གུས་འདུད་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གསོལ་ཇ་བཞེས་བཞིན་སྐུ་བཅར་རྣམ་པར་གསུང་འཕྲོས་གནང་བའི་ནང༌། “དེ་རིང་གྷན་དྷིའི་རྒྱུན་དུ་བཞུགས་སའི་ཁང་པའི་དཔེ་སྟོན་དེ་ནང་བསླེབས་པ་དང༌། དེར་ནི་མཁོ་སྤྱད་ཉུང་ཤས་ཤིག་མ་གཏོགས། གཞན་དག་རྒྱས་སྤྲོས་གང་ཡང་མེད་པའི་སིམ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་དུས། ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་རྒྱ་ཆེ་རྒྱས་སྤྲོས་ཅན་དང༌། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པ་དེ་ཚོའི་ནང་སླེབས་དུས་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བར། རང་བཞིན་གྱིས་ཡིད་ལ་ཞི་བསིལ་བདེ་བའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་དང༌། གཞན་ཕན་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེའི་མཛད་བཟང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞིག་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོར། ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེའི་ཞིང་ཐང་མུ་འབྲེལ་མང་པོ་དང༌། བྲག་རི་ཆུང་ཆུང་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་ཕེབས་ནས། ཏི་རུ་ཆི་རབ་པལ་ལི་ (Tiruchirappalli) ས་གནས་ཀྱི་མགྲོན་ཁང་དུ་འབྱོར་གནང་སྐབས། ཡུལ་དེའི་རྫོང་དཔོན་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས།

དགོང་དྲོར། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབུས་སུ་བྲག་རི་ཧ་ཅང་མཐོ་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ། རོཀ་ ཕོར་ཊ་ ཊེམ་པེལ་ (Rock fort temple) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་རྙིང་པ་སྤུས་དག རི་གཤམ་ནས་རྡོ་སྐས་ཐེམ་པ་བཞི་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་འཛེགས་ཏེ་ཕེབས་དགོས་པ་ཞིག་འདུག་པ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། ལྷ་ཁང་དེར་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་སུའང་ཕྱི་སྒོའི་གཡས་གཡོན་ནས་གླང་པོ་ཆེ་རྒྱན་གཟབ་ཀྱིས་སྤྲས་པས་ས་ལམ་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང༌། ཆོས་པ་ཚོས་རྔ་རོལ་རྡུང་བཞིན་དགའ་བསུ་ཞུ་བ་སོགས་བྱས། བྲག་རི་དེའི་རྩེ་ནས་གྲོང་ཚོ་ཁག་དང༌། རི་ཆུང་མང་པོ། གཙང་ཆུ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་རྒྱ་ཆེར་ཐུགས་ཞིབ་གནང༌།

དེ་ནས་གྲོང་དཀྱིལ་དུ་མ་དཱ་ར་སི་མངའ་ཁུལ་གྱི་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་དེར་སོ་ནམ་པའི་ལག་ཤེས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་མུས་ལས་གྲྭ་ཡོད་པ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། ལྷག་པར་སོ་ནམ་པ་དེ་ཚོས་ལས་སྩོལ་བྱེད་སྟངས་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ཐོན་སྐྱེད་དངོས་པོ་གྲོང་གསེབ་པར་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པར་དམིགས་བསལ་ཐུགས་སྣང་དང་འབྲེལ་སོ་ནམ་པ་ཁོང་ཚོར་ཐུགས་དགྱེས་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་དང༌། སྐུའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པའི་ལས་མི་འགའ་ཤས་ལ་ཕྱག་བཏང་གནང་བས་ཚང་མས་དགའ་སྣང་ཆེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་གུས་འདུད་ཞུས། ཁོང་ཚོའི་ཐོན་སྐྱེད་དངོས་རིགས་ཆུང་ཙག་དང༌། བཟའ་བཅའ་སྣ་ཚོགས། མེ་ཏོག་སིལ་མ་བཅས་ཕུལ་སོང་བ་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་བཞེས་ཏེ་གསུང་གི་དབྱུགས་དབྱུང་མཛད། ཕྱིར་ཕེབས་ཚུར་ལམ་སྙུག་གུར་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་གི་ནང་གྲོང་གསེབ་པའི་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་སོན་པ་ཞིག་གིས་ཟློས་གར་གཟིགས་མོ་ཕུལ་བར། གནང་ཆ་མེ་ཏོག་ཤེལ་སྒྲོམ་ཅན་ཞིག་སྣེ་ཤན་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཚབ་བརྒྱུད་དེ་སྩལ་བས་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་དེ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་འདུག

ཚེས་ ༢༤ སྔ་དྲོར། གཙང་ཆུའི་ཕ་རིར་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེ་ཁག་གཉིས་ཡོད་པར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། ལྷ་ཁང་གཉིས་པོ་དེའི་ཆོས་པ་ཚོས་ཀྱང་ཕེབས་སྐྱེལ་གོང་ལྟར་ཞུས། དེ་ནས་ཕེབས་ཞོར་གཙང་པོའི་ཚུར་ཕྱོགས་སུ་ཞིང་ཆུར་དམིགས་པའི་ཆུ་མཛོད་ཅིག་དང༌། ལྡུམ་ར་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་གཟིགས་བཞིན་ཞབས་འཆམ་གནང༌།

དགོང་དྲོར། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཁ་ཆེའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་མུ་སི་ལིམ་ ཀོའོ་ལེ་ཇེ་ (Muslim College) ཟེར་བ་དེར་གཟིགས་སྐོར་དང༌། གསོལ་ཇའི་སྐུ་མགྲོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས། གསོལ་ཇའི་སར་སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་སྟེ།

འདི་ཉིན་དགོང་དྲོར། ཏི་རུ་ཆི་རབ་པལ་ལི་ (Tiruchirapplli) གྲོང་ཁྱེར་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གནང༌།

ཚེས་ ༢༥ སྔ་དྲོར། བེངྒ་ལོར་ (Bangalore) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཐོག གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་གདན་དྲངས། དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༥ པ་ཡོལ་ཙམ་བར་སྐུ་ངལ་གསོ་སླད་ལྷོད་བཞུགས་གནང༌། དེ་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས། སྔོན་ལ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་གནང་སྟེ། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་བརྙན་ལ་སྐུ་ཕྱག་དང༌། སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་སོགས་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་གཞན་ཁག་ཏུ་ཇི་མཛད་འདྲ་མཚུངས་གྲུབ་བསྟུན། དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

དེར་ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འབུལ་གནང་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང་དེ་ཡང་ཡོད་ཅིང༌། དེ་རྗེས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བྷིཀ་ཤུ་སངས་རྒྱས་འཚོ་ཞུ་བས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་བཀའ་སློབ་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་གསུངས། དེ་མཚམས་ནས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཞིག་གིས་ཀྱང་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་བ་བཅས་གྲུབ་ནས་བཞུགས་གནས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་ཏེ་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་གསོས།

འདི་ཉིན་བོད་ས་ཕག་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༥ སྟེ། འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་དགོངས་རྫོགས་ཀྱི་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དུས་ཚེས་ཡིན་པར་བརྟེན། དགོང་དྲོར་གཟིམ་ཆུང་དུ་མཆོད་པ་རྒྱས་པར་བསྒྲིགས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཞལ་འདོན་བླ་མ་མཆོད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་དང༌། སྙིགས་དུས་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དགེའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་ནན་མཛད།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༦ སྔ་དྲོར། ར་མན་ ཨིའི་ཀྲི་ ཅུ་ཀྲ་ཞེས་པའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དེར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས། སློབ་སྤྱིས་གཙོས་པའི་དགེ་སློབ་མང་པོས་དགའ་བསུ་ཞུས། སློབ་གྲྭ་དེ་ནང་བྱ་རིགས་དང༌། སྦྲང་བུའི་རིགས་སྣ་ཚོགས། རྡོ་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཤེལ་སྒྲོམ་ནང་བསྒྲིགས་སྟོན་སོགས་ལ་སྣེ་ཤན་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཞུས་པ་གསན་བཞིན་ཕེབས་མུས་ཀྱི་སློབ་ཁང་ཞིག་ནང་མིག་དང༌། མིག་རིལ་ཆགས་སྟངས་དང༌། མིག་གི་བྱེད་ལས་སྐོར་གྱི་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེ་ཙམ་མཛད།

དེ་ནས་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་འགའ་ཤས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་ཆོས་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

དགོང་དྲོར། ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། ལྡུམ་ར་ཆེན་མོར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། ཚུར་ལམ་ཆོས་ཚོགས་གནས་གཞིར་གསོལ་ཇའི་སྐུ་མགྲོན་དུ་གདན་དྲངས། གསོལ་ཇ་གྲུབ་ནས་ཚོགས་གཙོས་ཚོགས་མི་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཞུས། དེ་ནས་དགེ་སློང་དང༌། ཆོས་པ་ཚོའང་ལྷན་བཅར་གྱིས་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་མཛད། ཚང་མ་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་བསྒྲོན་ཞུས་སོགས་དད་ལྡན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རེ་འདོད་སྐོང་གནང་གིས་བཞུགས་གནས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༧ སྔ་དྲོར། བྷང་ལོར་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཐོན་གནང་གིས་ཉིན་གུང་ལ་མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་ཊོ་རོ་པོལ་ལི་ (Metropole) ཟེར་བའི་མགྲོན་ཁང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད། དགོང་དྲོར། ཁི་རེ་ཤི་ནཱ་རཱ་ཇ་སཱ་གར་ (Krishna Raja Sagar) ཟེར་བའི་མེ་ཏོག་ལྡུམ་ར་རྒྱ་ཆེ་ལྗོན་ཤིང་མཛེས་ཤིང༌། འབབ་ཆུ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་རྒྱུ་བས་བརྒྱན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་སྤྲོ་འཆམ་ལྟ་བུའི་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་ཀྱང༌། འདི་ཉིན་རེས་གཟའ་ཉི་མའི་གུང་སེང་ཡིན་སྟབས། ལྡུམ་རའི་ནང་མི་འབོར་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གར་ཕེབས་ལ་མི་ཚོགས་ཆེན་པོས་དགའ་གུས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་མཇལ་མཁན་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་སོང་བས་ྋཞབས་འཆམ་ཐུགས་བག་ཕེབས་པོ་ཞིག་བྱུང་མི་འདུག ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་ལྡུམ་རའི་རྒྱང་ཙམ་ན་ཆུ་རགས་མཐོ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྟེང་ྋཞབས་འཆམ་གནང་བཞིན་ཡུད་ཙམ་བཞུགས།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༨ སྔ་དྲོར། མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མལ་ལེ་ ༣༠ ཙམ་གྱི་སར། སོམ་ནཐ་པུར་ (Somnathpur) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། ལྷ་ཁང་དེ་བཞིན་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་གཞན་དག་དང་འདྲ་བའི་རྒྱ་ཆེན་པོ་མེད་ནའང༌། བཟོ་བཀོད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། ཁམས་གཙང་མ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། ལྷ་ཁང་དེའི་མཐའ་སྐོར་གྲྭ་ཤག་ལྟ་བུའི་ཁང་ཆུང་ཐོག་གཅིག་མ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐབས་དེར་གནས་འཛིན་པ་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་པའི་དབེན་པོ་ཞིག་ཡོད་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གནས་འཛིན་ལ་ལྷ་ཁང་དེའི་ལོ་རྒྱུས་བཀའ་འདྲི་གནང༌། ཕྱིའི་རིས་བཀོད་དང༌། ནང་ལོགས་གཙང་ཁང་ཆུང་ཆུང་དངོས་གཙང་ཁག་གསུམ་གར་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས་ཏེ་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས།

དགོང་དྲོར། གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པའི་མལ་སོར་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་རྒྱ་ཆེ་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པ། ནང་ཁོངས་ཕོ་བྲང་གཞན་དག་ནང་མེད་པའི་འབྲོང་དང༌། གླང་ཆེན། སྟག་དང༌། དོམ་སོགས་རི་དྭགས་དང༌། གཅན་གཟན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གསོབ་དང༌། སྔ་རབས་ཀྱི་གྲི་མདུང་དང༌། མེ་མདའ་ལ་སོགས་མཚོན་ཆ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྒྲིག་སྟོན་བྱས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དང༌། རི་སྟེང་དུ་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་དང༌། བཙུན་མོའི་ཕོ་བྲང་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཐོག བཙུན་མོའི་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་ནས་མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་ལྗོངས་རྒྱ་ཆེ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེར་ཡུན་རིང་ཙམ་བཞུགས།

དེ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ གསར་དུ་བཞད་རྒྱུར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་གནང་རྟེན་འབྲེལ་ཤོག་བྱང་ཕུལ་འབྱོར་འདུག་པར་ཐུགས་ཞིབ་ཀྱིས་ཕར་ཡང་རྟེན་འབྱུང་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་སྦྲགས་ཐོག་སྩལ།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༩ སྔ་དྲོར་ཤྲི་གྷ་པ་ཊམ་ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་དགོན་པ་དང༌། དེའི་ཉེ་སྐོར་དུ་ལོ་ ༡༥༠ ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ཊི་པུ་ སུལ་ཏན་ (Tipu Sultan) དང༌། ཕྷ་རན་སིའི་ (France) གླ་གླས་དམག་མི་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ནས་དབྱིན་ཇིར་དམག་རྒྱག་སྐབས་ཀྱི་འཛིང་རགས་དང༌། དབྱིན་དམག་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་ས་དོང་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ། ཁ་ཆེ་རྒྱལ་པོའི་དབྱར་སའི་ཕོ་བྲང་ཤིང་ཁང་རྩི་མ་ལྡེབས་རིས་ཧ་ཅང་རྒྱས་པོས་བརྒྱན་པ་དང༌། རྒྱལ་པོའི་པུར་ཁང་སོགས་ཡོད་པར་གཟིགས་སྐོར་གནང༌།

དགོང་དྲོར། ཁི་རེ་ཤི་ནཱ་རཱ་ཇ་ སཱ་གར་ (Krishna Raja Sagar) ཟེར་བའི་ལྡུམ་རྭའི་ནང་སྐུ་འཆམ་གཟིགས་སྐོར་ལྷོད་པོར་མཛད། ལྡུམ་རྭའི་མགྲོན་ཁང་དུ་གསོལ་ཇ་བཞེས་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས། ཌན་མག་ (Denmark) དང༌། མལ་སོར་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་མཁན་ཌན་མག་མི་རིགས་ནས་ྋསྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར་ཁོང་རང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་དུས་ཐོག་ཏུ་བཅར་ཏེ། ཌན་མག་གི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཅིག་ཕུལ་ཐོག ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ཞེས་པ་འདི་ཁག་གཉིས་ཀ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་མིན་དང༌། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཡིན་ཕྱིན་སེམས་གནས་སྒྲུབ་དགོས་མིན། འཚོ་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཀར་བྲེལ་བས་སེམས་གནས་དགེ་སྒྲུབ་ཐུབ་མིན། བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པ་རྙིང་ཤོས་ལོ་གང་ཙམ་སོང་བ་ཡོད་དང༌། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཡོད་མེད་སོགས་ཆོས་ཕྱོགས་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཆོས་པས་སེམས་གནས་ངེས་པར་སྒྲུབ་དགོས་པ། འཚོ་བའི་འདུ་འགོད་ཀྱི་ལས་བྲེལ་ཡོད་པ་རྣམས་ནས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་སྒྲུབ་བྱེད་རུང་བ། བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པ་རྙིང་ཤོས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྙན་གྲགས་དང་ལྡན་པ་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་རི་སོགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པའི་གནས་གཞི་དགོན་པ་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་གསལ་པོ་བཀའ་གནང་བས། ཁོང་རང་དགའ་མགུ་ཡིད་ཚིམ་བྱུང་སོང༌།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༠ སྔ་དྲོར། མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཤར་ཕྱོགས་སུ། བྷིན་དི་པུར་ (Bandipur) ཞེས་པའི་ནགས་ཁྲོད་རི་དྭགས་དང༌། གཅན་གཟན་སྣ་ཚོགས་རང་དབང་ཅི་བདེར་གནས་ཤིང་རྒྱུ་འགྲུལ་བྱེད་པར་རྒྱང་རིང་ནས་ལྟ་ས་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས། སྣེ་ཤན་དང་བཅས་ཏེ་ནགས་ཁྲོད་དུ་ཕར་ཚུར་ཕེབས་སྐབས། ཤ་བ་དང༌། གནའ་བ་ཁ་ཤས། ཕག་རྒོད་གཉིས། སྤྲའི་ཁྱུ་ཚོགས་བཅས་འགྲོ་རྒྱུགས་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་མ་གཏོགས། སྟག་གཟིག་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་འདྲ་མིན་གཞན་དག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་སྐད་དེ་འདྲ་གཟིགས་པ་བྱུང་མི་འདུག ནགས་ཁྲོད་དེར་སྣེ་ལེན་ཁང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གསོལ་ཇ་ལྷོད་བཞེས་གནང་སྟེ་ཕྱིར་ཕེབས། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་ཙམ་ཞིག་ལ་མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་རྦི་ ཊི་ ཇེ་ཊི་ (B.D. Jatti) བར་ལམ་ས་གནས་གཞན་དུ་ཕེབས་པ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་གྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཚམས་ཞུ་གནང་བར་བཅར་གནང་ཁོང་དང་མལ་སོར་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གསུང་འཕྲོས་མཛད།

དགོང་དྲོར། གྲོང་ཁྱེར་ནང་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་གྱི་བྲིས་ཆ་འདྲ་མིན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་བཀྲམས་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཐོག་རྩེག་མ་རྒྱ་ཆེ། ཕྱི་ལོགས་སུ་ཤག་སྒོར་ལྟ་བུའི་ཁང་པ་འདབས་འབྲེལ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས། བྲིས་ཆ་གསར་རྙིང་ཕལ་ཆེར་ལ་དེ་དང་དེའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་བ་བུད་མེད་ལག་ན་མར་མེ་ཐོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མར་མེའི་འོད་མདངས་འཕྲོ་སྟངས་མངོན་སུམ་གཡོ་བ་ལྟ་བུའི་བྲིས་མདངས་ལེགས་པ་སོགས་ལ་ཞིབ་གཟིགས་གནང༌། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དེའི་ནང་ཁོངས་ཁག་ཅིག་ལ་དངོས་ཆས་རྙིང་མ་མང་པོ་བསྒྲིགས་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བོད་པའི་ཕོར་པ་དངུལ་ཤན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང༌། དུང་གི་སྟེགས་ཁེབས་ཆ་ཚང་སྤུས་ཞན་གཅིག དུང་གི་མ་ཎི་ལག་སྐོར་གསུམ། གནས་བཅུའི་སྐུ་ཐང་བྲིས་ཆ་འབྲིང་སྨད་གོང་གཤམ་མེད་པ་གཅིག བདེ་མཆོག་གི་དཀྱིལ་ཐང་རྙིང་པ་གོང་གཤམ་ཅན་གཅིག་བཅས་དང༌། ཤག་སྒོར་ནང་ས་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་ཐང་རིས་ཤིག་དང༌། ཟངས་དམར་ཐོག་ཚག་རྐོས་ཚོགས་བདག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རིས་བཀོད་ཆོས་འབྱུང་ཉིས་རྩེག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ལའང་ཐུགས་སྣང་གང་འཚམས་གནང་སྟེ། ང་ཚོ་བོད་པའི་བཟོ་རིས་སྤུས་དག་དེ་འདྲ་འདི་ཁུལ་སླེབས་ཐུབ་མི་འདུག རྒྱ་གར་གྱི་བྲིས་ཆ་དེ་ཚོ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་སོགས་གསུང་འཕྲོས་མཛད་བཞིན་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ སྔ་དྲོར། མལ་སོར་ཙན་དན་བཟོ་གྲྭ་དང༌། འབུ་དར་འཁལ་འཐག་བཟོ་གྲྭ་སོ་སོར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། སྣེ་ཤན་གྱིས་ཙན་དན་བཟོ་གྲྭ་ནས་ཙན་དན་ཤིང་ལ་རྐོས་དཀྲོལ་གྱི་རྒྱན་སྒྲིག་དངོས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དང༌། སྐུ་འདྲ་དང་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམ་གྲངས་མང་པོ། ཙན་དན་དཀྲུག་པའི་འཕྲེང་བ་སོགས་ཉེར་སྤྱད་འདྲ་མིན་མང་པོ་བཟོ་ལས་བྱེད་པ་དང༌། ཙན་དན་གྱི་ཕྱེ་མས་བདུག་སྤོས་དང༌། དྲི་བསངས། བྱུག་རྩི་སོགས་བཟོ་བ། ལྷག་པར་ཙན་དན་གྱི་སྣུམ་ཤིན་ཏུ་ཕོན་ཆེ་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། ཙན་དན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་འདི་དག་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱིར་ཚོང་ཡོང་འབབ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། ཙན་དན་གྱི་སྣུམ་ཚོང་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཕྷ་རན་སི་ (France) ཡིན་པ། ཕྷ་རན་སི་ནས་ཐོན་པའི་པཱར་ཕིའུམ་ཟེར་བའི་ལུས་ལ་འཐོར་བྱེད་དྲི་ཞིམ་ཆུ་སྐད་གྲགས་ཅན་དེ་ཚོ་མལ་སོར་ནས་ཐོན་པའི་ཙན་དན་གྱི་སྣུམ་ལ་སྨན་སྦྱོར་བྱས་ཏེ་བཟོས་པའི་སྐོར་སོགས་ཞུས་པ་རྣམས་གསན་བཞིན། རྒྱ་གར་བའི་ལག་རྩལ་ཐོན་སྐྱེད་རྐོས་དཀྲོལ་ལ་སོགས་པ་བཟོའི་རྒྱལ་པོ་བྷི་ཤུ་ཀརྨའི་རྗེས་མཐུན་ཤིན་ཏུ་སྤུས་དག་དེ་དག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་དང་འབྲེལ་བའི་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱང་མཛད། འབུ་དར་འཁལ་འཐག་གི་ཐོན་སྐྱེད་གཙོ་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་བའི་བུད་མེད་ཀྱི་དར་གོས་སཱ་རིའི་ཟེར་བ་ཚོས་མདོག་དང༌། རིས་བཀོད་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་གར་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཟོ་ལས་ལག་རྩལ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བར་གཟིགས་ཞིབ་གནང༌། དེ་ནས་སྤྱན་གཟིགས་ར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནང་ྋཞབས་འཆམ་དང་སྦྲགས་གཟིགས་སྐོར་གནང་སྐབས། ལོ་གསུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་འཚོ་བསྡད་རུས་སྦལ་ཆེན་པོ་ཞིག་དལ་པོར་སྒུལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སོགས་སེམས་ཅན་གཟིགས་ཚད་ལ་སྙིང་རྗེ་སྙིང་རྗེ་གསུངས་བཞིན་ཕེབས།

དགོང་དྲོར། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་བགྲེས་སོང་སཾསྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཡིག་མཁས་པ་ཞིག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ། སཾསྐྲྀ་ཏའི་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པའི་དེབ་ཅིག་ཕུལ་ཐོག ཁོང་རང་གིས་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་མཛད་པའི་ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་བོད་དཔེ་ནས་སཾསྐྲྀ་ཏར་བསྐྱར་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས། ཆོས་ཀྱི་སྐོར་འགའ་ཤས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་གསལ་པོར་གནང༌། ཁོང་ལ་དད་རྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དཔར་ཞིག་གསོལ་རས་ཞུས་པར་ཡང་མཚན་ཡིག་གནང་སྟེ་སྩལ།

དེ་མཇུག་རྒྱ་གར་བ་དད་ཅན་ཞིག་དང༌། འཇར་མན་ (German) མི་རིགས་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་མཇལ་བཅར་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་ཞུས་སོགས་གྲུབ་ནས། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཐོན་གནང་སྐབས། མལ་སོར་ས་གནས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དང༌། དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་བཅར། དེ་ནས་ཕེབས་ལམ་བྷང་ལོར་ (Bangalore) གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བཞུགས་ཁོང་ཚོ་ཕེབས་བསུ་སྐྱེལ་དུ་བཅར་བར་ཕར་ཚུར་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་རྒྱུའི་གསུང་མོལ་གནང༌། འདི་དགོང་ནས་བཟུང་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་བཅས་ལ་དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་མེ་འཁོར་ནང་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ཏེ་ཕེབས། མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཆེ་ཁག་ཏུ་མང་ཚོགས་ཚོ་ཁག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་དགོས་ཡོད་ཅེས་སྐད་འབོད་བྱེད་པ་དང༌། སྣེ་ཤན་ནས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར་མེ་འཁོར་སྒོ་ནང་ནས་མང་ཚོགས་ལ་གཟིགས་མ་ཐག་པར་དགའ་བས་སྐད་འབོད་བྱེད་པ་དང༌། དགའ་བསུའི་ཐལ་མོ་བརྡབས་པའི་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་མེ་འཁོར་བརྡ་གཏོང་གི་དུང་སྒྲའང་གསལ་པོར་མི་ཐོས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་སྟེ། སྐོར་སྲུང་བས་མང་ཚོགས་དགའ་བའི་སྐད་སྒྲ་བར་མཚམས་འཇོག་དགོས་ཀྱི་རེ་སྐུལ་བྱེད་དགོས་པ་བྱུང་འདུག་པ་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༦༠ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ སྔ་དྲོར་ནའུ་གྷར་ (Naugarh) ཟེར་བའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་དེར་ཕེབས་སྐབས། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་འདུས་འཛོམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དར་ཆ་མང་པོ་འཕྱར་བ་དང༌། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་”ཅེས་པའི་སྐད་འབོད་ཀྱི་འུར་སྒྲ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་ནི། རྒྱ་མཚོའི་རླབས་བཞིན་བར་མཚམས་མེད་པར་འཕྱུར་བའི་གཡོ་འགུལ་དང་སྒྲ་སྐད་འཐབ་པ་ལྟ་བུའི་ཁྲོད་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱོགས་སུ་མེ་ཏོག་སིལ་མ་གཏོར་བ་དང༌། འགའ་རེས་མེ་འཁོར་སྒོ་འགྲམ་དུ་བཅར་ཏེ་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་དང༌། མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་འབུལ་པར་འཚང་ག་ཤིག་ཤིག་བྱེད་པ་སོགས་རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགའ་གུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་འདོན་སྟངས་ལ་སྣེ་ཤན་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆིབས་ཞབས་རྒྱ་གར་བ་ཚོའང་ཧ་ལས་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག

༡༩༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ དགོང་དྲོར། པ་ཀྲ་ན་ (Patna) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་འབྱོར་གནང་གིས་དེ་ནུབ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བཅར་ཉུང་ཤས་བཅས་ས་གནས་དེའི་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞག་མཛད། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་གུར་ཁག་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས་ཞག་གནང༌། ས་གནས་དེ་ལུང་ཁུག་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ནའང༌། ཕེབས་སྒྲིག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞུས་ཡོད་པས་མ་ཚད། ཁུལ་དེའི་མི་མང་མང་པོ་ཞིག་ཆེད་མངགས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་འདུས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས་ཤིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཀྱང་ལུང་ཁུག་མི་མང་དེ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་ཕྱོགས་བཞིན་ཁོང་ཚོའི་མདུན་འཁྲིས་སུ་ཕེབས་ནས། ཁྱེད་ཚོ་ཐུག་པས་དགའ་པོ་བྱུང་སོགས་བཀའ་གནང་བས་གྲོང་གསེབ་པ་དེ་ཚོ་དགའ་ཞིང་སྙིང་ནས་དད་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་ལག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་ཞལ་མཇལ་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་འདུག

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༤ སྔ་དྲོར། སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ལྷ་ལས་བབས་པའི་གནས་མཆོག་སང་ཁ་ལ་11ཞེས་དང་སན་ཀན་སི་ཡར་ (Sankasya) བོད་སྐད་དུ་གྲོང་ཁྱེར་གསལ་ལྡན་དེར་ལྷ་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཕྱི་དབྱིབས་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་བྱས་པ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པར། གནས་འཛིན་སིངྒ་ལའི་དགེ་སློང་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་བརྙན་ལ་སྐུ་ཕྱག་དང་སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་གྲུབ་བསྟུན། ཁུལ་དེའི་ཚོགས་འཐུས་གཉིས་ཀྱིས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་བར།

“ས་གནས་འདི་ནི། སྔར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་ཡུལ་ནས་བབས་པར་མཛད་པའི་གནས་མཆོག་ཡིན་པ་དང༌། དེ་རིང་ས་ཆ་འདིར་བོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སྐུ་དངོས་ཕེབས་པར་ང་ཚོས་དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་གསུངས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་སོགས་གསུང་ལན་གནང༌། དེ་ནས་ལྷ་ཁང་དེའི་འཁྲིས་ཀྱི་ས་འབུམ་ཆེན་པོ་ཞིག་འཕྲོ་ (སྔར་སྟོན་པ་ལྷ་བབས་ཀྱི་ས་མཆོག་དངོས་གཞི་དེ་རེད་ཟེར་བ་) དེ་སྟེང་རྫ་ཕག་བརྩེགས་པའི་ཁང་ཆུང་ཞིག་གི་ཐོག་སྟེང་དུ་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཡོད་པ་དེ་དང༌། ས་ཆ་དེ་གའི་ས་འོག་ནས་རྙེད་ཐོན་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་བཟོས་པའི་རྡོ་རྐོས་པདྨ་འཁོར་ལོའི་དབྱིབས་ཅན། ཉེ་སྐོར་གྲོང་ཚོའི་སྒེར་ཁྱིམ་ཞིག་ནང་ས་འོག་ནས་རྙེད་ཐོན་རྫ་རྡོའི་སྐུ་འདྲ་ཆུང་ཆུང་སྣ་ཚོགས་དང༌། སྔར་གྱི་དངུལ་རིགས་སོགས་དངོས་སྤྱད་ཆུང་ཙག་སྣ་ཚོགས་པ་བཅས་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོར་གྲོང་གསེབ་དེའི་ཡུལ་མི་མང་པོ་ཞིག་སྣེ་ལེན་ཁང་གི་མདུན་དུ་འདུས་འཛོམས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཐོས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུས་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོང་གསེབ་པ་མང་ཚོགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་སར་ཕེབས་ཏེ། “ཁྱེད་ཚོས་ངོས་ལ་དགའ་བསུ་ཞུས་པ་དང༌། ངོས་ཐུག་འདོད་བྱས་པ་འདི་ལ་ངོས་རང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོ་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་རྒྱ་གར་མི་མང་མཐོ་དམའ་དྲག་ཞན་ཚང་མས་ཁྱེད་ཚོ་ནང་བཞིན་གྱི་དགའ་བསུ་གུས་འདུད་བྱེད་པ་སོགས་མཛའ་ཞིང་ཉེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་གྱི་འདུག འདི་ནི་རྩ་བ་རྒྱ་གར་དང༌། བོད་ཀྱི་དབར་ལ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོར་ཐོན་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་གསུངས་ནས་ཚང་མར་ཐུགས་དགྱེས་ཤིང་བརྩེ་བའི་འཛུམ་ཞལ་སྟོན་བཞིན་གཟིགས་པས། དེར་འདུས་རྣམས་ཀྱིས་དད་གུས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་སྙིང་ནས་དགའ་བའི་རྣམ་པས་ཞལ་མཇལ་ཞུས་ཐོག གསུང་གི་བདུད་རྩི་མུ་མཐུད་མྱོང་རྒྱུར་མོས་གུས་ཀྱི་བསྡད་ཅིང༌། དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ད་ལམ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སོགས་སུ་རིས་མེད་དགོན་སྡེ་དང༌། ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་སྐོར་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཕྲལ་ཡུན་ཀུན་ཏུ་བདེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་ལུགས། རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཡོངས་རྫོགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་དགོས་པའི་སྐོར་བཅས་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གསུངས་པས་ཚང་མ་དགའ་མགུ་ཡི་རང་དུ་གྱུར།

དེ་ནས་སླར་ཡང་ལྷ་བབས་གནས་སུ་བྱོན་ཏེ་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་པར་གཤམས་ཐོག བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་གསོལ་ཚོགས་འབུལ་གནང་རྗེས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས། ས་གནས་ཀྱི་བདག་པོ་བུ་སྤུན་གསུམ་མཇལ་བཅར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ྋཞབས་གཅགས་པའི་གནས་འདིར་སངས་རྒྱས་ཆོས་པ་ཞིག་བཞུགས་དགོས་གལ་ཆེར་བརྟེན་གནས་འཛིན་པ་སིངྒ་ལའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཆེད་མངགས་གདན་ཞུས་སྐོར་དང༌། ས་གནས་འདིར་དགོན་པ་གསར་བཞེངས་གནང་ཚེ་ས་ཆ་ཨེ་ཀར་ལྔ་དྲུག་གང་དགོས་དད་འབུལ་ཞུ་འདོད་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཞུས་རྗེས། དེབ་ཅིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་བྲིས་ཕྱག་བསྟར་མ་སྩལ་སྐྱོང་ཞུས་པ་ལྟར་སྩལ། དེ་མཇུག་གནས་འཛིན་དགེ་སློང་དེ་ཡང་བཅར་ཏེ་དེབ་ཐོག་ཕྱག་བྲིས་ཞུ་མོས་ལྟར་བསྩལ་ཁར། ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་འབྲེལ་མཚོན་ཙམ་ཧིན་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ཐམ་པ་སྩལ།

དགོང་དྲོར་ས་གནས་དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཕ་རུ་ཁ་བྷ་ད་ (Farrukhabad) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་བར་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་དང༌། དེ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་གཉན་ཡོད་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ ཉིན་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣།༣༠ ཐོག་གོན་ཀྲ་ (Gonda) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་དང༌། དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བལ་རམ་པུར་ (Balrampur) ས་གནས་སུ་རྒྱལ་པོའི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས་སྐབས། ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་དང་ལྷན་འབར་མ་དང༌། རྒྱའི་ལྷ་ཁང་སོ་སོར་གནས་གཟིགས་དང་མཆོད་འབུལ་གནང༌། ཞལ་འདོན་སྐབས་གསུམ་པ་དང༌། གནས་བཅུ་མཆོད་འཕྲེང་རྒྱས་པ། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། ཤིས་བརྗོད་བཅས་གསུངས་པར་གནས་མཇལ་བ་ཀིརྟི་ཡོངས་འཛིན་སོགས་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ནས་གསུང་ཞབས་ཞུས།

ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༢།༣༠ ཐོག་གོང་གསལ་རྒྱལ་པོའི་སར་ཁྱུག་ཙམ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་བསྟུན་དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཐོན་གནང་གིས་དགོང་དྲོར་ནའུ་གྷར་ (Naugarh) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་དང༌། དེར་ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཇལ་བཅར་དང་དུས་མཚུངས་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་ཆེན་དེར་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གདན་ཞུས་སྐབས། རྒྱ་གར་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགའ་བསུའི་སྐད་འབོད་བར་མཚམས་མེད་པར་སྒྲོག་བཞིན་འདུག

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༧ ཉིན་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༢ པར་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ལུམྦི་ནིའར་ (Lumbini) 12ཕེབས་ཐོན་གནང༌། བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་ནས་གོར་ཥའི་དཔོན་དམག་གིས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཁྲུངས་སའི་ལྷ་ཁང་དུ་ཕེབས། སྐུ་ཕྱག་དང་གནས་གཟིགས་གྲུབ་ནས་བཞུགས་ྋཞབས་འཁོད། ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་ཚོགས་འབུལ་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། དེར་ནི་རིང་འབད་མ་ཤིས་བརྗོད་བཅས་གསུངས།

དེ་ནས་ཞབས་སྐོར་ཐོག་ལྷ་ཁང་གཞན་དག་ཏུ་གནས་གཟིགས་ཀྱིས་སྣེ་ལེན་མགྲོན་ཁང་དུ་གོརྵ་གཞུང་གི་གསོལ་ཇར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས། ལུམྦི་ནིའར་གོར་ཥ་གཞུང་གི་སྣེ་ལེན་ཞུ་མཁན་ཁོངས་སུ་དེ་སྔ་ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་གོར་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཁོངས་ཡོད་པ་བཅས་ཚང་མས་སྣེ་ལེན་ཞབས་ཞུ་ལེགས་གཟབ་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་པོ་བྱུང་འདུག མགྲོན་ཁང་དེར་ཕེབས་སྐབས་རྒྱ་གར་བ་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང༌། དགའ་བསུའི་སྐད་འབོད་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་བྱེད་པ། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་འདུས་འཛོམས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུ་བ་བཅས་བྱས།

དགོང་དྲོར་བཞུགས་སྒྲིག་སར་ཀོ་ཀྲིའི་ཁང་བདག་བཟའ་མི་གཉིས་མཇལ་བཅར་ལ་གསུང་འཕྲོས་བསྐྱངས། དེ་ནས་ས་གནས་ཀྱི་རྫོང་དཔོན་དང༌། སྐོར་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་དགོང་དྲོའི་གསོལ་ཚིགས་སུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ཁོང་གཉིས་དང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་གནང་སྐབས་ལུམྦི་ནིའའི་ས་བབས་དང༌། མི་མང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༨ འདི་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངལ་གསོ་ཆེད་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་སྐུ་ལྷོད་པོར་བཞུགས་གནང་མཛད། སིངྒ་གླིང་གི་བཙུན་མ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་གར་བ་ཆོས་པ་ཞིག་མཇལ་བཅར་ནས་ནང་ཆོས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར། བཀའ་ལན་གནང༌།

དགོང་དྲོར་ས་གནས་ཀྱི་རིག་གཞུང་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་མཇལ་བཅར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཁོང་ཚོའི་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག ཚོགས་མི་དང་སློབ་གཉེར་བ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་བཀའ་སློབ་སྩོལ་སྐྱོང་ཞེས་གདན་ཞུ་ཞུས་ཀྱང་ྋཞབས་འཁོད་མ་ཐུབ་སྟབས། གཙོ་འཛིན་ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དགའ་བསུའི་བསྟོད་ཚིག་དང༌། དཔར་དེབ་ཅིག་འབུལ་ལམ་ཞུས།

དེ་ཉིན་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་དབུ་བཞུགས་བཅས་གསུང་ཞབས་ནས་ཚེས་བཅུའི་ཚོགས་མཆོད་རྒྱས་འབུལ་ཞུ་དགོས་བཀའ་ཕེབས་ཇི་བཞིན་སྨིན་འབུལ་གནང༌།

གོང་ཚེས་དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༥ པའི་ཐོག་ལུམྦི་ནཱི་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་མེ་འཁོར་ཁང་མིག་ནང་བཞུགས་པ་དང་སིངྒ་ལའི་གནས་སྐོར་ཚོགས་པ་བཙུན་མ་དང༌། བུད་མེད་ཉི་ཤུ་སྐོར་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས། ས་གནས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཚོགས་མིས་གཙོས་ཁུལ་དེའི་མི་མང་འདུས་འཛོམས་ནས་”བོད་དང་རྒྱ་གར་སྤུན་ཟླ་ཡིན། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རེད་”ཟེར་བའི་དགའ་འབོད་ཤུགས་ཆེ་བྱས་གཤིས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མེ་འཁོར་ཁང་མིག་གི་སྒོའི་ནང་ནས་མང་ཚོགས་ལ་དགྱེས་ཞལ་གཟིགས་བཞིན་ཕྱག་བརྡ་མཛད་པས་མི་མང་གི་དགའ་འབོད་སྐད་སྒྲ་ལྷག་པར་ཆེ་བར་གྱུར།

ཆུ་ཚོད་ ༥།༤༥ ཐོག་མེ་འཁོར་ཐོན་ཏེ་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་གོ་ར་ཁ་པུར་ (Gorakhpur) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་གནང༌། དེར་ས་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། སྐོར་སྲུང་བའི་སྤྱི་འདོམས་སོགས་དཔོན་རིགས་ཁག་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། ཆེད་མངགས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་དུ་དོན་གཉེར་གྱིས་ཡོང་བ་རྒྱ་གར་མི་མང་ཁྲི་ཚོར་ཉེ་བ་ནས་དར་ཆ་སེར་པོ་འཕྱར་བ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་དང༌། མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་བ། དད་གུས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང༌། དགའ་བསུའི་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་སྡེབ་པ། ལྷག་པར་དུ་”བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་རེད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག འཕགས་བོད་སྤུན་ཟླ་ཡིན་”ཟེར་བ་སོགས་མང་ཚོགས་དགའ་བའི་སྐད་འབོད་བར་མཚམས་མེད་པར་སྒྲོག་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཀྱང་མང་ཚོགས་ལ་དགྱེས་ཤིང་བཀུར་བའི་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་བརྩེ་བའི་སྤྱན་རས་ཉེ་རྒྱང་ཀུན་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཡང་ཡང་གསུངས།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༩ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་དགའ་ལྡན་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་13དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། སྟོན་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དུ་རྟེན་གཙོར་སྐུ་ཕྱག་དང་སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་ཐོག བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་སྔོན་ནས་མཆོད་པ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་པ་ལྟར་གྱི་བླ་མ་མཆོད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་སོགས་ཞལ་འདོན་རིམ་པ་གདངས་དབྱངས་དང་བཅས་པ་གསུང་ཞབས་ལྷན་དུ་གསུང་འདོན་དང༌། ཐུགས་སྨོན་སྤྱན་དམིགས་ཟབ་ནན་མཛད།

ལྷ་ཁང་གི་སྒོ་ཕྱིར་བོད་མི་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་སྟེ། སྐོར་ལམ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་ྋཞབས་སྐོར་དུ་ཕེབས། གནས་དེར་གསར་བཞེངས་བོད་དགོན་ཆོས་འཕེལ་གླིང་དུ་ྋཞབས་བཅགས་པར་གནས་འཛིན་དགེ་སློང་ནས་རབ་གནས་དང་ཆོས་འབྲེལ་སྩོལ་སྐྱོང་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར། རབ་གནས་སྩལ་ཐོག ཆོས་འབྲེལ་ད་ཉིན་དགོང་དྲོ་སྩལ་འཐུས་བཀའ་བཞེས་ཐོབ། དེར་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ ༥༠ ཙམ་བཅར་འདུས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་སྟེ་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག་བདེ་གཤེགས་སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་ཞུས་པའི་གནས་དེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐུ་ཕྱག་དང་ཞབས་སྐོར་གནང༌། ཚུར་ཕེབས་ཀྱི་ཞོར་དུ་བོད་དགོན་གནས་འཛིན་ནས་གསོལ་འདེབས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར། དགོན་པའི་སྒོ་འཕྱོར་གཡབ་འོག་བཞུགས་ྋཞབས་འཁོད་ཐོག བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་ ༥༠ སྐོར་ཞིག་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་དང༌། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ། བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པ། རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་དང་ཚེ་ལྷ་རྣམ་གསུམ་གྱི་གཟུངས་སྔགས་བཅས་ལྗགས་ལུང་སྔོན་འགྲོ་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་བ་སྩལ། དེ་ནས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་ཆོས་གནང་སའི་ས་ཤུལ་དང༌། རྒྱ་མིའི་ལྷ་ཁང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་གྲུབ་ནས་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༠ སྔ་དྲོར་བོད་རིགས་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཞིག་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པར་གོ་ར་ཁ་པུར་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བཅས་མཇལ་བར་བཅར་ནས་ཁོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་དེར་བོད་དུ་དར་བའི་ཆོས་དང༌། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྐོར་ཡང་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་བོད་སྐད་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གི་འཛིན་གྲྭ་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོའི་བཀའ་གནང་སྟེ། ཁྱེད་ཚོའི་ད་ལྟའི་དམིགས་ཡུལ་དང༌། བྱེད་སྒོ་གང་ལེགས་འདུག

ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དགེ་རྒན་དང་ཡིག་སྒྱུར་ཇི་ཟེར་དགེ་སློང་གཅིག་ཡོད་མུས་འདི་ཐོག ད་དུང་བོད་དགེ་དགོས་ངེས་སྣོན་སྤོར་བྱས་ན་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཆེ་བ་ཡོང་ངེས་ལ། ཁྱེད་ཚོའི་འདོད་པར་བབས་ན། དགེ་རྒན་གསར་སྣོན་སྐོར་སོགས་རྗེས་སུ་ང་ཚོ་རིམ་པས་གོ་བསྡུར་བྱས་ལེགས་ཞེས་བཀའ་གནང་སོང་བར། ཁོང་གཉིས་ཀས་དེ་དོན་རང་ཞུས་ཆོག་ཅེས་ཞུས།

དེ་རྗེས་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་དང༌། སྐོར་སྲུང་སྤྱི་འདོམས་གཉིས་མཇལ་བཅར་ལ་སྣེ་ལེན་སོགས་གང་ཅིའི་གོ་སྒྲིག་ལེགས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་སོགས་གསུང་འཕྲོས་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག་གོ་ར་ཁ་པུར་གྲོང་སྡེའི་དཔར་སྐྲུན་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། དཔེ་དེབ་ཚོང་ཁང༌། རི་མོའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་བཅས་སུ་གཟིགས་སྐོར་ལ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས། ཁང་ཁུངས་སོ་སོའི་ནང་ལོགས་སྨོས་ཅི། ཕྱི་ལོགས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་སའི་སྲང་ལམ་ཁག་ཚང་མར་ཡང་རས་དཀར་གསར་རྐྱང་ཡུག་སྦྲེལ་བཏིང་བ་སོགས་གུས་བཀུར་ཆེ་བསྟོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

དཔར་སྐྲུན་ཁང་དེར་བསགས་བསྒྲིགས་དཔེ་དེབ་རྙིང་པའི་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་བཞེངས་ནས་ལོ་ཇི་སོང་དང༌། བླ་མ་ཁག་བྱུང་རབས་ཐོ་གཞུང་བོད་ཡིག་དེབ་གཟུགས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུའི་གོང་དུ་དཔར་འདེབས་བྱས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐུགས་སྣང་ཆེ་ཙམ་མཛད།

དེ་ནུབ་གྲུབ་ཆེན་ཌོམ་བྷི་ཝའི་ལུགས་འཛིན་ནས་བཞེངས་པ་ཡིན་ལུགས་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། ལྷ་ཁང་དེའི་ནང་གི་སྐུ་བརྙན་རྣམས་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་སཱ་དུའུ་ (Sadhu) ཞེས་པ་དེ་ཚོའི་ཆ་བྱད་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་འདུག ལྷ་ཁང་དེའི་གནས་འཛིན་བླ་མ་རྣ་བར་བུ་ག་ཡོད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་རྩ་རླུང་སྒོམ་སྟངས་ཉམས་ལེན་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་ཐོག ཡོ་གའམ། (Yoga) རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྐོར་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པའི་དེབ་གཉིས་འབུལ་ལམ་ཞུས། དེར་གོ་ར་ཁ་པུར་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ནང་མི་དང་བཅས་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་ཞིག་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨ ཐོག་ས་གནས་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་ལ་གསོལ་ཚིགས་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་ནས་ཆུ་ཚོད་ ༡༠།༤༥ ཐོག་མེ་འཁོར་ནང་ཕེབས་བཞུགས་ཀྱིས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ཕྱོགས་སུ་ཐོན་གནང་མཛད།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༡ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༦།༣༠ ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་གནང་སྐབས། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་སྨོན་གྲོང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་སོགས་ཕེབས་བསུར་བཅར་གནང་ཐོག ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་འཁོར་ནང་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས།

དེ་སྐབས་ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བོད་དགོན་གྱི་གནས་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གཙོས་གྲྭ་དམངས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། བོད་རིགས་མི་མང་མང་པོ་ལག་ན་གུས་བསུའི་མཇལ་དར་འཐོག་བཞིན་བསྟར་བསྒྲིགས་གུས་འདུད་ཞུ་བ། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་བ་མི་མང་ཚོས་ཀྱང་དགའ་བའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་རྒྱང་མཇལ་ཞུ་བ་སོགས་བྱས།

སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་ལ་བར་དེར་གནས་གཟིགས་དང༌། གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་པའི་གཟིགས་ཚུལ་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་གནང་བཞིན་སྐུ་ལྷོད་པོར་བཞུགས། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་མཛད།

ཆུ་ཚོད་ ༡ པོའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང༌། ལ་དྭགས་སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བཅར་ཞུས།

ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་14མཆོད་རྟེན་དང༌། ལྷ་ཁང་ཕན་ཚུན་ལ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ཌོག་ཀྲར་ ཨེམ་ ཨཱར་སོབཊ་དང༌། དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ་ཤྲི་དྀ་ཨུ་པ་ལི་ཡ་ཐ་བ་ལི་སི་ན་ཅན་དགེ་སློང་ལྔ་མཇལ་བཅར་ཞུས།

ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ས་ཁུལ་གྱི་རྫོང་དཔོན་ཨལ་ ཨེམ་ བྷ་ཐ་ཡ་ (L.M.Bhatia) དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་བཅས་མཇལ་བཅར་དང༌། དེ་རྗེས་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང་ངོར་ཁང་གསར་སྤྲུལ་སྐུ། ཕན་པོ་ན་ལན་ཌ་རྩེད་གདོང་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དང༌། དད་ལྡན་འགའ་ཤས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། ཡང༌། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་དང༌། སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་མཇལ་བཅར།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པ་ནས་ ༦།༣༠ བར་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་བཞུགས་སྒྲིག་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་ཌོག་ཀྲར་ཨེམ་ཨཱར་ སོབཊ་དང༌། དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ་ཤྲི་དི་ཨོ་པ་ལི་ཡ། བི་ལི་སི་ན་སོགས་དང༌། སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ། སྐུ་ཚབ་རེ་ཟུང་བཅས་ལྷན་ཚོགས་ཐོག ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འདི་དར་སྤེལ་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཐབས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་གནང༌།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༣ བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༥ ཞོགས་པ་ཆུ་ཚོད་༥།༣༠ ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་པས་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་གནང་མཛད། འདི་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་སྡོམ་བཞེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་འདུག

རྗེས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསུང་འཕྲོས་ཤིག་ཏུ། “ངས་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་དང་པོ་དེ་སཱ་ར་ནཱ་ཐར་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཞུས་པ་ཡིན།

དངོས་གནས་བྱས་ན་བོད་དུ་སྡོད་དུས་ནས་ཞུ་དགོས་ཀྱི་འདུག ང་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ལ་ངའི་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་འཇམ་དབྱངས་དཀྱིལ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ནས་སྔ་དྲོ་ཞིག་ལ། ‘ད་རེས་ཀྱི་ཚེས་པ་བཅོ་ལྔའི་ཞོགས་པ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་ཞུ་དགོས་’གསུངས་བྱུང༌། ‘དེར་ངས་རྒྱུན་དུ་བདག་བསྐྱེད་ལེན་གྱི་ཡོད། ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་ཞུ་དགོས་མེད་’ཅེས་ཞུས་པ་ཡིན།

མཁན་པོས་‘ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཁྱེད་རང་གི་ཚེ་རབས་ལས་རྩིས་ནང་ལ་ད་ཚོད་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་ཞུ་གནང་དགོས་པའི་སྐོར་གསལ་འདུག’ཅེས་གསུངས་བྱུང༌།

ད་དུང་ངས་ཁོང་གིས་གསུངས་པར་མ་ཉན་པར། ང་གྲོད་ཁོག་ལྟོགས་པར་སྡོད་ཀྱི་མིན་ཞེས་ལབ་ནས་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་མ་ཞུས། དེང་སང་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་སྤྱོད་པ་སློག་མཁན་འདྲ་ཞིག་བྱས་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དེ་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། སྡོམ་པ་གནང་མཁན་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཤིག་ཡོད་པ་བཅས་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་ཐོག་མ་དེ་གནད་སྨིན་པོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་འདུག

སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་མཆོད་རྟེན་ལྷ་ཁང་མུ་ལ་གྷན་ཀོ་ཊི་བི་ཧ་ར་ (Mulagandhakuti Vihara) ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་དངོས་མཇལ་ཕྱག་བཞེས་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་པར་མཛད།

དེ་འཕྲལ་ལྷ་ཁང་གི་མདའ་གཡབ་འོག་ཏུ་བཞུགས་ཁྲི་སོགས་གོ་སྒྲིག་སྔོན་ཞུས་དེར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་དེ། སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བོད་དགོན་གྱི་གནས་འཛིན་འབྲས་སྒོ་མང་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་དང༌། ཚ་བ་རོང་པ་ཚེ་རིང་བསྟན་པ་ཅན་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སྐབས་དེར་དད་བཅར་བླ་སྤྲུལ་དང༌། སྤྱིར་བཏང་མི་མང་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བར་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་དབང་དང༌། ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན། སྒྲོལ་མ། འཕགས་བསྟོད། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཟུངས་རིང༌། སྦྱོར་ཆོས་བཅས་ལྗགས་ལུང་གནང་མཇུག བོད་རིགས་ཚང་མས་ཆོས་སྲིད་བྱེད་སྒོ་ལག་ལེན་བསྟར་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་སྩལ་ཐོག དེར་འདུས་ཐམས་ཅད་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་གནང་གྲུབ་བསྟུན་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢ པ་ནས་རྡོར་གདན་ས་ཁུལ་གྱི་རྫོང་དཔོན་དང༌། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་གི་གནས་འཛིན་དང༌། དགེ་སློང་སོགས་དད་ཅན་འགའ་ཤས་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་མཛད།

ཆུ་ཚོད་ ༤ པ་ནས་སྔར་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མཛད་པའི་གནས་སམ། སྟོན་པས་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོར་བདེན་བཞིའི་དམ་ཆོས་ཐོག་མར་གསུངས་པར་གྲགས་པའི་ས་འབུམ་གྱི་སྐུ་མདུན་དུ་སྟོང་མཆོད་རྒྱས་པ་དང༌། ཚོགས་མཆོད་འབུལ་གཤོམས་མཛད་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག གསུང་ཞབས་ཆོག་གྲས་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དང༌། དགེ་བཤེས་སོགས་དགེ་འདུན་པ་སུམ་ཅུ་སྐོར་བཅས་ལྷན་དུ་ཞལ་འདོན་བླ་མ་མཆོད་པ་གནང༌།

མཆོད་འབུལ་གྲུབ་ནས་ས་འབུམ་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་ྋཞབས་སྐོར་དང་བཅས་ཕྱིར་ཕེབས། བོད་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་དགོང་མོར་སོང་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་སྐུ་ལྷོད་པར་བསྐྱངས་ཆེད་བཀའ་དགོངས་ལྟར་མཇལ་ཁ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་རིགས་མི་དགོས་པ་ཞུས།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་མཆོད་རྟེན་ནང་གི་ལྷ་ཁང་ནང༌། དགེ་ཚུལ་སློང་བརྒྱ་སྐོར་འདུས་འཛོམས་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་སར་ཞབས་སོར་བཀོད་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་གསུང་གནང་མཛད།

གསོ་སྦྱོང་གྲུབ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་ཐཡེ་ (Thai) ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་བརྒྱད་མཇལ་བཅར་ནས་ཐུབ་སྐུ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཕུལ། དད་རྟེན་སྐུ་དཔར་ཞུ་མོས་ལྟར་སྩལ། དེ་མཇུག་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་དབུ་འཛིན་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་ྋསྙན་ཞུར་བཅར། དེ་ནས་མཚན་ཞབས་དགའ་བྱང་སེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་དང༌། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། སེར་སྨད་རི་ཁ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢ པར་བོད་མི་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་རྗེས་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་མཛད།

ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བོད་དགོན་གྱི་གནས་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དང་དགེ་བཤེས་སུམ་ཅུ་སྐོར་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བརྟན་བཞུགས་ྋཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པར་རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་ཇའི་མགྲོན་གཙོར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༦ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་སཾསྐྲྀ་ཏ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་རིག་གཞུང་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཀེའེ་ ཆབ་ཏུ་པ་ཏ་ཡ་དང༌། བྲམ་ཟེ་ཆོས་པ་པིའི་ མུ་ཀར་ཇིའི་ཅན་རྒྱ་གར་བ་ལྔ་མཇལ་ཁར་བཅར།

དེ་རྗེས་མཚུར་ཕུ་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལྷན་དུ་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་སྲུ་མོ་ཨ་ཤེ་ཡེ་ཤེས་དབང་མོ་བཅས་མཇལ་ཁར་བཅར་གནང་ལ་སྣེ་ལེན་དང་གསུང་འཕྲོས་བསྐྱངས།

ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ ཐོག་རྒྱ་གར་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཟུང་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཇཡེ་པཱལ་ (Jaypal) དང༌། འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་ རྦི་ པཎ་ཊི་ (ApaB.Pant) ལྕམ་བཅས་མཇལ་བཅར་དང་ལས་དོན་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་གོང་གསལ་མི་སྣ་རྣམས་དང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་གནང༌།

རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གྱི་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ཞི་བདེ་དང་ཡར་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐབས་རྒྱ་ཆེ་བསྒྲུབ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྐོར་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མུ་མཐུད་འབྱོར་དང་འབྱོར་མུས་རིམ་པས་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་པའི་འཕྲལ་ཕུགས་གནས་སྟངས་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་གནང་བཞིན་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་འགོར། དེ་རྗེས་ས་གནས་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་མུ་ཀར་ཇིའི་ (Mukherjee) དང༌། ལ་ཧི་ཏ་ (Laheta) གཉིས་མཇལ་བཅར།

༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༧ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་སྒྲིག་ཞུ་སའི་ཁང་བདག་ཀ་ཡན་ནང་མི་ལྟོས་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་ཞུ་མོས་ལྟར་གྱི་དད་རྟེན་སྐུ་དཔར་ཡང་སྩལ། དེ་མཇུག་ལ་དྭགས་པ་དང༌། བོད་མི་སྟོད་པ་བ་མི་གྲངས་བརྒྱ་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་གནང༌།

ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག་སྐུ་ཞབས་ཇཡེ་པཱལ་དང༌། འབྲས་སྤྱི་ཁོང་གཉིས་ཡང་བསྐྱར་བཅར་གནང་ལ་བོད་དོན་སྐོར་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་རྟོག་གཞིས་ཆགས་བྱ་ཐབས་སྐོར་སོགས་མཇུག་སྐྱོང་གསུང་འཕྲོས་གནང༌། ཉིན་དགུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་མཛད།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག་སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་ (Jayaprakash Narayan) བཅར་གནང་གིས་ཆུ་ཚོད་བཞི་ཙམ་རིང་བོད་དོན་བཀའ་མོལ་གནང་བཞིན་བཞུགས་པའི་དོན་གནད་ཁག་གཤམ་གསལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དོན་ཐོག་ཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་ཕྱོགས་དང༌། ལྷོ་ཤར། དཀྱིལ་ཤར་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་ཆེད་སྐུ་ཉིད་ནས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ (Africa) གཞུང་སྒེར་མི་སྣའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་བཞིན་ཡོད་པར་ངས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། སྔ་ལོ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་བསྐྱར་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བར་དོན་འབྲས་གང་བཟང་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཐོག ད་དུང་མུ་མཐུད་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་དགོས་པ་དང༌།

དེ་ཡང་ང་ཚོ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གནས་ཡུལ་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མཐོང་གི་འདུག མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་སྐབས་དཀྱིལ་ཤར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བ་བར་གནས་སུ་འདུག་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་བྱུང་འདུག

གཅིག་ནི་ཁོང་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ལྟ་གི་ཡོད་པ་དང༌། གཅིག་ནི་ཁོང་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་མེད་པ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་ནས་སྐྱོན་ཆ་འདི་གཉིས་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་གནང་རོགས།”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡ་ (Cambodia) མ་གཏོགས། གཞན་དག་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ད་རེས་ཚོགས་འདུ་འཚོག་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱུང༌། ཨིན་ཌོ་ནི་ཤ་ཡར་ (Indonesia) ཐོག་མ་འགྲོ་སྐབས་སོའོ་ཤ་ལི་སིཊ་ (Socialist) ཚོགས་པས་མོས་མཐུན་བྱེད་པ་ལས། དེ་མིན་གཞུང་ཕྱོགས་སོགས་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག

དེ་རྗེས་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤ་ཡའི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཌོག་ཀྲར་ ཧེ་ཇི་ སུ་པན་དིར་ཡོ་ (Dr.Haji Subandrio) རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིན་ནས་ཁོང་ཚོ་སྐད་ཆ་འགྲིགས་པོ་མ་བྱུང་སྟབས། རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་དུ་སོང་འདུག”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཨིན་ཌོ་ནི་ཤ་ཡ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་བར་ལ་ག་རེའི་སྐོར་སྐད་ཆ་བྱས་པ་རེད།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཨིན་ཌོ་ནི་ཤ་ཡའི་ནང་རྒྱ་རིགས་འབུམ་སུམ་ཅུ་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་ཚོང་ལས་ས་ཁུལ་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་པར་བརྟེན། གཞུང་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཀྱི་ཚོང་ལས་བྱ་ཡུལ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཁུལ་ཁེ་གཙང་ལས། གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་མི་ཆོག་པའི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབ་བྱས་པ་རེད། དེ་ལ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་དེའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྲིད་བློན་སུ་པན་དི་རི་ཡོ་ (Supandriyo) རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིན་འདུག

ཡིན་ནའང་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ནས་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤ་ཡ་དེ་རྒྱ་མིའི་དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་གནས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་སྐད་ཆ་གང་བྱུང་བཤད་པས་མ་ཚད། ཁོང་ལ་སྣེ་ལེན་ཡང་ཡག་པོ་ཞུས་མེད་པའི་སྐད་ཆ་འདུག”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སེ་ལོན་ (Ceylon) དང༌། པ་ཀི་སི་ཐན་ (Pakistan) ཕྱོགས་ནས་རྣམ་འགྱུར་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “སེ་ལོན་གྱི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་དེ་རྒྱ་གར་ཙམ་མིན་པར། ང་ཚོར་ཡང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སོགས་གསུངས་བྱུང་ལ། སེ་ལོན་དང༌། པ་ཀི་སུ་ཐན་སོགས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སྣ་སུ་དང་མཇལ་ཡང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བའི་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ལ་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག དཔོན་རིགས་འགའ་རེས་ནེ་ཧ་རུས་བོད་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་བཏང་བ་དེས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཙམ་མིན་པར། ང་ཚོའི་ལུང་པའི་ནང་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་པ་ཚང་མའི་ནང་གི་ཞི་བདེ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་པ་རེད་ལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞི་བདེའི་ལམ་ཕྱོགས་ལའང་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་པ་རེད་གསུང་གི་འདུག

ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་གྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེ་བའི་སྲིད་བྱུས་མཁྲེགས་འཛིན་གནང་བ་དེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ལ་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་རྒྱུར་ཡང་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་བོད་ལ་གྱོང་གུན་ཚད་མེད་བྱུང་བ་ཙམ་མིན་པར། དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་རང་ལ་ཡང་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ཚོད་དཔག་མི་ཐུབ་པའི་གྱོང་གུན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་པ་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འབར་མའི་ (Burma) གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ང་ཚོར་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོད་སྐད་ལ། དངོས་བདེན་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “འབར་མ་སོགས་རྒྱ་ནག་དང་ས་འདྲེས་ཡོད་པའི་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ས་མཚམས་སུ་དམག་འཁྲུག་དང༌། ལུང་པའི་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་སླེབས་དོགས་ཞེད་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག

ཡིན་ནའང་ད་རེས་ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུར་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་དེ་འདྲ་ངོ་ཕེབས་གནང་གི་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དཀྱིལ་ཤར་ (Middle East) དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ནང་ལ་འབྲེལ་བ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “བྷང་བྷེ་ནས་ང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་པ་ཏི་ཝ་ལ་ཁོང་ཨ་ཕྷེ་གྷ་ནི་སི་ཐན་དང༌། ཨི་རན། ཨི་རག ལེ་བྷེ་ནོན། མོ་རོ་ཀོ ན་ཡེ་ཇེ་རི་ཡ་བཅས་སུ་བསྐྱོད་ནས་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག ཁོང་དང་ང་གཉིས་ལོན་ཌོན་དུ་ལྷོད་ཐུག་བྱུང་བ་ནས་བརྗོད་གསལ། ཤར་གླིང་ནུབ་རྒྱུད་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན་པས་མ་ཚད། འགའ་རེས་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆ་ཡིན་པ་དང༌། བོད་མིའི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་དང༌། སྐད་ཡིག་ཚང་མ་རྒྱ་མི་དང་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་ཡིན་པར་བསམ་མཁན་ཡང་འདུག་ཅེས་ཧ་ལས་ལས་བྱེད་ཀྱི་འདུག གང་ལྟར་ཡང་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་ཤེས་པ་དེ་དོན་གསལ་བཤད་ཀྱི་ཐོག་ལ། ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་བསྐུར་བའི་བོད་སྐོར་ཡིག་ཆ་ཁག་ཀྱང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ནས་ལུང་པ་དེ་ཚོའི་དཔོན་རིགས་མི་སྣ་དང༌། མི་དམངས་བཅས་པས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འཚམས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག་ལ། རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོ་ནས་ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུར་སྐུ་ཚབ་དང༌། འཐུས་མིའང་གཏོང་རྒྱུ་བྱས་འདུག སྔོན་དུ་ཕྲན་གྱིས་ཨི་ཇིབ་ཊི་ (Egypt) ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ནཱ་སར་ (Nasser) ངོ་མཇལ་དེ་སྐབས་རེ་འདུན་ཞུས་པའི་འཐུས་མི་ཁོངས་གཏོང་ཐབས་བདེ་མིན་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་ཤིག་གསུངས་འདུག

ཡང༌། པ་ཏི་ཝ་ལ་ཁོང་གིས་བརྗོད་གསལ། ད་རེས་ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུ་འདི་ཐོག་བོད་དོན་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཨལ་ཇེ་རི་ཡ་ལ་ (Algeria) སོགས་པའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལུང་པ་གཞན་དག་གི་སྐོར་ཡང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བྱུང་འདུག དེ་ལ་ཁོང་གིས་ཐག་ཆོད་པའི་ལན་གསལ་བྱས་མི་འདུག་སྟེ། དོན་ལ་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལུང་པ་གཞན་དག་ལའང་རང་དབང་རང་བཙན་དགོས་པའི་དྲང་བདེན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ན། ཕྱོགས་སྒྲིལ་སྤངས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་སོགས་ནས་ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུར་དོ་ཁུར་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཨལ་ཇེ་རི་ཡ་སོགས་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལུང་པ་གཞན་དག་ལའང་ཕན་ཁྱད་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ཡག་པོ་འདུག མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལུང་པ་ཚང་མའི་བདེ་སྡུག་ལ་ངས་མོས་མཐུན་གཙང་མ་ཡོད། བོད་དང་འདྲ་བའི་ལྟ་རྟོག་གཅིག་གྱུར་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་འདུག ཡིན་ནའང་ཨལ་ཇེ་རི་ཡ་འདི་ཕྷ་རན་སིའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཡིན་སྟབས། ཕྷ་རན་སིའི་གཞུང་ནས་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་བྱ་རྒྱུར་འགོག་རྐྱེན་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། ཕྷ་རན་སིའི (France) སྲིད་འཛིན་ཅལ་སི་ཊི་གུལ་ལི (Charles de Gaulle) ཁོང་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཕྷ་རན་སིའི་མི་མང་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བོད་མིར་བརྩེ་སེམས་དང༌། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། འཐུས་མི་གྲངས་འབོར་ཇི་ཙམ་ཡོང་གི་ཡོད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཕལ་ཆེར་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་ནས་ལྔ་བཅུའི་བར་ཞིག་ཡོང་གི་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཚོགས་འདུ་འདིའི་སྐོར་སྲིད་བློན་ (ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་) ལ་གོ་བསྡུར་ཞུས་གནང་ཨེ་ཡོད།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཞུས་པ་ཡིན། ཚོགས་འདུའི་གོ་སྒྲིག་མ་བྱས་གོང་ལ་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་མཇལ་ནས་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཆ་ཞུས་པ་ཡིན། སྲིད་བློན་ནི་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་གཡེང་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་རང་རེད།

ཡིན་ནའང་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རྒྱུར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་གནང་གི་མི་འདུག་ལ། རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་གནང་གི་མི་འདུག རྗེས་སུ་ཕྲན་རང་བེངྒ་ལོར་ (Bangalore) གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྡོད་སྐབས་སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་འབྱོར་བྱུང་བ་དེའི་ནང༌། ‘ཚོགས་འདུ་དེ་སྐོར་ངོས་ཀྱི་ལས་རོགས་ཚོ་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་སྙིང་དོན། ད་རེས་ཚོགས་འདུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཚོགས་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་གར་གཞུང་ཁ་སྐྱེངས་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་རྒྱ་བསྐྱེད་རིང་ལུགས་པ་ཞེས་བསྐྱར་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ།’ ཞེས་འཁོད་འདུག

དེ་ལ་འདི་འདྲའི་འཇིགས་སྣང་མཛད་མི་དགོས། ཚོགས་འདུར་ཕེབས་དགོས་ཀྱི་མགྲོན་ཤོག་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་བཏང་ཟིན་གཤིས། ཚོགས་འདུ་མ་ཚོགས་ན་རྒྱ་གར་རང་གི་མཚན་ཤས་ཞབས་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་ཡིག་ལན་ཕུལ་བ་ཡིན། སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱག་བྲིས་དེའི་ནང་ཚོགས་འདུ་འདིས་བོད་དོན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་མ་རེད། ཅེས་འཁོད་འདུག་པར། འདི་སྐོར་བོད་མི་གནད་ཡོད་ཁག་ལ་གོ་བསྡུར་ཞུས་པར་མོས་མཐུན་བྱུང༌།

བོད་དོན་ལ་ཕན་མིན་བོད་མི་རང་གིས་ཤེས་ཀྱི་རེད། ཅེས་ཡིག་ལན་ནང་བྲིས་པ་ཡིན། ཡང༌། ད་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་འབྱོར་བྱུང་བ་དེའི་ནང༌། སྐུ་ཞབས་ཁུར་ཤི་ཅོབ་ (Khrushchev) རིང་མིན་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་བརྟེན། ཨཕ་རོའོ་ཨེ་ཤཡན་ (Afro- Asian) ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་འཁོད་འདུག དེ་ལའང་ཐུགས་གཡེང་གནང་མི་དགོས། ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཡུལ་ལྡི་ལི་རང་ལ་གཏན་འཁེལ་བ་དེ་དོན་ངེས་པར་འཚོགས་རྒྱུ་སོགས་ཡིག་ལན་ཕུལ་བ་ཡིན།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁུར་ཤི་ཅོབ་ཤར་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་ནས། ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་འགྱུར་བ་ཡོང་གི་མ་རེད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཡོང་གི་མ་རེད། ཐུགས་གཡེང་མཛད་མི་དགོས།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཚོགས་འདུའི་མཇུག་བསྡོམས་སུ་བོད་དོན་སྐོར་ལ་འབྲས་བུ་གང་འདྲ་ཞིག་ཐོན་གྱི་ཡོད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཚོགས་འདུ་འདི་ཐོག་ནས་ཨཕ་རོའོ་ཨེ་ཤཡན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་འཛུགས་ཐུབ་པ་དང༌། ཚོགས་པ་དེ་ནས་བོད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་ལུང་པ་ཚོར་བདེན་རྒྱབ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆ་གང་མང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་རྩིས་གཞི་ཡིན། གཙོ་བོ་ཚོགས་འདུའི་རིང་གི་ཆོ་བབས་ལ་བལྟ་རྒྱུ་ལས། ད་ལྟ་འདི་ཡོང་ཞུ་དཀའ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་གྲོས་སྡུར་གསལ་པོ་ཡོང་གི་རེད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་ནང་བོད་རང་བཙན་སྐོར་ལ་རྩོད་གླེང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་ནང་ལའང་ཕལ་ཆེར་བོད་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་དགོས་པའི་སྐོར་ཞིག་འཁོད་ཀྱི་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། ཕྲན་གྱིས་ཚོགས་འདུར་གླེང་བཤད་བྱ་རྒྱུའི་ནང་བོད་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ལས་འཕྲོས་ཏེ་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་སྐོར་བརྗོད་ཀྱི་ཡིན་ལ། བོད་མི་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དབང་འོག་ཏུ་རྩ་བ་ནས་སྡོད་འདོད་མེད་པའི་སེམས་ཐག་གང་འདྲ་ཞིག་བཅད་ཡོད་པ་དེ་ནི། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་དགོས་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་མི་དམངས་མང་པོའང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་བཞིན་ཡོད་པ། བོད་ནང་མི་མང་ནས་ད་དུང་ཡང་རྒྱ་དམག་ལ་རྒོལ་འཛིངས་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ནས་མངོན་སུམ་གསལ་པོར་མཐོང་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་ཡང་གླེང་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ཀྱི་གསུང་བཤད་ནང་ཚིག་བརྗོད་དེ་འདྲ་གསུང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག བདེན་པའང་རེད། བདེན་པ་ལ་ནུས་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཐོན་གྱི་རེད། གསུང་བཤད་འདི་འདྲ་གནང་རྒྱུའི་སྐོར་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་ཨེ་ཡོད།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “མ་བྱུང༌། ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་དཔོན་རིགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་ཆེ་དྲགས་པ་དང༌། རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ཁོང་རང་བསླུས་པ་དེ་ལ་ཐུགས་ཕམ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ལ་མཐུན་འབྲེལ་བྱས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་གར་ལ་སོགས་པའི་ཤར་ཕྱོགས་ཡུལ་ལུང་གང་སར་ཞི་བདེ་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་བཟང་པོ་གནང་བ་དེ་ལ་དོན་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་སྟབས། དེང་སང་ཁོང་རང་ཐུགས་སེམས་སྤྲོ་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཁོང་གིས་བོད་ཐོག་སྲིད་བྱུས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཤོར་བ་དེ་དངོས་སུ་ངོས་ལེན་གནང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ཐུགས་ཀྱི་གཏིང་ལ་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཐག་ཆོད་རེད། རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སུའང་ཚུར་རྒོལ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱིའི་རྣམ་འགྱུར་ལས་ལྷག་པའི་ཐུགས་ཁྲལ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐུགས་ཀྱི་གཏིང་ལ་ཡོད་པ་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་དབར་ལ་འཕགས་བོད་ས་མཚམས་སྐོར་མཐུན་འཕྲོས་བྱེད་དགོས་སྐད་ཆ་ལངས་པ་འདིས་བོད་རང་བཙན་གྱི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཨེ་ཡོད།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ས་མཚམས་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་འཕྲོས་ནས་མཐུན་འགྲིགས་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང༌། ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སུ་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་ས་མཚམས་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་གླེང་བ་དེ་ནི། བོད་མི་ཚོའི་བསམ་བློ་འཁྱེར་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་མིན་ནམ་བསམས།

གང་ལྟར་ཡང༌། ཕྲན་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཆའི་བདག་པོ་བོད་མི་ཡིན་པ་དང༌། བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སྐོར་དེ་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བཀའ་མོལ་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཁྱབ་འགྲེམ་བྱེད་རྩིས་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ཡག་པོ་འདུག ༡༩༥༦ ལོ་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་སྐབས། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ནས་ས་མཚམས་སྐོར་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ནས་སྐད་ཆ་གླེང་བ་འདྲ་བྱུང་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་བསྡུར་གནང་རོགས་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ནང་མངགས་བྱས་བྱུང༌། བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་ཞུ་བྱས་པ་དང༌། དོན་འབྲས་ཇི་བྱུང་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་ཞུ་བསླེབས་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ལ་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞིག་མ་བྱུང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དཔག་པས་དོན་འབྲས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་བྱེད་པར་ངོས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་བཏང་ནས། ང་རང་ངོ་བསྐྱོད་མ་བྱས་པ་དེ་གང་འདྲ་བྱུང་འདུག”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “དེ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངོ་མ་མ་ཕེབས་པ་དེ་རང་ལེགས་པ་བྱུང་འདུག”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ནང་བོད་མི་མང་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་དགོས་པའི་སྐོར་ལས། རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་སྐོར་འཁོད་མི་འདུག བོད་རང་བཙན་མ་བྱུང་གི་བར་ལ་བོད་མི་མང་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ཨེ་ཡོད། རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་བོད་དོན་སྐོར་བསྐྱར་དུ་ཞུ་སྐུལ་བྱས་ཏེ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཟེར་བ་དེ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཡོང་ཐབས་ཨེ་ཡོད།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “འདིའི་སྐོར་དེ་གཙོ་བོ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་དམིགས་བསལ་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་གྲོས་ཚོགས་ལ་རག་ལས་པ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོའི་བར་གྱི་གྲང་དམག་ཞི་འཇགས་སུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་ན། དེ་མཚམས་ནས་འགྱུར་བ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེང་སང་ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ཡུལ་ལུང་གང་སར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཤེས་མཁན་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས། རྒྱ་དམར་ལ་མི་དགའ་བའི་གནས་ཚུལ་རྒྱ་ཁྱབ་ཡོང་གི་འདུག་ལ། དུས་མཚུངས་བོད་མིར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བྱེད་མཁན་དང༌། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་བོད་ཕྱོགས་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ཨཕ་རོའོ་ཨེ་ཤཡན་ཡུལ་ཁག་གི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་བཅས་པས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་མྱུར་པོ་རྒྱུན་ནས་རྒྱུན་མཐུད་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་གནང་དགོས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཡོད་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་ཁག་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་ཟབ་ཅིག་གནང་དགོས། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་མཐོང་གནས་སྟངས་ནི། བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལས་ཀྱང་ཁྱབ་ཆེ་བ་བྱས་འདུག དཔེར་ན་ཨུ་རུ་སུའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་སོག་པོ་ཚོས་ཀྱང་བརྩི་བཀུར་ཚད་མེད་ཞུ་གི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངོ་མ་ད་ལམ་ལྟར་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་ལ་ཕེབས་ནས་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་གནང་ན། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་ཀྱང་ཉན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་ཐབས་ལ་ཕན་ཁྱད་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཁག་ཏུའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་པ་དེ་དོན་ཕྱག་ལེན་དུ་འགེལ་ཐབས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་དགོས།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རེད། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་ཡོང་ཐབས་བསམ་བློ་མང་པོ་ཞིག་འཁོར་གྱི་འདུག རིམ་པས་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད། བློ་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་གསལ། བོད་ནང་ལ་རྒྱ་མིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གཏོར་བཤིག་གཏོང་གི་འདུག གསུང་རྟེན་ཕྱག་དཔེ་མང་པོ་མེར་བསྲེག་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ནི། སྐུ་འདྲ་གཏོར་བ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཐབས་རྡུགས། ཤིན་ཏུ་ཕངས་པའི་གནས་ཚུལ་ངན་པ་ཞིག་རེད། ཕྱག་དཔེ་མེད་པ་བཟོ་བ་དེ་ནི། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་རྩ་བ་རྨེག་མེད་དུ་གཏོང་བའི་ཐབས་བྱུས་ཧ་ཅང་ངན་པ་ཞིག་རེད།

བོད་ནང་གི་གསུང་རྟེན་རྣམས་རྩ་བརླག་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ། ནང་པའི་མི་སྣ་མང་འདུས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་ཐུབ་ན་དང༌། དེ་མིན་ཡུལ་ལུང་གཞན་དག་བརྒྱུད་ནས་ཐབས་ཤེས་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་མེད་དམ། འདི་སྐོར་ད་གིན་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་རྦི་པཎ་ཊི་ (Apa B. Pant) ལའང་འཕྲོས་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐབས་ཤེས་གང་ཐུབ་ཅིག་གནང་རོགས།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “ཕྲན་ནས་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ (མཧཱ་བོ་དྷི་ སོ་སཡེ་ཊི་) ལ་འབྲེལ་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་དུང་བཀའ་མངག་ཞུ་དགོས་ཤིག་ལ། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་རྒས་འཁོགས་དང༌། དར་མ། ན་གཞོན་བཅས་ཁག་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ཁོངས་ནས་གང་འཚམ་ཞིག་དཔེ་ཆ་སློབ་གཉེར་དང༌། ཤེས་རིག་སློབ་སྦྱོང༌། ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་བཅས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཡོད་པ་དང༌། མང་ཆེ་བ་ད་ལྟ་འཕྲལ་སེལ་ལམ་བཟོའི་ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ལམ་ལས་བྱེད་མཁན་དེ་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིང་པ་དང༌། འབྲོག་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་འཚོ་ཐབས་ངེས་མེད་འདི་མུར་སྡོད་མི་དགོས་པར། ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས་བྱ་ཡུལ་ས་ཆ་དང༌། སོ་ནམ་ལག་ཆ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་མཁོ་རོགས་རམ་གང་མྱུར་ཐོབ་ཐུབ་པ་ཞིག་སྲིད་བློན་ལ་ཞབས་སྐུལ་ཞུ་རོགས་གནང༌། མི་མང་ཉམ་ཆུང་སྐྱོ་པོ་ཁོང་ཚོ་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པའི་འཕྲལ་ཕུགས་འགྲོ་སྟངས་བཟོ་དགོས་པ་དེ་ངའི་སེམས་ནང་གི་རྡོག་ཁྲེས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་རེད། ཅེས་དང༌།

ད་དུང་གལ་ཆེ་ཞིག་བཀའ་མངག་ཞུ་དགོས་ཡོད། དེ་ནི་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དུ་ཆེད་གཉེར་ང་ཚོའི་དོན་གཅོད་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱབས་བཅོལ་བར་སྐྱོབ་གསོའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱོབ་གསོ་འགྲོ་ཁུངས་སུ་ཚུད་པ་ཞིག་གནང་རོགས་ཞུས་འདུག་པར། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་ནང་ལ་ཡིན་སྟབས། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་མོས་མཐུན་ཁས་ལེན་མ་བྱུང་ན་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མེད་ལུགས་གསུངས་འདུག

དེ་དོན་ང་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་བར་བཀའ་གསལ་ཐོན་མ་བྱུང་བས། ཁྱེད་ནས་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་ཞབས་སྐུལ་ངེས་པར་ཞུ་རོགས་གནང༌།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “དེ་དོན་རང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་མི་ན་གཞོན་གང་འཚམ་ཞིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་ཐབས་བྱེད་མུས་དེ་ཐད། སྔོན་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་གཏོང་ས་གང་རྙེད་ཅིག་ད་རེས་ཚོགས་འདུའི་རིང་དེར་ཐབས་ཤེས་གནང་རོགས།”

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ནས། “འདི་སྐོར་ཤར་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་དཔོན་རིགས་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོས་འདི་ལ་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་འདུག་སྟེ། ད་ལྟ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་གསུང་གི་འདུག” ཅེས་སོགས་ཕན་ཚུན་གསུང་འཕྲོས་ལྷུག་པོར་གནང་བཞིན་ཆུ་ཚོད་བཞི་ལྔ་ཙམ་འགོར།

སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ པྲ་ཀ་ ཤ་ནཱ་ར་ཡན་ཕྱིར་ལོག་གནང་ཁར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཞིང་པ་དང༌། འབྲོག་པ་སྐྱོ་པོ་ཉམ་ཆུང་དེ་ཚོར་ས་རྟེན་དང༌། དགོས་མཁོ་རོགས་རམ་གང་མྱུར་ཡོང་བ་ཞེས་སྲིད་བློན་ལ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་མ་བསྙེལ་བ་གནང་རོགས་”ཞེས་བསྐྱར་ལྕག་གནང་བར། སྐུ་ཞབས་ནཱ་ར་ཡན་གྱིས་”བཀའ་མངགས་གང་གནང་བ་ཚང་མ་དམ་དོན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་” ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༨ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་ཁར་ཕེབས། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས། འདི་ཉིན་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྤྱི་འཐུས་གསུམ་མཇལ་བཅར་ཐོག སྙན་ཞུ་ཁག་ཕུལ།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢ པའི་ཐོག་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་རྦི་པཎ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཆུ་ཚོད་ ༥ ཐོག་ཕྱིར་ཕེབས།

ཚེས་ ༡༩ བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༡ རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་དགེ་བའི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པར་སཱ་ར་ནཱ་ཐར་མཆོད་རྟེན་མུ་ལ་གན་དྷ་ཀུཊི་བིཧཱར་ (Mulagandha Kuti Vihara) གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུས་སྔོན་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན། བསྒྲུབ་བྱ་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྩལ་བའི་སླད་དུ། བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཏེ་ལྟུང་བ་ཕྱིར་བཅོས་མཛད། དེ་ནས་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས།

དེ་མཚམས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་མཁན་པོ་མཛད་ཐོག ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ལས་སློབ་དང༌། མཚན་ཞབས་སེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་རིན་པོ་ཆེས་གསང་སྟོན་པ་གནང༌། རྣམ་གྲྭ་མཆོད་གཡོག་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས་དུས་གོ་བ་དང༌། ཁ་སྐོང་དགེ་སློང་ཚང་བ་བཅས་ཀྱི་མདུན་དབུས་སུ་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། རྫ་རོང་ཕུ་སྤྲུལ་སྐུ། མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན། གཟིམ་ཆུང་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམ་གྲྭ་བློ་བཟང་དགའ་བ་སོགས་བསྒྲུབ་བྱ་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྡོམ་པ་འདུལ་བའི་གཞུང་དུ་ཇི་ལྟར་གསལ་བ་བཞིན། དམ་པ་གོང་རིམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་འཕྱུགས་མེད་རྒྱས་པ་སྩལ།

ད་རེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྩལ་བ་ཐོག་མར་བརྟེན། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ཀྱིས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་དང༌། ལེགས་འབུལ་ཕུལ། དེ་མཇུག་གདན་སའི་འཐུས་མི་སོགས་ནས་རྟེན་གསུམ་དང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར་འབུལ་ཞུས། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་བསྒྲུབ་བྱ་རྣམས་ནས་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་ཞུས་ཏེ་རང་གནས་སུ་འཁོད། ལས་གྲལ་བ་རྣམས་ལ་སྐུ་ཡོན་འབུལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་ཞལ་འདོན་བསྟན་འབར་མ་དང༌། དེར་ནི་རིང་འབད་མ། བློ་བཟང་རྒྱལ་བསྟན་མ། ཤིས་བརྗོད་བཅས་གསུངས་ཏེ་གྲོལ།

ཞལ་འདོན་གསུང་སྐབས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐུགས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཐུགས་སྨོན་སྤྱན་དམིགས་མཛད་བཞིན་བཞུགས་ཤིང༌། དགོང་དྲོར་གསུང་འཕྲོས་སུ། “ད་རེས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར། ངས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཐོག་མ་འབོག་རྒྱུ་བྱུང་བ་དེ་སྐལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང༌། སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལའང་ད་རེས་སྟོན་པའི་བཀའ་དང༌། བསྟན་པར་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་པ་ཞིག་བྱུང་སོང་བསམ་པའི་དགའ་སྣང་ཞིག་བྱུང༌། རྗེས་སུའང་འདི་འདྲའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡོང་བ་ཤོག་ཅེས་སྨོན་ལམ་ཤུགས་དྲག་སེམས་རྩེ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་བརྒྱབ་པ་ཡིན་”ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག

དགོང་དྲོར་ཆུ་ཚོད་ ༤ པའི་ཐོག་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་པཎ་མཇལ་བཅར་བྱས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་ ༦ པར་ཕྱིར་ཕེབས། ཁོང་དང་ལྷན་དུ་ཨ་ཆུ་པར་ཊ་ཝཱར་ཎ་མཇལ་ཁར་ཕེབས།

ཕྱི་ཉིན་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ ཐོག་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་རྦི་པཎ་ལྕམ་སྲས་བཅར་ཏེ་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་གནང༌།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢།༣༠ ཐོག་མ་ཧཱ་ཏ་མཱ་གྷན་དྷིའི་རྗེས་འབྲང་ཞིང་ལས་ཚོགས་པ་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕེབས་འཁོར་བཤོལ་འཕྲལ་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་དང༌། ཆོས་དབྱངས་ཕུལ་བསྟུན་ཚོགས་གཙོ་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་ལན་གནང༌། གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། ཆུ་ཚོད་ ༥།༣༠ ཐོག་ཀྲུང་ཧཱ་མིན་གོའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་བྲ་ལེང་ཇའོ་དང༌། རོགས་མི་གཅིག་བཅས་མཇལ་བཅར་དང༌། ཆུ་ཚོད་ ༦ ཐོག་བཀྲས་མཐོང་སྲས་བསོད་ནམས་སྟོབས་འབྱོར་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་གཉིས་ནས་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཁོང་གཉིས་ནས་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་དག་མཛད་པ་དེ་དུས་ཡུན་རིང་ཙམ་ཐུགས་འགོར་གྱུར།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག དད་མཇལ་བ་ (མི་རིགས་) འགའ་ཤས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ཧིན་རྡུའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གཉེར་བ་འཇར་མན་ཌོག་ཀྲར་འཇོའི་འབོག་ཊི་དང༌། ཉི་ཧོང་བ་རབ་ཨི་ཆི་ ཐོ་ཡོ་ཧ་ར། མུ་རོ་ཐོ་སོ་ད་པར་ཐ་སུལ། ཕྷི་ལི་པིན་ (Philippines) གྱི་ཨེ་སེ་ པ་རར། སེ་ལོན་ (Ceylon) གྱི་དགེ་སློང་ཀེའེ་སོབ་ཊ་བཅས་མི་ལྔ་མཇལ་བཅར་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་དང༌། བཀའ་སློབ་ཀྱང་ལྷུག་པར་སྩལ། སློབ་གཉེར་བ་དེ་དག་རེ་རེས་མཇལ་དར་དང༌། ཕྱག་འཕྲེང་སོགས་དད་རྫས་རེ་ཕུལ་བ་ནས་མཇལ་དར་རང་བསློགས་ཐོག ཚང་མ་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་གནང༌།

ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ནས་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང༌། སེ་ལོན་གྱི་བཙུན་མ། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་ནས་རྒྱ་རིགས་བཙུན་མ་བཅས་སོ་སོར་མཇལ་ཁ་སྩལ་མཇུག ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེ་བཅར་གནང་ལྷན་དུ་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་བོད་ཡིག་ནས་ཧིན་བསྒྱུར་གནང་བ་ཕྱག་དཔེ་ལྗགས་ཞུས་གནང༌།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་སཾསྐྲྀཏ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། རྒྱལ་སྒོའི་ནང་ཕེབས་འཁོར་བཤོལ་འཕྲལ་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས། ཉེ་འཁྲིས་གནའ་དངོས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང༌། དཔེ་མཛོད་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་གདན་ཞུས་རྗེས། གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དེ་ནང་དམིགས་བསལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སྡེ་ཚན་ཞིག་གསར་དུ་འཛུགས་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་སྒོ་འབྱེད་མཛད།

དེ་ནས་ཚོགས་ཁང་གི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་འཇར་མན་ཌོག་ཀྲར་འགུན་ཐར་ནས་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དང༌། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གུས་བསྟོད་སོགས་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བོད་སྐད་ཐོག་སྐྱོར་འདོན་ཞུས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ད་ལྟ་དགེ་སློབ་འདུས་ཚོགས་འདི་ཐོག་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་མ་དེ་དབུ་འཛུགས་གནང་སྐྱོང་ཞུ་བའི་གསོལ་འདེབས་མཎྜལ་རྟ་དབྱངས་དང་བཅས་ཏེ་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགེ་སློབ་ཚང་མར་ཐུགས་དགྱེས་ཤིང་བརྩེ་བའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཞིན་ཡུད་ཙམ་བཞུགས། དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་མ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་སླད་དུ་སློབ་ཁྲིད་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་པ་རྣམས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་པ་དང༌། དེ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ལ་འདུས་པ་སྟེ། གཞི་བདེན་པ་གཉིས་དང༌། ལམ་ཐབས་ཤེས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་སྐུ་གཉིས་འགྲུབ་རྒྱུ་སོགས་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་གནད་ཆ་ཚང་བ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གསུངས།

དེ་དག་ཆ་ཚང་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རྒན་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེས་སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་དུ་གསུང་སྒྱུར་ཞུས་གནང་གྲུབ་བསྟུན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བསྟོད་པའི་ཤིས་བརྗོད་གསུངས།

དེ་ནས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་གདན་ཞུས་ཐོག སྔོན་ལ་དགེ་སློབ་ཚོས་བསྟོད་པའི་ཚིགས་བཅད་གདངས་དབྱངས་སུ་དྲངས་ཏེ་སྐྱོར་འདོན་བྱས། དེ་མཇུག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག སློབ་གྲྭའི་དངུལ་རྩིས་དོ་དམ་པ་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌། བུ་མོ་གསུམ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་ནས་ཚོགས་འདུ་གྲོལ། ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དེབ་གྲངས་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་སློབ་གྲྭའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་འཇོག་རྒྱུར་སྩལ་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་དང༌། དགེ་སློབ་བཅས་ཚང་མས་དགའ་གུས་ཆེན་པོས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས།

དགོང་དྲོར་བཀྲས་མཐོང་སྲས་སྟོབས་འབྱོར་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་སྟོབས་ལགས་བཅར་ནས་ལྷན་དུ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་ལ་ཞུས་དག་མཇུག་མཐུད་མཛད།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༢ སྔ་དྲོར་བོད་མི་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། དེ་ནས་ཆུ་བོ་གངྒར་གྲུ་ཐོག་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་ནས་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་དབྱིན་བསྒྱུར་ལ་ཞུས་དག་འཕྲོ་སྐྱོང་མཛད། དགོང་དྲོར་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་མཆོད་རྟེན་དང༌། ས་འབུམ་ལ་ྋཞབས་སྐོར་དང་སྦྲགས་སྔར་འཕགས་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རྩིག་ཤུལ་སོགས་གནས་ཀྱི་བཀོད་པར་གཟིགས་སྐོར་ྋཞབས་འཆམ་མཛད།

འདི་ཉིན་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་དང་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་སོ་སོར་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་ཧིན་ཡིག་དེབ་གྲངས་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་རེ་དང༌། མ་དཱ་ར་སིར་ (Madras) ཀ་ལག་ཤེ་ཏྲ་ (Kalakshetra) རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་དང༌། པུ་ཎེ་ (Pune) ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས། ར་ཇཱ་བོ་ཇོ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་སོ་སོར་གོང་གསལ་དེབ་གྲངས་བཅུ་རེ་གཏོང་དགོས་བཀའ་ཕེབས་ལྟར་ཁུངས་སོ་སོར་སྤྲོད་གཏོང་ཞུས།

ཁ་སང་སཾསྐྲྀཏ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་དབུ་འཛུགས་ཐོག་དམ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་དོན་གསུང་ཁྲིད་གནང་བ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་གསུང་བསྒྱུར་ཆ་ཚང་ཟིན་ཐོ་བཀོད་པ་ཞིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མཚན་ཡིག་ཞུ་མོས་ལྟར་གནང་སྟེ་ཁུངས་སུ་སྩལ།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་སོག་རིགས་གྲྭ་པ་སུམ་ཅུ་སོ་གྲངས་དང༌། སྐྱིད་གྲོང་བསམ་གཏན་གླིང་གི་གྲྭ་པ་སུམ་ཅུ་སྐོར། གཞན་དག་དད་མཇལ་བ་སུམ་ཅུ་སྐོར་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ (Sarnath) ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་སྐུ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཀ་གདུང་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་ཆས་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ནས། དགུ་བརྒྱའི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་དེ་འདྲ་མང་པོ་སྒྲིག་གཤོམ་བྱས་པའི་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་དེར་གཟིགས་ཞིབ་ཏུ་ཕེབས། རྡོ་སྐུ་དེ་ཚོའི་གྲས་སུ་བདེ་མཆོག་དང༌། སྒྲོལ་མ། ནོར་རྒྱུན་མ། འོད་ཟེར་ཅན་མ། འཛམ་ལྷ་སོགས་སྔགས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཡང་མང་པོ་འདུག་པ་དེ་དག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་མཛད་བཞིན། “སྔགས་ཞེས་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་མིན་ལུགས་ཤོད་མཁན་དང༌། རྒྱ་གར་ལ་གསང་སྔགས་དར་ཁྱབ་བྱུང་མེད་ལུགས་ཤོད་མཁན་དེ་ཚོས་རྡོ་སྐུ་འདི་རྣམས་མཇལ་ན་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་ངེས་ཡོང་བ་འདུག་”ཅེས་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

ཆུ་ཚོད་ ༡༠།༣༠ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་བཙུགས་པའི་སློབ་གྲྭ་དེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། ཕེབས་འཁོར་བཤོལ་བ་དང་སློབ་ཕྲུག་གསུམ་ནས་གུས་བསུའི་ཚིགས་བཅད་གདངས་དབྱངས་སུ་སྐྱོར་བཞིན་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་ཕུལ། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་སོགས་ནས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་གདན་དྲངས། སྔོན་ནས་ྋསྙན་ཞུས་ལྟར་དེར་ཚོགས་འདུས་དགེ་སློབ་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་ལ་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། “ང་རང་ཚོ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལས་ལྷག་པར། ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ད་ཕན་བྱུང་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་ཤེས་ཡོན་མང་པོར་སྦྱངས་ཏེ། རང་རེ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གླེགས་བམ་གྲངས་ལས་འདས་པ་བཞག་ཡོད་པ་རེད།

དེང་སང་འཛམ་གླིང་གང་སར་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་སེམས་ཧ་ཅང་བག་ཕེབས་ཡག་པོ་ཞིག་མེད་པའི་སྐབས་འདིར། ཁྱེད་ཚོ་ལ་སོགས་པའི་གཞོན་ནུ་ཚང་མས་ཀྱང་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། དེ་ཡང་ཚེ་འདིའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དང༌། དེ་ལས་ལྷག་པ་ཚེ་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་ཀྱི་དོན་ཆེན་འགྲུབ་ཐབས་གཉིས་ཀར་དོ་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ་སོ་གཅིག་པུའི་ལྟོ་གོས་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཉམ་ཐག་ལ་ཕན་ཐོགས་གང་ཐུབ་བྱེད་པས་མཚོན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་སྐྱིད་ལ་སྨན་པའི་ཞབས་འདེགས་སུ་རང་གི་ཤེས་ཡོན་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་ན། འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀར་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

དེ་ནས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདི་ག་ཆོས་ཚོགས་སློབ་གྲྭར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཐོག བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་སོགས་གསུང་བཤད་གནང༌།

སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡།༣༠ ཐོག ཨ་རི་ནས་ཆེད་བཅར་ཨ་རི་འཛམ་གླིང་རང་དབང་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཞབས་ཧའོ་འགར་ཊ་དང༌། ཀེའར་ (CARE) སྐྱོབ་གསོའི་འགན་ཁུར་བ་ཨོ་ཌན་མི་ཀར། ཨ་རི་ཛ་དྲག་སྐྱོབ་གསོའི་འགན་ཁུར་བ་རྦེལ་ཅཱ། (Balch) རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དྲུང་ཡིག་ཀལ་ཡན་སིང་གུབ་ཏ་ (Kalyan Sing Gupta) བཅས་མཉམ་དུ་མཇལ་བཅར་ཐོག སྐུ་ཞབས་ཧའོ་འགར་ཊ་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་མཇུག ཨ་རི་འཛམ་གླིང་རང་དབང་ཚོགས་པ་ནས། ༡༩༥༧ ལོར་ཨ་རིའི་མི་ཆེན་ཨད་མི་རལ་རི་ཅར་ཌ་འབེ་རེཌ་ཞེས་པ་དྲན་གསོའི་ཆེད་དུ། ལོ་རེ་འཛམ་གླིང་ནང་མི་མང་གི་དབུ་ཁྲིད་བྱས་རྗེས་ཅན་ཁག་ལ་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་འབུལ་གྱི་ཡོད་པ་ལྟར། ༡༩༥༨ ལོར་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (South Vietnam) གྱི་སྲིད་འཛིན་ངོ་ ཊན་ ཊེམ་ (Ngo Dinh Diem) དང༌།

༡༩༥༩ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་ཝིན་སི་ཊོན་ ཨེསེ་ ཅར་ཅིལ་ (Winston S.Churchill) ཕུལ་བ་དང༌། ༡༩༦༠ འདི་ལོའི་དེ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་འབུལ་ལམ་ཞུ་རྒྱུར་ཡོངས་མོས་བྱུང་བ་དེ་དོན་ད་ལམ་གུས་པ་འབུལ་བར་ངོ་བཅར་ཞུས་པ་ཡིན། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རང་བཙན་དང༌། བོད་མི་རིགས་རང་དབང་གི་དོན་དུ་དཔའ་བོ་ལྟ་བུའི་མཛད་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་བཞིན་པའི་མཛད་རྗེས་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ལེགས་གསོ་མཚོན་བྱེད་དུ་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་རེད་ཅེས་ཞུ་བཞིན། ལྕགས་གཞི་འཇམ་པོའི་ངོས་སུ་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ས་བཀྲ་རིས་རྐོས་ཐོག་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གཟེངས་བསྟོད་དུ་ཕུལ་བའི་ཆེ་བརྗོད་དབྱིན་ཡིག་རྐོས་ཅན་ཤིང་སྒྲོམ་རང་འགྲིགས་ཤིག་དང༌། ཡང་ཨ་རིའི་རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ཆེད་འབུལ་རྒྱུར་བསྐུར་བྱུང་ཞེས་མཛད་རྗེས་ཆེ་བའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ལིན་ཀོན་ (Abraham Lincoln) གྱི་འདྲ་གཟུགས་བསྟོད་ཆ་སྟེགས་བཅས་གཅིག་འབུལ་ལམ་ཞུས།

དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་རང་དབང་ཚོགས་པ་དང༌། རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་ནས་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཐེ་བས་འགྲོ་བ་མིའི་རང་དབང་ལ་བརྩི་མཐོང་སེམས་ཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་ཐོག་ནས་ཕྲན་ལའང་གཟེངས་བསྟོད་ལེགས་སྐྱེས་འདི་འདྲ་གནང་བས་ངོས་རང་དགའ་པོ་བྱུང་ལ། སེམས་འགུལ་ཡང་ཐེབས་བྱུང༌། ད་རེས་ཁྱེད་རང་འདི་གར་ཆེད་མངགས་ཕེབས་པ་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་ལ་ཁོ་བོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་སོགས་བཀའ་གནང༌།

དེ་ནས་གང་ཅིའི་བཀའ་མོལ་གནང་དགོས་དང་བཅས་ཁོང་ཚོར་ལྷོད་བཞུགས་གནང་དགོས་གསུངས་ཏེ་ཉིན་དགུང་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་ལྷན་བཞེས་གནང༌།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢།༣༠ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བོད་དགོན་དུ་ྋཞབས་བཅག་གིས་དགོན་པའི་ཡང་སྟེང་འདུ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་གནས་འཛིན་དགེ་སློང་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དེ་མཇུག་གྲྭ་དམངས་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ཆུ་ཚོད་ ༥ པའི་ཐོག་ས་འབུམ་གྱི་མདུན་དུ་སྟོང་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་དང་བཅས་མཆོད་འབུལ་སླད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། ལྡན་མ་བློ་ཆོས་སྤྲུལ་སྐུ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས། ཕྱོགས་འགྲུལ་དགེ་འདུན་ཁག་བཅས་ནས་ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་དང༌། སྐབས་གསུམ་པ་དང༌། བདེ་སྨོན་བཅས་གསུངས།

ཟླ་ ༡ ཚེས ༢༤ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ས་གནས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཀར་ཏོ་པ་དང༌། ལས་རོགས་ཤིག་མཉམ་དུ་མཇལ་བཅར། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཐའེ་ལན་ཌ་དང༌། ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡ། སེ་ལོན་བཅས་ཀྱི་དགེ་སློང་བརྒྱད་དང༌། དེ་རྗེས་སེ་ལོན་གྱི་གྲྭ་བཙུན་ལས་བྱེད་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་ཞིག་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

ཉིན་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡ ཐོག་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུ་གནང་ནས། དགོང་དྲོའི་གསོལ་ཇ་ལྷན་བཞེས་མཛད། དེ་ནས་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་མཆོད་རྟེན་མུ་ལ་ གན་དྷ་ ཀུཊི་ བེཧཱར་ (Mulagandha Kuti Vihara) ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་ཐོག་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ་གསུང་འདོན་གནང༌། དེར་རྒྱ་གར་དང༌། སེ་ལོན། འབར་མ། ཐའེ་ལན་ཌ་སོགས་ཀྱི་དགེ་སློང་བཅུ་སྐོར་འདུག་པ་ནས་ཀྱང་ཞལ་འདོན་བསྐྱོར།

དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་དང༌། ཕྱག་དཔེ་འགའ་ཤས་ཕུལ་ཏེ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བ། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མཚན་སྙན་མཛད་འཕྲིན་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཡོད་པ་ཞེས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུས་པའི་དགེ་སློང་སྤྱི་ལ་གསོལ་འདེབས་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”འདིར་ཚོགས་རང་ཅག་རྣམས་ཡུལ་ལུང་དང༌། མི་རིགས་འདྲ་མིན་ཡིན་ཡང༌། སྟོན་པ་གཅིག་གི་རྗེས་མཇུག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་འདི་སྐལ་བ་བཟང༌།

ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་ནང་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་ཡོང་བ་དང༌། འཛམ་བུའི་གླིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་སོགས་རང་རེ་ཚང་མའི་དམིགས་ཡུལ་བསམ་དོན་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་ཕྱིར་ངོས་ཀྱིས་ཀྱང་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་བཀའ་གནང༌། དེ་ནས་འབར་མ་དང༌། རྒྱའི་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨ ཐོག་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་གོ་སྒྲིག་ཆེད་ཞུས་དྲོད་རླུང་ཅན་གྱི་དམིགས་བསལ་མེ་འཁོར་ཁང་པའི་ནང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། བོད་དགོན་གནས་འཛིན་གྲྭ་དམངས་བཅས་པ་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྣས་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་སུ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས།

༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༡ སྔ་དྲོ་ནས་ ༢༤ དགོང་མོ་བར་སཱ་ར་ནཱ་ཐར་གནས་གཟིགས་དང་གཟིགས་སྐོར་མཛད་ཆེད་སྐུ་བཞུགས་གནང་བའི་རིང་དེར་ཉི་ཧོང་དང༌། ཕྷི་ལི་པིན། ཐའེ་ལན་ཌ། ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡ། འབར་མ། སེ་ལོན། རྒྱ་གར་བཅས་ཀྱི་དགེ་སློང་དང༌། གྲྭ་བཙུན་ཚོ་ཁག་དང༌། ཁེར་རྐྱང་སྔ་རྗེས་མཇལ་བཅར་ལ་མཇལ་ཁ་གསུང་འཕྲོས་སོགས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་རེ་བ་སྐོང་བར་མཛད།

དེ་བཞིན་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། མཚུར་ཕུ་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། ལྡན་མ་བློ་ཆོས་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་ངོ་འཁོར་དང༌། ལ་དྭགས་པ་དང༌། བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་སྔ་རྗེས་མཇལ་བཅར་སྟོང་ཁྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང༌། བཀའ་སློབ་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་གནང༌། ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་མི་དྲག་ཞན་རིམ་བཅར་ལ་མོས་པ་དང་འཚམ་པའི་མཇལ་འཕྲད་གསུང་མོལ་གནང་བ་སོགས་ཀྱི་མཛད་བྲེལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༥ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༦ པར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་ ༡ པོར་ག་ཡ་ (Gaya) གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་གནང༌།

དེར་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། རྡོར་གདན་བོད་དགོན་མཁན་པོ་དར་མདོ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་15དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། རྡོར་གདན་དུ་བོད་དགོན་གྱི་གྲྭ་དམངས་ནས་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ་དང༌། སེར་ཕྲེང་བསྟར་བ་སོགས་ཀྱི་གུས་བསུ་ཞུས་ཏེ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕེབས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༥ པར་མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེར་གནས་གཟིགས་དང༌། ཞབས་སྐོར། བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་གི་མདུན་ཕྱོགས་བཞུགས་ཁྲི་བདེ་སྟན་ཐོག་ཞལ་འདོན་གནས་བཅུ་གསུང་བཞིན་ཐུགས་སྨོན་རྒྱས་པར་མཛད།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༦ དང་ ༢༧ ཉིན་སེ་ལོན་གྱི་དགེ་སློང་བཞི་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་དང༌། སྟོད་སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་དགའ་ཆོས་སྡེའི་མཁན་པོ་སེར་བྱེས་སྐལ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་དང༌། སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་སྡོད་ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་རྔོན་ལུང་པ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། རྩེ་དྲུང་སེར་སྔགས་ཐུབ་བསྟན་ཟླ་བ། དེ་མིན་སྟོད་ཁུལ་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་སོགས་མི་མང་སེར་སྐྱ་གང་འཚམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། ཁུངས་སོ་སོ་ནས་གནས་ཚུལ་སྙན་ཞུས་ཁག་གསན་པ་དང༌། གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་མཛད།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣༠ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པར་རྡོར་གདན་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་མཛད་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། དགེ་ཚུལ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཚོགས་འདུས་ཐོག་སོ་ཐར། བྱང་སེམས། གསང་སྔགས་བཅས་པའི་ཕྱིར་བཅོས་དང༌། མདོ་གསུང་བ་སོགས་དམ་པའི་ཕྱག་བཞེས་ཕྲ་ཞིབ་ཏུ་མཛད་པ་ནི་བསྟན་པའི་གསོས་སྨན་མིག་རྒྱན་དུ་འགྱུར་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང༌།

དགོང་དྲོར་མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་དུ་སྟོང་མཆོད་རྒྱས་འབུལ་ཆེད་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུ་ཡིན་རུང༌། ཉིན་མོ་སྐུ་ཁམས་ཅུང་ཟད་ཉོབ་པའི་ཚུལ་བཞེས་ཏེ། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་བདུན་ཅུ་སྐོར་དང༌། སེར་སྐྱ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་བཅས་ནས་སྟོང་མཆོད་སྨིན་འབུལ་ཞུ་དགོས་བཀའ་ཕེབས་ལྟར་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་མཆོད་འབུལ་ཞལ་འདོན་རྒྱས་པར་མཛད།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༩ འདི་ཉིན་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ལ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཆིག་ཁྲི་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་འབྱོར་ཟིན་པ་འདི་ཐོག ད་དུང་མུ་མཐུད་འབྱོར་བཞིན་པ་འདི་དག་ཁོངས་ནས་མང་ཆེ་བ་ཞིང་པ་དང༌། འབྲོག་པ་ཉམས་ཆུང་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌། དེ་མིན་ལས་རྩོལ་ཐུབ་མཁན་མི་མང་ཀྱང་ཕོན་ཆེ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཞིང་ལས་དང༌། འབྲོག་ལས། ནགས་ལས་སོགས་རང་རང་གི་ལས་མྱོང་ལ་གཞིགས་པའི་ས་རྟེན་ཞིག་ཐོག་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་སྣ་རིགས་འདྲ་མིན་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་སོགས་གང་ལྟར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚང་མ་འཚོ་ཐབས་གདེང་འཁེལ་མེད་པའི་བར་ལྡིང་དུ་སྡོད་མི་དགོས་པར། རང་གི་ཕ་ཡུལ་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོ་མ་ཐུབ་ཀྱི་བར་རྒྱ་གར་ནང་རང་ཁ་རང་གསོ་བྱས་ཏེ་གནས་ཆགས་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་དགོས་པས། འདི་ཐོག་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་སྔོན་དུ་རེ་འདུན་ཞུས་པ་དེ་དོན་ཕྱག་ལེན་མྱུར་འགེལ་ཡོང་བ་ཞེས་སོགས་གཙོ་བོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས་སྐོར་ཕྱག་བྲིས་ཟིན་བྲིས་འགོད་དགོས་བཀའ་དགོངས་ལྟར་བཀོད་དེ་སྤྱན་བསྟར་ལ་ཐུགས་ཞིབ་བཀའ་བཅོས་སྩོལ་འོས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་སྣེ་ཤན་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ནིའུ་ཡར་ལྡི་ལིར་ཐོན་རྒྱུའི་གདོང་བཀའ་མངགས་དང་སྦྲགས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཕྱག་བྲིས་དེ་བསྐུར་གནང་མཛད། ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ལྡི་ལི་ནས་རང་གཞུང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་ྋསྙན་ཞུར་བཅར་ཏེ་བོད་དོན་དང༌། བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་ྋསྙན་ཞུས་ཞིབ་གསན་ཐོག སླད་འཆར་ཞུ་ཕྱོགས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་བ་བཅས་ལས། དེ་མིན་སྐུ་ངལ་གསོ་ཆེད་ལྷོད་བཞུགས་མཛད།

ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ སྔ་དྲོར་ཀ་སྦུག་དོན་གཅོད་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་པ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དེ་མཇུག་བལ་ཡུལ་དོན་གཅོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་བཅས་ྋསྙན་ཞུར་བཅར་བར། ས་གནས་སོ་སོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་བཀའ་རྩད་ཞིབ་པར་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོར་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་ཀྱི་ཐོག གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་ནས་གསུང་ཞབས་ཞུས་ཏེ། མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢ སྔ་དྲོར་རྡོར་གདན་དུ་མཇལ་བཅར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གསུམ་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་དམངས་སྩལ། དེ་མཇུག་ཨ་འབྲུག་ཛ་སག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལ་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་གནང༌།

དགོང་དྲོར་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བཅར་གནང་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་སྐོར་སོགས་གང་ཅིའི་གསུང་འཕྲོས་མཛད་བཞིན་སྐུ་ལྷོད་པོར་སྤྲོ་བཞུགས་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་དགའ་ལྡན་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་གི་མཁན་པོ་འདུས་མང་དང་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཁག་དང༌། དབུས་གཙང༌། ཁམས། ཨ་མདོ་སོགས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་མཐའ་དབུས་གང་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་སྔ་ཕྱིར་འབྱོར་བའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་སེར་སྐྱ་མི་མང་ནང་ནས་ད་རེས་ཆེད་བཅར་སེར་སྐྱའི་འཐུས་མི་དང༌། གཞུང་ཞབས་དང་བཅས་པ་སྤྱི་ནས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་བརྟན་བཞུགས་ྋཞབས་བརྟན་འབུལ་བཞེས་སླད་དུ། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་སྔོན་ལ་དགོན་པའི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་དང༌། དེ་ནས་འདུ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་བཅས་ལ་ྋཞབས་རས་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། དགོན་པའི་མཁན་པོ་དར་མདོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བོད་མི་མང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་ནས་སྤོས་སྣེ། ཕྱི་ལོགས་ཕེབས་ལམ་དུ་གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སེར་ཕྲེང་དང༌། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་བཅས་ནས་གྲལ་བསྟར་གུས་འདུད་བཅས་ཞུས།

འདུ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད། གཞུང་གི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་སོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོའི་ལམ་ལྟར། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་དབུས་ཆིབས་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་ཡན་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་གའི་མཇུག་ཏུ་སེར་བྱེས་མཁན་པོ་གསར་པ་ལྷོ་པ་བློ་བཟང་དམ་ཆོས་དང༌། སེ་ར་སྤྱི་སོ་གསར་པ་ནས་གསར་མཇལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དགོན་པའི་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། དཀར་སྤྲོ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་རྒྱ་གར་བ་སྐུ་སྲུང་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པར་གསོལ་བསྐང་བཀྱེས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་གྲུབ་བསྟུན། དགོན་པའི་མཁན་པོར་ལེགས་དར་ཕྱག་སྲུང་ཞུས་སྩལ་དང༌། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཡུད་ཙམ་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས།

ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག་སླར་ཡང་གོང་བཞིན་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་འདུ་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་དར་རྐྱང་འབུལ་གནང་བར་དབུ་གཏུགས་མཛད།

དེ་ནས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་སོགས་འདུས་ཚོགས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་ཞལ་འདོན་རིམ་པ་བཞིན་གསུང་འདོན་གནང༌། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་ཏེ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། འབྲས་བློ་གླིང་མཁན་པོ་པད་མ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཨ་འབྲུག་ཛ་སག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ནས་མཎྜལ་ཚོམ་བུ་འདེགས་བཞིན་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་བརྟན་བཞུགས་གསོལ་འདེབས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་རྒྱས་པར་མཛད། རྟགས་བརྒྱད་རྫས་བརྒྱད་དང༌། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན། ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད་སོགས་ཞལ་འདོན་དང་སྦྲགས་རིམ་འབུལ་མཛད།

དེ་མཇུག་འབུལ་བ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། ཤར་རྩེ་མཁན་པོ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ། རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་ལེགས་ལྡན། བཀའ་བརྒྱུད་ཁམས་སྤྲུལ་དོན་རྒྱུད་ཉི་མ། བྱ་རྒོད་ཚང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། ཀ་སྦུག་ཐར་པ་ཆོས་གླིང་ཀ་བཞི་མའི་ཆོས་མཛད་དང༌། རྡོར་གདན་བོད་དགོན་དར་མདོ་སྤྲུལ་སྐུ་མཁན་པོ་བཅས་ནས་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། མཇུག་ཏུ་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲ་དང༌། བྲག་གཡབ་ཨ་ཕྲུག་བླ་མ་ཨ་མདོ་ཆོས་གྲགས། ལྷོ་ཁ་བདེ་གྲོང་དབང་འདུས་རྡོ་རྗེ། གཞིས་རྩེ་ལས་དྲུང་སྤེལ་ཟུར་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ། ཆུ་ཤུར་རྐན་གྲོང་ཚེ་སྟོབས། ཀ་སྦུག་པན་ཅ་སྐྱིད་སྡུག་གི་འཐུས་མི་སྨར་ཁམས་ཐོས་བསམ་དང༌། ཡིད་མཐུན་སྐྱིད་སྡུག་གི་འཐུས་མི་བསོད་ནམས་ཚེ་དབང་བཅས་ནས་གཏང་རག་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཟིན་ཏེ་འདུས་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བརྟན་བཞུགས་ྋཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འུར་འདོན་ཞུ་བཞིན་པའི་མུར། ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཀའ་བརྒྱུད་ཁམས་སྤྲུལ་དོན་རྒྱུད་ཉི་མ་དང༌། མདོ་སྟོད་སྨད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འཐུས་མི་སྡེ་དགེ་བ་བྱ་རྒོད་ཚང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། དབུས་གཙང་འཐུས་མི་གཞིས་རྩེ་ལས་དྲུང་སྤེལ་ཟུར་བ་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ་བཅས་མཐུན་མོང་ནས། དུས་རབས་བར་སྐབས་ཤིག་ནས་བོད་མི་རིགས་ཐམས་ཅད་ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་མ་ཐུབ་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་ད་ཆ་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲར་གྱར་བ་ཉམས་མྱོང་དུ་འཁུར་ཏེ། ད་ཕྱིན་བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ལུང་ཚན་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་དང༌། སྒེར་འཁོན་ཞེ་འཛིན་གྱི་རིགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་ལྟར་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དབུ་འཁྲིད་ཉག་ཅིག་གི་འོག བཀའ་དགོངས་ཟབ་མོ་དང་མཐུན་པའི་རང་རང་འཁུར་བབས་ཞུ་བྱ་ཅི་མཆིས་ཅི་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུ། བོད་སྤྱིའི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་འགྲུབ་ཐབས་སུ་གོང་གསོལ་དེ་དག་ལས་ལྷག་པའི་དགེ་མཚན་ཆེ་བ་གཞན་དག་གང་ཡང་མེད་པ། བོད་མི་རིགས་ཚང་མ་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱི་མཐོང་ཚུལ་བསམ་ཚུལ་འདི་འདྲ་གཅིག་གྱུར་དུ་ཡོད་པ་དེ་དོན་ད་ཆ་ཕྱི་རྒྱལ་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་ཐར་འབྱོར་བོད་མི་རྣམས་ནས་ལག་ལེན་དངོས་འགེལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ལ་ད་ལམ་རྡོར་གདན་དུ་འཛོམས་འདུས་བོད་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་དེ་དག་རང་རང་ཡོངས་ཁུངས་ས་གནས་ཀྱི་མི་མང་དང་བཅས་པས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོས་མོས་མཐུན་ཐག་གཅོད་གཙང་མར་བྱས་པའི་མནའ་གན་ཆེན་མོ་གོས་སེར་གྱི་ཕྱི་བསྒྲིལ་ལྷ་གོས་དང་བཅས་པ་ཞིག་གོང་གསལ་འཐུས་མི་གསུམ་པོས་མཉམ་བཏེགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འབུལ་ལམ་ཞུས། དེ་ནས་ཤིས་བརྗོད་ཞལ་འདོན་དང་འབྲེལ་བར་ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་གྱི་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢ པར་སླར་ཡང་འདུ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་གྱི་སྒྲིག་གྲྭ་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། གདན་ས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་གྲྭ་དམངས། དེ་མིན་ཕྱོགས་འདུས་ཆོས་ཞུ་བ་མི་གྲངས་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ལ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མའི་ལྗགས་ལུང་བཤད་ཁྲིད་སྦྲགས་མ་སྔོན་འགྲོ་ལྗགས་བཤད་ཟབ་ཁྱད་དང་ལྡན་པ་གནང༌།

མཇུག་ཏུ་དུས་བསྟུན་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་གསལ་རྗེན་ཡང་གནང་བ་འདི་ལྟར་ཏེ། “ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་གློ་བུར་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་བརྗེས་ཏེ་བསམ་བློ་ལྷིང་འཇགས་ཇི་བཞིན་མེད་པའི་དུས་སྐབས་སུ། འདིར་མཁན་བླ་དགེ་འདུན་མང་ཙམ་འདུས་འཛོམས་འདུག་པར་བརྟེན། རང་གི་བསམ་ཚུལ་གསལ་འདེབས་གང་འཚམས་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། (ཞེས་གསུང་རྗེས་ཚང་མར་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ཡུད་ཙམ་གཟིགས་ཐོག)

ད་ཕན་ཟླ་ཤས་རིང་འདི་ལྟའི་ཆོས་འཆད་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་མ་བྱུང༌། དེ་རིང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྐལ་བཟང་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང༌། རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ། ངོས་རང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རང་མིན་ཡང༌། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཁྱེད་རྣམ་པར། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗེའི་གསུང་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མའི་བཤད་ཁྲིད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་འབུལ་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདིར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌།

དེ་གོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་འདིར་ཡོང་སྐབས་ལུས་བྲེལ་ཟིང་ཆེ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང༌། སེམས་ལྷོད་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ད་རེས་འདིར་སླེབས་སྐབས་ལུས་ལ་བྲེལ་བ་དེ་ཙམ་མེད་ཀྱང༌། སེམས་བྲེལ་ཚབས་ཆེ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷས། ‘གལ་ཏེ་བཅོས་སུ་ཡོད་ན་ནི།། དེ་ལ་མི་དགའ་བྱ་ཅི་དགོས།། གལ་ཏེ་བཅོས་སུ་མེད་ན་ནི།། དེ་ལ་མི་དགའ་བྱས་ཅི་ཕན།།’ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སེམས་ཁྲལ་བྱས་པས་ཕན་ཐོགས་མེད་གཤིས། ཚང་མས་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས།

དེ་བས་ཚང་མས་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང༌། གུ་ཡངས་པོ། གཏིང་ཟབ་པོ་ཞིག་གཏོང་དགོས། བོད་དུ་གྲྭ་སའི་ནང་མཁན་པོ་དང༌། བླ་སྤྲུལ། གྲྭ་རྐྱང་སོགས་སོ་སོ་སོ་སོའི་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཆ་ཡུལ་དང༌། གནས་ཚུལ། དུས་ཚོད་བཅས་རྩ་བ་ནས་འགྱུར་སྟབས་སྔར་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཁོ་ནས་མི་འགྲིགས། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་མོས་བློ་དང་འཚམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན། རང་རེས་ཀྱང་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་པའི་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་གཏོང་དགོས། (ཞེས་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ཙམ་མཛད་རྗེས།)

རང་རེའི་བོད་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྤྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་དགོས་པ་འདི་ཐོག་མི་རེ་ཟུང་ནས་ལྷག་བསམ་ཅི་དྲག་གིས་འབད་པས་ཕན་ནུས་ཐོན་པ་དཀའ། དཔེར་ན། མི་རེ་རེས་འདེགས་མི་ཐུབ་པའི་དངོས་པོ་ལྗིད་ཆེན་པོ་ཞིག་མི་མང་པོའི་ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་འདེགས་ཐུབ་པ་དེ་ལྟར། ཚང་མའི་ལྷག་བསམ་ཟོང་ཁ་ཆིག་སྒྲིལ་དགོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། ང་ཚོའི་སྤྱི་དོན་འདི་བཞིན་བདེན་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ཏུ་ཡོད་སྟབས། བདེན་པའི་མཐའ་གསལ་རྒྱུ་ལ་ངོས་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱོགས་ཚང་མའི་དམ་ཚིག་དང༌། ལྷག་བསམ་ཆིག་སྒྲིལ་ལ་རག་ལས་པ་ཞིག་རེད།”ཅེས་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

གོང་གསལ་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་སྨིན་སྩལ་གྲུབ་པ་དང་དགོན་པའི་མཁན་པོས་བཀའ་དྲིན་གཏང་རག་གི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པ་དང་དུས་མཚུངས། ཚོགས་ཡོངས་ནས་ཞལ་འདོན་བསྟན་འབར་མ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་སོགས་གསུངས་ཏེ་གྲོལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་བཅས་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས།

འདི་ཉིན་དགོང་མོར་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་ལ་སྔ་ཐོག་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཐོག་ཕུལ་བའི་བོད་མི་སེར་སྐྱ་སྤྱི་བགྲོས་བློས་བླངས་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གཟིགས་ཞིབ་ཡང་ཞིབ་མཛད་བཞིན། “ད་བོད་མི་ཚོས་འདས་པའི་སྐྱོན་ཆ་གསལ་པོར་མཐོང་བའམ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དངོས་སུ་བྱུང་བར་བསམ་བློ་འཁོར་ནས། ཐམས་ཅད་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་སྤྱི་དོན་མཉམ་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་གཙང་མར་བཅད་འདུག་པ་འདིར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་”ཞེས་སོགས་ཐུགས་སྤྲོ་བའི་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༤ འདི་ཉིན་ཐའེ་ལན་ཌའི་ (Thailand) དགེ་སློང་འགའ་ཤས་དད་མཇལ་དུ་བཅར་བར་མཇལ་ཁ་གསུང་འཕྲོས་གནང༌། དེ་རྗེས་རྒྱལ་རོང་ཁྲོ་བཅུའི་དཔོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཟང་མཇལ་བཅར་ལ་རྒྱལ་རོང་མི་མང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

དགོང་དྲོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་བ་ལྟར། བོད་མི་འདས་གསོན་ཡོངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་མཆོད་འབུལ་དབུ་བཞུགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་སོགས་དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ལྷན་དུ་ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་ཐོག བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་འོག་ཏུ་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་དོར་དང་འདོར་བཞིན་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་སེམས་ཅན་ཚེ་ལས་འདས་ཚད་གཙོ་བོར་དམིགས་པའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོ་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༥ ཉིན་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་བསམ་གཏན་དང༌། གཉའ་ནང་ཀ་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་ངོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་མ་དཔལ་མོ་ལུགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གྱི་དབང་ཆེན་དང༌། གཉའ་ནང་ཀ་སྒོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་ངོར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ། སེམས་བསྐྱེད། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་རྒྱུའི་སླད་དུ། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྒྲུབ་ཆོག་ཁག་མཛད།

ཉིན་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༡།༣༠ ཐོག་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་ཆོས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། དེར་འདུས་བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བར་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་བའི་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་དང་རྗེས་གནང༌། འཕགས་བསྟོད་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ་སོགས་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

མཇུག་ཏུ་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་དུ། “བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་བཟང་པོ་འདིར། རང་ཅག་བོད་རིགས་མང་པོ་འདི་ཙམ་འདུ་འཛོམས་ཐོག་ཆོས་འཆད་ཉན་བྱས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས། དེའི་ནང་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས། ལྷག་པར་རང་རེ་གངས་ཅན་པ་དང་ལས་འབྲེལ་ཆེ་བའི་ལྷ་མཆོག ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་མ་དཔལ་མོ་ལུགས་ཀྱི་དབང་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་ཆོས་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདིར་སློབ་དཔོན་རང་ངོས་ལའང་བསྐལ་བ་བཟང་སྙམ་པའི་དགའ་པོ་བྱུང༌། བར་དེར་རང་རེའི་སྙིང་ནས་བརྩེ་བའི་ཕ་ཡུལ། བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དབང་མེད་དུ་བཞག་ནས་ཟླ་ཤས་སོང་རྗེས་ཀྱི་དེ་རིང་འདིར་ང་རང་ཚོ་བོད་རིགས་རྩམ་ཟན་དམ་གཙང་མང་པོ་ཞིག་མཉམ་འཛོམས་ལྷོད་ལྷོད་ངང་ནས་ཆོས་འཆད་ཉན་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདིར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡང་དགའ་པོ་བྱུང་ཡོད་ཤག (ཅེས་གསུངས་ཏེ་མང་ཚོགས་ཡོངས་ལ་དགྱེས་བརྩེའི་སྤྱན་རས་ཡངས་པོར་གཟིགས་བཞིན་ཡུད་ཙམ་བཞུགས།)

རང་རེ་ཚང་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དེ་ལྟར་དགའ་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམས་ན། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སྔོན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་དུས་རབས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་ཚུགས་པའི་རང་ཡུལ་སྐྱིད་ལ་ཉམས་དགའ་བ་དེ་ད་ཆ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་འཇིགས་ལ་ཕྱོགས་པའི་མུན་ནག་ཉམ་ངའི་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཐོག རང་རེའི་ཤ་ཁྲག་གཅིག་གྱུར་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་ལུས་སེམས་ལ་དྲག་ཅིང་རྩུབ་པའི་མནར་གཅོད་སྡུག་བསྔལ་ཡ་ང་བས་ཉིན་འཁྱོལ་ཡང་མཚན་མི་འཁྱོལ་བ། ཞག་འཁྱོལ་ཡང་བདུན་ཕྲག་དང་ཟླ་བ་མི་འཁྱོལ་བ་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམས་ན། བློ་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཞིག་འདུག

ཡིན་ནའང་རང་ཅག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཚུལ་ལས་འབྲས་ལ་བསླུ་བ་མེད་པར་བརྟེན། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལས་ལ་བཅོས་སུ་མེད་པས་བློ་ཕམ་བྱས་ནས་ཅི་ཕན། གལ་ཆེ་ཤོས་རང་རེའི་ཤ་ཁྲག་གཅིག་གྱུར་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ང་ཚོས་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྱེར་དགོས། (ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཐུགས་སྒམ་པའི་སྒོ་ནས་ཚང་མར་གཟིགས་བཞིན་གསུངས།)

བོད་ནང་ཁོང་ཚོ་བཤས་ལུག་བཤན་པའི་ལག་ཏུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ཡིད་ཞུམ་པ་མེད་པར་རིགས་ཞེན་དང་བོད་ཞེན་འདོར་མེད་ངང་ནས། ང་རང་ཚོ་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་སླེབས་འབྱོར་རྣམས་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོས་བློ་གཏད་བཅོལ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། རང་རེར་དངོས་འབྲེལ་འགན་ཁུར་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྲི་ཡོད་པ་དེ་དོན་ང་ཚོ་རེ་རེས་དང་བས་ཁུར་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་བརྟན་པོ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས་ཀྱི་འདུག (ཅེས་སོགས་མཛུབ་སྟོན་གནང༌།)

ཁ་སང་བརྟན་བཞུགས་སྐབས་ཁྱེད་ཚོ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་བློས་བླངས་མནའ་གན་ཞིག་ཕུལ་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཞིབ་ཆ་བལྟས་པ་ཡིན། དེའི་ནང་ཚང་མ་དམ་ཚིག་གཅིག་སྒྲིལ་བྱ་རྒྱུའི་བརྗོད་ཚིག་ཤུགས་ཆེ་བཀོད་འདུག་པ་དེ་དག་མཐོང་དུས་སེམས་པ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌།

ད་ཆ་དམ་ཚིག་མཐུན་སྒྲིལ་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་དེ་ཇེ་སྲ་ཇེ་བརྟན་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། འཁྱགས་པའི་གོང་བུ་ལྟ་བུར་མི་འགྲོ་བ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས།

ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་དང༌། བྱེད་ཕྱོགས་རྣམས་མང་ཚོགས་ནས་ཤེས་ཐུབ་པ་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཚང་མར་ཕན་ཁྱད་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། ད་ལམ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་ཞིག་འདུས་སྐབས་འདིར་གནས་ལུགས་གསལ་ཙམ་བཤད་པ་ཡིན།

དེ་དོན་ཚང་མས་སེམས་བཅངས་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ལྷག་པར་འདི་གར་ངོ་ཡོད་རྣམས་ནས་རྒྱུན་དུ་ལག་ལེན་དངོས་འགེལ་བྱེད་རོགས།

མཇུག་ཏུ། ཇི་ལྟར་བསྐུལ་བ་བཞིན་བསྔོ་སྨོན་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་ཆོས་ཀྱི་གདམས་པ་འཆད་ཉན་བགྱིས་པའི་དགེ་རྩ་འདིས་མཚོན་དུས་གསུམ་དུ་བསགས་པའི་དགེ་བའི་ཚོགས་ཅི་མཆིས་པ་རྣམས་སྤྱིར་ྋརྒྱལ་བསྟན་དར་ཞིང༌། འགྲོ་ཀུན་བདེ་བ། ལྷག་པར་བོད་ནང་དུས་ཟིང་དབང་གིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཤི་རྨས་བྱུང་དང་ཡོང་བཞིན་སོགས་རྐྱེན་ངན་གྱི་སྤྲིན་ཕུང་ནག་པོ་རང་ཡལ་དུ་གྱུར་ནས། རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉིན་བྱེད་གསར་པ་མྱུར་དུ་འཆར་བ་སོགས་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་བྱེའི་སླད་དུ་ཚང་མས་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོ་ཞིག་གནང་བར་ཞུ་”ཞེས་གསུངས་ཐོག ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྤྱན་དམིགས་དང་བཅས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་གནད་སྨིན་མཛད།

དེ་ནས་ཆོས་ཞུ་བ་སྦྱིན་བདག་ཁག་ནས་བཀའ་དྲིན་གཏང་རག་གི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པ་བཅས་སུ་ཆུ་ཚོད་ ༦ པ་ཡོལ་ཙམ་བར་ཐུགས་འགོར་གྱུར།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༦ སྔ་ཐོག་ས་གནས་སྨན་པ་གྲགས་ཅན་ནང་མི་འགའ་ཤས་སོགས་རྒྱ་གར་བ་དད་ཅན་ཁག་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢ པ་ནས་གདན་སའི་སྤྲུལ་སྐུ་དགུ་དང༌། བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་མཁྱེན་རབ་བཟོད་པ། ཆབ་མདོ་ཀུན་རྡོར་སྤྲུལ་སྐུ། ཡན་སྟེང་བྱ་དུར་དགོན་གྱི་སྤྱི་སོ། ཛ་སག་སྤོམ་མདའ་ཡར་འཕེལ། ལྷ་སྡོད་འབྲུག་པ་ལོ་ཕྱག་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་སོགས་རིམ་བསྟུད་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། སྐབས་སྦྱར་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༧ བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ སྔ་ཐོག་ས་གནས་ཀྱི་རྫོང་དཔོན་ཅན་ནང་མི་བཞི་མཇལ་བཅར་ལ་གནས་འདྲི་གསུང་འཕྲོས་མཛད།

དགོང་དྲོར་བོད་དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་དུ་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚེས་བཅུའི་གསོལ་ཚོགས་རྒྱས་འབུལ་གནང༌། དེ་ནས་འདུ་ཁང་དང༌། རྩེའི་ལྷ་ཁང་ལ་རབ་གནས་ཕྱག་ནས་འཐོར་བར་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༨ སྔ་དྲོར་བསིལ་བ་ཚལ་གྱི་དུར་ཁྲོད་16དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གནས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ནང་ངང་ཙམ་བཞུགས་རྗེས། ཤ་བ་རི་པའི་བྲག་ཕུག་ཏུ་གནས་གཟིགས་དང༌། ཞལ་འདོན་གནང༌།

གནས་དེར་མགོན་ཁང་གསར་བཞེངས་ནང་གནས་འཛིན་ནས་ཞུས་ངོར་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་དང༌། བསྟན་འབར་མ། མཁའ་མཉམ་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་ཞིང་པའི་བུ་མོ་ལེགས་སྐྱེས་མས་སྟོན་པ་ལ་འོ་ཞོ་ཕུལ་བའི་གནས་སུ་གྲགས་པའི་ས་འབུམ་ཡོད་ས་དེར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས།

དགོང་དྲོར་རྡོར་གདན་དུ་རྗེས་འབྱོར་བོད་མི་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༩ འདི་ཉིན་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འཐུས་མི་སོ་སོ་སྔ་རྟིང་གིས་མཇལ་བཅར་ལ་ད་ལམ་མནའ་གན་ཆེན་མོ་ཕུལ་བ་ལྟར་གྱི་བྱེད་སྒོ་འཐུས་ཚང་དོན་ལ་འཁྱོལ་བ་དགོས་གནད་སྐོར་ཁུངས་སོ་སོར་བཀའ་སློབ་ཞིབ་ཕྲ་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༦ པར་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྣེ་ལེན་མགྲོན་ཁང་དུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་ཉིད་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་17ལ་ཕེབས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཞལ་འདོན་ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། ཤིས་བརྗོད་བཅས་གསུངས། མར་ཕེབས་སྐབས་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་ཕོ་བྲང་དང༌། འོད་སྲུང་ཕུག་ཏུ་གྲགས་པར་གནས་གཟིགས་མཛད།

ཉིན་དགུང་རྒྱབ་ནས་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆགས་ཤུལ་18དུ་གནས་གཟིགས་ཐོག ལྷ་ཁང་དབུས་མའི་གྲིབ་གཡབ་འོག་ཏུ་སྐུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཞལ་འདོན་མཁའ་མཉམ་མ་གསུངས། དེ་ནས་ནཱ་ལེནྡྲའི་ས་འོག་ནས་ཐོན་པ་སྔར་གྱི་རྡོ་སྐུ་དང༌། ལིའི་སྐུ་བརྙན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་དང༌། ནཱ་ལེནྡྲའི་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨ ཐོག་རྡོར་གདན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༡ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པ་ནས་བཟུང་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་ཆེད་བཅར་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། འཐུས་མི། འགོ་འཛིན་གཞུང་ཞབས་ཁག་སོགས་རིམ་བསྟུད་དུ་མཇལ་བཅར་ལ་ཁུངས་སོ་སོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ། སྒང་ཐོག་ནས་རྗེས་བཅར་མི་མང་སུམ་ཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༢ བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་དགེ་ཚུལ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་འདུས་པར་གསོ་སྦྱོང་མཛད། ཡང་འདི་ཉིན་སྔ་དྲོ་སོགས་སུ་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་དང༌། མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེའི་གཙང་ཁང་ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་མཁན་པོ་མཛད། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཚན་ཞབས་སེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་རིན་པོ་ཆེ། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་སོགས་ནས་ལས་གྲལ་གནང་སྟེ། བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྔ་རྗེས་ཐེངས་བཞི་འབོག་པར་མཛད་པར་བླ་སྤྲུལ་དང༌། གྲྭ་དཀྱུས་བསྡོམས་པར་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་བསྒྲུབས་པའི་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོར་ཨ་མདོ་དཔའ་རིས་སྟོང་འཁོར་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཨ་འབྲུག་ཛ་སག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་སོགས་སྔ་རྟིང་གིས་མཇལ་བཅར་ལ་ཆོས་སྲིད་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་དང༌། ཞུ་སྒོ་བཀའ་སློབ་གནང༌།

དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ལྷན་དུ་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་མཆོད་རྒྱས་པར་འབུལ་གནང་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པར་སྟོན་པས་ལོ་དྲུག་དཀའ་སྤྱད་མཛད་པའི་གནས་19སུ་ྋཞབས་བཅགས། ལྗོན་ཤིང་འོག་ཏུ་སྐུ་བཞུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་གནས་བཅུ་སོགས་གསུངས།

དེའི་ཉེ་འགྲམ་བོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུའི་ནང་ངང་ཙམ་བཞུགས་ཐོག གནས་འཛིན་ནས་ཞུས་ངོར་དེར་འདུས་རྣམས་ལ་འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་གནང༌།

དེ་ནས་རྡོར་གདན་དུ་ཐའེ་ལན་ཌའི་ (Thailand) ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་བྱེད་མུས་སུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་ལ། ཐའེ་ལན་ཌའི་དགེ་སློང་དྲུག་ནས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་མགྲོན་ཁང་གསར་པར་ཞབས་སོར་འཁོད། དེར་ཐའེ་ལན་ཌ་དགེ་སློང་རྣམས་ནས་སྟོན་པར་བསྟོད་པའི་འདོན་དབྱངས་བཏོན་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཞལ་འདོན་བསྟན་འབར་མ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་གསུངས་ཟིན་བསྟུན་ཐའེ་ལན་ཌ་དགེ་སློང་ནས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་མུས་ཀྱི་ཁང་བཟོའི་ས་བཀྲ་སྤྱན་སྟར་འགྲེལ་བརྗོད་དང༌། ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་འཆར་གཞི་སོགས་གནས་གསོལ་ཞུས། དེ་ནས་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤།༣༠ ཐོག་མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱའི་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་གནང༌།

ཆུ་ཚོད་ ༩ པར་རྡོར་གདན་བཞུགས་སྒྲིག་ཁང་ནས། ག་ཡ་ (Gaya) གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་ཐོན་མཛད། ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། རྡོར་གདན་བོད་དགོན་གྱི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ། རྡོར་གདན་དུ་བཅར་བའི་འཐུས་མི་ཁག་སོགས་ནས་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་བར་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། མི་མང་སེར་སྐྱ་མང་འདུས་ནས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཕེབས་སྐྱེལ་གུས་འདུད་ཞུ་བཞིན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པར་ཤོག ཡང་ནས་ཡང་དུ་མཇལ་བར་ཤོག་སོགས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང༌། དད་པའི་མཆི་མས་མིག་བཀང་སྟེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་མཇལ་རྒྱུར་ཡིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་བཞིན་གནས།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༦ པར་ག་ཡ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གནང་སྟེ། ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehra Dun) གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་སུ་ཞབས་འཁོད་མཚམས། དེར་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་མ་སུ་རི་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་འབིར་ལ་ཧའོ་སེ་ (Birla House) རུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། འདི་ཉིན་དང༌། ཕྱི་ཉིན་བཅས་པར་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་དང་འབྲེལ་བས་སྐུ་ལྷོད་པོར་བཞུགས་འཇགས་མཛད།

བླ་མེད་ཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་མཛོད།།

ཤཱཀྱ་སེང་གེས་གང་དུ་འགྲོ་བའི་དོན།།

མཛད་པའི་གནས་མཆོག་རྣམས་སུ་ཞབས་པད་ཟུང༌།།

ཉེར་བཀོད་བསྟན་འགྲོར་དགེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས།།

སྔོན་རབས་མེས་པོའི་བློ་རྩལ་ལས་བྱུང་བའི།།

ངོ་མཚར་བཟོ་རིག་བྱེ་བྲག་སྣ་མང་དང༌།།

ཡུལ་གྱི་བཀོད་པའི་དགེ་མཚན་རྣམ་བཀྲ་བ།།

བདེན་སྟོང་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་དུ་གཟིགས་མོར་རྩེན།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོནྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་རྒྱ་གར་ནང་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། དེ་མིན་ཡུལ་ཁག་གྲགས་ཅན་རིགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཐེངས་དང་པོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཅིག་པའོ།། །།

8 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

9 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

10 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

11 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

12 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

13 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

14 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

15 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

16 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

17 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

18 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

19 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པ།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་དང༌། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་བརྟན་ལྷིང་ཐུབ་ཐབས། མ་སུ་རི་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བསྐྱང་ཕྱོགས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་གཏོང་ཐབས། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས་མཛད་པ།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་མ་སུ་རི་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ལ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ལྷོད་མཇལ་བསྐྱངས། དེ་མཇུག་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་ཟླ་གཅིག་རིང་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཆེད་དུ་དགོངས་པ་ཞུས་འཁྲོལ་ལྟར་ཐོན་མཇལ་དུ་བཅར་བར་འཕྲོད་བསྟེན་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ སྔ་དྲོར་རྒྱ་གར་ནང་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མ་དེ་མ་སུ་རིར་གསར་འཛུགས་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཆེད་དུ། མ་སུ་རི་དང༌། སྦག་ས། ཀ་སྦུག སྒང་ཏོག་སོགས་ནས་བསྡུ་བསྐུང་གནང་བའི་སློབ་ཕྲུག་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་འབྱོར་མཇལ་དུ་བཅར་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཏེ་གྲལ་ལ་འཁོད་ཐོག དུས་བསྟུན་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་དགོས་པའི་གནད་དོན་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ ཕྱི་དྲོར་སྐུ་ཞབས་ཧིའུ་རི་ཅརཌ་སོན་ (Hugh Richardson) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་འདུག་ཅིང༌། ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་བོད་ལུགས་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། ཕར་མཇལ་དར་སྣེ་སྤྲོད་སྩལ་ཏེ་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་འཕྲོས་དང་འབྲེལ་ལྷོད་པར་བཞུགས་ཤིག་ཅེས་གསུང་ཐོག ཁོང་ལ་གསོལ་ཇ་བོད་ཇ་དང༌། ཞལ་ཏོག་ཕུལ་ཅིག་ཅེས་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་བཏེགས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “དེ་རིང་གུས་རང་ཆེད་བཅར་ཞུ་དགོས་དོན་ནི། རང་ངོས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཐོག་ཨ་རིའི་རོག་ཀེ་ཕེལ་ལར་ སན་ཊར་ (Rockefeller Center) ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་དེ་ནས་འགྲོ་སོང་རོགས་རམ་བྱས་ཏེ། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་འགའ་ཤས་ནང་བོད་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་བཅུ་ཙམ་ཞིག་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་དེའི་ཆེད་དུ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་ནང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཁས་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ལྟ་བའི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྐོར་རྒྱུས་སྟོན་གནང་རྒྱུ། ཞོར་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གནང་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བཞེས་དགོས་པ་རེད།

འདི་སྐོར་འབྲེལ་ཡོད་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཞུ་ཐབས་ཤེས་མིན་ལ་བརྟེན། ཕྲན་ནས་རྒྱུས་རོགས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེ་སྐུལ་བྱུང་བ་ལྟར་དགའ་པོའི་ཐོག་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཡིན། དེ་དོན་ད་རེས་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ངོ་མཇལ་བཀའ་མོལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་བབས་ཐོག་ནས་མི་འགྲོ་འོས་ངེས་དྲག་འདེམས་གནང་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཁོང་ཚོ་ཕྱིར་བསྐྱོད་ཚུར་ལོག་ཆོག་པའི་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་གནང་འཐུས་གསུངས་བྱུང་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གསུང་བབས་དེ་ལ་ངེད་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་མི་འགྲོ་གཏོང་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ལོས་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། སྔོན་ཆད་བོད་གཞུང་ནས་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་ལས་དོན་ཇི་བཞིན་ཚང་བ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ད་ཆ་ང་ཚོ་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲར་གྱར་བ་རེད།

ང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་ཅན་གང་འཚམས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་གཏོང་ཐུབ་ན་བོད་མི་རིགས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་བར་ལ་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་གཏིང་ཟབ་ཚུགས་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། ཕུགས་ཡུལ་བོད་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་ལའང་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་འདུག དེ་བཞིན་བོད་མིའི་འཚོ་ཐབས་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “བཀའ་གནང་རང་རེད། ཁོང་ཚོར་རྒྱུན་གཏན་ཕོགས་ཐོབ་ལྡང་ངེས་ཀྱི་ཐོག་ལ། སྐབས་སྦྱར་དགོས་ངེས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་རེད། འདི་སྐོར་ཁ་སང་ང་ཚོ་རོམ་དུ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། སློབ་གྲྭ་ཁག་སོ་སོ་ནས་བོད་མི་སུ་ཕེབས་ཁོང་ཚོར་ལྟ་རྟོག་འཐུས་ཚང་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ལེན་གཙང་མ་ཞིག་མ་བྱུང་ན། ངས་ལས་དོན་འདི་ཐོག་ཐེ་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་མིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། དེར་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མས་འཁུར་འགན་ཡག་པོ་ལེན་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་གདེང་འཁེལ་ཐུབ་པ་བྱས་སོང་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “མི་འགྲོ་འོས་ངེས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ཆོག་གི་རེད་དེ། ཁོང་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འབྱོར་སྐབས་སྐད་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོང་རྒྱུ་ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “མི་འགྲོ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་མཚམས་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ་ནང་ཁོང་ཚོར་སྔོན་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་གང་འཚམས་ཤིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་”ཞེས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ད་ལྟ་བོད་མི་སྡོད་སྒར་སོ་སོར་དབྱིན་ཇི་དང༌། ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འགྲོ་མཁན་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཁོང་ཚོར་དམིགས་བསལ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཆེད་དུ་འགྲོ་སོང་ཡང་གཏོང་དགོས་པ་འདི་ཐད་གང་འདྲ་བྱས་ན་ལེགས་པ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “ཁོང་ཚོས་རང་གི་ལྟོ་གོས་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྐོར་གཞན་དག་ལ་ཤོད་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས། དེའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་དམིགས་བསལ་འཆར་གཞི་ཞིག་དགོས་པ་འདི་སྐོར་སོགས་ཞིབ་ཆ་རྗེས་སུ་སྙན་སེང་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ད་རེས་ངས་སྙན་སེང་ཞུས་པ་འདི་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྐུ་ཞབས་སིན་ལ་འགོ་རོབ་ཁོང་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བར་བཅར་ཆོག་པ་ཞུ་བཞིན་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “འགྲིག་གི་རེད། ཁོང་གིས་སྔོན་ནས་ང་ཚོར་ཡི་གེ་བཏང་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོར། ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehra Dun) སོ་ནམ་གྲོང་གསེབ་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་པའི་འགན་ཁུར་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཨེ་ཆེ་ ཨེལ་ཤར་མ་ (H.L.Sharma) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ། ལྡེ་ར་ལྡོང་ས་ཁུལ་ནས་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ས་ཆ་ཞལ་འདེབས་འབུལ་རྒྱུའི་སྐོར་ཞུས་པར་གསུང་འཕྲོས་གཤམ་གསལ།

ཤར་མ་ནས། “ང་ཚོ་ལྡེ་ར་ལྡོང་སོ་ནམ་གྲོང་གསེབ་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད། ཚོགས་པ་འདི་ནས་རས་ཆ་འཐག་ལས་ལ་སོགས་པའི་གྲོང་གསེབ་ནང་གི་ཐོན་སྐྱེད་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་ལས་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཚོགས་པ་འདིར་དབུས་གཞུང་ནས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། ལྡེ་ར་ལྡོང་གྱི་ས་ཁོངས་སུ་ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་འདིར་ས་ཆ་ཨེ་ཀར་བདུན་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཁོངས་ནས་ཨེ་ཀར་ཉིས་བརྒྱ་ཐམ་པ་བོད་མི་ལྔ་བརྒྱ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞལ་འདེབས་འབུལ་གྱི་ཡིན། ས་ཆ་དེར་བོད་མི་ཚོ་གཞིས་ཆགས་ཀྱིས་ཞིང་ལས་དང༌། འབྲོག་ལས། བཟོ་ལས་གང་ཡང་བྱས་ཆོག་གི་རེད། འདི་སྐོར་དབུས་གཞུང་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་སྐུ་ཞབས་ནན་ཐ་ (Nanda) དང༌། མེས་ཐ་ (Mehta) སོགས་ལའང་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་ཞུས་པ་ཡིན། ད་ཆ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ས་ཆ་དེར་ལྟ་སྐོར་གནང་མཁན་ཞིག་གཏོང་གནང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་ཚོས་བོད་མིར་བརྩེ་སེམས་ཆེན་པོའི་རོགས་རམ་འདི་འདྲ་གནང་བར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། འདི་སྐོར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་གནད་ཡོད་ཁག་དང་འཕྲོས་མོལ་བྱུང་ཡོད་ཤག་”ཅེས་གསུངས།

ཤར་མ་ནས། “ཨ་ཅརྱ་ ཀྲྀ་པ་ལ་ནིའི་ (Acharya Kripalani) ལྕམ་ལ་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཆ་ཞུས་པར། ཁོང་གིས་ང་ཚོར་འདི་འདྲའི་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་བྱེད་དགོས་སོགས་གསུང་བྱུང་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་འདི་སྐོར་ག་དུས་ཞུས་པ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང༌།

ཤར་མ་ནས། “ཉིན་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ས་ཆ་དེར་ཁང་པ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཤར་མ་ནས། “ཁང་པ་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་པ་ཚོས་སྔོན་ལ་རྩྭ་ཁང་བཟོས་ཏེ་འཕྲལ་སེལ་སྡོད་ཁང་བྱས། རྩ་བའི་གཞིས་ཁང་གི་ཐད་ལ་བོད་པ་ཚོས་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱས་ན། ས་ཆ་དེར་ས་ཕག་བསྲེག་ཐབ་ཅིག་ཡོད་པའི་ཐོག་ལ། ཤིང་ཆའང་ས་ཆ་དེ་རང་ནས་ལྡང་ངེས་ཐོན་རྒྱུ་བཅས་རྒྱུན་གྱི་སྡོད་ཁང་གནོད་པ་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་བརྒྱབ་ཆོག་གི་རེད་”ཅེས་དང༌།

ཡང་”ས་ཆ་དེར་དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་ག་དུས་ཡིན་ཡང་རྒྱུགས་ཆུ་ཡག་པོ་ཡོད་པས་མ་ཚད། རྒྱུན་དུ་ཆུ་མིག་ཀྱང་ཡོད་པ། ཚ་གྲང་སྙོམ་པ་སོགས་ས་བབས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཡོད་གཤིས། ས་ཆ་ཨེ་ཀར་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་ཟུར་བཅད་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དགུན་ཐོག་བཞུགས་ཡུལ་ཞིག་བཟོས་ན་བསམ་གྱི་འདུག གང་ཡིན་ཞུས་ན། མ་སུ་རི་འདི་ས་བབས་མཐོ་པོ་ཡིན་སྟབས། དགུན་ག་བཞུགས་བག་ཕེབས་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། (ལམ་སང་) “ད་ལྟ་ང་ཚོར་ཁ་ཚ་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ག་རེ་ཡིན་ཟེར་ན། བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་དང་འབྱོར་བཞིན་འབྱོར་རྒྱུ་དེ་ཚོ་གནས་ཆགས་ཡུལ་ས་ཆ་དགོས་པ་དེ་རེད། ངོས་རང་དང༌། ངོས་ཀྱི་འཁོར་བཅས་དགུན་དུས་ཡིན་ཡང་མ་སུ་རིར་མ་འགྲིགས་པ་མི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

ཤར་མ་ནས། “དེ་འདྲ་དགོངས་བཞེད་གནང་བ་ཡག་པོ་རེད། ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་ཀྱང་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་དགོངས་པ་ལག་ལེན་བསྟར་གྱི་ཡོད་པས། བོད་མི་བྱིངས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ཡག་པོ་རེད། ས་ཆའི་སྐོར་དེ་གང་མགྱོགས་ཐག་གཅོད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་གསུངས། ཤར་མ་ནས། “དེ་དོན་རང་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞུས་སོང༌།

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་སླར་ཡང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་གནང་གི་གསུང་འཕྲོས་སྙིང་དོན་གཤམ་གསལ།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས་”བོད་དོན་ཐོག་དབྱིན་ཡུལ་ཁུལ་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ཁག་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མཁྱེན་གསལ་དེ་ལྟར་རེད། དེ་རིང་གུས་པས་སྤྱིར་བཏང་མི་མང་གི་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ལྟ་ཚུལ་དང༌། བསམ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནི་གུས་པས་བར་དེར་མང་ཚོགས་སར་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་བཤད་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན།

དེ་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་གྱི་དུས་ཚོད་གཞན་དག་ཏུ་མི་མང་ཐུག་འཕྲད་ཐོག་བོད་སྐོར་གླེང་འཕྲོས་གང་གི་སྐབས་སུའང་ཚང་མས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་བསྟོད་བསྔགས་ཞུ་ཡི་འདུག་ལ། ཁོང་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དཔའ་མཛངས་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་བོད་མིའི་དབུ་ཁྲིད་གནང་བ་རེད། ཁོང་གི་མཛད་པ་དེ་སྤྲུལ་བ་དང་འདྲ་བར་ཧ་ལས། ངོ་མཚར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད་ཅེས་ཟེར་བཞིན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་བཅོས་མ་མིན་པའི་དགའ་མོས་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་འདུག

དེ་བཞིན་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་མང་ཚོས་བོད་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐོར་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་མེད་སྟབས། སྔ་ལོ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་སུ་ཕེབས་མ་ཐག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། དུས་ད་ལྟའི་བར་ཡང་བོད་ཀྱི་སྐོར་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐོར་གསལ་པོ་ཤེས་ཐབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དྲིས་པ་སོགས་སྔར་དང་མི་འདྲ་བའི་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བོད་པར་དགའ་པོ་དང༌། ཤ་ཚ་ཆེ་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་འདུག སྔོན་ཆད་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་བོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ནང་པའི་ཆོས་དང༌། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐོག་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཀྱང༌། ད་ཆ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ཤེས་འདོད་བྱེད་ཀྱི་འདུག

དེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེར་སྐྱོང་གནང་དགོས་པ་འདི་ཐོག་དམིགས་བསལ་ཤུགས་སྣོན་མཛད་ན་ཡག་པོ་འདུག ན་བཟའ་གྲྭ་ཆས་རྒྱུན་བཞེས་གནང་དགོས་པ་དེ་ཡང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་འདུག ན་བཟའ་ཕྱུ་ཆེན་བཞེས་ན། གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་སོགས་ནས་གང་བྱུང་བེད་སྤྱོད་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་ཞུས་པ་དེ་ནི། གུས་པས་ནུབ་ཕྱོགས་པ་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་པའི་བསམ་ཚུལ་དང༌། གོམས་སྲོལ་བར་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཞུས་པ་ཡིན། སྔ་ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུ་གནང་སྟངས་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག རྗེས་སུ་འདི་འདྲའི་ཚོགས་འདུ་ཇི་ཙམ་མང་བ་གནང་ན་ཡག་གི་རེད།

ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གལ་ཆེའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་དགོས་ཀྱི་རིགས་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་གནད་ཡོད་ཁུངས་ལྡན་རེ་ཟུང་ཆེད་འབོད་གནང་ཐོག་གསུང་ཁྱབ་མཛད་དགོས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྔ་ལོར་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་དཔར་དེ་ཚོ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་ཏེ་དེབ་བཟོ་དཔར་འགྲེམས་གནང་ན་བོད་དོན་གླེང་གྲགས་ཇེ་ཆུང་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཕན་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད།

གུས་རང་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པ་ནང་དབྱིན་ཡུལ་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། དེ་སྐབས་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་གནས་སྟངས་འདྲ་དཔར་དེ་འདྲ་འཁྱེར་ཐུབ་ན། བོད་མི་ཚོར་རོགས་རམ་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་འདུག་པས། དེ་དོན་གོ་སྒྲིག་བྱེད་དུ་འཇུག་གནང༌། དེ་ནས་གཞན་དག་ཅིག་ཞུ་རྒྱུ་ལ། ད་རེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་བར་ཕེབས་མཁན་ཁོང་ཚོར་སློབ་སྟོན་འབུལ་མཁན་མང་དྲགས་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཞིག་མཐོང་བྱུང༌། དེ་འབྲེལ་རྗེས་སུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་གཏོང་གནང་མཛད་ཚེ་མི་གྲངས་གང་ཉུང་གནང་དགོས། བར་དེར་བོད་མི་ནང་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་དེ་ཡང་ད་ལྟ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་བྱིངས་ཀྱི་བར་དང༌། ལྷག་པར་སྐུ་དྲག་ནང་ཁུལ་ལ་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་ཚོད་འདུག དེ་འདྲ་དངོས་བདེན་ཡིན་ན་བོད་པ་སྤྱིའི་གཏམ་དོན་གང་སར་གནོད་སྐྱོན་ཡོང་གཞི་ཞིག་རེད། དེ་འདྲ་མི་འབྱུང་ཆེད་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་གནང་དགོས་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་རང་བོད་དང༌། བོད་མིའི་གནས་ཚུལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་ཞིག་གིས་ང་ཚོར་བསམ་པ་བཟང་པོས་དགེ་སྐྱོན་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་གསུངས་པར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། བར་ལམ་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ། བོད་ནང་སྔར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གནས་ཚུལ་སྡུག་པོ་བྱུང་བ་དེས་རྐྱེན་ང་ཚོ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཞིག་གློ་བུར་རྒྱ་གར་སོགས་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོང་དགོས་ཆགས་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་འགོ་དམངས་ཚང་མའི་སེམས་གཏིང་དུ་རང་རང་སོ་སོ་སྲོག་འགོ་ཐོན་ཐབས་སུ་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་ནང་ཡོང་བ་མ་ཡིན་པར། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་དོན་ཆེན་གལ་ཆེ་བསྒྲུབ་དགོས་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྲི་ཡོད་པར་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་ལ། སྐབས་བབས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡང་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ཡིན། སྔར་དང་ཉེ་ཆར་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཚང་མ་རྡོག་རྩ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ། ཆོས་ཕྱོགས་དང༌། སྲིད་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་རང་དབང་ཡོད་པའི་བོད་ཡུལ་ཞིག་དང༌། དེ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་གཞུང་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་དོན་ཡོང་ཐབས་ལ་འཐབ་རྩོད་འབད་བརྩོན་མཐར་སྐྱེལ་བྱེད་དགོས་པ་འདི་ཐོག་ང་ཚོས་ནུས་ཤུགས་སྐྱེད་བཞིན་པ་ཡིན། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཐོག་དང༌། རྒྱ་ནག་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་གནས་པ་དང་བཅས་པའི་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སེམས་གཏིང་དུའང་བསམ་རྒྱུ་དང༌། དྲན་རྒྱུ་གཅིག་པུ་དེ་རང་རེད་ཅེས་ངོས་ཀྱི་ཐག་བཅད་ནས་བཤད་ཆོག་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་རྒྱུར་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་འགོར་སྲིད་ཀྱང༌། རྩ་བའི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་ལྡོག་རིམ་བསྟུད་དུ་བྱུང་དང་ཡོང་བཞིན་པ་དེ་ལྟར། ང་ཚོ་བོད་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་རང་དབང་གི་ངང་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱ་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ཡོང་མི་སྲིད་པ་མ་རེད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོས་གནས་སྐབས་རང་རང་གི་འཚོ་ཐབས་དང༌། ཕུགས་ཡུལ་བོད་དུ་ལོག་ནས་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་ལས་རིགས་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་པའི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།

དེང་རབས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡོན་ཏན་བོད་དུ་མཁོ་གནད་ཡོད་པ་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ། བོད་མི་ལོ་གཞོན་གང་འཚམས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། དུས་མཚུངས་དམིགས་བསལ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་འགྲོ་མཁན་དེ་རྣམས་ནས་བོད་མི་རང་གི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་བཟང་པོ་དང༌། ཆོས་དད་ཆེ་བའི་མི་གཤིས་བཟང་པོ་དེ་བརྒྱུད་འཛིན་ཐུབ་ཐབས་ལའང་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། ད་ལྟ་ཁ་ཚ་གལ་ཆེའི་ལས་འགན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི། རྒྱ་གར་ནང་གསར་འབྱོར་བོད་མི་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྐྱོབ་གསོ་དང༌། གཞན་བརྟེན་གྱི་འཚོ་བ་འགྲིགས་ཙམ་འདི་མུར་མ་བསྡད་པར། རང་གི་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་རང་ཉིད་ལངས་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ། འཚོ་བ་རང་འཚོ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། བོད་དུ་མ་ལོག་བར་ཞིང་ལས་དང༌། འབྲོག་ལས། ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་རྒྱུའི་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན། འདི་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལའང་རེ་འདུན་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་ཞུས་པ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

དེ་འཕྲལ་སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “གཞིས་ཆགས་ལུང་པ་གང་དང་གང་དུ་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “རྒྱ་གར་ནང་བྱུང་ན་ལེགས་ཤོས་རེད།”

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “དེ་རང་ཡག་ཤོས་རེད། གོ་ཐོས་ལ་བོད་མི་ལོ་གཞོན་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ཞིག་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་གནང་མཛད་ཀྱི་ཡོད་འདུག དེ་འདྲ་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དངོས་བདེན་རེད། ཡིན་ནའང་ལོ་ན་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་རིགས་བཏང་ན། གང་འཚམས་ནས་ཕྱིའི་མི་གཟུགས་བོད་པ་ཡིན་པ་ལ། ནང་གི་གཤིས་ཀ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་ཉེན་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “ཡང་གོ་ཐོས་ལ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ལུང་པའི་ནང་ལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཡོང་ཐབས་གནང་གི་ཡོད་འདུག དེ་ལས་རྒྱ་གར་ནང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་དོན་ལ་ཨ་རི་ཁུལ་ནས་རོགས་རམ་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་གནང་ན་ཕན་སླེབས་ཆེ་བ་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་འདོད་པ་ཁེངས་ངེས་ཤིག་ཚུགས་ཐུབ་ན། དེ་རང་ཡག་ཤོས་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “བུད་མེད་དང༌། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ངུ་བསྡོམས་པས་མི་གྲངས་ལྔ་སྟོང་ཙམ་ཞིག་ལ་སྐྱོབ་གསོ་མ་ཐོབ་པར་བར་ལྡིང་དུ་ལུས་ཡོད་སྐད། ཁོང་ཚོ་བོད་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་སྤེལ་རྒྱུར་དགོས་གནད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། འདི་ཐོག་ལ་དགོངས་བཞེད་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གནང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་གང་གི་ཁོངས་སུའང་མ་ཚུད་པར་ལུས་འདུག་པ་དེ་རྣམས་འཕྲལ་ལ་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་དམིགས་ཏེ། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གཞིས་ཆགས་ས་རྟེན་རོགས་རམ་གང་མྱུར་ཅི་མྱུར་གནང་རོགས་ཞེས་རེ་སྐུལ་ཤུགས་ཆེ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ལའང་ངོས་ནས་ཡི་གེ་ཕུལ་བ་ཡིན། ཡི་གེའི་ནང་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་སོ་སོའི་ནང་ལ་སྨན་ཁང་རེ་དང༌། བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་རེའང་འཛུགས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞུས་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་གྱིས། “ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དེ་འདྲ་དགོངས་བཞེས་གནང་བ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག གཞིས་ཆགས་སྐོར་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཡང་ཡང་གཏོང་གནང་དགོས་ཀྱི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས་གང་ཅིའི་གསུང་འཕྲོས་ལྷུག་པོར་གནང་བཞིན་ལྷོད་པར་བཞུགས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་ཕེབས་ཚར་ནས་སྐུ་བཅར་རྣམ་པར་གསུང་འཕྲོས་སུ། “རི་ཅརཌ་སོན་ཁོང་བོད་དུ་ལོ་མང་བཞུགས་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་གསལ་ཤོས་མཁྱེན་མཁན་ཞིག་རེད་ཀྱང་རེད་ལ། ཡིན་པ་དེ་དོན་ཁོང་གིས་བོད་དོན་ཐོག་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་མ་ཚད། ད་རེས་ཁོང་གིས་བོད་པར་སྙིང་ནས་ཤ་ཚ་ཡོད་པའི་དགོངས་འཆར་ཡང་ཧ་ཅང་དྲང་པོར་གསུངས་བྱུང་” ཞེས་གསུང་བཞིན་ཐུགས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་མཛད་འདུག

༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོར། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཛ་སག་འཕྲེང་རིང་སུམ་རྩེན་དབང་པོ། ལས་རོགས་ལྷ་སྡིངས་སྲས་བསོད་ནམས་དཔལ་འབྱོར། སློབ་དགེ་དགའ་ཤར་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བཀྲས་མཐོང་སྲས་བསོད་ནམས་སྟོབས་འབྱོར། འཕྲེང་རིང་ལྕམ་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ། རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་སྙན་གྲགས། ཤོད་དྲུང་རྨ་བྱ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད། བཀྲས་ཟུར་བུ་མོ་བདེ་སྐྱིད་ལྷ་མོ་བཅས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་ཚང་མར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཐོག རང་རང་གི་ཞུ་བྱ་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོར་གནང༌།

ཁ་བ་ཅན་པའི་རིགས་མྱུག་སྐྱེད་བསྲིངས་ཏེ།།

རྒྱལ་འབངས་ཕན་བདེ་དུས་རིང་བསྲེལ་བ་དང༌།།

འཕྲལ་དུ་འཚོ་ཚིས་འདུ་འགོད་བྱ་གཞག་བཅས།།

སྒྲུབ་པའི་འཁུར་ཆེན་སྙིང་སྟོབས་ཕྲག་ཏུ་བཞེས།།

མི་ཡི་ཡུལ་འདིར་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དང༌།།

ཡུལ་ལུང་གཞན་དུའང་སློབ་ཕྲུག་ཆེད་གཏོང་སོགས།།

མ་འོངས་གངས་ལྗོངས་རང་དབང་གསར་བའི་མགྲོན།།

མངོན་པར་བསུ་བའི་རྨང་གཞི་དམ་པར་དགོངས།།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ལྕགས་བྱི་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་དང་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བོད་ལྕགས་བྱི་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན། བོད་ཀྱི་མཛད་ལམ་ལྟར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་ཏེ། གསོལ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དགུང་གསར་བཀྲ་ཤིས་ཞལ་གྲོའི་གྲོ་གསོ་ཕྱེ་མར་དང༌། ཆང་ཕུད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཅས་ཕུལ་མཇུག སྐུ་བཅར་རྣམས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དེ་ནས་གཟིམ་འགག་གིས་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་ྋསྐྱབས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཕོ་བྲང་གི་ཞལ་འདོན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་པས་ཚེས་གཏོར་གསུང་བསྐང་རྒྱས་འབུལ་གནང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་ཐུག་བཏེགས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་འབྲལ་མེད་ལྷ་མོ་གསུང་བྱོན་མའི་སྐུ་ཐང་ལ་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་སྨོན་ཚིག་དབུ་ཅན་མཚལ་བྲིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞིག་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་མཇུག་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་མཁན། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་བཅས་ནས་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ལ་སྙན་ཤལ་རེ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཇལ་དར་རེ་འབུལ་གནང་སོགས་དགུང་གསར་ཚེས་གཏོར་གྱི་མཛད་སྒོ་གྲུབ།

སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་གི་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ྋཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་པ་དང་ཞབས་པད་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སླད་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་ཀྱང་རྟེན་གསུམ་འབུལ་གནང་ཐོག བཀའ་མཁན་དང༌། ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པ། ཛ་ཏཱ་སོགས་མ་སུ་རིར་བཅར་འཁོད་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་དང༌། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རང་རང་གོ་བབས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དེ་ནས་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་མཁན་རྣམ་པ་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་ནང་དང༌། དེ་བྱིངས་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་གསོལ་ཚིགས་ཁང་དུ་གྲལ་འཁོད་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། གསོལ་བསྐང་རིམ་པར་འབུལ་གཏོང་དང༌། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས་བསྟུན་མགྲོན་ཆེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་མཁན་རྣམ་པར་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་པ་སོགས་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ། ངང་ཙམ་ནས་ཕན་པོ་ནཱ་ལེནྡྲ་དགོན་པའི་བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དེ་མིན་སེར་སྐྱ་འགའ་ཤས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། འདི་ཉིན་གཞུང་གནས་ནས་ཆིབས་ཞབས་སྟོན་འཁོར་ཚང་མར་དགུང་གསར་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་བཤམས།

དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྣེ་ཤན་དུ་ཆེད་བཙུགས་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་གཞོན་སྐུ་ཞབས་ནཱ་ཡར་ (Nayar) དང༌། སྐུ་སྲུང་འགོ་བྱིངས་སོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་རྣམས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་དགུང་སར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་མཇལ་ཁར་བཅར། ཚང་མས་བོད་ལུགས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་སྩལ་ཐོག འཚམས་འདྲིའི་གསུང་མོལ་ཡང་མཛད། འདི་ཉིན་གཞུང་གནས་ནས་གོང་གསལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཚང་མར་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པར་བཤམས་པས་ཁོང་ཚོ་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང་སོང༌།

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོར་རྒྱ་གར་ལག་ནའོ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་ཆེ་ཌོག་ཀྲར་ ཕིའི་ཤཱ་ཞུ་བ་ཁོང་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་གསར་ཚུགས་ཀྱི་བོད་རིགས་དགེ་རྒན་རྣམས་ལ་དགེ་རྒན་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་པ་སོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཞུས་པའི་སྐོར་གནས་ལུགས་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུངས་ཐོག “ད་ལྟ་སློབ་གྲྭ་གསར་བཙུགས་འདི་དང༌། རྗེས་སུ་རིམ་པས་ས་གནས་གཞན་དུའང་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི། བོད་ཕྲུག་ཚོས་སོ་སོ་བོད་པ་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་ཤེས་ཡོན་ཚད་ལོངས་ཤིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག དུས་བསྟུན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རིག་གནས་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་གི་སློབ་གྲྭ་བ་སྤྱི་མཚུངས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ལྡན་པ་ཞིག་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས། དེ་ལུགས་ཁྱེད་ནས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་གནང་རོགས་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ རྒྱ་གར་ས་ཐོག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མ་ཚུགས་པའི་སྒོ་དབྱེར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གནང་སྐྱོང་ྋསྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར། འདི་ཉིན་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ དང་ཕྱེད་ཐོག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། དགེ་རྒན་འགའ་ཤས་འབིར་ལ་ཧའོ་སེ་ (Birla House) ཕོ་བྲང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུར་བཅར་མཚམས་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། སློབ་གྲྭའི་ཉེ་འགྲམ་ནས་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གུས་འདུད་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

སྔོན་ལ་སློབ་གྲྭའི་མ་ཁང་གི་མདུན་ཕྱོགས་ཐོག་གཡབ་འོག་ནས་ཡར་འཛུལ་ས་དེར་ལྟག་ཁྲའི་ཕྱི་སྒོ་ཉིས་སྒྲིག་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་བརྒྱབ་བཞག་སྟེ། དེ་གའི་མདུན་ངོས་དེར་དར་དམར་ལ་མེ་ཏོག་སོས་པ་སྣ་ཚོགས་སྦྲེལ་བ་ཞིག་འཕྲེད་དུ་བཏང་ནས་ཡོད་པ་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གཅོད་བྲེགས་སྒོ་དབྱེ་མཛད་པ་དང་ལམ་སང་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ནས་ལྟག་ཁྲའི་སྒོ་དེ་ཕྱེ་བར་བསྐྱོད་སྐབས། སྒོ་དབྱེ་མཚམས་དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕྱག་གིས་འཇུས་ཏེ་ཡུད་ཙམ་བཞུགས་བ་དང༌། དུས་མཚུངས་སྐུ་མགྲོན་ཚོའང་སྒོའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་འཚང་ག་ཤིག་ཤིག་གིས་བཅར།

དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྟག་ཁྲའི་སྒོ་དེ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱེད་གནང་གིས་ཡར་མྱུར་བར་ཕེབས་པར། དེ་བཅར་མང་པོ་གློ་བུར་དུ་སྒོ་དེ་ནང་འཚང་ག་བརྒྱབ་སྟེ་འཛུལ་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱུང༌། སྐུ་མགྲོན་བགྲེས་གྲས་མི་སི་སི་ཕིའི་ཤཱ་ཞུ་བ་ཁོང་འཚང་གའི་ཤུགས་ཀྱིས་འགྱེལ་གྲབས་བྱས་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་སྣང་བྱུང་སྟེ། “འོ་ད། སློབ་གྲྭ་འདིར་སློབ་ཕྲུག་འཚང་ག་ཤིག་ཤིག་འཛུལ་མཁན་ཡོང་བ་འདུག རྒྱ་གར་ནང་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་ན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་འཚང་ག་ཤིག་ཤིག་ཡོང་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡག་པོ་བྱུང་”ཞེས་བཀའ་གནང་སོང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་མགྲོན་བཅས་སློབ་ཁང་ཁག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་རྗེས་སློབ་གྲྭའི་མདུན་གྱི་སྤང་ཐང་ཆུང་ཆུང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ྋཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས། དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་དང༌། ཕྱི་མགྲོན་རྣམས་གདན་གྲལ་ལ་འཁོད་པ་དང་ཕྱེ་མར་ཆང་ཕུད་དང༌། གྲོ་མ་འབྲས་སིལ། གསོལ་ཇ་སོགས་རིམ་བསྟུད་བཏེགས། དེ་འཕྲལ་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ནས་སློབ་གྲྭ་དངོས་གཞི་ཚུགས་ཕྱོགས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པ་དང༌། སློབ་སྦྱོང་ཡང་འགོ་ཚུགས་ཟིན་པའི་སྐོར་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུས། དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། གང་བློ་མ། ྋརྒྱལ་བའི་ྋཞབས་བརྟན་བཅས་ལྗགས་ལུང་སྩལ་མཇུག བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། “སྔར་ཕན་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང༌། བར་ལམ་བོད་ནང་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྐོར་གསུངས་ཐོག ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་དེ་འདྲ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་རྩ་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཚོ་སྨོས་ཅི་དགོས། བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་འཛིན་མཁན་ཚོ་ལའང་དུས་བསྟུན་ཤེས་ཡོན་ལྡང་བ་ཞིག་མེད་པ་དེ་ལ་ཐུག་འདུག

དེར་བརྟེན་ཁྱེད་ཚོ་དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཚང་མས་རང་རེའི་རྩ་བའི་བསྒྲུབ་བྱའམ། དམིགས་ཡུལ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་ཀྱི་གཏིང་དུ་བཞག་ནས། དུས་བསྟུན་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོ་འདི་ཐོག་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས། དེའི་ཆེད་དུ་ཚང་མས་འཁུར་སྐྱེད་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་”20ཞེས་སོགས་གསུང་སྐུལ་མཛད། དེ་མཇུག་སློབ་གྲྭ་འདིའི་སློབ་སྦྱོང་གི་ལས་གཞིའི་ཐོག་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གཙོ་བོ་གནང་མཁན་མི་སི་སི་ཕིའི་ཤཱ་གིས་གསུང་བཤད་གནང་བ་བཅས་རྩ་བའི་སྒོ་དབྱེའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སློབ་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། སྐུ་མགྲོན་དང༌། དགེ་རྒན་ཚོ་ཁང་མིག་གཞན་དག་ཏུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཚང་མར་གསོལ་ཇ་དང༌། ཞལ་ཏོག་རྒྱས་འབུལ་ཞུས། གང་འཚམས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་བཅས་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་སྐུ་མགྲོན་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གུས་འདུད་ཞུས།

མ་སུ་རིར་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་གསར་དུ་ཚུགས་པ་འདི་བཞིན། རྒྱ་གར་ནང་བོད་གཞུང་ནས་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་གསར་བཙུགས་དང་པོ་དེ་ཡིན་གཤིས། ཐོག་མའི་གྲ་སྒྲིག་འགོ་འཛུགས་སྐབས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གང་ཅིའི་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་ཡོང་གི་ཡོད་མེད་བཀའ་རྩད་ཡང་ཡང་ཕེབས་པ་དང༌། སློབ་གྲྭ་དངོས་སུ་ཚུགས་ནས་ཀྱང་ཡག་པོ་ཕྲ་ཚུགས་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་སྔ་རྗེས་གནང་བས་མ་ཚད། གཞི་རྩ་ལེགས་ཚུགས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་སུ་གང་ཅིའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དེའི་ཆེད་དུ། ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་པའི་ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་བྱས་ལེགས་སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་མ་སུ་རིར་ཡོད་མུས་ལ་ནང་འདྲི་བྱས་ན་ཕན་ཐོགས་མེད་དམ། ཁོང་བགྲེས་སོང་གང་ཅིའི་ཉམས་མྱོང་ཆེ་ལ། བོད་དང་བོད་མིར་ཤ་ཞེན་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གིས་ལྷག་བསམ་ལྡན་པའི་སློབ་སྟོན་བཟང་པོ་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་དང༌། ཛ་སག་འཕྲེང་རིང་གཉིས་ལ་བཀའ་མངགས་སྩལ། དེ་དོན་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་ཆེད་མཇལ་ཐོག ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བཀའ་མངགས་ཇི་ཕེབས་སྐོར་ཁོང་ལ་གསུང་འཕྲོས་སྐབས། ཁོང་གིས་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་ཇི་དགོས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གནང་དགོས་པའམ། གནང་འོས་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་རང་ལ་ཐད་ཀར་བཀའ་མོལ་ཞུ་གནང་མཛད་ན་ལེགས་ཤོས་རེད་ཅེས་སོགས་གནད་དོན་གསལ་པོར་གསུངས་འདུག་པ་ཚང་མ་ཛ་སག་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པར། “དེ་ངོ་མ་རེད། ད་ཆ་ངོས་ནས་སྲིད་བློན་གང་མྱུར་མཇལ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་”ཅེས་བཀའ་སྩལ།

ལྕགས་བྱི་གནམ་ལོ་གསར་པའི་རྟེན་འབྱུང་དང༌།།

ཆོས་སྲིད་རྨང་གཞི་ཤེས་ཡོན་སློབ་པའི་གྲྭ།

སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེས་པའི་དགེ་མཚན་གྱིས།།

ཕུལ་བྱུང་ལེགས་ཚོགས་འཇུག་ངོགས་མཚོན་པར་མཛད།།

གཞན་གྱི་ཡུལ་འདིར་འཚོ་གནས་གཞན་བརྟེན་འོག།

ཤིན་ཏུ་ཀྱག་ཀྱོག་ཆེ་བའི་ལམ་བུའི་ཁྲོད།།

འབྱུང་འགྱུར་གངས་ལྗོངས་ཕན་པའི་ཞུ་སྒོ་སོགས།།

ཟབ་ཡངས་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་སྒྲུབ་ལ་བྲེལ།།

20 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ་ཀྱི་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཆེན་པོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་དང་པོ་སྲུང་བརྩི་མཛད་པ།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ འདི་ཉིན་ཞོགས་པར་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་དང༌། དགའ་གདོང་ཆོས་སྐྱོང་གཉིས་ལ་འཆར་ཅན་ལོ་གསོལ་སྤྱན་འདྲེན་མཛད།

སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག་སྔ་ལོ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བོད་མི་མང་འདུས་འཛོམས་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ནོར་རྒྱ་ལག་ཏུ་མ་ཤོར་བ་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་གྲགས་ཁྱབ་ཆེ་བ་དེ་འགོ་ཚུགས་ནས་ལོ་ཧྲིལ་པོ་གཅིག་སོང་བའི་ལོ་འཁོར་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་དབུ་ཚུགས།

ཐོག་མར་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་སྒོའི་སྡིངས་ཆའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ྋཞབས་སྟེགས་སྔོན་སྒྲོན་གྱི་རྒྱབ་གྲལ་དུ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། བཀའ་མཁན་རྣམ་པ། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་བཅས་དང༌། སྡིངས་ཆའི་གཤམ་ཆ་ནས་གཞུང་ཞབས་བྱིངས་དང༌། བོད་ལྗོངས་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ་བཅས་རང་རང་གི་གྲལ་ལ་འཁོད་མཚམས་གསོལ་གཟིམ་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ྋཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས། དེ་འཕྲལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་མཛད་རིམ་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུས་པའི་དང་པོ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་བ་དང་དུས་མཚུངས་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཐོག བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་སྒྲེང་འཛུགས་གནང༌།

དེ་མུར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སླར་གསོའི་དོན་དང༌། བོད་མི་མང་རང་དབང་གི་དོན་དུ་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་དོར་བ་དེ་རྣམས་རྗེས་དྲན་ཐུགས་སྨོན་གནང༌། དེ་ནས་ཚང་མ་ཞབས་སྟེགས་དང༌། གདན་ཐོག་སོ་སོར་བཞུགས་མཚམས་སྔོན་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གསུང་བཤད་སྩལ།21 དེ་མཇུག་བཀའ་ཚབ་བླ་མ་སྣེའུ་ཤག་གིས་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་ཐོག་ནས་དུས་དྲན་གསུང་བཤད་གནང༌། མུ་མཐུད་དུ་བོད་ལྗོངས་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་པས་དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་ཚང་མས་རང་རང་གི་བསྒྲུབ་བྱར་ཧུར་བརྩོན་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང༌། བོད་མི་མང་གི་ཞབས་འདེགས་ལེགས་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞུ་རྒྱུའི་ཚིག་ཐོ་སྙན་ཤོག་ཅིག་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུས་གནང་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་དང་པོའི་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

དགོང་དྲོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོ་ཁག་ཅིག་ལ་པཱན་ཇབ་ (Punjab) མངའ་སྡེའི་ས་གནས་པ་ལམ་པུར་ (Palampur) ཁུལ་ལམ་བཟོའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཐོབ་པ་དེར་བསྐྱོད་མཁན་ཚོའི་འགོ་བྱེད་དུ་ཐོན་མི་ཤོད་སྐོར་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ངོ་གཡོག་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་ཕྱག་སྲུང་དང༌། བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༣ ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་གྱི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་འདི་ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་སོགས་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་འབུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞལ་འདོན་སྨོན་ལམ་མཛད།

བོད་འབངས་སྙིང་སྟོབས་མེ་ལྕེ་མཐོར་བཏེགས་ནས།།

རྒྱ་སྡེའི་གདུག་རྩུབ་དཔུང་ལ་རྒོལ་བའི་ཤུགས།།

གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་དུས་དྲན་ཐོག་མ་འདིར།།

བདེན་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་སླར་ཡང་གསལ།།

བཙན་འཛུལ་རྒྱ་དམར་དཔུང་གི་མཚོན་རྩེའི་འོག།

གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཉག་གཅིག་སླད།།

ཚེ་སྲོག་བཏང་བའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོའི་ཚོགས།།

སྤྲེལ་སྲིན་རིགས་ཀྱི་སྙིང་ལ་རྟག་ཏུ་གནས།།

ཕྱི་མིག་འོད་དམར་འགྱེད་བཞིན་ནུབ་རིའི་ཕང༌།།

བསྙེགས་ཏེ་སོང་བའི་ཉི་ཟླའི་འཕྲེང་བའི་ཚོགས།།

བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་མོའི་མཁའ་ལམ་དུ།།

འོད་དཀར་འཛུམ་རིས་ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད།།

21 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

ས་བཅད་བཞི་པ།

གསེར་དངུལ་བེད་སྤྱོད་གནང་ཕྱོགས།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོར་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཟུང་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་ ཨསེ་ མེས་ཐ་ (J.S. Mehta) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ་འཚམས་ཞུ་འབུལ་གནང་ལ་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་བཏེགས། དེར་སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས་”ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དོན་གནད་ཆེན་པོ་རེ་ཟུང་ཞིག་ྋསྙན་གསོལ་དང༌། དགོངས་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནི་བར་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སྐོར་ལ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཞུང་གི་དབར་རྙོག་གྲ་ཅུང་ཟད་ཆེ་རུ་སོང་ཡོད་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། འདི་སྐོར་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་གང་མགྱོགས་འཕྲོས་མོལ་མཐུན་འགྲིགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་གནང་བཞིན་པ་རེད།

རྒྱ་དཀར་ནག་གི་གཞུང་སོ་སོའི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཐ་དད་རེད། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་གང་འདྲ་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་ནི་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས། རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེང་སང་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་རྩོད་གླེང་གྲགས་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐོར་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་གླེང་གྲགས་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཐུབ་བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གི་དགོངས་བཞེས་གནང་སྟངས་དེ་འདྲ་མ་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་ནང་ལ་རོགས་རམ་གནང་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་རེད་དེ། རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འཚོ་ཐབས་དང༌། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཆོས་ལུགས་བརྒྱུད་འཛིན་ཐུབ་ཐབས་འདི་རིགས་ལ་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་རོགས་རམ་མུ་མཐུད་གནང་གི་རེད།

ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ནང་ཁ་གཏད་ཤོག་ཁའི་འཐུས་མི་རེ་ཟུང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གསུང་བཤད་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་འདུག འདི་ནི་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། ཕྱིན་ཆད་འདི་འདྲ་མི་ཆོག་པའི་བཀག་འགོག་དགོས་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་སོང་ཡང༌། སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་སོ་སོའི་རང་ལུགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་སྐྱོན་པར་བཀག་འགོག་ཞུ་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསུང་ལན་ཡག་པོ་ཞིག་གནང་སོང་”ཞེས་དང༌།

ཡང༌། སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “མུ་མཐུད་ནས། ད་རེས་གསེར་དངུལ་སྐོར་ཞིག་ཞུ་དགོས་བྱས་སོང༌། དེ་ནི་འདི་སྐོར་སྔོན་དུ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་ལོ་ལགས་སོགས་མི་རེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་གཏོགས། གཞན་དག་སུས་ཀྱང་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་གསང་བའི་ཐོག་ནས་ཀ་ལ་ཀ་ཏར་འོར་འདྲེན་ཟིན་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། བར་ལམ་གསེར་དངུལ་ཚོང་སྒྱུར་གནང་འདུག་པ་དེ་སྐོར་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་རེ་ཟུང་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། གསར་ཤོག་ཁག་ནང་འུར་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེ་བྱས་འདུག

དེ་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ་ལྡི་ལིར་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གསེར་དངུལ་སྐོར་དྲི་བ་བཏོན་ཏེ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་བཟོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག དཔེར་ན་དྲི་བ་གཅིག་ལ། བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་རོགས་རམ་གནང་གི་ཡོད་གཤིས། གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྩིས་ལེན་མི་གནང་བ་ག་རེ་ཡིན་ནམ་ཞེས་སྲིད་བློན་ལ་བལྟས་ཏེ་དྲི་བ་ཞུས་སོང་བར། དེ་ལ་ལམ་སང་སྲིད་བློན་གྱིས་‘གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་སྒེར་གྱི་སྐུ་རྒྱུ་ཕྱག་རྫས་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྩིས་ལེན་ཞུ་ཤེས་སྟངས་ཡོད་པ་མ་རེད་’ཅེས་གསུང་ལན་གནང་སོང༌། གསེར་དངུལ་སྐོར་ལྡི་ལིར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གང་བྱུང་བ་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་ཐོན་ཚང་མ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་ཤག གང་ལྟར་རྗེས་སུ་འདི་འདྲའི་དྲི་བ་ཡོང་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ལན་འདེབས་གནང་བདེ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། གསེར་དངུལ་འཕོན་འབོར་ཇི་ཡོད་དང༌། ཚོང་སྒྱུར་གནང་སྟངས་སྐོར་སོགས་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་གསུང་གནང་ཞུ་རྒྱུ། དེ་མིན་གསེར་དངུལ་སྐོར་དེ་སྲིད་དོན་གྱི་དཀྲུག་ཤིང་ལག་ཆར་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་ཡང་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “གསེར་དངུལ་དེ་ཐོག་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། ཚ་རོང༌། དགའ་བྲང༌། སྨོན་གྲོང་བཅས་མི་བཞི་བསྐོས་པ་ཡིན། ཚོང་སྒྱུར་སོགས་ཕྱི་འགྲོའི་ལས་དོན་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང་ཚ་རོང་རེད། གསེར་དངུལ་རྣམས་ཚོང་སྒྱུར་ཟིན་པའི་རིན་དངུལ་ཇི་བྱུང་སྐྱེད་ཁེའི་ཆེད་དུ་དངུལ་ཁང་ལ་བཅོལ་འཇོག་བྱས་ཡོད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

དེར་སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་གནད་ཆེའི་སྐུ་མགྲོན་དུ་བརྩིས་ཏེ་བཞུགས་སྒྲིག་ཞབས་རོགས་ཞུས་དང་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་སྤྱི་བྱིངས་ལའང་གང་ཅིའི་རོགས་རམ་འགན་ཁུར་གནང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན། གསེར་དངུལ་འཕོན་ཆེ་དངུལ་སྒྱུར་གནང་བའི་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ལྷགས་ཡོང་དུས་ཁ་གཏད་ཕྱོགས་གཏོགས་ནས་བསམ་འཆར་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ཕྱི་འགྲུལ་གནང་སྐབས་སོགས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ཐོག་ནས་དངུལ་བརྗེས་གནང་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཀྱི་འདུག ད་ལྟ་གསེར་གྱི་རིན་འབབ་དེ་ཚོའི་སྐྱེད་ཁའི་ཐོག་ནས་ཕྱག་སྣེ་འགྲོ་སོང་གནང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག གསེར་དངུལ་གྱི་མ་རྩ་གང་ཡོད་རྩ་བ་ནས་བེད་སྤྱོད་མ་གནང་ན་ཡག་ཤོས་རེད། ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་གྱི་དགོངས་པར་གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་པའི་དུས་ནས་གསོག་འཇོག་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། མ་འོངས་པར་ཡང་སྲིད་ཕེབས་དགོས་དང་བཅས་རྩ་བའི་མ་རྩར་དོ་ཕོག་གང་ཡང་མི་འགྲོ་བ་ཞིག་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡིན་པར་དགོངས་ཀྱི་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ནས་དད་མོས་གུས་བརྩི་རེ་ལྟོས་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་ཡོད་སྟབས། སྐུ་རྒྱུ་ཕྱག་རྫས་འདི་ཚོ་ཁུངས་མེད་ཆུད་ཟོས་སུ་སོང་ན་ཁོང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ག་རང་རེད། ངོས་རང་ཡང་དེ་འདྲ་བསམ་གྱི་འདུག སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པ་ནང་ལྡི་ལིར་སྲིད་བློན་མཇལ་སྐབས་ཀྱང་འདི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གང་འཚམས་བྱུང༌། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་དུས་ཡུན་རིང་ཐུང་ཇི་ཙམ་སྡོད་དགོས་ཚོད་དཔག་དཀའ་བར་བརྟེན། གསེར་དངུལ་བཙོངས་ཚར་བའི་དངུལ་འབོར་དེ་རྣམས་ཆུད་ཟོས་སུ་བཏང་ན་མི་འགྲིགས། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཁ་ཚ་དགོས་གལ་གྱི་འགྲོ་སོང་ཆེ་ཙམ་གཏོང་དགོས་ཤིག་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དང༌། རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཐོག་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “གང་ལྟར་ཕྱག་དངུལ་དེ་རྣམས་གང་བྱུང་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཐོག་ལ། རྒྱུན་གཏན་འགྲོ་སོང་གཏོང་མཁས་ཅག་པོ་བྲིན་པོ་གནང་དགོས་བཀའ་སློབ་གནང་དགོས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་གྲོན་ཆུང་སྤྱོད་མཁས་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཁོང་ཚོ་གཞན་དག་ལ་དཔེ་སྟོན་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད། འགྲོ་སོང་ཕངས་མེད་བཏང་ན་མིའི་མཐོང་སྣང་ལ་མི་མཛེས་པ་མ་ཟད། མགྱོགས་པོ་ཁུངས་མ་འཁྱོལ་བ་བྱེད་ཀྱི་རེད། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་ཐུགས་ལའང་དངོས་དོན་དགོས་ངེས་ཤིག་ལ་འགྲོ་སོང་ཇི་དགོས་གཏོང་བ་མ་གཏོགས། དགོས་མེད་ཆུས་ཟོས་གཏོང་བ་དེ་རིགས་ཡག་པོ་མིན་པར་དགོངས་ཀྱི་འདུག དེ་ལུགས་འབྲེལ་ཡོད་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་དགོས་”ཞེས་སོགས་དང༌། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནི་ཆོས་ལུགས་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞིག་མ་རེད་དེ། གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཉམས་བརླག་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུའང་འགྲོ་སོང་རྒྱ་ཆེ་བཏང་ནས་རོགས་རམ་དངོས་སུ་གནང་བཞིན་པ་རེད།

དཔེར་ན། ཉེ་ཆར་ལ་དྭགས་ནང་དམིགས་བསལ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་སློབ་གྲྭ་གསར་དུ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་འབྲེལ་འབྲས་ལྗོངས་ནང་བོད་ཀྱི་ཕྱག་དཔེའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དེ་འདྲ་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལ་དྭགས་དང༌། སྤི་ཏི། རྟ་དབང་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་དང་འབྲེལ་ཡོད་ནང་པའི་དགོན་པ་ཁག་གི་གྲྭ་པ་སོགས་ལ་རང་རང་གི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་དང༌། གསུང་ཆོས་གནང་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད། སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དང༌། དེ་མིན་རྒྱ་གར་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚང་མ་མཐུན་ལམ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ནན་པོ་གནང་དགོས། ཁ་སྔོན་རྡོར་གདན་གྱི་གནས་ཚུལ་གསར་ཤོག་ཁག་ནང་ཐོན་པ་དེ་ལྟར་བོད་མི་ནང་ཁུལ་མི་མཐུན་པའི་གླེང་རྙོག་ཐོན་ཡོང་གི་འདུག ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ད་ཕན་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཡོང་གཞིའི་མཛད་ཕྱོགས་ཕྱག་བཞེས་བསྟར་གནང་མེད་པ་དང༌། ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་ཐུགས་ཟབ་མཛད་གནང་ཞུ་རྒྱུ། འདི་ཐོག་དགོངས་བཞེས་ཡག་པོ་མ་གནང་ཚེ། སྲིད་དོན་ཤོག་ཁག་དེ་ཚོས་རང་རང་གི་ཁེ་ཕན་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་དེ་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་དང༌།

ཡང༌། སྐུ་ཞབས་མེས་ཐས། “གསེར་དངུལ་བཙོངས་པའི་དངུལ་འབོར་དེ་རྣམས་བཟོ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཐོག་བེད་སྤྱོད་གནང་གི་ཡོད་འདུག གུས་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞུས་ན། རྩ་བའི་དངུལ་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་དངུལ་སྐྱེད་ལ་གཏོང་གནང་མཛད་ན་ལེགས། བཟོ་གྲྭ་འཛུགས་ཡུལ་དུར་གྷ་པུར་ (Durgapur) ལ་ཡིན་འདུག ས་ཁུལ་དེར་བཟོ་གྲྭ་མང་དྲགས་པས་གོ་ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་མེད་སྟབས། བ་ཎ་ར་སི་ (Banaras) སོགས་ས་ཆ་གཞན་དག་ཏུ་གཟིགས་ན་ལེགས། བཟོ་གྲྭ་འཛུགས་ཕྱོགས་ཐད་རྒྱ་གར་བ་བཟོ་གྲྭའི་ཉམས་མྱོང་ལྡན་པ་དེ་འདྲ་དང་མཉམ་སྦྲེལ་གནང་ན་ལེགས། བཟོ་གྲྭའི་ཐོན་བསྐྱེད་ཀྱི་གཞུང་ཁྲལ་ཆག་ཡངས་དགོས་པའི་བཀའ་མོལ་ཞིག་འདུག་པ་འདི་ཐད། སྤྱིར་བཏང་རྒྱ་གར་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་མ་དངུལ་འཁྱེར་ཡོང་སྟེ་བཟོ་གྲྭ་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ཡིན་ན། ལོ་གཉིས་རིང་ཁྲལ་ཆག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་མཚམས་ནས་ཁེ་འབབ་ཀྱི་དཔྱ་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་དཔྱ་ཁྲལ་ལྗིད་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། བཟོ་ལས་ཁེ་འབབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་གནང་དགོངས་ཡོད་གཤིས། འདི་འདྲའི་ཐོག་འགྲོ་སོང་གཏོང་དགོས་ཀྱི་རིགས་ལ་ཁྲལ་ཆག་ཡོང་དང་མི་ཡོང་སྐོར་ཞིག་ཁྲིམས་ལུགས་དང༌། ཚོང་ཁྲལ་མཁས་པ་དེ་འདྲར་འདྲི་བསྡུར་གནང་ན་ལེགས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་གནང་དགོས་ཁག་ལ་ལྟ་རྟོག་འགན་ཁུར་བྱེད་མཁན་སྤྱི་འདོམས་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་འཛུགས་གནང་ཐུབ་ན་ལེགས་”སོགས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་པོར་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”དགྱེས་ཚོར་ངང་ནས་ཁྱེད་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་གསལ་པོ་གསུངས་པས་ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་ཐོག འབྲེལ་ཡོད་གནས་ལུགས་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གསུང་མངགས་གནང་རྗེས་བོད་ལུགས་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་གནང་བར་སྐུ་ཞབས་མེས་ཐ་ཐུགས་མཉེས་པོ་བྱུང་འདུག

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༡ པོ་ལན་ཌའི་ (Poland) ཡུལ་མི་བུད་མེད་རྒན་མོ་ཨུ་མ་དེ་བི་ (Uma Devi) ཞེས་པ་ནང་པའི་ཆོས་བྱེད་ཅིག་མཇལ་ཁར་བཅར།

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༢ སྔ་དྲོར་ལྡི་ལིའིས་ ནིའུ་ སིཊེའི་ཚི་མན་ (New Statesman) ཞེས་པའི་དབྱིན་ཡིག་གསར་ཤོག་གི་གསར་འགྱུར་ལས་བྱེད་མར་ཊིན་ ཀིང་སི་ལི་ (Martin Kingsley) དང༌། ཁོང་གི་ཟླ་བོ། སྣེ་ཤན་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ། མར་ཊིན་ནས་ཁོང་རང་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་རྦི་པཱན་ཏི་ (Apa B.Pant) གྱི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པའི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནས་ལུགས་ཞུས་རྗེས། ཁོང་གིས་བོད་དོན་སྐོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པ་དང༌། བཀའ་ལན་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

མར་ཊན་ནས། “བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་ཞིག་གསར་བཙུགས་དེ་ནང་བོད་པར་དབང་ཆ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐུ་དབང་ཆེ་ཆུང་གང་འདྲ་ཕུལ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་རེད། དེ་ནང་མི་འབོར་གྱི་ཆ་ནས་ང་ཚོ་བོད་མི་གསུམ་ཆ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པས། ༥༦ ནས་ ༥༩ ལོ་བར་ལས་ཀ་བྱས་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ལས་དོན་གང་ཅིའི་ཐོག་ལ་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་བོད་མིར་ཡོད་པ་མ་རེད། ཐག་གཅོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཚང་མ་རྒྱ་སྐད་ལ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཟེར་བ། རྒྱ་མི་དམར་ཤོག་དབང་འཛིན་པ་ཁོ་ཚོར་ཡོད་པར་བརྟེན་ང་ཚོ་བོད་མིར་དབང་ཆ་འདི་ཙམ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་ཤེས།”

མར་ཊིན་ནས། “བོད་མིས་དབང་ཆ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ལམ་གང་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་དང་བོད་མིར་གནོད་སྐྱོན་བྱེད་པའི་ལས་དོན་གྱི་རིགས་ཕར་འགྱངས་གང་ཐུབ་བྱས་པ་རེད། དེ་མིན་ཐབས་གཞན་དག་ཡོད་པ་མ་རེད།”

མར་ཊིན་ནས། “ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་གནང་ཨེ་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ང་ཚོས་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་ཡོད་པ་རེད། བོད་མི་མང་པོས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུས་བསྟུན་གྱི་གོམ་པ་སྤོ་མ་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་དོན་ང་ཚོས་ ༡༩༥༣ ལོར་ཕྱོགས་གང་སའི་འཐུས་མི་ཡོད་པའི་དམིགས་བསལ་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་བཙུགས་ཏེ། དེའི་མིང་ལའང་ལེགས་བཅོས་ལྷན་ཚོགས་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན། ལྷན་ཚོགས་དེ་ནས་བོད་ནང་ས་ཞིང་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་ཐབས་དང༌། ཁྲལ་ཆག་བུན་ཆག་གཏོང་ཕྱོགས་སོགས་ལེགས་བཅོས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བཀོད་པས་ཚད། ཁྲལ་ཆག་དང༌། བུན་ཆག་གཏོང་རྒྱུ་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བསྟར་ཟིན་པ་དང༌། ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་སོགས་གཞན་དག་ལེགས་བཅོས་བྱ་དགོས་ཀྱི་ལས་དོན་དངོས་གཞི་མུ་མཐུད་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་ལོ་དེར་ངོས་རང་དང༌། བོད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང་མི་སྣ་གནད་ཡོད་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལྟ་སྐོར་ལ་ཆེད་འབོད་བྱས་པ་ལྟར་བསྐྱོད་དེ་པེ་ཅིན་ལ་ཡོད་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཛུགས་དགོས་བཀའ་བཏང་ལུགས་ཀྱིས་གང་ལྟར་ང་ཚོ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པའི་ལོ་ཕྱི་མ་དེར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་དེ་དངོས་སུ་བཙུགས་སོང༌།

དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་ལེགས་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་ཁག་སོགས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ལ་ཕན་ཐབས་ཀྱི་ལས་དོན་ཆེ་ཕྲ་གང་ཅིའི་ཐོག་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་བཏང་སྟབས། ང་ཚོའི་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་བ་རེད།”

མར་ཊིན་ནས། “རྒྱ་མིས་དེ་འདྲ་བྱེད་པ་དེ་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོར་ངོ་སོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལོས་ཡིན། བོད་ནང་ལེགས་ཆ་ལྡན་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། དེ་རྒྱ་མིས་བྱས་ནས་བྱུང་བའི་ངོ་སོ་གཏོང་བ་དང༌། ཉེས་པའི་ཆ་ཤས་ཕྲན་བུ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་བོད་གཞུང་གིས་བྱས་པར་ལག་པ་འཕྱིས་པ་དེ་ནི། རྒྱ་མིའི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད། འདི་དང་འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ཏུ་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་འཕྲད་པར་བརྟེན། ༡༩༥༦ ལོར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་བསླེབས་པའི་གོ་སྐབས་དེ་བསྟུན་གྱི་བསམ་བློ་མང་པོ་ཞིག་གཏོང་དགོས་ཆགས་པ་རེད།

མར་ཊིན་ནས། “སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱང་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་ཨེ་ཡིན།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལོས་ཡིན།”

མར་ཊིན་ནས། “བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་ཨེ་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་རང་རེད། ལྷག་པར་ ༡༩༥༩ ལོ་བར་ཟླ་བ་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུའི་རིང་དེ་ནི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་རེད། ཡིན་ནའང་མཐའ་མ། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པ་བར་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་ལེ་གང་འགྲིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་བསྡད་པ་ཡིན།”

མར་ཊིན་ནས། “སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ལ་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་དེ་ཚོ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་འདུག གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་གནང་བ་མིན་ནམ། ཕྱག་བྲིས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ནི་མ་ཁེ་སེའི་ (Marx) རིང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་འདྲ་ཞིག་འཁོད་འདུག གཅིག་བྱས་ན་བོད་ཡིག་ནས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། རྒྱ་ཡིག་ནས་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དེ་འདྲས་རྐྱེན་བྱས་པ་མིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མ་ཁེ་སེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ག་རེ་འཁོད་ཡོད་དམ།”

མར་ཊིན་ནས། “ཕྱག་བྲིས་ཀྱི་འགོ་ནས་མར་ཀློག་དུས་གནས་ལུགས་གསུང་སྟངས་དེ་ཚོ་མའོ་ཡི་སྐད་ཆ་ཤོད་སྟངས་འདྲ་ཞིག་འདུག མཇུག་ཏུ་ང་དེ་རིང་ཡོང་ཐུབ་མ་སོང་ཞེས་པ་དེ་མ་མཐོང་བར་རྒྱུན་གཏན་དམར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤོད་སྟངས་འདྲ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་བྲིས་ཡིན་པ་ཤེས་དཀའ་བ་ཞིག་འདུག”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མོ་དེར་བོད་མི་མང་དང༌། བོད་ནང་དབང་ཤུགས་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མིའི་བར་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཡ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱང༌། ངོས་ཀྱི་སེམས་སུ་རྒྱ་མིས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་དེ་འདྲ་བྱས་ཡོང་བསམ་པ་ཡེ་ནས་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་མིས་དེ་འདྲ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཆེ་བའམ། རྒྱ་འུབ་མ་འདུས་པའི་གནས་སུ་གྱར་མེད་སྟབས། ངོས་ནས་བོད་མི་མང་དང༌། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་བར་ལ་འབྲེལ་ལམ་མཐུད་མཁན་ཟམ་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ཏེ། ང་ཚོའི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དྲག་ཟིང་ཐབས་རྡུགས་དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བར་ཕན་ཐབས་ཀྱི་རེ་བ་བྱས་པ་ཡིན།”

མར་ཊིན་ནས། “དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་མིར་མཐུན་ལམ་གནང་རྒྱུ་དེ་རང་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཡོད་ཡོད། མཐུན་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་པ་དེ་རང་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིས་ངོས་ལ་དངོས་སུ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དང་བཅས་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ངོ་ཐུག་ཞི་འཕྲོས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐན་ཀོན་སན་ (Tan kuan-sen) ནས་ངོས་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་བྱེད་ཟེར་བ་དེ་ཙམ་ལས། ཞི་འགྲིགས་བྱ་རྒྱུའི་རྣམ་པ་གང་ཡང་བསྟན་མེད་པའི་ཁར། ཀོང་པོ་དང༌། འདམ་ཁུལ་ནས་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་དམག་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ཏེ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པ་སོགས་དམག་གི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ།

༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པའི་ཐོག་ནོར་གླིང་བྱང་སྒོའི་ཉེ་ཁྲིས་སུ་རྒྱ་མིས་ཚུར་རྒོལ་མེ་སྒྱོགས་བརྒྱབ་པར་བརྟེན། ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲའི་ངང་ནས་ལྷ་སར་མུ་མཐུད་བསྡད་པ་ལས། གནས་སྐབས་ཤིག་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་སྤོས་ཏེ་དེ་ནས་མུ་མཐུད་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་བྱས་ན་ལེགས་པར་ཐག་བཅད་ནས། དེ་ཉིན་གྱི་མཚན་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ པའི་ཐོག་ནོར་བུ་གླིང་ག་ནས་གློ་བུར་དུ་རྡོག་ཐོན་བྱེད་དགོས་བྱུང༌།

དེ་ནས་ཉིན་གྲངས་གཉིས་ལས་མ་སོང་བའི་སྤྱི་ཚེས་ ༢༠ ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༢ པའི་མཚམས་ནས་རྒྱ་མིས་ནོར་བུ་གླིང་གར་མེ་སྒྱོགས་བརྒྱབ་སྟེ། དེ་ནས་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སོགས་གང་སར་དངོས་སུ་དྲག་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོར་རྟོགས་གཤིས། ང་ཚོ་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་ལའང་སྡོད་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་རེད།”

མར་ཊིན་ནས། “སྐབས་དེར་ལྷ་སར་ཟིང་ཆ་ལངས་རྐྱེན་ལྟེ་བ་རྒྱ་མིས་ཁམས་པའི་འཇབ་དམག་གི་ཁ་གཏད་ལ་བོད་གཞུང་གི་དམག་དཔུང་གཏོང་དགོས་ཟེར་བ་དེས་བྱས་པ་ཨེ་ཡིན།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་འདྲ་ཞིག་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཚོད་ཀྱང༌། དངོས་དོན་རྐྱེན་རྩ་ལྟེ་བ་དེ་རྒྱ་མི་བོད་དུ་འཛུལ་ནས་ལོ་དགུ་ཙམ་སོང་བ་དེའི་རིང་གི་རྐྱེན་ངན་རིམ་པར་བསགས་པས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ཞིག་རེད།”

མར་ཊིན་ནས། “ང་ཚོ་བར་ལམ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཡུལ་ལུང་ལ་དྭགས་དང༌། འབྲས་ལྗོངས། འབྲུག་ཡུལ་སོགས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེ་ཁུལ་བོད་རིགས་མི་དམངས་མང་པོ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ཚང་མས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དད་གུས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་འདུག བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་ཚོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞུ་ཡི་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཉུང་མཐར་ལའང་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་ཙམ་གྱིས་དེ་བཞིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་བཤད་ཆོག

མར་ཊིན་ནས། “རྒྱ་གར་ནས་བོད་ནང་ལ་ཕར་འབྲེལ་བ་ཡོང་གི་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ས་མཚམས་ལམ་འཁེལ་ཁག་ཏུ་བཀག་འདོམས་དམ་བསྒྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་བོད་ནང་ལ་ཕར་འབྲེལ་བ་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་བོད་དང་རྒྱ་གར་བར་གྱི་ས་མཚམས་རིང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མི་རྣམས་སྙིང་རུས་སེམས་ཤུགས་ཆེ་བ་བཅས་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་མཁན་མང་པོ་འདུག དེ་ཚོ་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་གི་མི་དམངས་ཚོའི་རེ་འདུན་གསལ་པོ་འབྱོར་གྱི་འདུག”

མར་ཊིན་ནས། “བོད་ནང་དེང་སང་དམག་འཁྲུག་ཡོད་དམ་མེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཡུལ་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་བར་བརྟེན། ད་ལྟ་ལྷིང་འཇགས་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་བཤད་ཆོག

མར་ཊིན་ནས། “རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁོངས་སུའང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ནི། བོད་དམག་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་བ་དེས་རྐྱེན་བྱས་པ་ཨེ་ཡིན།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་དམག་རྣམས་བོད་དམག་གི་མཇུག་འདེད་ཆེད་དུ་ཡོང་ཚུལ་ཞིག་གླེང་གི་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། དངོས་དོན་ཐོག་ག་རེ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་ཤོད་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད།”

མར་ཊིན་ནས། “བོད་ནང་རྒྱ་མི་མང་པོ་གཞིས་ཆགས་ཏེ་བོད་མིའི་ཐོག་བཙན་གནོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་ཐོག་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་རོགས་རམ་ཞུ་སྟངས་གང་འདྲ་ཞུ་དགོས།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་རིགས་དང༌། ཆོས་ལུགས་གོམས་སྲོལ་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས། འཛམ་གླིང་ནང་མི་རིགས་ཚང་མར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར། བོད་མི་ཚོས་ཀྱང་འགལ་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་ནའང་ང་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་བསྐྱར་གསོ་མ་ཐུབ་ཀྱི་བར་དཀའ་ལས་རྒྱག་རྒྱུར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཞི་བདེ་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ང་ཚོར་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཙམ་མིན་པར། ཁ་ཐོག་ལག་བཞག་གི་རོགས་རམ་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།”

མར་ཊིན་ནས། “བོད་ནང་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་ཐོག་རང་དབང་ཐོབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་སྲིད་ཀྱང༌། སྲིད་དོན་གྱི་རང་དབང་ཐོབ་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག་པས། འདི་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དྲི་བ་འདི་ལ་ད་ལྟ་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ཞིག་ནང་ལན་འདེབས་གནས་ལུགས་ཤོད་རྒྱུ་ཁག་པོ་མིན་ནམ།”

མར་ཊིན་ནས། “སིམ་ལར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་དུས་བློན་ཆེན་བཤད་སྒྲས་ཡིག་ཆ་ཁུངས་ལྡན་མང་པོ་སྣམ་ཕེབས་ཡོད་པའི་སྐད་གྲགས་འདུག ད་རེས་དེ་འདྲའི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་སྣོམ་ཐུབ་ཨེ་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མེད། འདི་སྐོར་ལ་ངོས་རང་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད།”

མར་ཊིན་ནས། “སིམ་ལར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་དུས་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་ནས་ས་ཆ་ཕྲན་བུ་ཕྱིར་སྤྲོད་དང༌། ས་ཆ་གཞན་དག་སྐོར་ལ་རྗེས་སུ་གོ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་བཀའ་མོལ་ཡོད་སྐད་དེ་སྐོར་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འདི་སྐོར་ངོས་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད།”

མར་ཊིན་ནས། “སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་སོན་ (Richardson) ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་པ་ཞིག་འཛུགས་ཀྱི་ཡོད་སྐད་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་སྐོར་ངོས་ནས་ཤེས་རྟོགས་མ་བྱུང༌། ཁོང་ཉེ་ཆར་འདི་གར་ཕེབས་བྱུང་བ་དེ་སྐབས། བོད་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཁ་ཤས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་བྱེད་པར་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་འཕྲོས་མོལ་གང་འཚམས་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་མཇུག སྐུ་ཞབས་མར་ཊིན་ ཀིང་སི་ལེ་ (Martin Kingsley) ནས་”དེ་རིང་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཚང་མར་ཐུགས་བསུན་གྱི་རྣམ་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བཀའ་ལན་གནང་བས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྗེས་སུ་ཡང་བསྐྱར་བཅར་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་”དགའ་བསུ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་གནང་འདུག

སྲིད་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་མངའ་ཐང་སྤེལ་བ་དང༌།།

རྒྱལ་ཐབས་གཞི་རྟེན་མཁོ་རྒུའི་འདུ་འགོད་བཅས།།

རྣམ་མང་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ།།

ཇི་ལྟར་འོས་པའི་ཚུལ་ལམ་འདོམས་པར་མཛད།།

རྔམས་མཐུག་ས་ཡི་འོག་གི་གཏེར་ཁ་བཞིན།།

ངན་གཡོ་སྤྲིན་ནག་ཡོལ་བས་བཀབ་གྱུར་བ།།

བོད་མིའི་གདོང་རིས་ཉི་འཁྱིལ་གསར་བའི་མདངས།།

འཛམ་གླིང་མིག་གིས་མངོན་སུམ་མཐོང་བར་བྱས།།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་སྐོར།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༦ ཕྱི་དྲོར་ཨ་རི་སི་ཊེལ་ (Seattle) མངའ་སྡེའི་ཝ་ཤིང་ཊོན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་གྲས་མཁས་དབང་ཊརེལ་ ཝལིས་ (Darryl Wallace) ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བར་བཅར་ཐོག ས་སྐྱ་ཕུན་ཚོགས་ཕོ་བྲང་གི་གདུང་སྲས་སྐུ་འཁོར་བཅས་ཨ་རིར་ཕེབས་འདོད་འདུག་ལ། ང་ཚོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ཡང་ཁོང་ཚོ་བྱུང་ན་འོས་པོ་འདུག་པས། དེ་ལྟར་ཐག་གཅོད་ཞུས་ན་འགྲིགས་མིན་སྐོར་གནས་ལུགས་གསལ་ཙམ་དང་བཅས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་འགྲིགས་འཐུས་སྐོར་སོགས་བཀའ་གནང༌།

དེ་མཇུག་མཁས་དབང་ཝལིས་ཀྱིས། “དེང་སང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་བོད་དང༌། བོད་མིའི་སྐོར་འདྲི་བརྗོད་བྱ་རྒྱུར་རྒྱུགས་འཚང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གུས་པས་ཨ་རིའི་ནང་སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་སུ་ལེགས་སྦྱར་ཤོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འདྲ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཤོད་སྟངས་གང་འདྲ་དགའ་སོགས་ཕན་རླབས་ཆེ་བའི་བཀའ་སློབ་གནང་སྐྱོང་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་གཞི་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་དངོས་བྱུང་རྒྱལ་རབས་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བདེན་པ་དེ་ཚོ་ངོ་སྤྲོད་ཐུབ་ནའང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་མི་ཚོའི་སེམས་ལ་ཕན་རླབས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་བོད་པའི་ལྟ་བ་འཁྱེར་སྟངས་དང༌། བོད་མིའི་རང་གཤིས་ཀྱི་སྐོར་དེ་འདྲ་བཤད་ན་ཡག་པོ་མེད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

མཁས་དབང་ཝ་ལིས་ཀྱིས། “བོད་ནང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཐོག་ལ་དེང་དུས་རིག་གསར་གྱི་ཆ་ནས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། བོད་མིའི་རང་གཤིས་ཡ་རབས་དང༌། སྣང་བ་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་ཞིག་རང་བཞིན་དུ་འདུག་པ་འདི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་མིན་ནམ། འདི་འདྲའི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་པོ་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་མིའི་ནང་ཁྱབ་འཕེལ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེའི་ཐོག་ལ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་སྤེལ་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་མེད་དམ། དེང་དུས་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་སྨན་བཅོས་རིག་གནས་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཐོག བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནང་ནས་ལེགས་ཆ་ལེན་རྒྱུ་ཡོད་མེད་ཉམས་ཞིབ་དང་སློབ་གཉེར་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་ན། ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

དེར་མཁས་དབང་ཝལིས་ཀྱིས། “འཇར་མན་ནིའི་མི་དེ་འདྲས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་པ་དེས་ནུབ་ཕྱོགས་པར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་མཐར། ཁོང་རང་ལ་བོད་མིང་ཞིག་གནང་སྐྱོང་ཞུས་པར། “བཀྲ་ཤིས་བསམ་འཕེལ་”ཞེས་སྩལ། ཁོང་གིས་”སང་ཉིན་ཁྱུག་ཙམ་ཞིག་བཅར་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས་པར། “འགྲིག་གི་རེད་”ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་མཁས་དབང་ཝལིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་བར་བཅར་ནས། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར་སོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས། དེ་ནས་གུས་པས་ཨ་རི་ཁུལ་ལེགས་སྦྱར་ཤོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ན། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཤོད་ཕྱོགས་སྐོར་ཁ་སང་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་བཀའ་སློབ་གནང་བས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ད་དུང་དེ་འདྲའི་བཀའ་སློབ་ཐོབ་ན་ཕན་ཁྱད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་འདུག་ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁ་སང་རོབ་ཙམ་བཤད་པ་ལྟར། བོད་པའི་ལྟ་བ་འཁྱེར་སྟངས་ལས་འཕྲོས་ཏེ། གཙོ་བོ་ནང་སེམས་ལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་སྐོར་དེ་འདྲ་བཤད་ན་ཕན་ཁྱབ་ཆེ་བ་མི་ཡོང་ངམ། དེང་སྐབས་གསར་བརྗེ་དང་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་དུས་ཚོད་འཁྲུག་པོ་འདི་ནང༌། མི་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་སྐྱིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ལ་དོན་གཉེར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་དངོས་པོའི་ཐོག་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་དང་ཡོད་བཞིན་པས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། དེ་དང་དུས་མཚུངས་ནང་སེམས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཚེ། རྫས་སྦྱོར་བཟོ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཇི་ཙམ་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་བདེ་བ་དང༌། མི་སྐྱིད་པ་གསར་དུ་ཡོང་རྒྱུ་ལས། དོན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་ཐུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། དངོས་པོའི་ཚན་རིག་ཐོག་མཁས་པ་ཚོས་འཕྲུལ་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཟླ་བ་དང༌། རྒྱུ་སྐར་གྱི་ནང་དུ་མིའི་གྲོང་སྡེ་ཆགས་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡང༌། དངོས་དོན་ཐོག་འཛམ་གླིང་འདི་རང་དུ་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྙོག་གྲ་ཆ་ཚང་ཞིག་ས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་སྤོས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད།

ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་གཉིས་མཉམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཚང་མར་བདེ་སྐྱིད་ངོ་མ་ཞིག་ཐོབ་ཀྱི་རེད། དེ་མིན་དམག་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་གང་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་བདེ་སྐྱིད་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ནམ་ཡང་སྒྲུབ་མི་ཐུབ། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་གིས་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་དོན་དམ་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་ཐབས་ལའང་དོན་གཉེར་བྱེད་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུང་མོལ་ལྷོད་པར་མཛད།

དེར་མཁས་དབང་ཝ་ལིས་གིས། “ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐུགས་གཤིས་དལ་པོའི་ངང་ནས་བཀའ་སློབ་འདི་འདྲ་གནང་བས་གུས་ཀྱི་སེམས་ལའང་ད་ཕན་མྱོང་ཚོར་མེད་པའི་ཞི་བདེའི་ཚོར་བ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང༌། ལེགས་ཤོས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་དང་ང་ཚོ་ཨ་རིའི་ལུང་པར་ཕེབས་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཡོད་ཡོད། ངོས་རང་ཡང་དབྱིན་ཇི་དང༌། ཨ་མེ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་དང༌། ལྟ་སྐོར་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་ལ། དུས་མཚུངས་ང་ཚོར་ཤེས་ཡོན་གསར་པ་མང་པོ་ཐོབ་པའི་རེ་བའང་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་ཐོག མཁས་དབང་ཝལིས་ཀྱིས་ཞུ་མོས་ལྟར་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དཔར་ཞིག་ལ་མཚན་ཡིག་གནང་སྟེ་ཁོང་ལ་སྩལ།

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༧ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཐོག ཉི་ཧོང་གི་ཨེཤཡ་ཤིན་འབུན་གསར་འགྱུར་ལས་ཁང་གི་གསར་འགོད་པ་ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཏེ་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་འདྲི་བཀའ་ལན་སྩལ་བ་སྙིང་སྡུས་གཤམ་གསལ།

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། “སྔ་ལོར་ང་ཚོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པའི་སྐོར་སྐབས་དེར་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་པར་ཉི་ཧོང་གི་མི་ཚོས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་པས་མ་ཚད། བོད་དོན་ཐོག་སེམས་ཁུར་སྔར་ལས་ཆེ་བ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉི་ཧོང་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཚད་མེད་ཞུ་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཐུགས་རྗེ་ཆེ།”

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། “ད་རེས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལྡི་ལིར་འབྱོར་སྐབས། དང་པོ་ས་མཚམས་སྐོར་དང༌། གཉིས་པ་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཡོང་གི་རེད། ༡༩༥༦ ལོར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང༌། ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་གཉིས་བོད་ནང་རང་དབང་གི་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ད་ལམ་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གསལ་པོ་ཞིག་གསུང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ག་རེ་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ཀྱི་དོན་གནད་ཀྱི་སྐོར་ལ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང༌། བདེན་པ་གཞི་བཞག་གི་སྐད་ཆ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་བཤད་ཀྱང་དེ་ལ་དགའ་བསུ་ཡོད།”

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། “བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་སྐོར་ལ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོས་དོ་ཁུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་དུས་མཚུངས། གསེར་དངུལ་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་འདུག དེ་ནང་གསེར་དངུལ་རྣམས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་རོགས་རམ་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་གནང་རྒྱུ་གསུང་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁྱེད་རང་གིས་གསེར་དངུལ་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཨེ་ཡོད།”

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། “རྒྱ་གར་གཞུང་གྱི་གསར་ཤོག་ཁག་ནང་གང་ཐོན་པ་དེ་མ་གཏོགས། གཞན་དག་ཤེས་རྟོགས་མ་བྱུང༌།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གསར་ཤོག་ནང་ལ་གསེར་དངུལ་སྐོར་བདེན་དང་མི་བདེན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཀོད་འདུག གསེར་དངུལ་དེ་འདྲ་རྒྱ་གར་ནང་ལ་སླེབས་སྟངས་ནི། ༡༩༥༠ ལོར་ངོས་འཁོར་བཅས་གྲོ་མོར་སྡོད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྒེར་གྱི་གསེར་དངུལ་ཁོངས་ནས་ཕྲན་བུ་ཞིག་སྒང་ཏོག་ཏུ་བཏང་བ་རེད། ད་ཆ་ཁེ་འབབ་བྱུང་བ་རྣམས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་འབྱོར་དང་འབྱོར་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་རོགས་རམ་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་གང་ཐུབ་བྱས་ན་བསམ་གྱི་འདུག

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། “བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་གོ་ཐོས་ཡོང་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་འདུག རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་མང་གི་འདོད་པར་མེད་བཞིན་དུ་དྲག་ཤུགས་བཙན་དབང་གི་ཐོག་ནས་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་གཤིས། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མི་ལ་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཛིངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་དེ། བོད་མི་ཚོས་མུ་མཐུད་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་ཡང་བར་མཚམས་མ་ཆད་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ས་ནས་གནས་ཚུལ་མང་ཙམ་གོ་ཐོས་ཡོང་གི་འདུག”

ཨ་ཀྀའུ་ཀ་ནས། “དེང་སང་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་འཛམ་གླིང་འདི་ཞི་བདེའི་ངང་དུ་གནས་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་དང་རྒྱ་གར་བར་གྱི་ས་མཚམས་རྙོག་གྲས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་དམག་འཐབ་ཡོང་ཉེན་སོགས་འདི་དང་འདི་འདྲའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་མུས་འདི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། དོན་དམ་ཞི་བདེ་ལ་དགའ་པོ་དང༌། དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་བརྩི་འཇོག་གི་ཐོག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ཞི་བདེ་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བྱས་ན། དེ་ལ་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཞིག་ངེས་པར་ཐོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་མིན་ཕྱེད་ཞི་བདེ་དང༌། ཕྱེད་དམག་དོན། ཕྱེད་བདེན་པ་དང༌། ཕྱེད་བརྫུན་པ་འདི་འདྲ་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གང་འདྲ་ཞིག་བྱས་ཀྱང་རྙོག་གྲ་སེལ་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད།”

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་གི་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་ཅིག་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འཛམ་གླིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་ཏུ་གནས་རིམ་མཐོ་ཚད་དུ་བསླེབས་ཡོད་པའི་ཉི་ཧོང་མི་མང་ཚོས་དོན་དམ་ཞི་བདེ་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ངོས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། དཀའ་ངལ་དང༌། ཉམ་ཐག་པའི་གནས་ཚུལ་གར་ཡོད་དེ་ཐོག་ཉི་ཧོང་མི་མང་ནས་དམིགས་བསལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། རང་དབང་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་ཁྱེད་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ཐོག་ལའང་མུ་མཐུད་སེམས་ཁུར་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

ཨ་ཀིའུ་ཀ་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འདི་འདྲ་བཀའ་སློབ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གུས་པས་ཉི་ཧོང་མི་མང་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཁམས་བཟང་པོ་ཡོང་བ་དང༌། མཛད་འཕྲིན་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་གསོལ་འདེབས་ཞུ་གི་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༨ སྔ་དྲོར་ཤེལ་གྱི་ཡོལ་བ་ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ་འབྲི་རྩོམ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་གར་བ་སྐུ་ཞབས་རཀ་གྷ་བྷན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་ཞུས་ཀྱིས་སྔོན་ལ་ཁོང་རང་དབྱིན་ཡུལ་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་ཡིན་པ་དང༌། སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་ པྲ་ཀཱ་ཤ་ ནཱ་ར་ཡན་ (Jayaprakash Narayan) ནས་ད་རེས་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེཤཡན་ (Afro - Asian) (ཨ་ཕྷི་རི་ཀ་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡ་‘ཤར་གླིང་’གླིང་ཆེན་མཉམ་བསྡུས་ཀྱི་མིང་ཚིག་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཇི་བཞིན་སྒྲ་སྒྱུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།) གྱི་ཚོགས་འདུར་ཡོང་དགོས་གསུངས་པ་ལྟར་དབྱིན་ཡུལ་ (England) ནས་ཡོང་བའི་སྐོར་གནས་གསོལ་ཞུས་ཐོག བོད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་འགའ་ཤས་དགོངས་བསྐོར་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་”ག་རེ་འདུག དྲིས་ན་འགྲིགས་”ཞེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཡུལ་ས་གནས་མི་འདྲ་བ་མ་གཏོགས། རྩ་བའི་དགོངས་གཞི་གཅིག་གྱུར་ཡིན་གྱི་རེད་”ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རང་དབང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས། རྩ་བའི་རང་གི་ཡུལ་ལུང་དང༌། རང་གི་མི་རིགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཅས་བློས་གཏོང་གནང་གི་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་ནས། “དབྱིན་ཡུལ་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་འབུ་ཕརོཊ་པཱལ་མ་སོགས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག ཚོགས་པ་འདི་ནས་བོད་དོན་ལ་ཕན་ཐབས་ཆོས་དང༌། སྲིད་ཕྱོགས་གང་གི་ཐོག་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གསུངས་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “བོད་འདི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དུ་གནས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་སྐབས་སྦྱར་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་སྐབས་རེ་ཆོས་ཕྱོགས་དང༌། སྐབས་རེ་སྲིད་ཕྱོགས་གང་ལ་གང་འཚམས་གྱི་ཐབས་ཤེས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་”ཅེས་དང༌། “ལོན་ཌོན་དུ་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ཚུགས་ཐུབ་པ་དེར་ངོས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌།

གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལོན་ཌོན་ (London) དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེ་བའི་ས་གནས་ཤིག་རེད། དེས་མ་ཚད་དབྱིན་ཡུལ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་སྔོན་ཆད་བོད་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་རེད་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་མིའི་ནང་སྔོན་ཆད་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་གསལ་ཤོས་ཤེས་མཁན་ཡང་དབྱིན་ཇིའི་མིའི་ནང་ལ་ཡོད་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲར་སོང༌། དབྱིན་ཡུལ་བོད་དོན་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་འོས་བབས་ཆེ་བའི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་རེད་”ཅེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་ནས་”དབྱིན་ཇིའི་ལུང་པའི་གཞུང་དང༌། མི་མང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་བོད་དོན་སྐོར་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་དེ་རྒྱ་གར་ལུང་པའི་ནང་དང་འདྲ་བའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་ལ་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡོད་འདུག

ཡིན་ནའང་ད་རེས་གུས་པས་ཌོག་ཀྲར་ར་དྷ་ཀེར་ཤི་ན་ (Dr.Radhakrishnan) རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་མཇལ་ཏེ་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞུ་སྐབས། ཁོང་གིས་བོད་དང༌། བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག་ལ། བོད་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། དགའ་ཞེན་ཡང་གནང་གི་འདུག དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་བ་སྒེར་ཐོག་ནས་བོད་དོན་ལ་དོ་ཁུར་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འདུག་”ཅེས་ཞུས།

དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་མཛད་དཀའ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་འདུག གང་ལྟར་ཡང་རྒྱ་གར་མི་མང་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ང་ཚོ་བོད་མིའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་ནས་”གུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཞིག་ལོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་གཤེགས་སོང༌། ཁོང་གིས་སྔ་ས་ནས་ཀེ་ར་ལའི་ (Kerala) ནང་དམར་པོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོང་རྒྱུའི་སྐོར་དང༌། བོད་ནས་བླ་མ་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་སྐོར་ཞིག་གསུངས་བྱུང༌།

ཁོང་གིས་གསུངས་པ་བཞིན་དེང་སང་བོད་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོ་རྒྱ་གར་ནང་ཕེབས་ཡོད་པར་བརྟེན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྔར་སྔ་མོ་ནཱ་ལེནྡྲ་གཙུག་ལག་ཁང་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་འཛུགས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟ་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དུ་བླ་གྲྭ་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་དང༌། ཌ་ལ་ཧའོ་སེར་ (Dalhousie) བླ་གྲྭ་ཉུང་ཤས་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཚུགས་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “ཤར་གླིང་ནང་རྒྱ་མི་དམར་པོ་ལངས་རྗེས་ཤར་ནུབ་བར་ལ་མཐོང་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། ང་ཚོས་དེའི་གནད་དོན་གསལ་པོར་བཤད་པའི་དབྱིན་དེབ་ཤེལ་གྱི་ཡོལ་བ་ཟེར་བ་ཞིག་རྩོམ་བྲིས་བྱས་པ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཤར་གླིང་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་པོ་ཡོད་སར་དམར་པོའི་དབང་ཤུགས་ཁྱབ་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟེ། དམར་ཤོག་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་གི་མཐོང་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེས་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་བཅོས་མའི་གདོང་འབག་བཤུས་པས་མ་ཚད། ཤར་གླིང་མི་མང་ཚོས་དམར་པོའི་རང་བཞིན་ངོ་མའམ། དམར་པོའི་ངོ་གདོང་དམར་རྗེན་དེ་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་བས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཤར་གླིང་ནང་དམར་པོའི་ནུས་ཤུགས་ཉམས་ཆག་ཏུ་འགྲོ་བའི་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་ནང་ལའང་དམར་པོའི་གཟི་བརྗིད་ཉམས་འགྲོ་གི་འདུག་པ་དེ་འདྲ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “རྒྱ་གར་ནང་བར་ལམ་ནས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནུས་པ་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཐོག་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པས་ད་དུང་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག”ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “སྔོན་དུ་དགེ་བསྙེན་དྷརྨ་པཱ་ལས་རྒྱ་གར་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་བཙུགས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ཌོག་ཀྲར་ཨམ་བྷེ་ཀར་ (Dr. Ambedkar) གྱིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གནང་བས་རྒྱ་གར་བ་ཧ་ཅང་མང་པོ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པར་གྱུར་འདུག ཁོང་གཉིས་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་སུ་མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་རང་གི་སེམས་རྒྱུད་བཟང་དུ་གཏོང་དགོས་པ་དེ་རེད།

ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་རྒྱ་གར་ནང་གནས་སྐོར་སྔ་རྗེས་བྱས་ཐོག མི་མང་པོ་ངོ་ཐུག་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ནས་བཤད་ན། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྙིང་དོན་ནམ། གནད་དོན་ངོ་མ་དེ་ཤེས་མཁན་ཉུང་ཉུང་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “དམར་པོའི་ལྟ་བ་རྒྱ་ནག་ནས་ཁྱབ་གདལ་འགྲོ་སྲིད་ཀྱི་རེད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ལའང་ཡུན་རིང་གནས་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རང་དབང་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པ་རེད། རང་དབང་བྲལ་བའི་མི་ཚེ་བསྐྱལ་ཏེ་སྡོད་མཁན་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། ད་ལྟ་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་སེམས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་མཚོན་ཆའི་འོག་ཏུ་མནན་ཏེ་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། མཐར་ཐུག་ལ་མཚོན་ཆའི་སྟོབས་ཤུགས་ལས་སེམས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཆེ་བ་ཆགས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཁྱེད་རང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དམ་”ཞེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “ཆོས་དང་སྲིད་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ལ་རང་དབང་ཡོད་དགོས་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེང་སང་གི་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ནང་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་ཤིག་འདུག དེ་ནི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཁ་ནས་ཞི་བདེ་དང་ཞི་བདེ་ཟེར་བཞིན། རང་དོན་ལ་ཐུག་དུས་དྲག་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང༌། རྒྱུན་དུ་དྲང་བདེན་དང་དྲང་བདེན་ཟེར་བཞིན། རང་དོན་ལ་ཐུག་དུས་རྫུན་པ་ལག་ལེན་བསྟར་བ་འདི་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་འདུག འདི་ལྟར་མུ་མཐུད་བྱས་པ་ཡིན་ན་རྙོག་ཟིང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ལས། ཞི་བདེ་ཡོང་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཚང་མས་གང་སར་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེས་ཞི་བདེ་འགྲུབ་ཐབས་ལ་ཕན་ཁྱད་ཆེ་ཙམ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྲིད་ཀྱི་འགལ་ཟླ་དང༌། ནོར་འཁྲུལ་སེལ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད་དེ། ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་མིའི་ནང་ལ་ཆོས་དད་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་མང་པོ་འདུག་པས། དེ་ཚོའི་རིགས་ལ་བསླབ་བྱ་བྱེད་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ལེགས་པ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཆོས་དད་ཡོད་མཁན་ཚོས་གཞན་ཕན་སེམས་བཟང་དང༌། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཡ་རབས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ངོ་མའི་ཐོག་ནས་ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོར་སེམས་འགུལ་ཐེབས་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ངོ་ཚ་ཞེ་ཁྲེལ་རྩ་བ་ནས་མེད་མཁན་གྱི་རིགས་ལ་འཕྲལ་འཕྲལ་བྱ་ཐབས་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད་དེ། གང་འཚམས་ནས་འགྱུར་བ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་”ཅེས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིས་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཐབས་བྱུས་དེ་རྒྱ་གར་རང་བཙན་གྱི་དོན་ལ་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་གཞན་དག་ལ་ཡོང་ཐུབ་བམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་ནི་མང་ཚོགས་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱ་ཡུལ་ལ་རག་ལས་པ་རེད། བདེན་པ་དང༌། རང་དབང་གི་གནས་ལུགས་བརྗོད་ས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། གྷན་དྷིའི་ཞི་རྒོལ་བྱེད་སྟངས་དེ་ཐབས་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་རེད། ངོས་རང་ཡང་མཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བཞིན་པ་ཡིན། འདི་ཐོག་ད་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ངང་ནས་ཉམས་མྱོང་གསོག་བཞིན་པ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་གསུངས།

རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས། “རྒྱ་མིས་བོད་ནང་དུ་ཆོས་ཉམས་ཆག་ཤུགས་ཆེ་གཏོང་བཞིན་ལ་བློ་ཕམ་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་ཐོག བོད་ཀྱི་ལུང་ཁུག་འགའ་ཤས་ལ་ཆོས་པ་ཚད་ལྡན་དེ་འདྲ་གནས་ཐུབ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་དྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “དེ་འདྲ་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད། སྔར་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྣུབས་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་བྱུང་འདུག

དེ་སྐབས་བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་ནས་གྲྭ་པ་བཞི་ཙམ་ཞིག་གིས་དཔེ་ཆ་ཁལ་རྒྱབ་གཅིག་ཙམ་འཁྱེར་ཏེ། བོད་ས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ལུང་ཁུག་ཏུ་བྲོས། མཐར་མི་ལོ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་མདོ་སྨད་ནས་ཡར་དབུས་ཙང་ཕྱོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སླར་གསོ་དང༌། དར་ཁྱབ་གོང་འཕེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག་”ཅེས་གསུངས། དེ་མཇུག་སྐུ་ཞབས་རཀ་གྷ་བྷན་གྱིས་”ཁོང་རང་གིས་བརྩམས་བྲིས་ཤེལ་གྱི་ཡོལ་བ་ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ་ཅིག་རྗེས་སུ་གཟིགས་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཐོག་འགོད་བྱེད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་འཕྲིན་ཞིག་དང༌། དད་རྟེན་སྐུ་དཔར་གཉིས་སྩོལ་སྐྱོང་ཞུས་པ་དེ་དོན་སྐུ་དཔར་དང༌། ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་བའི་དེབ་དེ་གྲས་བཅུ་ཐམ་པ་ཁོང་ལ་གསོལ་རས་སྩལ།

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢ སྔ་དྲོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་དང་ཕྲེང་རིང་གཉིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སློབ་གྲྭ་བ་ཚོའི་ཡིག་ཚད་ཐོག་མ་དེ་སྤྱན་ཞུ་དང་སྦྲགས་བར་དེའི་སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་ྋསྙན་ཞུར་བཅར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཁོང་གཉིས་ནས་ྋསྙན་སེང་ཇི་ཞུས་གསན་ཐོག སློབ་གྲྭ་བའི་ཟ་བཅའི་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས། ཐུགས་དགྱེས་པའི་དབུགས་དབྱུང་མཛད།

དེ་མཇུག་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་ (Afro-Asian) ཡུལ་ཁག་གི་ཚོགས་འདུར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་སྩལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུད། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་བཅས་ཐོན་མཇལ་ཞུ་བཅར་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཞུ་སྒོའི་བཀའ་མངགས་གནང༌། ཁོང་ཚོའི་གདོང་ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་རྒྱུའི་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་དབྱིན་ཡིག་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་ཀྱང་སྩལ།22

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༤ སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་པཱན་ཇབ་ (Punjab) མངའ་སྡེའི་ཀང་ར་རྫོང་གི་རྫོང་དཔོན་གཞོན་པ་ཨཡེ་ སི་པུ་རི་ (I.C.Puri) དང༌། ཁུལ་དེའི་བདེ་སྲུང་སྐོར་བྱ་བའི་སྤྱི་ཁྱབ་པེ་ར་ལལ་ (Pyarelal) ཅན་རྒྱ་གར་བ་དཔོན་རིགས་གསུམ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་རིང་མིན་ང་ཚོ་ཀང་ར་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་རི་འདབས་གྲོང་སྡེ་དྷ་རམ་ས་ལར་ (Dharamsala) སྤོ་བཞུགས་གནང་གཏན་འཁེལ་བར་བརྟེན། གུས་ཚོས་ས་གནས་ཀྱི་གཞུང་དང་མི་མང་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་དགའ་བསུའི་འཚམས་ཞུ་དང་པོ་དེ་འབུལ་པར་བཅར་བ་ཡིན་སོགས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་དགྱེས་ཤིང་འཛུམ་པའི་ངང་ནས་ཁོང་ཚོར་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་ཕུལ་ཅིག་ཅེས་གསུངས་ཐོག དྷ་རམ་ས་ལའི་ཡུལ་ལྗོངས་དང༌། གནམ་གཤིས། ཡུལ་མིའི་གོམས་སྲོལ་སྐོར་སོགས་སྔོན་ནས་གསན་གྲུབ་པ་དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་གསུང་མོལ་ལྷོད་པར་གནང་བས། རྫོང་དཔོན་ཁོང་ཚོ་ཡིད་མགུ་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག

གསར་རྙེད་རིག་འཕྲུལ་སྟོང་ལས་བྱུང་བ་ཡི།།

ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལེགས་མོད་ཀྱི།།

ནང་གི་སེམས་རྒྱུད་ཞི་དུལ་སྙིང་བརྩེ་སོགས།།

ཡོན་ཏན་སྤེལ་བ་མཆོག་ཏུ་གཅེས་ཞེས་གདམས།།

ངོ་མཚར་འཕྲུལ་ལས་དར་བའི་ཚན་རིག་དང༌།།

སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བྱམས་བརྩེ་གཉིས།།

འབྲལ་མེད་ཟུང་འཇུག་ལམ་དུ་ཡོངས་བསྐྱོད་པ།།

འཇིག་རྟེན་ཡར་རྒྱས་ལམ་གྱི་རྩ་བར་དགོངས།།

22 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

ས་བཅད་དྲུག་པ།

རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར། ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་གྲོས་ཚོགས་སྐོར།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༧ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་འཕྲེང་རིང་ལྕམ་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་ (Afro-Asian) ཚོགས་འདུར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གྲས་སུ་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ཐོན་མཇལ་ཞུ་བཅར་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་འཕྲེང་ལྕམ་ནས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་བྱས་ཏེ་འོས་འགན་བསྒྲུབ་དགོས་སྐོར་སོགས་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས།

ཕྱི་དྲོ་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུར་ཆེད་ཕེབས་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (South Vietnam) རིག་གཞུང་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་དང༌། ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་དང་འཐུས་མི་བཞི་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་བཅར་ལ་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་གི་སྣེ་ལེན་མཛད། དེར་རིག་གཞུང་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེས་”གུས་ཚོ་ད་རེས་ལྡི་ལིར་འཚོགས་རྒྱུའི་ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུར་ཡོང་བ་ཡིན། ཚོགས་འདུ་དེའི་ནང་བོད་དོན་སྐོར་ཡང་གྲོས་བསྡུར་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་དེ་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་བ་ཡིན། ཚོགས་འདུ་དེའི་སྐོར་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ཤག་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཤེས་ཀྱི་ཡོད། ཚོགས་འདུ་འདིའི་གྲ་སྒྲིག་ལོ་སྔོན་མ་ནས་བྱས་ཏེ་ད་ལོ་དངོས་སུ་འཚོགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་གྱིས་ཁྱེད་ཚོའང་ཕེབས་པ་དགའ་པོ་བྱུང༌། ད་ལམ་ཚོགས་འདུ་འདི་བཞིན་མི་སྒེར་རེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དག་ལྟ་བུ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གི་སྐོར་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ང་ཚོ་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གི་ཐོག་ལ་ཚོགས་འདུ་འདི་ནས་དོན་ཕན་ཆེ་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་རྒྱུར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “སྔ་ལོ་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བ་དེ་སྐབས་ནས་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་མི་ཚོས་འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དང་འདྲ་བར་བོད་དོན་ཐོག་སེམས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བས་མ་ཚད། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་སྐྱོབ་གསོའི་ཐོག་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་མི་མང་ནས་ཟ་འབྲས་འཕོན་ཆེ་རོགས་རམ་བྱུང་འདུག དེར་བརྟེན་དེ་རིང་འདིར་ངོས་ནས་ཁྱེད་ཚོ་དང༌། ཁྱེད་ཚོ་བརྒྱུད་དེ་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡོད། ད་རེས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་བོད་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

དྲུང་ཆེས། “དེ་དོན་རང་ང་ཚོས་བོད་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ངེས་པར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་ས་སྡེ་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བའི་དྲག་གནོན་དབང་ཤུགས་འོག་ཏུ་ཚུད་ཡོད་པ་བཅས་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་སུ་ང་ཚོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་མི་མང་དང༌། བོད་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་འཁྱེར་སྟངས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་གཤིས། བོད་དོན་ཐོག་བི་ཏི་ནམ་གྱི་མི་མང་ཚང་མས་རྒྱབ་སྐྱོར་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་རེད། རྗེས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ང་ཚོའི་ལུང་པར་ཕེབས་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། སྐུ་ཚབ་དེ་འདྲ་གཏོང་གནང་མཛད་ནའང་དགའ་བསུ་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ཤར་གླིང་ཡུལ་ཁག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཤར་གླིང་ཡུལ་ཁག་དང་ནུབ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གང་སར་འཚམས་འདྲི་ལྟ་སྐོར་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས། དེ་ནས་ཁོང་ཚོ་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༢ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༥།༣༠ ཐོག ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤ་ཡའི་ (Indonesia) རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་མོཧཱ་མ་ད་ རོའོ་ཨེམ་ (Mohammed Royam) དང༌། རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཨེམ་རོན་ རོ་ས་ཇ་དི་གཉིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་ཚོ་ད་རེས་ཚོགས་འདུ་ཉིན་བསྟུད་ཚོགས་པས་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས།

ཨིན་འཐུས། “ང་ཚོ་ཚོགས་འདུར་ཡོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དེ་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཡིན་པར་བརྟེན་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། ང་ཚོ་སྔོན་མ་དགྲའི་དབང་འོག་ཏུ་སྡོད་སྐབས་ཡུལ་ལུང་གཞན་དག་གི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ནས་ང་ཚོར་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན། ད་ཆ་ང་ཚོས་ཡུལ་ལུང་གཞན་དག་གི་མི་མང་ལ་ཕར་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེས་མོས་ཤིག་འཁེལ་བ་རེད་ཅེས་དང༌། ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་”ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ང་ཚོ་ལྟ་བུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དྲག་ཤུགས་བཙན་འཛུལ་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གསལ་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན། ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་ང་ཚོར་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པ་མུ་མཐུད་གནང་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཅེས་དང༌། ད་རེས་ཚོགས་འདུར་ཨ་ཕྷི་རི་ཀ་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་ལུང་མི་འདྲ་བའི་འཐུས་མི་མང་པོ་འཛོམས་ཐོག མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་ནན་པོ་བྱུང་འདུག་པ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེད་དུ་དམིགས་བསལ་གསུང་བཤད་དང༌། གྲོས་བསྡུར་ཡག་པོ་གནང་འདུག་ཅིང༌། རིམ་པས་དོན་འབྲས་བཟང་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་མཐའ་འཁྱོལ་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད།

ད་རེས་ཁྱེད་ཚོ་དང༌། འཐུས་མི་གཞན་དག་ཚང་མས་བོད་ལུང་པའི་སྔར་གྱི་གནས་སྟངས་དང༌། དེང་སང་གི་གནས་ཚུལ་གསལ་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དོན་རང་རང་གི་ཡུལ་མི་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཐབས་དང༌། འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་རྣམས་བདེན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་ཐབས་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་ཐུབ་པ་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་གི་ཡོད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

ཨིན་འཐུས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ད་རེས་ཚོགས་འདུར་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་བ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག དེས་འཐུས་མི་ཚང་མར་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་སོང༌། སྐུ་ཞབས་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས (བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ཀྱིས་ཚོགས་འདུར་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་གསུང་བཤད་གནང་བས་ཚང་མར་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་བྱུང་སོང༌།

༡༩༥༡ ཙམ་གྱི་རྗེས་ནས་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་གོ་ཐོས་བྱུང༌། ད་རེས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་པས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་བསྐྱར་དུ་ལོན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱང་བྱུང༌། ང་ཚོའི་གདོང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཕྱོགས་བསྡེབས་ཡིག་ཆ་འཁྱེར་རྒྱུ་ཡོད།

ཡིན་ནའང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལོ་རྒྱུས་གནད་ཆེ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་དེབ་དཀར་པོ་ཟེར་བ་ཞིག་དཔར་འགྲེམས་གནང་དགོས་ཞེས་འཐུས་མི་ཚོར་ཞུས་པ་ཡིན། འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག གུས་རང་སྲིད་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཡིན་པ་དང་བཅས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐབས་ཤེས་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཀྱང་རོགས་རམ་གནང་དགོས་ཞུ་གི་ཡིན། ད་རེས་ཚོགས་འདུ་འདིའི་དམིགས་དོན་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་དང༌། རྒྱ་སྐྱེད་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་མི་མང་གི་རང་དབང་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རྒྱུན་བསྲིངས་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན་སྟབས། ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་ (Afro-Asian) གྱི་རྒྱུན་ལས་ཁང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བྱུང་སོང་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཆོས་སྲིད་ཞི་དྲག་ཁྲིམས་ལུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་ཡང༌། བདེན་པའི་མར་མེ་རྫུན་པའི་རླུང་གིས་ནམ་ཡང་གཡོ་མི་ཐུབ་པ་དེ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད།

དཔེར་ན། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ནང་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་པའི་དྲག་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང༌། རྩ་བའི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་མི་མང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་དེ་བཞིན་གྱི་བདེན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

ཨིན་འཐུས། “དེ་རང་རེད། ད་རེས་ཚོགས་འདུ་འདི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་མི་མང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཐོབ་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོར། སེ་ལོན་ (Ceylon) གྱི་འཐུས་མི་དགེ་སློང་གཉིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ་གསུང་འཕྲོས་གང་འཚམས་བྱུང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། “སྔ་ལོ་ཁོང་ཚོ་མ་སུ་རིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཚམས་ཞུར་བཅར་ནས་ཕྱིར་ལོག་རྗེས། སེ་ལོན་ནང་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲཌ་གང་ཡོང་ཞུས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་སེ་ལོན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཀྱང་བོད་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། སེ་ལོན་གྱི་གཞུང་རྙིང་པའི་སྐབས་དེར་གྲྭ་པ་ཞིག་གིས་ཁྲིམས་འགལ་བྱས་པར་བརྟེན། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གྲྭ་པ་ཚོར་མི་དགའ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་སོང༌།

ད་ལྟའི་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་མཐོང་ཚུལ་ངན་པ་མེད་སྟབས། གཞུང་འདི་མུ་མཐུད་གནས་པ་ཡིན་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་སེ་ལོན་དུ་གདན་ཞུ་ཐུབ་རྒྱུར་ངེས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཡོང་བ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་སོང་ཞིང༌། དེ་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”སེ་ལོན་གྱི་མི་མང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་བོད་དོན་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”ཞེས་དང༌། བོད་དང༌། སེ་ལོན་དབར་སྔར་ནས་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང་བཅས་སེ་ལོན་ཡུལ་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཕེབས་དགོངས་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་མཛད།

༦༠ ཟླ་ ༤ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོར་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་ཉི་ཧོང་གི་འཐུས་མི་ཌོག་ཀྲར་ ཐེ་ཁུ་མེཡི་མ་ཚུ་མོ་ཐོ་དང༌། སྐུ་ཞབས་ཡོ་ཛིའི་ ཧི་རོ་ཐ་ཅན་མི་བཞི་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར། གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་གི་སྣེ་ལེན་གནང་ཐོག་གསུང་འཕྲོས་མང་ཙམ་བྱུང་སོང་བའི་དོན་གནད་ཁག་གཤམ་གསལ།

མ་ཚུ་མོ་ཐོ་ནས། “ད་རེས་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་ཚོགས་འདུ་དེར་ང་ཚོ་མི་མང་དང༌། ཉི་ཧོང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས། ཉི་ཧོང་བོད་དོན་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡོད། ང་ཚོ་ཚང་མས་སྔ་ལོ་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མ་ཐག་པར་ཉི་ཧོང་མི་མང་ནས་བོད་མི་མང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་སེམས་ཤུགས་སློང་ཐབས་རིམ་པར་བྱས་པར་དོན་འབྲས་ཀྱང་བྱུང་སོང༌། ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་དོན་སྐོར་མཛད་ཕྱོགས་འཆར་གཞི་ཇི་ཡོད་གུས་ཚོར་བཀའ་གནང་ན། ང་ཚོའི་མི་མང་ནས་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞབས་རོགས་ཞུ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་འདུག”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་ལོ་དགུའི་རིང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་དབང་འོག་ཏུ་བསྡད་དེ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་མི་མང་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་གྱེན་ལངས་བྱས་པ་རེད། སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་ཉི་ཧོང་མི་མང་གིས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་གཤིས། ངོས་ནས་འདིར་ཁྱེད་ཚོ་དང༌། ཉི་ཧོང་བ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡོད། བོད་མི་མང་གྱེན་ལངས་བྱས་པ་དང༌། ང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བསླེབས་ཡོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལྟེ་བ་དེ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སླར་གསོ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རེད། དམིགས་དོན་འདིའི་ཆེད་དུ་བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོས་རང་གི་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་བས་མ་ཚད། སྔ་ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་དགྲ་བོའི་དྲག་གནོན་བཙན་དབང་གི་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་ཆེན་པོ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་དགྲ་བོའི་བཙན་གནོན་ཇི་ཙམ་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་བོད་མིའི་སེམས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། བར་དེར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཟམ་མ་ཆད་པ་འབྱོར་མུས་དེ་ཚོ་ནས་བོད་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང༌། རེ་འདོད་ག་རེ་ཡོད་པ་གསལ་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་འདུག དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་དམིགས་དོན་རྩ་ཆེ་དེ་འགྲུབ་ཐབས་སུ་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་སྟེ། གང་བྱས་ཀྱང་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་བསྟུན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོའི་འདོད་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་འཆར་གཞི་ལག་ལེན་དངོས་བསྟར་ཐུབ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་ཁག་པོ་བྱས་འདུག

ད་ལྟའི་ཆར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནས་བོད་མི་མང་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་དགོས་པའི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་བཞག་འདུག་པ་དེ་ཐོག་ནས་སྔ་འཕྲོས་བོད་ནང་གི་མི་མང་ཚང་མར་འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་ཐབས་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡོང་ཐབས་དེ་རང་ལ་ཤུགས་སྐྱེད་བྱས་ཐོག དེ་ནས་རིམ་པས་ང་ཚོའི་བདེན་པ་བདེན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་ཐབས་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་མ་བྱས་པར་སྡོད་ཐབས་མེད་པས་ཁྱེད་ཚོས་དེ་དོན་སྐབས་སྦྱར་ཐབས་འགུལ་རོགས་རམ་གནང་རོགས། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཨེ་ཤ་ཡའི་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཐོབ་དགོས་ཀྱི་འདུག དེའི་ཆེད་དུ་ད་རེས་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་གཞི་རྩར་བཞག་སྟེ་གང་ཅིའི་ཐབས་ཤེས་རྒྱུན་མར་གནང་རོགས། ད་བར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ལྟ་བཞིན་བོད་དོན་ཐོག་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐུབ་བྱེད་པ་ལས། སྲིད་དོན་གྱི་འབྲེལ་བའི་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་འདོན་མི་བདེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་འདུག་པས། འདི་ཐོག་ཐབས་ཤེས་ཇི་དགེ་ཁྱེད་ཚོར་དགོངས་འཆར་ཨེ་ཡོད།”

མ་ཚུ་མོ་ཐོ་ནས། “སྲིད་དོན་གྱི་ལས་ཀ་ཚང་མ་རྙོག་འཛིངས་ཆེན་པོ་རེད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་བདེན་པ་ཡོད་མཁན་གྱིས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་འཐབ་འཛིངས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་མིན་ལོ་རྒྱུས་ནང་བདེན་པ་ཕམ་ཉེས་གཙང་མར་ཕྱིན་པའང་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ལུང་པའི་བདག་པོ་ཨིན་ཀ་ཟེར་བའི་མི་རིགས། སོ་སོ་རང་གི་རིག་གཞུང་སོགས་གང་ས་ན་གཞི་རྩ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དེ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་ (Australia) ལྷོ་རྒྱུད་ཏེས་མ་ནི་ཡ་ (Tasmania) ཟེར་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ནས་རང་གི་རིགས་ཞེན་དང༌། ཡུལ་ཞེན་སེམས་ཤུགས་བརྒྱུད་འཛིན་ཤུགས་ཆེ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་མ་ཐུབ་པར། མཐའ་མ་གོང་གསལ་མི་རིགས་གཉིས་ཀ་རྩ་མེད་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་ལུགས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་ཚོས་རང་གི་མི་རིགས་དང༌། རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་བསམ་པའི་སེམས་ཤུགས་རྩ་བ་ནས་མ་ཆག་པའི་ཐོག་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་མཁན་དང༌། བཙན་གནོན་བྱེད་མཁན་ལ་ངོ་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བྱེད་དགོས།

དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་པ་ཚང་མས་བོད་དོན་གསོན་པར་གནས་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་བར་མཚམས་མ་ཆད་པ་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་གསུངས་པ་ལྟར། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་ཆོད་དང་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་གཞི་བཟུང་གི་མཛད་ཕྱོགས་འཆར་གཞི་དེ་ཡག་པོ་འདུག དེ་ཐོག་བོད་དུ་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པར་བརྟེན། ཐེ་ཝན་ (Taiwan) དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་གནང་ནའང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པར་བསམ་གྱི་འདུག

བོད་ཀྱི་ས་ཁྱོན་དང༌། ས་མཚམས་སྐོར་ད་རེས་ཚོགས་འདུའི་ཡིག་ཆའི་ནང་བཀོད་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དཔར་དང་ས་བཀྲ་གསལ་པོ་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་ན། ཚང་མས་མིག་མཐོང་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུར་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་འདུག་”ཅེས་སོགས་ཞུས། མཚམས་འདི་ནས་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཟིན་སྟབས། དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པ་ནས་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་བཅར་ཞུ་རྒྱུ་ཞུས།

གོང་ཚེས་ ༡༣ དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༤ པའི་ཐོག་ཉི་ཧོང་བ་སྐུ་ཞབས་མ་ཚུ་མོ་ཐོ་དང༌། ཧི་རོ་ཐ་ཁོང་གཉིས་ཡང་བསྐྱར་བཅར་ནས་ད་ཉིན་སྔ་ཐོག་གི་གསུང་འཕྲོས་འཕྲོ་མཐུད་གནང་བའི་དོན་གནད་ཆེ་ཁག་གཤམ་གསལ།

ཧི་རོ་ཐ་ནས། “བོད་དོན་འདི་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་ཐབས་ཤེས་གནང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་དམར་པོའི་ཕྱོགས་ནས་འུར་ཤོབ་གང་འདྲ་ཞིག་བཤད་ཀྱང༌། དངོས་དོན་ཐོག་དམག་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ལོ་བཅུ་གྲངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དམར་པོའི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད།

དེང་སང་དམར་པོའི་ཕྱོགས་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། མི་དམངས་བཅིངས་བགྲོལ་ཟེར་བཞིན་དོན་དུ་དམར་པོའི་དབང་ཤུགས་ཁྱབ་གདལ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་ཤུགས་སྐྱེད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རང་དབང་ལ་དགའ་བའི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་བྱས་ན། དམར་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཁྱབ་ཡུལ་རྒྱ་ཆེར་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཆེད་དུ་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཆུང་ཚང་མའི་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

དེ་མིན་དེང་སང་དམར་པོའི་ཕྱོགས་ནས་ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ལུང་པ་ཁག་ནང་དམར་ཤུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། རིམ་པས་ལའོ་སེ་དང༌། ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡ། བལ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆུང་དེ་ཚོ་དམར་པོའི་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག་ནས། རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཨ་མེ་རི་ཀ་ཡིན་ཡང་རང་གི་ནུས་ཤུགས་ཆུད་ཟོས་སུ་འགྲོ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་གི་རེད། རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་ལ་སོང་དམར་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་མེད་པ་བཟོ་ཆེད་ང་ཚོའི་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་རིང་སྐུ་ཞབས་མ་ཚུ་མོ་ཐོས་ཞུས་པ་དེ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གོ་མིང་ཏང་གི་གཞུང་དང་མཐུན་འབྲེལ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཨེ་ཡོད། གང་ལགས་ཞུས་ན། དམར་པོར་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་གཅིག་གྱུར་རེད།

བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཐད་ ༡༩༡༨ ལོ་ནས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་དེ་ལ་གོ་མིང་ཏང་གི་ཕྱོགས་ནས་དགག་ཆ་བྱེད་ཤེས་སྟངས་ཡོད་པ་མ་རེད། རང་དབང་ལ་དགའ་བའི་རྒྱ་མི་ཚོ་དང༌། བོད་པ། སོག་པོ། མན་ཇུ་བཅས་ཆིག་སྒྲིལ་ཐུབ་པ་གནང་དགོས། ནུབ་ཕྱོགས་ལ་ཡུལ་ཁག་མང་པོ་མཐུན་ཕྱོགས་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོ་རང་རང་གི་རང་དབང་རང་བཙན་ལ་གནོད་སྐྱོན་མེད་པ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཤར་ཕྱོགས་རང་དབང་ཡུལ་ཁག་མཐུན་ཕྱོགས་ཆིག་སྒྲིལ་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བཙུགས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ནང་ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་མཉམ་གཞུག་བྱ་རྒྱུར་དགའ་མོས་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མཐུན་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་ཕྱོགས་གང་དྲ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་དམ།”

ཧི་རོ་ཐ་ནས། “དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གི་ཐོག་ཏུ་ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས། དཔལ་འབྱོར་དང༌། སྲིད་དོན། དམག་དོན་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་མཐུན་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས། ཨེ་ཤ་ཡའི་རང་དབང་ཡུལ་ཁག་རྣམས་མཐུན་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱས་ན་དམར་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཉམས་འགྲོ་གི་རེད། དམར་པོའི་ཡུལ་ཁག་ནང་གི་མི་དམངས་ཚོའི་གནས་སྟངས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཨུ་རུ་སུའི་ནང་གཟུགས་མཐོང་རླུང་འཕྲིན་འཛུགས་རྒྱུ་སོགས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལྡང་བ་སྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་ནང་ལ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཐབས་རྡུགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ། མི་དམངས་ཚང་མ་དམར་པོའི་བྲན་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་དེ་རང་མ་གཏོགས། འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་མེད་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མཁྱེན་གསལ་དེ་ལྟར་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རང་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་གི་རྒྱ་མི་ཚོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ནང་རང་དབང་དང༌། བདེ་སྐྱིད་གང་འདྲ་ཡོད་པ་མཐོང་མྱོང་མེད་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ཡུལ་ལུང་གཞན་དག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མཚམས། རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོར་ཡང་དེ་འདྲའི་རང་དབང་གི་འཚོ་བ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་དང་འདོད་པ་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་གི་རེད། དེ་མཚམས་ནས་རྒྱ་ནག་ནང་ལ་རང་དབང་ལས་འགུལ་གྱི་ཟིང་ཆ་མ་ལངས་ནའང༌། དམར་པོའི་དབང་བསྒྱུར་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མ་བཏང་བར་སྡོད་ཐབས་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་རེད།”

ཧི་རོ་ཐ་ནས། “དེ་རང་རེད། དགོངས་བཞེད་ཡག་པོ་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཨེ་ཤ་ཡའི་འཐུས་མི་གཞན་དག་ལ་ཡང་བཀའ་མོལ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། ཚང་མ་མཐུན་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་ཐབས་ལ་ཤུགས་སྐྱེད་དགོས་པའི་དགོངས་བཞེས་གནང་སྐྱོང༌།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རེད། དེ་ནས་ཁྱེད་ཚོས་གསུངས་པ་ལྟར་ང་ཚོ་དང་གོ་མིང་ཏང་གི་གཞུང་གཉིས་མཐུན་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གནད་འགག་ཅིག་རེད། འདི་སྐོར་ལ་ང་ཚོས་ཀྱང་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། གང་ལྟར་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང༌། དམག་དོན་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་སྲིད་དོན་གྱི་གནས་སྟངས་བདེན་པ་དེ་བརྗེ་ཚོང་བྱེད་མི་ཐུབ། ང་ཚོའི་རང་དབང་རང་བཙན་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་གང་ནས་གནོད་སྐྱོན་མི་ཡོང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།”

མ་ཚུ་མོ་ཐ་ནས། “གོ་མིང་ཏང་གི་གཞུང་དང་ཆིག་སྒྲིལ་གནང་རྒྱུར་དཀའ་རྙོག་ཅིག་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། ལས་དོན་འདི་རྩ་བ་ནས་མི་འགྲུབ་པ་ཞིག་མ་རེད།”

ཧི་རོ་ཐ་ནས། “གནས་ཚུལ་གཞན་དག་ཞིག་ཞུ་རྒྱུར། ཉི་ཧོང་ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཐུན་མོང་ནས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམས་གསོ་ཐུབ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། ལས་གཞི་འདིའི་དབུ་འཛིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གནང་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་བཞག་འདུག ཁོང་ཚོའི་རེ་འདུན་ལ། ཉི་ཧོང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཐུན་མོང་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཐོག་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཏོར་གཤིག་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་གནང་ཐོག དེ་སྐོར་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་བཅས་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་བཀོད་ན། རྒྱ་མིས་ཉན་འཇོག་བྱེད་མིན་གང་ལྟར་ཡང༌། འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་དང༌། སེམས་ཤུགས་བསྐྱར་གསོར་ཕན་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད།”

མ་ཚུ་མོ་ཐ་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་འཁོར་ྋཞབས་འབྲིང་ཚོ་བཅས་ཚང་མས་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་ནུས་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེད་གནང་གི་ཡོད་པ་གོ་ཐོས་བྱུང༌། ང་ཚོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དོན་གཉེར་ཞུ་གི་ཡིན། དེའི་ཆེད་དུ་ཕན་ཚུན་སྐུ་ཚབ་འཇོག་རེས་གནང་ན་རྒྱུན་འབྲེལ་དམ་ཟབ་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད། བྱ་བ་གང་དང་གང་ཡང་ལས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བསྒྲུབ་དགོས་པ་རེད། ལས་རྒྱུན་ཆད་ན་ཕམ་ཉེས་སུ་སོང་བ་རེད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་རེད། བདེན་པ་རེད། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཡང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྙུག་བསྲིངས་ཏེ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེའི་ཆེད་དུ་ཕན་ཚུན་སྐུ་ཚབ་བཞག་ནས་ང་ཚོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་ཟབ་ཡོང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་ལ་བོད་མིའི་འཚོ་ཐབས་དང༌། སློབ་སྦྱོང་གི་ཐོག་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་གནང་བཞིན་པ་དང༌། རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་ཀྱང་མཐུན་འགྱུར་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཡིན་ནའང་བོད་མི་ལོ་གཞོན་གང་འཚམས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་སྣ་ཚོགས་བྱ་རྒྱུར་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉི་ཧོང་ནང་ལའང་འགའ་ཤས་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།”

ཧི་རོ་ཐ་ནས། “བོད་པ་ལོ་གཞོན་ལྔའམ། བཅུ་ཙམ་ཞིག་ཟླ་དྲུག་གམ། ལོ་གཅིག་རིང་ཉི་ཧོང་དུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ལེན་ཐབས་ཞུ་གི་ཡིན། ཁོང་ཚོར་ཐོག་མར་སྐད་ཡིག་དང༌། དེ་ནས་སོ་ནམ་དང༌། བཟོ་ལས་སོགས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་ཆོག་གི་རེད། འདི་སྐོར་གུས་ཚོ་ཕར་ལོག་ནས་གོ་བསྡུར་ཐབས་ཤེས་ཞུ་གི་ཡིན། དེ་ཐོག་ཉི་ཧོང་ནང་བོད་པ་དགེ་འདུན་པ་ཁ་ཤས་བྱུང་ནའང་ཕན་ཐོགས་མེད་དམ།”

སྐུ་ཞབས་ཧོ་ཐ་ནས། “ཡག་པོ་འདུག འདི་སྐོར་ཆོས་ཚོགས་ལ་གོ་བསྡུར་ཐོག་ནས་གནས་འབུལ་ཞུས་ཆོག་པ་”ཅེས་སོགས་ཞུས་པ་བཅས་གང་ཅིའི་གསུང་འཕྲོས་ཧ་ཅང་ལྷུག་པོ་བྱུང་འདུག

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༤ ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤཡན་ (Afro-Asian) ཚོགས་འདུར་མངགས་གཏོང་གནང་བ་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དང༌། ཛ་སག་ཁེ་སྨད། འཕྲེང་རིང་ལྕམ། བོད་མི་མང་གི་འཐུས་མི་རྒྱལ་རོང་ཁྲི་བཅུ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཟང་དང༌། སྡེ་དགེ་བྱ་རྒོད་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། སྣེ་གདོང་གཙོ་དྲག་དབང་འདུས་རྡོ་རྗེ་བཅས་ལྡི་ལི་ནས་ཕྱིར་བཅར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཐོག ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བའི་སྐོར་སོགས་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐུགས་དགྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ང་ཚོའི་བདེན་པར་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་དགོས་པ་ཞིག་རེད་ཀྱང་རེད་ལ། ད་རེས་ཨཕ་རོའོ་ ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཐོབ་པ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།

ད་ཆ་ང་ཚོར་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བདེན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་པའི་དུས་སྐབས་ཤིན་ཏུ་བཟང་པོ་འདི་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་སོང་བའི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་ཡག་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་དགོས་པ་འདི་ཐོག་ཚང་མས་འཁུར་མཉམ་ལེན་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེད་བྱེད་དགོས་པ་ལས། བར་ཟོམ་འཐུས་ཤོར་བཏང་ན་མི་འགྲིགས་པའི་སྐོར་སོགས་གསུང་ནན་ལྷུག་པར་སྩལ།

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༨ བསྟན་སྲུང་དང་བླང་དམག་གི་འགོ་འདོམས་ཛ་སག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ ཨེ་ཤ་ཡན་ཚོགས་འདུར་བོད་ཀྱི་འཐུས་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་ལ་ཆོལ་གསུམ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། སྤྱིར་བཏང་ཁམས་པ་མང་ཚོགས་ནས་ཀྱང་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་ཡག་པོ་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེ་རྗེས། འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་རྙིང་པ་སྐུ་ཞབས་ཧར་མན་དར་སིང་ (Harmander Singh) ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར་གསོལ་ཇའི་སྣེ་ལེན་ཐོག ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་ལྷན་བཞེས་གནང༌། ཡུན་རིང་མ་མཇལ་བའི་གྲོགས་པོ་ཉེ་པོ་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའི་གསུང་འཕྲོས་ལྷུག་པོར་གནང་བཞིན་སྐུ་ལྷོད་པར་བཞུགས།

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༡ སུའུ་ཌེ་ཤི་ (Swedish) གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མི་སི་སི་འགོན་ནེལ་མེལ་འབི་རིང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ།

འབི་རིང་ནས། “དེང་སང་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་རྐྱེན་ངན་གནས་ཚུལ་བྱུང་ནས་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་ཕྱིན་ཡང༌། གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་རྡུག་ཏུ་གང་འགྲོ་ལས། ལེགས་ཆའི་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཕྱིན་མི་འདུག དེང་སང་བོད་པ་ཞིང་པ་དང༌། འབྲོག་པ་མང་པོའང་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་མུས་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ལ་རང་དབང་གཙང་མ་ཞིག་བྱུང་མཚམས། ངོས་རང་གིས་གཙོས་པའི་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚང་མ་རང་གི་ལུང་པར་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཀྱི་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུར་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འཆར་གཞི་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་དགོས་པས་ད་ལྟ་ཚིག་ཉུང་ངུའི་ཐོག་ནས་བརྗོད་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “བོད་ལ་དགོན་པ་ག་ཚོད་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཁྱོན་ལ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “གྲྭ་གྲངས་མང་ཉུང་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དགོན་པ་ཆེ་བ་རེ་ལ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་བརྒྱད་ཙམ་རེ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་དེང་སང་གྲྭ་པ་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལས་ཡོད་ཚོད་མི་འདུག དེ་རྣམས་ཀྱང་རྩ་མེད་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “༡༩༥༡ ནས་ ༡༩༦༠ པའི་བར་དེའི་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་མ་བྱས་བར་བོད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ནུས་པ་ལ་མ་བསྟེན་པར་གནས་ཐུབ་པ་རེད། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་མིས་བོད་ས་ཤར་རྒྱུད་དང༌། བྱང་རྒྱུད་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས། ང་ཚོས་རང་དབང་མེད་པའི་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་འཇོག་དགོས་བྱུང༌།

༡༩༥༥ ལོར་བོད་ས་ཤར་རྒྱུད་ནས་བོད་མིས་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་འགོ་ཚུགས། ༡༩༥༩ ལོར་བོད་དབུས་ཁུལ་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་པ་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་ཉིས་ཁྲི་ཙམ་ཞིག་མེད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།”

འབི་རིང་ནས། “ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ཡོད་པའི་གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་བོད་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་རྩ་བ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྒེར་གྱི་རེད། འོན་ཀྱང་བོད་སྤྱི་དོན་གྱི་ཐོག་ལ་དགའ་པོའི་ངང་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།”

༡༩༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༣ སུའེ་ཌེན་ (Sweden) གྱི་གསར་འགོད་པ་མི་མི་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཁག་ཅིག་གཤམ་གསལ།

མི་མི་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་བཞུགས་རྒྱུར་ཐུགས་མོས་ཨེ་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རང་གི་ལུང་པའི་ཉེ་ཁྲིས་སུ་སྡོད་རྒྱུར་འདོད་མོས་ཡོད།”

མི་མི་ནས། “ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བཞུགས་རིང་འདིར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་རྐྱེན་པས་ཐུགས་མི་སྤྲོ་བ་ཡོང་གི་ཨེ་ཡོད།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་ཉེ་འགྱངས་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་བསྡད་ཀྱང་སེམས་པ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད།”

མི་མི་ནས། “དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་འཐབ་རྩོད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།”

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཚང་མར་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་འདྲ་མཉམ་གཅིག་གྱུར་ཞིག་དགོས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་འགའ་ཤས་ལ་ཐོབ་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། འགའ་ཤས་ལ་ཐོབ་ཐང་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དེ་བློ་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད།”

མི་མི་ནས། “ང་ཚོ་སུའེ་ཌེན་གྱི་མི་མང་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་ཁུར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་རེས་གུས་རང་གིས་བོད་དང༌། བོད་མིའི་སྐོར་མཐོང་ཐོས་གང་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིག་ཐོག་བཀོད་དེ་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་ཚོགས་པར་ཕུལ་ཏེ་རོགས་རམ་ཡོང་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས། སྐུ་དཔར་བསྒྲོན།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༤ ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་ཨ་རི་ ཕུཊི་ ཕའོན་ཌེའི་ཤོན་ (American Food Foundation) ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་ལས་རོགས་སྐུ་ཞབས་འཇེམ་སི་ཊི་ཝའི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཐོག “ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོའི་ཟས་གོས་འཚོ་ཐབས་ཀྱི་ཐོག་ལ་རོགས་རམ་བྱས་ཆོག་གི་མི་འདུག ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། ཤེས་རིག རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་འདི་འདྲའི་ཐོག་ཏུ་དམིགས་བསལ་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུའི་སྒྲིག་འཛུགས་གང་ཞིག་ལ་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་བྱེད་ཐུབ་ན་བསམ་གྱི་འདུག འོན་ཀྱང་འདི་སྐོར་རྩ་བའི་ཚོགས་པར་གོ་བསྡུར་ཐོག་ནས་དོན་འབྲས་ཡོང་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། “ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་འདི་འདྲའི་ཐོག་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་གནང་ཐུབ་ན་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་འདུག ང་ཚོས་བོད་མི་ལོ་གཞོན་བཞི་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་ཞིག་ལ་ཧིན་དཱི་དང༌། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་ཐོག དེ་ནས་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་ཤེས་ཡོན་སྣ་ཚོགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁ་སང་རོག་ཕེ་ལར་ (Rockefeller) ཚོགས་པ་ནས་མཐུན་འགྱུར་སྦྱར་ཏེ་བོད་མིའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་ཤེས་ཚད་ལྡན་པ་བཅུ་ཙམ་ཞིག་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་ཏུ་ཉམས་ཞིབ་ལས་ཁུར་བྱེད་པར་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐུ་ཞབས་ཧིའུ་ རི་ཅརཌ་སོན་ (Haugh Richardson) འདི་གར་ཕེབས་བྱུང༌། ཁོང་དང་གོ་བསྡུར་བྱུང་བ་ལྟར་གང་ཅིའི་དགོས་གནད་དང་བཅས་བོད་མི་ཤེས་ལྡན་སུམ་ཅུ་སྐོར་ཞིག་ལ་ཟླ་དྲུག་གམ། ལོ་གཅིག་ཙམ་རིང་སྐད་ཡིག་གཙོ་བོར་བཞག་སྟེ་དམིགས་བསལ་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་ལྟ་བུའི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཐུབ་ན་བསམ་གྱི་འདུག་པས། འདི་ཐོག་ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་རོགས་རམ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་རེད། དེ་བཞིན་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་དཔེ་ཆ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཆེ་གཤིས། དཔེ་ཆ་མཁོ་སྒྲུབ་དཔར་སྐྲུན་བྱ་དགོས་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་བོད་ཡིག་འཛིན་རིམ་བཅུ་པ་ཙམ་བར་གྱི་སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་དཔར་སྐྲུན་བྱ་དགོས་དང་དུས་མཚུངས་ཆོས་ཚིག་དང༌། ཕལ་ཚིག་ཀྱང་ཚུད་པའི་བོད་ཡིག་ཚིག་མཛོད་གསར་སྒྲིག་བྱ་དགོས་འདི་རིགས་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞུས་ཡོད་རུང༌། ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པས་ཀྱང་འདི་དག་གི་ཐོག་ཏུ་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

ཇེམ་སིཊར་ནས། “ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་འདི་ལྟ་བུའི་དགོངས་བཞེད་རྒྱ་ཆེ་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག དགོངས་བཞེས་གནང་བ་ཇི་བཞིན་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བོད་མི་ཚོ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་མི་མང་པོས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུར་ཕན་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་ཉམས་བརླག་གྱུར་དོགས་ཀྱི་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟའི་དགོངས་བཞེད་དེ་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུའང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་དར་ཁྱབ་ཐུབ་རྒྱུའི་མཛད་ཕྱོགས་རླབས་ཆེ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་ཚོགས་པ་ནས་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། རྗེས་སུ་འདི་སྐོར་འབྲེལ་ཡོད་གང་དུ་གོ་བསྡུར་ཞུ་དགོས་”ཞེས་སོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ད་ལྟ་འདི་གར་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཟིན་པའི་འགན་འཁུར་བ་ཀུན་བདེ་གླིང་དང༌། འཕྲེང་རིང་ཁོང་གཉིས་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་རོགས་ཞེས་གསུངས་ཐོག སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེར་ད་ལྟ་འཇེམ་སེཊར་དང་ངོས་གཉིས་སྐད་ཆ་བྱུང་བའི་ཚིག་ཐོ་ངོ་བཤུས་ཤིག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ལ་སྤྲོད་ཅིག་”ཅེས་བཀའ་མངགས་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༧ མ་སུ་རི་འཕགས་བོད་མཛའ་མཐུན་ཚོགས་པ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་དང་བཅས་པཱན་ཇབ་ (Punjab) མངའ་སྡེའི་རི་ཁུལ་གྲོང་སྡེ་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་ཉེར་དགའ་སྐྱེལ་གསོལ་ཇ་ཕུལ་བའི་མགྲོན་ཚོགས་དེ་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་བཤད་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

“འདི་ག་མ་སུ་རི་འཕགས་བོད་མཛའ་མཐུན་ཚོགས་པའི་དབུ་བཞུགས་དང༌། འཐུས་མི་རྣམ་པ། མ་སུ་རི་གྲོང་ཁྱེར་ཚོགས་པའི་དབུ་བཞུགས་དང༌། འཐུས་མི་རྣམ་པ། གཞན་དག་གྲོགས་པོ་མང་པོ་ཕེབས་འདུག་པ་བཅས་ཚང་མར་ཞུ་རྒྱུར། དེ་རིང་ཁྱེད་རྣམ་པས་ང་ཚོར་དགའ་སྐྱེལ་གྱི་གསོལ་ཇ་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ངོས་ཚོ་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་འདི་གར་སྡོད་པའི་རིང་ལ་ཡུལ་མིའི་བརྩེ་གྲོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་བྱུང༌། འཕགས་བོད་དབར་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་སྔོན་ནས་ཡོད་པའི་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོའི་མདུད་པ་དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་མུ་མཐུད་དེ་ཇེ་དམ་དུ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཡོད། མ་སུ་རིར་འཕགས་བོད་མཛའ་མཐུན་ཚོགས་པ་འཛུགས་མཁན་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ཁྱེད་རྣམ་པའི་ལས་དོན་བཟང་པོ་དེ་མུ་མཐུད་ནས་འཕགས་བོད་དབར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཡོད།

ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehra Dun) རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཡུལ་མི་མཆོག་དམན་ཚང་མས་ཀྱང་ངོས་ཚོར་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོ་བྱུང་བར་ངོས་ནས་སྐབས་འདིར་སླར་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཉིན་གཉིས་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ། ངོས་ཚོ་སྡོད་གནས་གསར་པ་པཱན་ཇབ་དྷ་རམ་ས་ལར་རྡོག་ཐོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། འདི་ག་མ་སུ་རིར་སྡོད་ཡུན་གྱི་དགའ་སྣང་དེ་ནམ་ཡང་བརྗེད་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། ཁྱེད་ཚོ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། ང་ཚོ་བསྐྱར་དུ་མཇལ་རྒྱུར་དགའ་པོ་ཡོད། ང་ཚོ་སྡོད་ཡུལ་གསར་པར་གྲོགས་པོ་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། ཁྱེད་ཚོ་གྲོགས་པོ་རྙིང་པ་རྣམས་བརྗེད་ཀྱི་མ་རེད། མཐའ་དོན་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ། ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་ངོས་ལ་རྒྱུན་དུ་བཅོས་མིན་གྱི་གུས་བཀུར་དང༌། བརྩེ་གྲོགས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་བཟང་པོ་གནང་བ་དེས་དུས་རྟག་ཏུ་དགའ་སྣང་དང༌། སྐྱིད་སྣང་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང་བས། སླར་ཡང་ཁྱེད་རྣམས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས་པ་བཅས།

སྟོབས་དང་མངའ་ཐང་དྲེགས་པའི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས།།

གཞན་སྡེ་དབང་སྒྱུར་མི་སེར་སྤེལ་སྲོལ་ལ།།

རྒོལ་ཞིང་སྨོད་པའི་གྲོས་ཀྱི་མདུན་ས་ཆེ།།

གླིང་ཆེན་ཟུང་སྦྲེལ་བགྲོ་གླེང་ལྷུག་པར་གྲོལ།།

བདེན་པའི་མར་མེ་རེ་ཞིག་བག་ཞ་ཡང༌།།

རྫུན་པའི་རླུང་གིས་གཏན་དུ་གཞོམ་ནུས་མིན།།

འཛམ་གླིང་གཟུར་གནས་བློ་ལྡན་སྐྱེ་བོའི་མདུན།།

བོད་དོན་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་རིམ་བཞིན་གསལ།།

ས་བཅད་བདུན་པ། མ་སུ་རི་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣༠ ཕྱི་དྲོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་དང་བཅས་པ་མ་སུ་རི་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་23སྤོ་བཞུགས་ཕེབས་ཐོན་མཛད། ཐོག་མར་ཕོ་བྲང་འབིར་ལ་ཧའོ་སེའི་ (Birla House) ཉེ་འགྲམ་ནས་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་མི་སྣ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་བའི་རླངས་འཁོར་བསྟར་བསྒྲིགས་དང་བཅས་ཏེ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་ས་ཁུངས་དེར་ཡོད་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་སློབ་གྲྭ་བ་དང༌། གཙོ་འཛིན། དགེ་རྒན་ཚོ། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་དང༌། དགེ་སློབ་ལས་བྱིངས། ཁུལ་དེར་ཁྱིམ་ཆགས་ཡུལ་མི་ཚོ་བཅས་པས་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་གུས་འདུད་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས།

དེ་ནས་མ་སུ་རིའི་ཁྲོམ་ས་གྷན་དྷི་ལྕོག་ (Gandhi Chowk) བརྒྱུད་དེ་ཕེབས་དགོས་ཀྱི་ཁྲོམ་ལམ་གཡས་གཡོན་གང་སར་མི་མང་ཧ་ཅང་མང་པོས་ཀྱང་དགའ་གུས་ཆེན་པོས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས་པ་དང༌། རི་འདབས་ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehra Dun) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་སྣ་ཆེ་ཁག མི་མང་བསྡེབས་འདུས་བཅས་ནས་དགའ་ཞིང་གུས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་བཞིན་དགོང་དྲོར་དམིགས་བསལ་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གནང༌།

༦༠ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཞོགས་པ་པཱན་ཇབ་མངའ་སྡེའི་རྒྱ་ཐང་གྲོང་ཁྱེར་པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲི་ (Pathankot) ཟེར་བའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང་རྒྱ་གར་བ་མང་ཚོགས་ནས་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་འཕྱར་ཞིང་འབུལ་བ་དང༌། སྔ་ལོ་ཨ་སམ་ མི་ས་མ་རི་བཙན་བྱོལ་གསོག་སྒར་ནས་པཱན་ཇབ་ཌ་ལ་ཧའོ་སེར་ (Punjab Dalhousie) གནས་སྤོས་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོ་ལག་ཏུ་སྤོས་དང༌། མཇལ་དར་འཐོགས་པ་བཅས་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་གུས་བསུ་ཞུས།

འདི་སྐབས་བོད་མི་ཁོང་ཚོས་སྔ་ལོ་བོད་ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྲོག་ལ་བདོ་བའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ནས། བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་གཞན་ཡུལ་དུ་གྱར་རྗེས་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྐུ་དངོས་སུ་མཇལ་ཞིང༌། གསུང་རྗེན་པར་ཐོས་པ་ཐོག་མར་བརྟེན་པས། གློ་བུར་དགའ་དད་སྐྱོ་གསུམ་གྱི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་གཅིག་ཏུ་འདོམས་པའི་ཡིད་འགུལ་གྱི་མཆི་མ་དབང་མེད་དུ་འཕྱུང་བཞིན། དོན་གྱི་སྤྱི་ནོར་ཆེན་པོའི་དགྱེས་ཞལ་གུས་པས་མཇལ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བརྟན་པའི་སྨོན་ལམ་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་འདེབས་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ཤིང་འཁྲེང་བའི་ངང་ནས་ཁོང་ཚོར་གཟིགས་བཞིན། “ཌ་ལ་ཧའོ་སེར་མི་མང་ཐུག་འཕྲད་ལ་མགྱོགས་པོ་སླེབས་ཡོང༌། ཚང་མ་སེམས་སྐྱིད་པོ་བྱས་སྡོད།”ཅེས་གསུང་བཟང་མཐོན་པོས་དབུགས་དབྱུང་མཛད།

དེ་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ལྷན་བཅར་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་དྷ་རམ་ས་ལར་གདན་འདྲེན་ཞུས། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ནུར་པུར་ (Nurpur) དང༌། ཀོ་ཏ་ལ (Kotla) ། ཤཧ་པུར། (Shahpur) གྷ་གལ་ (Gaggal) བཅས་ཀྱི་གྲོང་ཚོའི་མི་མང་ནས་དགའ་སྤྲོའི་རྣམ་པས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དྷ་རམ་ས་ལ་ཤོད་ཀྱི་གྲོང་ཚོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། གྲོང་སྡེའི་སྨད་ཆར་ཐང་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་དབུས་སུ་སྡིངས་ཆ་མཐོན་པོ་གསར་བསྒྲིགས་ཀྱི་སྟེང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ཐོག ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་མི་སྣ་དང་མི་མང་གི་འཐུས་ཚབ་བཅས་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གུས་འདུད་དང་བཅས་ཏེ་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས། དཔོན་རིགས་མི་སྣས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་རིང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་སོགས་གསུང་བཤད་གནང་རིང་དེར། ཐང་ཆེན་ཡོངས་སུ་གང་བའི་མང་ཚོགས་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་ཉན་མཇུག དགའ་ཚོར་གྱི་ཐལ་མོ་དྲག་ཏུ་བསྡེབས་པ་དང༌། བསྟོད་ཚིག་གི་སྐད་འབོད་བྱེད་པ་སོགས་དགའ་བསུ་ཚད་མེད་ཞུས་པ་དང༌། རས་ཡུག་ཐོག་དགའ་བསུའི་ཚིག་བརྗོད་དབྱིན་ཧིན་ཡིག་ཆེན་ཚོན་བཀྲས་བརྒྱན་པ་དེ་འདྲ་གྲོང་ཚོའི་ཁྲོམ་གཞུང་གི་ལམ་འདུས་ཆེ་ས་ཁག་ཏུ་བཀྲམས་པ་དང༌། ཁྲོམ་ལམ་གྱི་གཞོགས་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་ས་གནས་ཀྱི་མི་མང་བསྡེབས་འཚང་ཆེན་པོས་དགའ་གུས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་དགའ་བསུ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕེབས་ཊོར་དལ་པོར་གཏོང་དགོས་བཀའ་གནང་ཐོག ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེ་བའི་ལྷ་ཞལ་འཛུམ་པའི་ངང་ནས། ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གུས་འདུད་དང་བཅས་ཏེ་སྟོན་གནང་གིས་ཚང་མར་གཟིགས་བཞིན་ཕེབས་པས། ཡུལ་མི་རྣམས་ནས་ཀྱང་ལྷག་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེར་སྟོན། མུ་མཐུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དྷ་རམ་ས་ལ་སྟེང་གི་གྲོང་ཆུང་མེག་ལོཌ་གྷན་ཇ་ (Mcleod Ganj) ཟེར་བའི་ལམ་འདུས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། དྷ་སར་བཞུགས་སྒར་གོ་སྒྲིག་ཞུ་བྱ་སོགས་སུ་སྔོན་འབྱོར་གཞུང་ཞབས་དང་བོད་མི་ཚོས་བསངས་དུད་དང༌། བདུག་སྤོས་དྲི་བཟང་གི་མཆོད་པས་སྔུན་བསུས། རྒྱ་གར་བ་གྲོང་མི་ཚོས་ཀྱང་བོད་མི་ཚོ་མཉམ་དུ་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ། བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) (མཐོ་རིས་དབེན་གནས་) ཞེས་པར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ཕེབས་གདོང་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འབུལ་བཞེས་སོགས་རང་ལུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད། གང་འཚམས་ནས་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་གཡབ་སོགས་སུ་སྐུ་འཆམ་དང་སྦྲགས་ཕྱོགས་གང་སར་རྒྱང་གཟིགས་བསྐྱངས་རྗེས་སྐུ་ལྷོད་པོར་སྤྲོ་བཞུགས་གནང༌།

རྗེས་སུ་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་མཁན་གྱིས་སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རི་ (Mussoorie) ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་མཛད་རྒྱུ་ཐུགས་བབས་མེད་པའི་སྐོར་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་བས། དེ་སྐོར་དངོས་བདེན་ཡིན་མིན་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། “སྐབས་དེར་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་འདོད་མ་བྱུང༌། རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི། མ་སུ་རི་དང་ལྡི་ལིའི་བར་ལ་འགྲིམ་འགྲུལ་བྱེད་བདེ་པོ་དང༌། གང་ཅིའི་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུར་སྟབས་བདེ་པོ་ཡོད་པ་དེ་རེད། དེའི་ཐོག་ལ་ས་བབས་འཕྲོད་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ངོས་ཚོ་སྡོད་ས་དང་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་མིན་པར་གྲོང་དང༌། ཁྲོམ་ས། སློབ་གྲྭ་སོགས་སྤྱིར་བཏང་མིའི་འཚོ་བར་དགོས་ངེས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཡང་འཛོམས་པོ་ཡོད་པ། གཏན་སྡོད་ཡུལ་མི་ཚོས་ཀྱང་ང་ཚོ་བོད་མིར་མཐུན་འགྱུར་འགྲོགས་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོ་འདོད་མེད་པར་ཀ་ཀོར་ངང་སྡོད་མུར། དྷ་རམ་ས་ལ་ཟེར་བ་དེ་ལྡི་ལི་ནས་ཐག་རིང་རི་ཁུག་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་དང༌། ཆར་ཤོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ། རྒྱུན་དུ་སྨུག་པ་ཡོད་པ། སློབ་གྲྭ་ནི་ག་ལ་ཡོད། མ་སུ་རི་ནང་བཞིན་གྱི་གྲོང་དང༌། ཁྲོམ་སོགས་ཀྱང་མེད་པ། གང་ས་ནས་མཐུན་རྐྱེན་ཞན་པ། ལྷག་པར་འགྲིམ་འགྲུལ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡོད་པ་སོགས་སྐད་ཆ་འདྲ་མི་འདྲ་དེ་འདྲ་ལྷགས་པས་འཁྱེར་ཡོང་བ་དེས་ང་ཚོ་སྤོ་འདོད་མེད་པའི་བསམ་བློ་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌།

དྷ་རམ་ས་ལ་ཟེར་བའི་ས་ཆ་དེ་དངོས་གནས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། ངོས་ཚོ་སྤོ་སྡོད་བྱེད་ས་འོས་པོ་ཞིག་ཡོད་མེད་ལྟ་ཞིབ་ཆེད་དུ། ཛ་སག་ཀུན་གླིང་དང༌། མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་ཁོང་གཉིས་ཆེད་མངགས་ལྟ་བསྐོར་དུ་བཏང་བ་ལྟར། ཁོང་གཉིས་ཕྱིར་འཁོར་ནས་ས་ཡུལ་དེ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ང་ཚོ་དེར་སྤོས་ན་འགྲིགས་ངེས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཞིབ་བརྗོད་བྱུང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་སྔོན་དུ་སྐུལ་མ་བྱུང་བ་དེ་དོན། དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོས་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་པའི་སྐོར་སླར་ཡང་ནན་ཏན་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་བཅས་མཐའ་དོན་ངོས་ཚོ་སྤོ་རྒྱུར་ཐག་བཅད་པ་ཡིན།

མ་སྤོས་གོང་ལ་ངོས་ཀྱི་ཉེན་སྲུང་ཆེད་དང༌། གཞན་དག་དགོས་གལ་རིགས་སྔོན་ཚུན་གོ་སྒྲིག་བྱེད་པར་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་ན་ཡཱར་དང༌། ཁོང་གི་ཕྱག་རོགས་སུ་མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་བཅས་དྷ་རམ་ས་ལར་ཆེད་ཐོན་གྱིས་གོ་སྒྲིག་བྱེད་སྒོ་ཚང་མ་ལེགས་པར་ཟིན་ཏེ།

༡༩༦༠ ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་ཐོན་བྱས་པ་ཡིན།

དྷ་རམ་ས་ལར་འབྱོར་ཉེའི་རྒྱ་ཐང་པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲི་ཟེར་བ་དེར་སླེབས་སྐབས། བྱང་ངོས་རྒྱང་རིང་དུ་རི་ཆེན་མཐོན་པོ་མུ་འབྲེལ་དུ་ཡོད་པ་དང༌། རི་རྩེ་མཐོ་བ་དག་གིས་དཀར་ལ་གཙང་ཞིང་བསིལ་བའི་དར་གོས་སྲབ་མཐུག་ཅི་རིགས་གྱོན་ཏེ། དར་ཡུག་དཀར་པོ་དགུང་སྔོན་དབྱིངས་སུ་འཕྱར་བཞིན་ངོས་ཚོ་བསུ་བ་བྱེད་པ་འདྲ་ཞིག་མཐོང་བས་གློ་བུར་དགའ་སྣང་སྐྱེ་བ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་དང་དུས་མཚུངས་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཌ་ལ་ཧའོ་སེར་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་འགོ་དམངས་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ངོས་ཐུག་འཕྲད་དུ་འབྱོར་འདུག་པ་རྣམས་ངོ་འཕྲད་བྱུང་བས་ངའི་སེམས་སུ་དགའ་ཚོར་སྣོན་མ་ཞིག་བྱུང༌། དེར་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དམངས་མང་པོས་ངོས་ཚོར་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས་བྱུང༌།

པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་རླངས་འཁོར་ཐོག་ཐོན། ལམ་བར་རི་ཆུང་དང༌། ཐང་ཆུང༌། ལུང་ཆུང་དེ་འདྲ་བརྒྱུད་དེ། མཐར་ཀང་ར་ (Kangra) རྫོང་གི་བྱང་མཚམས་ལྕགས་རི་འདྲ་བའི་རི་བརྒྱུད་ཀྱི་རི་བོ་ཆེན་པོ་རྡོ་ལ་དྷར་ཟེར་བའི་འདབས་གཤམ། དྷ་རམ་ས་ལ་ཤོད་ཅེས་པའི་གྲོང་ཚོ་དེར་འབྱོར། དེར་ཐང་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ངོས་ཚོར་དགའ་བསུའི་ཆེད་དུ་མི་མང་མང་པོ་འཛོམས་འདུས་འདུག་ཅིང༌། དེའི་དབུས་སུ་སྡིངས་ཆ་གསར་བསྒྲིགས་ཤིག་གི་སྟེང་དུ་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་མི་སྣ་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་ནས་ངོས་ལ་དགའ་བསུའི་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་གཡོགས་པ་སོགས་དང༌། ངོས་དང་མང་ཚོགས་དབར་ལ་ཕན་ཚུན་དགའ་གུས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཐོན་པ་བཅས་ཀྱི་ངང་ནས། ངོས་ཚོ་མུ་མཐུད་རླངས་འཁོར་བསྡད་དེ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཙམ་རིང་འཁོར་ལམ་ཁུག་ཀྱོག་དེ་འདྲ་བརྒྱུད་དེ་རི་འདབས་སུ་ཡར་བསྐྱོད་རྗེས། ད་ལྟ་ང་ཚོ་སྡོད་ས་དྷ་རམ་ས་ལ་སྟེང་ཞེས་པ། མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཕི་ཊི་དྲུག་སྟོང་ཙམ་ཡོད་པའི་རི་འདབས་གྲོང་ཆུང་དེར་བསླེབས། དེ་ནས་ངོས་རང་སྡོད་ཁང་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་ཞེས་པ་དེར་བདེ་པར་འཁོད། དེར་ཐོག་མར་འབྱོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་རྣམས་ཟིན་ཏེ་ངང་ཙམ་ནས་ཁང་པའི་ལྷོ་ངོས་ཐོག་གཡབ་དང༌། ས་སྟོང་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་འདུག་པ་དེ་ནས་ཕྱོགས་གང་སར་ལྟ་སྐབས། བྱང་རྒྱུད་ཤར་ནུབ་ནགས་རི་ཆེན་པོ་མུ་འབྲེལ་གྱི་སྟོད་ཆར་གངས་རི་མཐོན་པོ་དང༌། རྫ་རི་མུ་ཁྱུད་དུ་ཡོད་པ། ལྷག་པར་ང་ཚོ་སྡོད་སའི་ནགས་རིའི་ཐོད་ཀྱི་རྫ་རིའི་སྟེང་དུ་གངས་རི་མཐོ་ཤོས་རྡོ་ལ་དྷར་ (Dhauladhar) ཟེར་བ་བཟོ་དབྱིབས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་དེ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཕྱོགས་སུ་འཆམ་འཆམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུར་ཐག་རིང་པོ་མེད་པ། ལྷོ་ངོས་ས་ཡུལ་ཐང་གཤོངས་ཆེ་ལ། རི་ཆུང་མང་པོ་དང་རྒྱུགས་ཆུ་ཆེ་ཆུང་མང་པོ། ནགས་ཚལ་དང༌། ས་ཞིང་རྒྱ་ཆེས་ཁྱབ་པ། ཀང་ར་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་མཚོན་པའི་གྲོང་སྡེ་དང༌། གྲོང་གསེབ་ལུང་ཚོའི་ཁང་ཁྱིམ་མང་པོ་ཡོད་པ་སོགས་ལྗོངས་ཀྱི་བཀོད་པ་མཛེས་ཤིང་ཡངས་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་རྒྱང་ཐག་རིང་པོའི་བར་ལ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པས་ཧ་ཅང་ཁད་ཡངས་པ་དང༌། དབེན་པོ་ཡོད་པ་བཅས་ས་བབས་ཆགས་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ནས་ད་ལྟའི་སྡོད་ཡུལ་འདི་བཞིན་ངོས་ཀྱི་བློ་ལ་མ་བབས་པ་མ་བྱུང་ཞེས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར།

༡༩༦༦ བར་ལོ་ལྔ་ཙམ་རིང་དེ་མུར་བཞུགས་རྐྱང་མཛད། ལོ་དེར་བར་དེའི་ལོ་ཤས་རིང་ལ་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ནས་བོད་མི་ཚོ་དྷ་རམ་ས་ལར་བཅར་རྒྱུར་འགྲིམས་འགྲུལ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དང༌། འགྲོ་སོང་ཆེ་བའི་བསམ་འཆར་ཤུགས་ཆེ་ཐོན་པ་ལྟ་བུས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། བཞུགས་སྒར་ཐད་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་ས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་འགྲུལ་བཞུད་བདེ་ས་ཞིག་ཏུ་སྤོ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་གནང་སྐབས། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་དང༌། ཀང་ར་རྫོང་དང་དྷ་རམ་ས་ལ་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས། ཁུལ་འདིའི་འཕགས་བོད་མཛའ་མཐུན་ཚོགས་པ་གསར་ཚུགས་བཅས་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ད་མུས་འདི་ག་རང་དུ་གཏན་བཞུགས་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། རྩ་བའི་ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་ལ་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་སྔར་ལས་ལྷག་པ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་པར་མཐུན་འགྱུར་ཞུ་འོས་ཅི་མཆིས་དགའ་པོའི་ངང་ནས་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྔ་རྗེས་སུ་ཞུས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་ཀྱང་གོང་མཐུན་གསུང་སྐུལ་བཅས་མཐའ་དོན་བྱེས་ཀྱི་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལ་རང་དུ་ཐུགས་གཏན་གཙང་མ་འཁེལ་བ་རེད་”ཅེས་བཀའ་གནང་བ་བཅས་སོ།།

དྷོ་ལ་དྷར་ཞེས་ལྷུན་སྟུག་ས་འཛིན་འཕྲེང༌།།

དཀར་གཙང་གངས་ཀྱི་ལྭ་བ་གྱོན་པ་རྣམས།།

དར་ཡུག་ཐོགས་བཞིན་མགོན་ཁྱོད་བསུ་བའི་ཚུལ།།

སྣང་འདིས་འཕྲལ་ཡུན་ཤིས་པའི་དགེ་མཚན་ངོམ།།

བྱེས་འཁོད་བོད་མིའི་ཆོས་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་དང༌།།

ཤེས་རིག་བསྟི་གནས་དྷ་རམ་ས་ལ་ཞེས།།

དེང་དུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐ་གྲུར་སྒྲོག་པ་འདི།།

གང་གིས་རྩེན་པའི་གནས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས།།

23 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

ས་བཅད་བརྒྱད་པ།

བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་མཛད་ནས་ཉིན་ཤས་སོང་རྗེས། སྐབས་དེར་ལ་དྭགས་རི་ཁུལ་ལམ་བཟོར་བསྐྱོད་མཁན་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོ་ཁག་ཅིག་ཚ་ཡུལ་རྒྱ་ཐང་བརྒྱུད་ཀ་ཤི་སྨིར་ (Kashmir) མངའ་སྡེའི་འཇའ་མུ་ (Jammu) ས་གནས་སུ་འབྱོར་ཏེ་ལས་ཁོངས་སུ་ཐོན་རྒྱུར་སྒུག་བཞིན་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཚ་བ་དང༌། ས་ཆུ་མ་འཕྲོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནད་ཡམས་ཤིག་ཕོག་ནས་རྒན་པ་ཉི་ཤུ་དང་ཕྲུ་གུ་སུམ་ཅུ་སྐོར་ཞིག་འཆི་འདས་སོང་བའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་དེ་ལམ་ལས་མི་མང་འགོ་འཛིན་ཤོད་དྲུང་རྒྱལ་གྲོང་ནང་སོ་བཞུགས་སྒར་དུ་བཅར་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་འདུག་ཅིང༌། དེ་མ་ཐག་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་ཕམ་པའི་ངང་ནས་ཨ་ཁ་ཁ། སྙིང་རྗེ་སྙིང་རྗེ་གསུངས་ཐོག ཡུད་ཙམ་རིང་དགོངས་པ་བཞེས་མཇུག སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེར་ད་ལྟ་ཕྲུ་གུ་འཚོ་བསྡད་ཇི་ཡོད་ཚང་མ་འདི་ག་དྷ་རམ་ས་ལར་ཚུར་ལེན་དགོས། འཕྲལ་མ་ཉིད་དུ་ལེན་དགོས། དེར་བརྟེན་བཀའ་ཤག་ལ་ལེན་མཁན་གོ་ཆོད་ཅིག་ལམ་སང་གཏོང་གནང་ཞུ་དགོས་ཞེས་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཕྱུང་བའི་བཀའ་མངགས་ནན་ཏན་མཛད་ཅིང༌། དེ་དོན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེས་མྱུར་བར་བཀའ་ཤག་ལ་ྋསྙན་སེང་ཞུས་གནང་ལྟར། དེ་ཉིན་རང་རྩེ་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་24ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས་འདུག

ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ས་གནས་སུ་འབྱོར་མ་ཐག་མི་མང་ཚང་འཛོམས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་འབྲེལ། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ཁྱེད་ཚོའི་བུ་ཕྲུག་འཆི་འདས་ལ་ཐུགས་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོ་མཛད་པས་མ་ཚད། ད་ལྟ་འཚོ་བསྡད་ཕྲུག་གུ་ལོ་བཅོ་ལྔར་བསླེབས་པ་དང༌། དེ་ལས་གཞོན་པ་གང་ཡོད་ཚང་མ་བཞུགས་སྒར་དུ་བླངས་ནས་གསོ་སྐྱོང་དང༌། སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་ཀྱིས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པའི་སྐོར་དང༌། བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་མངགས་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་གནང་ཞིང༌། མི་མང་ཚོ་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་དང༌། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེར་སྙིང་ནས་དད་ཅིང་མཆི་མའང་འབྱིན་བཞིན་ཡུད་ཙམ་རིང་ཚང་མའི་སེམས་གཏིང་དུ་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེ་དང་བཀའ་དྲིན་དྲན་པ་ངག་ནས་བརྗོད་འདོད་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་ཡང༌། མགྲིན་ལམ་ནས་ཐོན་མ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའི་འཇམ་ཐིང་དུ་ལུས། མཐར་ཕྲུ་གུའི་ཕ་མ་ཚོས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་”ད་ཆ་ང་ཚོའི་སྙིང་ནས་གཅེས་པའི་བུ་ཕྲུག་གི་ཐོག་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་གང་ཅིར་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས་པའི་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་འདི་ཙམ་གནང་བར་སེམས་གཏིང་ནས་དགའ་ཞིང་གུས་པའི་ཕྱག་དང་བཅས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བུ་ཕྲུག་རྣམས་དང༌། དགོས་ངེས་མ་མ་བཅས་པ་ད་རེས་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་ཁྱེད་རང་མཉམ་དུ་འཁྲིད་རྐྱང་གནང་རོགས་”ཞེས་བརྗོད་འདུག

དེ་འཕྲལ་བོད་མི་ཚོ་ཁག་དེའི་འགོ་འཛིན་ཤོད་དྲུང་རྒྱལ་གྲོང་ནང་སོ་དང༌། ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ནས་བུ་ཕྲུག་ཇི་ཡོད་ཐོ་བཀོད་ལ་བུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང༌། བུ་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་བྱུང་བ་དང༌། དེ་དག་ལ་ལྟ་སྐྱོང་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་མཁན་མ་མ་པདྨ་ཆོས་སྒྲོན་དང༌། དཀོན་མཆོག་ཆོས་སྒྲོན་གཉིས་ལ་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། ཚང་མ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་འབྱོར། དེ་ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་བཅོལ་ཁང་གི་མིང་ཐོག་དབུ་འཛུགས་གནང༌།

བུ་བཅོལ་ཁང་དེ་ ༡༩༧༡ ལོ་ནས་བཟུང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེར་ལུགས་མཐུན་མིང་བསྒྱུར་བྱས་ཤིང༌། བོད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཨ་མ་ཁག་དང་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཤག་ཡོད་ས་མོ་ཊི་མཱར་ ཧོའོལ་ (Mortimer Hall) ཞེས་པའི་ཁང་ཁོངས་ནས་ཕྲུ་གུ་ཚོ་དང་མ་མ་བཅས་མཉམ་སྡོད་བྱེད་ས་ཁང་མིག་ཆེ་བ་གཉིས་གོ་སྒྲིག་ཡོད་པ་དེར་ཁོང་ཚོ་ཉིན་ཞག་གསུམ་རིང་ངལ་བསོས་ཏེ་བསྡད།

ཉིན་གཉིས་པར། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཞབས་གྲས་དང་བཅས་པ་ཚང་མས་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་ཕྲུ་གུ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་གི་གཟུགས་པོ་བཀྲུས། སྣུམ་བྱུགས་ཏེ་ཉི་དྲོད་ཀྱི་འོག་ཏུ་བཞག་པས་བུ་ཕྲུག་དེ་དག་མེ་ཏོག་ཆུ་བརྒྱབ་པ་ཇི་བཞིན་སོས་ཧྲིལ་ཧྲིལ་ཆགས། དེ་ཐོག་གོས་གཙང་མ་གཡོགས་པ་དང༌། གནམ་གཤིས་འཕྲོད་པས་ཕྲུ་གུ་དེ་རྣམས་ཁང་ཆེན་གྱི་ཕྱི་ལོགས་སྤང་ཐང་ལྗང་ཁུ་ཐང་ཤིང་གིས་བསྐོར་བ་དེར་ཟ་བཏུང་ལ་དགའ་བས་སྤྱོད་བཞིན། སྐྱིད་སྣང་གི་རྣམ་པའི་འཛུམ་དམུལ་དང༌། བགད་མོ་བགོད་པ། དལ་པོར་ཕར་འགུལ་ཚུར་འགུལ་བྱེད་པ་དེ་ང་ཚོས་མཐོང་བའི་སྐབས་སུ་དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་རྒྱས་པའི་ལྡུམ་རར་མེ་ཏོག་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཁྲ་ཆེམ་མེར་བཞད་པ་དེ་དག་བསིར་བུའི་རླུང་གིས་གཡོས་པའི་རྣམ་པ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དེར་ཡོད་ཚང་མའི་ཐུགས་དང་ཡིད་ངོར་གངས་ཅན་མགོན་པོའི་ཐུགས་རྗེས་ང་ཚོ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སླར་གསོའི་སོན་རྩ་འདི་འདྲ་འདུག་སྙམ་པའི་དགའ་སྣང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ལྟའི་མུ་ལ་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ཕེབས་ཏེ། ཕྲུ་གུ་ཚོར་ཤིང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཟ་བཅའ་སོས་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་གསོལ་རས་སྩལ། ཕྲུ་གུ་ཕོ་མོ་རེ་རེ་དང་མ་མ་གཉིས་སོ་སོར་དགྱེས་སྤྲོའི་ངང་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བའི་ཁམས་འདྲི་མཛད་བཞིན་ཁོང་ཚོ་མཉམ་དུ་སྐུ་བཞུགས་གནང༌། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་དེ་ཚོ་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། སྐུ་པང་དུ་ཉར། སྐུ་རྩེད་ཀྱང་གནང་བཞིན་ཡུན་རིང་བཞུགས་མཐར། ཕྲུ་གུའི་ནང་གི་ལོ་ཆུང་ཤོས་ཟུངས་ཟད་འཆི་ལ་ཉེ་བ་བུ་མོ་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་ཟེར་བ་དེ་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་གཟིམས་ཤག་ཏུ་བཞེས་ནས་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་རིང་སྐུའི་སྲས་མོ་དང་ཁྱད་མེད་བྱམས་སྐྱོང་མཛད་པར་བརྟེན། ཉིན་བཅུ་གྲངས་ནས་བུ་མོ་དེ་གྲུང་ཧྲིལ་ཧྲིལ་ཞིག་ཆགས་ཏེ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་ཚུགས་དེར་ཕྲུ་གུ་གཞན་དག་མཉམ་དུ་འཇོག་གནང་མཛད་ཆེད་གོས་ཟས་བཟང་པོ་དང་བཅས་ཏེ་ཆེད་མངགས་སྐྱེལ་བར་གཏོང་གནང་མཛད་འདུག

ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་དེར་བཀའ་ཤག་དང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་ཕྲུ་གུ་རྣམས་དང༌། རྗེས་སུ་རིམ་པར་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་པའི་ཆེད་དུ་བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་ཞིག་གསར་དུ་འཛུགས་དགོས་པའི་གོམ་པ་དང་པོ་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་དགོས་སུ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བཞུགས་གནང་ས་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) ཕོ་བྲང་ནས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གཉིས་ཙམ་གྱི་ཤར་ངོས་རི་ལྡེབས་ཁང་ཆེན་རྒྱ་ཆེ་ཀོ་ནམ་ཁང་པ་25 (Conium House) ཟེར་བ་དེ་ཁང་གླ་སྤྲོད་འཐུས་སུ་བྱུང་བ་ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྩིས་བླངས་ཏེ། ལམ་སང་དྷ་རམ་ས་ལར་སྔོན་འབྱོར་མི་མང་གིས་དང་བླངས་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གང་སར་གད་བདར་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐྱོབ་གསོའི་ལས་ཁང་ཀེམ་ ཀམ་མིན་ཊར (Camp Commander) ནས་ཟ་བཅའ་དང་གོན་པ་གདན་སོགས་ཞུ་ལེན། མོ་ཊི་མཱར་ ཧོའོལ་ (Mortimer Hall) སོགས་ནས་ཕྲུ་གུའི་གདན་དང་ཉལ་གོས་འོར་འདྲེན། མ་བྱན་མི་གསུམ་26དང༌། ཤེས་ཡོན་དགེ་རྒན་གཉིས།27 ལུས་རྩལ་དགེ་རྒན་གཅིག28 དེ་དག་སྤྱི་འདོམས་སུ་གཉེར་དྲུང་གཅིག་ལྕོགས་མི་གཅིག་29བཅས་སོ་སོར་རེ་སྐུལ་གནང་བ་ཇི་བཞིན་དང་བས་འཁུར་ལེན་ཞུས་པ་སོགས་ཛ་དྲག་གི་ངང་ནས་གོ་སྒྲིག་ལེགས་པར་ཟིན་པ་དང༌། དུས་མཚུངས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ལ་བུ་གསོ་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་དང༌། རྩེ་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ལ་དབུ་འཛིན་ལས་རོགས་བསྐོ་གཞག་མཛད་ཐོག ད་ལྟ་འདི་གར་འབྱོར་ཟིན་པ་དང༌། རྗེས་སུ་རིམ་བསྟུད་དུ་འབྱོར་རྒྱུ་བཅས་པའི་བོད་ཕྲུག་ཚང་མ་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་སླར་གསོ་དང༌། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མཁན་དེང་རབས་བོད་མིའི་སོན་རྩ་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། དེ་རྩིས་ཀྱིས་བདག་གཅེས་གསོ་སྐྱོང་འཐུས་ཤོར་མ་སོང་བ་དགོས་པའི་སྐོར་བཀའ་མངགས་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྲུ་གུ་ཚོ་གཟིགས་འདོད་ཆེ་བའི་དགོངས་ཚུལ་ཡང་གསུངས་སྟབས། ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་སང་ཉིན་མཇལ་ཁར་འཁྲིད་ཡོང་ཆོག་པ་ཞིག་ཅེས་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་པར། ལམ་སང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་ངང་ནས་ཡག་པོ་འདུག སང་ཉིན་སྔ་ཐོག་ཐུག་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་ཐད་ཀར་བཀའ་འཁྲོལ་བྱུང་འདུག

ཕྱི་ཉིན་ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ཕྲུ་གུ་ཚོ་དང༌། མ་མ་གཉིས་བཅས་དབུ་འཛིན་ལས་རོགས་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ནས་མཉམ་དུ་འཁྲིད་དེ། དབུ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་བཅས་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཇལ་ཁར་བཅར་བར། ཐུགས་ལྷག་པར་དགྱེས་ཤིང་བརྩེ་བའི་འཛུམ་ཞལ་གྱི་འོད་མདངས་འཕྲོ་བཞིན་ཕྲུ་གུ་རེ་རེའི་མགོ་ལ་ཕྱག་གིས་བྱུག་བྱུག་དང་རྗེན་ཕྱག་སྩལ། དེ་ཉིན་བཀའ་གནང་དོན། “ཁྱེད་རང་ཚོ་ཨ་ཅག་ལགས་ཀྱིས་བལྟ་སྐྱོང་གནང་གི་རེད། ཁྱེད་ཚོ་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། ཁྱེད་རང་ཆུང་བ་ཚོས་མགོ་མ་ཚོས་ཀྱང༌། ཆེ་བ་ཚོས་མགོ་ཚོས་ཀྱི་རེད། ངས་ཁྱེད་རང་ཚོ་མི་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་མ་འོངས་པར་བོད་གཞུང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མི་འགན་འཁྱེར་མཁན། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་བདག་པོ་རྒྱག་མཁན། གོམས་གཤིས་བདག་པོ་རྒྱག་མཁན། མི་ཆེན་པོ་ཤ་སྟག་ཆགས་ཀྱི་རེད་མ་གཏོགས། ཁྱེད་རང་ཚོ་མི་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེ་རྩིས་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་བྱེད་དགོས་རེད། ང་རང་ཚོར་རྒྱ་མིས་དཀའ་ངལ་ཞེ་དྲག་བཟོས་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་དང༌། མ་མ་གཉིས་ལའང་ཕྱག་དབང་སྩལ་ཐོག “ཕྲུ་གུ་ཚོར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་དང་ཁྱད་མེད་བརྩེ་ཞེན་དང༌། བྱམས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས། བོད་ཕྲུག་ཚང་མར་གསོ་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་འཕྲལ་དང་ཕུགས་གཉིས་ཀའི་སྤྱི་དོན་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ལས་འགན་འདིའི་ཐོག་ཁྱོད་རང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར། ཉིན་མཚན་དུས་རྟག་ཏུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་ཆོས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད།

དེར་བརྟེན་སེམས་པ་བཟང་པོའི་ངང་ནས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་རེད་”ཅེས་སོགས་དང༌། “ཕྲུ་གུ་ཚོར་མ་མ་དང༌། རྒན་པ་ཚོའི་ཁ་ལ་ཉན་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོའི་ཕ་མ་ཐག་ཉེ་པོར་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་དེ་རིང་ནས་བུ་གསོ་ཁང་གསར་པ་ཚུགས་པའི་ནང་གི་དབུ་འཛིན་ངའི་ཨ་ལྕག་ལགས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་མི་རྒན་པ་ཁྱོད་རང་ཚོ་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་ཚང་མ་ཁྱོད་རང་ཚོའི་ཕ་མ་རེད། ད་ཁྱོད་རང་ཚོ་སེམས་སྐྱིད་པོ་བྱས་སྡོད་ཨང་”ཞེས་སོགས་ཐུགས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་གནང་བཞིན་ཚང་མར་དགྱེས་གཟིགས་མཛད་རྗེས། “བུ་གསོ་ཁང་དུ་ཕར་ཕྱིན། སྐྱིད་པོ་བྱས་སྡོད་ཨང༌། ང་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་ཐུག་ཡོང་”ཞེས་གསུངས་འདུག

དེ་ནས་དབུ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་ཀྱང་ཕྲུ་གུ་ཚོ་མཉམ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཚང་མ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་པར་འབྱོར། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཉིན་གུང་གསོལ་སྟོན་ལ་དགའ་བས་རོལ་བཞིན་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དངོས་སུ་མཇལ། གསུང་གི་བྱིན་རླབས་ཐོབ་པའི་སེམས་ཚོར་གླེང་འཕྲོས་བྱེད་པ་སོགས་ཉིན་ཟས་ཀྱི་དུས་ཡུན་གང་མཚམས་སོང་རྗེས། དབུ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་གིས་”ད་རེས་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ལགས་དང༌། གཉེར་པ་བསྟན་འཛིན། མི་མང་བཅས་ནས་བཀའ་ཤག་གིས་ཐུགས་རེ་གནང་བ་ནང་བཞིན་དཀའ་ངལ་དང་བླངས་ཧ་རུབ་སྦར་རུབ་བྱས་པ་ཡིན་ཙང༌། དེ་རིང་ང་ཚོ་འདི་གར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་པར་ཡོད་པའི་བུ་གསོ་ཁང་འདི་འདྲ་ཞིག་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོས་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ནང་ལ་གྲ་འགྲིགས་པོ་འདི་འདྲ་བཟོས་པ་ཡིན་ཙང༌། ང་རང་ལའང་སེམས་ཤུགས་སྣོན་མ་བསླེབས་བྱུང༌། ང་དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང༌། ངས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

དེ་རིང་ནས་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་མུ་མཐུད་བསྐྱེད་ནས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་རེ་དང༌། བཀའ་སློབ་གནང་བ་ལག་ལེན་མཐར་འཁྱོལ་ཞུ་དགོས་པ་དེ་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་བཞག་ནས་ཕྲུ་གུ་ཚོ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་”ཞེས་སོགས་གསུངས་མཇུག དབུ་འཛིན་ལས་རོགས། གཉེར་པ་སོགས་ཉིན་རེའི་བྱེད་དོན་སྐོར་དང༌། དགོས་མཁོའི་སྐོར་སོགས་གསུང་མོལ་གྲོས་བསྡུར་གནང་འདུག དེ་ནས་དབུ་འཛིན་མཆོག་གིས་ལས་རོགས་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་ལགས་མཉམ་དུ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་པའི་ཕྱི་ནང་གང་སར་གཟིགས་ཞིབ་དང་འབྲེལ་མ་མ་དང༌། མ་བྱན་སོགས་རང་རང་གི་ལས་ཀའི་འབྲེལ་ཡོད་མི་ངོ་སོ་སོར་ཡང་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པའི་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་གནང༌། ངང་ཙམ་ནས་དབུ་འཛིན་མཆོག་དང་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་བཀའ་ཤག་ཏུ་བཅར་གནང་གིས་ད་ནངས་ཕྲུ་གུ་ཚོ་དང༌། མ་མ་བཅས་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་ཐོབ་པའི་སྐོར་དང༌། ཀོ་ནམ་ (Conium House) ཁང་ཆེན་དུ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་ཚུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་འདུག

དེའི་སང་ཉིན་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་བཞིན་བཀའ་ཤག་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་འདུས་སྡོད་གང་སར་བཞུགས་སྒར་དུ་བོད་ཕྲུག་བུ་བཅོལ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་ཡོད་པ་དང༌། ཕྲུ་གུ་ཕོ་མོ་སུ་ཡིན་ལོ་བཅོ་ལྔར་སོན་པ་མན་ཆད་འདི་ག་བུ་གསོ་ཁང་དུ་གསོ་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ། ལྷག་པར་བོད་ཕྲུག་ཉམ་ཐག་ནད་མནར་དང༌། འཆི་ཉེན་གྱི་གནས་སུ་གྱར་པ་ཚང་མ་བུ་གསོ་ཁང་འདིར་འཕྲལ་མར་བསྐྱེལ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་གནང་ཞིང༌། དེ་ནས་ཉིན་བཅུ་ལས་མ་སོང་བརཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༣༡ ཉིན། པཱན་ཇབ་བྷ་ཝར་ནོ་ (Bhawarno) ཟེར་བ་དེ་དུས་པཱན་ཇབ་ཁོངས་ཡིན་པ་པཱ་ལམ་པུར་ (Palampur) ཉེ་འགྲམ་གྱི་ས་གནས་སུ་ལམ་བཟོར་ཞུགས་པའི་བོད་མི་ཚོ་ཁག་དེའི་བུ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་དང༌། མ་མ་ཧྲི་ལུས་དང་ཉི་མ་གཉིས། ལམ་བཟོའི་འགོ་འཛིན་ཤོད་སྐོར་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་མཉམ་དུ་གློ་བུར་བཅར་འབྱོར་ལ་མཐུན་རྐྱེན་འགྲིགས་ངེས་བྱུང་འདུག

འོན་ཀྱང་དེ་རྗེས་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༡ དགོང་མོ་ས་སྲིབ་ཙམ་ལ་ཅམ་པ་ (Chamba) མཁར་རྨུག་རི་ཁུལ་དུ་ལམ་བཟོར་ཞུགས་པའི་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ལུས་གྱོན་རས་ཀྱི་གོས་ཐུང་སྟོད་ཐུང་མ་གཏོགས། དེ་མིན་གང་ཡང་མེད་པར་ལམ་བཟོའི་འགོ་འཛིན་ཤོད་དྲུང་ནོར་རྒྱས་མཉམ་དུ་གློ་བུར་འབྱོར་སྐབས། གདན་དང་མལ་ཆས་ལྡང་ངེས་གྲ་སྒྲིག་མ་ཐུབ་པར། གཉེར་པ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་དབུ་འཛིན་ྋསྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་ལ་ཇི་ལྟར་ཞུ་དགོས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ཁྱུག་ཙམ་སྒུག་ཨང་གསུངས་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་ཞུས་སྟབས་ཕོ་བྲང་གི་ཚོམས་ཆེན་ནང་བཏིང་པའི་རུམ་གྱི་ས་གདན་གསར་པ་ཕི་ཊི་གྲུ་བཞི་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་མི་བཞིས་མཉམ་འཁྱེར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་བསྐུར་གནང་གིས་དེ་ནུབ་ཅམ་པ་ནས་འབྱོར་བའི་ཕྲུ་གུ་དེ་དག་གི་གདན་དང་ཉལ་ཆས་གོ་གཅིག་ཆོད་བྱུང་འདུག

དེ་ནས་མི་རིང་བར། ཉིན་ཞིག་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བཅར་དང་སྐུ་སྲུང་ཉུང་བསྡུས་བཅས་བུ་གསོ་ཁང་དུ་གློ་བུར་ཕེབས་ཏེ་ཕྲུ་གུ་ཚོ་དང༌། ལས་བྱེད་ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་བསྐྱངས། ཕྲུ་གུ་ཚོས་སྦྱང་ཤིང་ཐོག་ཡི་གེ་བྲིས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་ཕྱག་བཞེས་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས། ཐབ་ཚང་དང༌། ཕྲུ་གུ་ཚོའི་ཉལ་ཁང་སོགས་གང་སར་གཟིགས་ཞིབ་མཛད། ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་ཁར་ཚང་མས་ཕྱི་ལོགས་སུ་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོས་གྲལ་བསྟར་གུས་འདུད་ཞུ་སྐབས། མ་མ་དང་ལས་བྱེད་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པར་བསྔགས་བརྗོད་ཡོད་ཅེས་གསུང་གི་དབུགས་དབྱུང་ཐོབ་འདུག

བུ་གསོ་ཁང་འདི་བར་དེར་བྷར་ཝར་ནོ་དང༌། ཅམ་པ་ནས་ཕྲུ་གུ་མང་པོ་གློ་བུར་སྐྱེལ་འབྱོར་བྱུང་བ་ལྟར་བོད་མི་སྡོད་སྒར་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་རིམ་བསྟུད་དུ་ཡོང་རྒྱུ་ངེས་ཅན་ལ་སོང༌། ད་ཡོད་ཕྲུ་གུ་ཕོ་མོ་རྒན་གྲས་བརྒྱ་དང་གཅིག་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་མ་སུ་རིར་བོད་གཞུང་སློབ་གྲྭར་གཏོང་རྒྱུར་ངེས་ཏེ་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཕྲུ་གུ་ཚང་མ་སྒྲིག་ཆས་གསར་པ་གྱོན་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར། དེ་སྐབས་དགྱེས་ཚོར་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་སྤྱན་དཀྱུས་རིང་པོ་ཕྲུ་གུ་ཚོའི་ཕྱོགས་སུ་གཟིགས་བཞིན་ཁ་སང་ཁྱོད་རང་ཚོ་འབྱོར་གདོང་ལ་གཟུགས་པོ་སྐྱོ་པོ། ངོ་མདངས་ཞན་པོ་འདུག་སྟེ། དེ་རིང་ཚང་མ་སྒྲིག་ཆས་གྱོན་པའི་སློབ་ཕྲུག་གཟུགས་པོ་བདེ་ཐང་གྲུང་པོ་ཁྱུ་གཅིག་ཆགས་འདུག་པ་འདི་ང་དགའ་པོ་བྱུང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་འདེམས་སྟངས་ནོར་མི་འདུག ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་འདི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། དེ་རྩིས་ཁྱོད་རང་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་30གསལ་པོ་གནང༌། དེ་ནས་མ་མ་དང་ལས་བྱེད་ཚོས་ཕྲུ་གུ་ཚོར་བྱམས་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱ་དགོས། བྱམས་པོ་བྱེད་མཁན་དེ་ཕྲུ་གུའི་སེམས་ནས་བརྗེད་ཀྱི་མ་རེད་སོགས་བཀའ་སློབ་བསྩལ་འདུག

མ་སུ་རིར་བོད་གཞུང་སློབ་གྲྭར་ཕྲུ་གུ་ཐོན་ཐེངས་དང་པོ་བཏང་ནས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་སོང་བའི་སྔོན་ནས། རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་སྨོས་ཅི། རིམ་པས་བལ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་ས་ཁུལ་འདྲ་མིན་ཁག་ནས་བོད་ཕྲུག་མང་པོ་བཞུགས་སྒར་བུ་གསོ་ཁང་དུ་སྐྱེལ་འབྱོར་བྱུང་བ་ད་ལྟའི་བུ་བཅོལ་ཁང་དུ་གཤོངས་ཐབས་བྲལ་བའི་དཀའ་རྙོག་འཕྲད་པར་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་གནས་ཕོ་བྲང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གཉིས་ཙམ་གྱི་རྒྱང་ཐག་ཡོད་པའི་རི་ལྗོངས་ཁད་ཡངས་དེའི་སྤང་ཐང་གི་ཐོག་ཨ་ཇན་ཏ་ ཧའོ་སེ་ (Ajanta House) ཞེས་ཁང་ཆེན་ལེ་ལག་སྟེང་ཤོད་ཁ་ཤས་འདུག་པ་དེ་དག་ཁང་གླ་སྤྲད་འཐུས་སུ་གཡར་པོ་བྱུང་སྟེ། དེར་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ནས་བཟུང་བུ་གསོ་ཁང་ཆ་ཚང་སྤོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག་པ་བཅས།

འཚོ་བས་ཉོན་མོངས་ལུས་སེམས་གདུང་བས་མནར།།

གར་འགྲོ་གཏོལ་བྲལ་བོད་ཕྲུག་ཐང་ལུས་རྣམས།།

མ་འོངས་བོད་ཀྱི་བདག་པོར་ཉེར་དགོངས་ནས།།

འཕྲལ་དུ་གསོ་སྐྱོང་ར་བ་འཛུགས་པར་མཛད།།

དེར་ཡང་ལུས་སེམས་ཆབས་ཅིག་འཚར་འཕེལ་སླད།།

མཁོ་རྒུའི་ཆ་རྐྱེན་འབད་པས་འདུ་མཛད་དེ།།

དགྱེས་བརྩེའི་སྤྱན་རས་བཙའ་བས་དུས་ཀུན་ཏུ།།

བསྐྱངས་པའི་དྲིན་འདི་ཙམ་ཡང་གཞལ་དཀའི་གནས།།

ད་སྟེ་རང་རིགས་དགའ་ཚལ་ཡངས་པོ་རུ།།

ཆོས་སྲིད་ཤེས་ཡོན་འདབ་བརྒྱ་རབ་གྲོལ་བའི།།

ཕྱག་ན་པད་མོའི་གདུལ་བྱ་གངས་ཅན་པའི།།

ལྗོན་བཟང་འཛད་མེད་འཕེལ་འདིས་མཆོག་ཏུ་འཚེངས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོནྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་དང༌། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་བརྟན་ལྷིང་ཐུབ་ཐབས། མ་སུ་རི་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའོ།། །།

24 གླེགས་བམ་ལྔ་པའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

25 དེང་སང་བོད་གཞུང་རིག་རྩལ་ཟློས་གར་གྱི་བསྟི་གནས་ས་ཁང་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ་དེ་རེད།

26 བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། གྲགས་པ། མི་འགྱུར།

27 གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང་གི་ལྡེ་འཆང་ནོར་བུ་དང༌། ལྷ་ས་བ་དབང་ཆེན།

28 སྐུ་སྲུང་བ་སྐལ་བཟང་ཆོས་ལྡན།

29 རྒྱལ་རྩེ་བ། དེང་སང་བོད་ཁྱིམ་ཁོངས་ལ་དྭགས་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་དགེ་སློང་བསྟན་འཛིན།

30 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོད་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

ཟུར་སྣོན།

༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༧ ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གིས་ཀོ་རི་ཡར་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནུས་ཤུགས་ཤིག་གིས་བཙན་འཛུལ་བཀག་འགོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། བཙན་འཛུལ་དེ་ལྟ་བུ་བོད་དུ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་སུས་ཀྱང་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་མེད། བཙན་འཛུལ་འགོག་ཐབས་མ་བྱས་པར་འཇོག་མི་རུང་བ་དང༌། ས་ཁུལ་གང་སར་རང་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པར་ཡིད་ཆེས་ཐོག་ནས་དེང་དུས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཉེ་སྐོར་དུ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཁྱེད་བརྒྱུད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་རྒྱུའི་འཁུར་འགན་ང་ཚོས་ལེན་བཞིན་ཡོད།

ཁྱེད་ཀྱི་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ཉེ་ཆར་བོད་དུ་ཧ་ལས་པའི་དཀའ་ངལ་འབྱུང་བཞིན་འདུག དཀའ་ངལ་དེ་དག་བོད་གཅིག་པུས་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར་རྒྱ་མིས་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་བ་རྣམས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་འགོག་རྐྱེན་མེད་པའི་དབང་གིས་བྱུང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་སུ་མང་བཀུར་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་གི་དད་མོས་ཅན་ཚོས་མཇལ་ཕྱག་ཞུ་བར་བཅར་འབྱོར་ཙམ་ལས། དེ་མིན་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་བོད་མི་ཚོས་རིའི་ལོགས་ཁེ་གཙང་དུ་བསྡད་དེ་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གཞན་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ལོའི་གོང་ཙམ་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དབར་འབྲེལ་ལམ་མཛའ་མཐུན་ཅན་བྱུང༌། འབྲེལ་ལམ་དེ་ནི་ཆོས་དད་གཅིག་གྱུར་ལས་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལ་མཆོད་ཡོན་སྦྱིན་བདག་གི་འབྲེལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ན་འགྲིགས། སྲིད་དོན་གྱི་རྙོག་གླེང་གང་ཡང་མེད། བོད་མི་ཚོ་ཆོས་དད་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དམག་གི་ལས་ཐབས་སྤངས་ཤིང༌། ཞི་བདེ་དང༌། བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་ལ་སྦྱང་བ་དང༌། རང་ཡུལ་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཆགས་སྟངས་དང༌། ཡུལ་གཞན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐེ་བྱུས་མེད་པས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གོང་མ་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་ལེན་པའི་དུས་སྐབས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཆེས་དཀོན་པ་ཡིན། རྒྱ་མིར་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱེད་པའི་ཕུགས་བསམ་ཞིག་ཡོད་སྟབས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་ཁྱིམ་མཚེས་རང་དབང་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་དེར་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་གཞན་ཞིག་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མཁན་དང༌། བོད་ནི་དེའི་འོག་གི་གཞུང་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ལྟ་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐོར་བོད་པས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་ཐོག་མར་འཁོར་བ་རེད།

༡༩༡༠ ལོར་རྒྱ་མི་བོད་དུ་ཡོང་སྐབས་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཤིགས་རལ་ཆེན་པོར་གྱུར། ༡༩༡༡ ནས་ ༡༩༡༢ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་འོག་ཏུ་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་ཆ་ཚང་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས། སྐབས་དེར་བལ་ཡུལ་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་བཀའ་བཀོད་འོག་ནས་གྲོལ་འདུག ༡༩༡༡ ལོ་ནང་རྒྱ་ནག་ཏུ་ནང་འཁྲུག་བྱུང་སྟེ་མན་ཇུ་གོང་མའི་དབང་བསྒྱུར་མཇུག་བསྡུས་རྗེས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར། ཆོས་དང་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་མཐའ་མ་དེ་གཙང་ཆད་དུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་པས་རང་ཉིད་ཁེ་གཙང་གཅིག་པུར་སྡོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་རབ་དང༌། ཐུགས་རྗེ། སྐབས་རེ་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་སྡོད་བྱས། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་སྐབས་དབྱིན་ཇིས་ཀྱང་བོད་དུ་དབང་བསྒྱུར་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་ཐུབ། སྐབས་རེ་བོད་དུ་དབྱིན་ཇི་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ནུས་ཤུགས་འདོན་སྐབས་བྱུང་ན་ཡང༌། བོད་ནི་རང་ཉིད་ལོགས་སྡོད་ཁོ་ན་བྱས། དེས་རང་ཡུལ་དུ་ཞི་བདེ་ཡུན་གནས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གཞན་དང་ཡང་མཐུན་པོ་བྱུང་འདུག བོད་མིས་རྒྱ་ནག་མི་མང་དང་མཛའ་མཐུན་མུ་མཐུད་བྱས་ན་ཡང༌། ༡༩༡༤ ལོའི་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ལུགས་དེར་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་རེད།

དབྱིན་ཇིའི་བརྗོད་ནན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་དེ་བོད་རྒྱ་ནག་གི་སུ་ཛ་རན་ཀྲིའམ། མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་བྱས། དེས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་དོན་གཅོད་ཁང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་བྱུང་ན་ཡང༌། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་ཐེ་བྱུས་ནམ་ཡང་མི་ཆོག་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོའི་ཆིངས་ཡིག་ལ་རྒྱ་མིས་མིང་རྟགས་མ་བཀོད་སྟབས་མིང་ཙམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་དེ་ལ་ཡང་མཐའ་འདེད་བྱེད་ཡུལ་མེད། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ་སོགས་ནས་ཀྱང་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་དུ་ངོས་བཟུང་གི་འབྲེལ་བ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དབྱིན་ཇིས་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཡོད་ཀྱང༌། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་དཔུང་དམག་རྒྱ་ནག་གི་མཐུན་གྲོགས་སུ་མ་ཕྱིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཅིང༌། ཐོབ་ཐང་དེ་ལ་གནས་སྡོད་བྱས་པ་རེད། བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྟོན་ནི་ད་དུང་ ༡༩༡༤ ལོའི་ཆིངས་ཡིག་དེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་ཆིངས་དོན་དེ་ཁོངས་ཚུད་ཞུགས་མེད་སྟབས་དེའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་སྤོང་དགོས། དེར་བརྟེན་བོད་འདི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་རང་དབང་རང་བཙན་ཡང་བསྐྱར་བྱུང་བ་རེད།

༡༩༡༡ ལོ་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ངོ་ལོག་གི་རྗེས་སུ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བ་ཆེས་ཕྲ་བ་དེ་དག་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གྱི་སྲོལ་ལུགས་ཆ་ཚང་དུ་འགྱུར་ནས་ད་དུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐབས་མེད། ལྟ་སྤྱོད་ཐ་དད་འདི་ལྟ་བུར་མཛའ་མཐུན་འབྱུང་བ་དཀའ་གཤིས་མ་འོངས་པར་རྙོག་གྲ་འབྱུང་དོགས་ཀྱིས་ ༡༩༤༩ ཟླ་བ་བདུན་པ་ནང་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་བོད་གཞུང་གིས་ཕྱིར་སློག་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་མི་མང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་སྤྱོད་དུ་མ་ཞུགས་པར་ལོགས་སུ་སྡོད་འདོད་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཞི་བདེར་འཇོག་འདོད་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པ་ནས་རྒྱ་མིས་བོད་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ་ཞིང༌། བོད་གཞུང་གཏོར་བརླག་གཏོང་ཐབས་འདྲ་མིན་མང་པོ་བྱས། བོད་པས་དེ་དག་བཀག་འགོག་མི་ཐུབ་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དང་ཞི་མཐུན་གྱིས་འགྲིགས་ཐབས་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་མཁན་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་པ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནས་ཐོན་བསྐྱོད་མ་ཐུབ་པ་ནི་བློ་ཕམ་གྱི་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཧོང་ཀོང་བརྒྱུད་འགྲོ་རྒྱུར་དབྱིན་ཇིས་ལག་འཁྱེར་མ་སྤྲད་པ་མ་གཏོགས་ཁོང་ཚོའི་ཉེས་སྐྱོན་མིན། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གྲོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་པ་ཚོ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པ་གླེང་མོལ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་ཀྱང༌། ཁོང་ཕྱི་ཟླ་དགུ་པ་ནང་མ་གཏོགས་ལྡི་ལིར་མ་འབྱོར་པ་རེད། ལྡི་ལིར་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས། ༡༩༥༠ ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བདུན་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་རྣམས་ནས་ས་གནས་ཁག་མང་ནས་འབྲི་ཆུ་བརྒལ་བགྲོད་བྱས་ཤིང༌། འབྲི་ཆུ་ནི་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཡིན། ལྡན་མ། སྐམ་ཐོག་གྲུ་ཁ། ཚ་སྨད། རི་བོ་ཆེ་འགོ་རྒྱུད། ཡ་ག་ལོ། སྨར་ཁམས་སོགས་གནད་ཆེའི་ས་ཆ་མང་པོ་རྒྱ་མིས་བཟུང༌། ས་སྲུང་ཙམ་ལས་བཙན་འཛུལ་འགོག་ཆེད་མིན་པའི་ཁམས་ནང་ས་མཚམས་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་དམག་རྣམས་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་ནས་གཏོར་བཅོམ་གྱིས་ཕྱོགས་ཁག་ལྔ་ནས་ཆབ་མདོར་རྒོལ་འཛིངས་བྱས་ཤིང༌། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྟ་བུའི་ཆབ་མདོ་རིང་མིན་རྒྱ་མིར་ཤོར་ཏེ། བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཇི་བྱས་ཤེས་ཚོར་མི་འདུག

དེ་འདྲའི་གློ་བུར་གྱི་བཙན་འཛུལ་དེ་དག་འཛམ་གླིང་ཕྱི་ལོགས་ནས་ཇི་བཞིན་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ཡུན་རིང་སོང་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་དཔུང་དམག་བོད་དུ་འགྲོ་དགོས་བཀའ་ཕབ་ཚུལ་རྒྱ་མིས་འཛམ་གླིང་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། བཙན་འཛུལ་དེས་བོད་ཀྱི་ཞི་བདེ་གཏོར་བཤིག་བྱས་པས་མ་ཚད། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་པར་ཡང་སོར་གནས་མ་བྱས་པ་དང༌། བོད་དུ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་བཟོས་པའི་མཐར་བོད་མིས་བརྩེ་ཞེན་བྱེད་པའི་རང་དབང་རང་བཙན་ཡང་འཕྲོག་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད།

མི་རྗེ་དྲུང་ཆེ་མཆོག་ལ་ཞུ་རྒྱུར། བོད་མི་ཚོས་དགྲ་འཐབ་ལན་ཅིག་མ་བྱས་པར་རང་བཞིན་མགོ་སྒུར་མི་བྱེད་ཀྱང༌། དུས་རྟག་ཏུ་ཞི་བདེར་སྡོད་མཁན་བོད་མི་ཚོས་དགྲ་འཐབ་ཁོ་ནར་བྱང་བའི་རྒྱ་མིར་འཐབ་རྒོལ་བྱེད་པར་རེ་བ་ཆེན་པོ་མེད། འོན་ཀྱང་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་ཡང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་འགོག་རོགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་གོ་རྟོགས་བྱུང༌།

བོད་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་འོག་འཇུག་རྒྱུའི་དོན་དུ་མཚོན་ཆ་ལྡན་པའི་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཆེས་མངོན་གསལ་ཆེ་བའི་བཙན་འཛུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། བོད་མིའི་འདོད་བློར་མེད་པར་བཙན་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་བསྒྱུར་ན། ནུས་པ་ཆེ་བས་ཆུང་བར་བཙན་གནོན་ཁྲིམས་འགལ་བྱས་པའི་དཔེ་སྟོན་སྡུག་ཤོས་ཤིག་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་ཐོག་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་འགོག་རོགས་གནང་དགོས་ཞེས་ཁྱེད་བརྒྱུད་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚོར་འབོད་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

རྙོག་གྲ་དེ་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་མིན། རྒྱ་མིས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ལུགས་ཟེར་ཞིང༌། བོད་མིས་ནི། མི་རིགས། ཤེས་རིག ས་བབས་ཆགས་སྟངས་གང་ཅི་ནས་རྒྱ་མི་དང་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་བོད་མིའི་འདོད་ཚུལ་དེར་རྒྱ་མིས་བློ་མོས་མེད་ན། བོད་མིའི་འདོད་ཚུལ་དེ་ལ་སྤྱོད་བཟང་གི་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གཞན་དག་ཡོད། གནད་དོན་འདི་དག་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིན་ཚེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ཁག་ལ་ཞུ་གཏུག་བྱས་ན་འགྲིགས། བོད་རྒྱ་ནག་གིས་བཟུང་བ་དེས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚོའི་རང་དབང་དང༌། སྲིད་གཞུང་བརྟན་གནས་ཡོང་རྒྱུར་ཉེན་ཁ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པ་རེད།

ངེད་བཀའ་བློན་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་བོད་དོན་འདི་དག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུར་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། ཀླ་ཀློའི་སྤྱོད་ཚུལ་དྲན་སྐུལ་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་ང་ཚོའི་སྲིད་གཞུང་གཏོར་བཤིག་མི་འགྲོ་བར་འཛམ་གླིང་ནས་སེམས་ཁུར་གནང་བའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཀ་སྦུག་ཞྭ་སྒབ་པའི་གནས་ཁང་ནས། བོད་ཀྱི་བཀའ་ཤག་དང༌། མི་མང་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི་ཐུན་མོང་གིས་བོད་ལྕགས་གླང་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༧ ལ་ཕུལ། (‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༣༣༦ ནས་ ༣༤༣ བར་གསལ།)

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་ཕུལ་བའི་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་དང་གྲོས་ཆོད་ཇི་བྱུང༌།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ྋམི་རྗེ་ཧ་མེ་ཤོར་མཆོག་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་༡༡ ཚེས་༢༤ རེས་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནང་ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་ནས་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དམག་ཤུགས་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བར་སྐྱོན་བརྗོད་གླེང་མོལ་གནང་བའི་གནད་དོན་ཞི་བའི་ཐོག་འགྲིགས་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ཡོང་ཆེད་ཚོགས་འདུར་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་འགྱངས་འཇོག་གནང་བའི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ངས་བློ་ཕམ་ངང་ཞུ་རྒྱུར། བཙན་འཛུལ་དེ་དག་གཞི་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ་ད་ཆ་བོད་ས་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་ནག་གི་དམག་ཤུགས་འོག་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ང་དང༌། ངའི་གཞུང་ནས་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འགྲིགས་ཐབས་མང་པོ་བྱས་པར་བདག་སྤྲོད་མ་བྱུང༌། འགྲོ་བ་མི་རིགས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐོར་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མ་རུང་པར་བྱས་པར་བརྟེན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་རང་ནས་བོད་དོན་གྲོས་བསྡུར་འགྱངས་འཇོག་གནང་བ་དེར་འཕྲལ་དུ་དགོངས་བཞེས་བཀའ་བསྡུར་ཡོང་བ་ཞེས་རེ་འདུན་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོ་རྒྱ་དམག་ནས་བོད་སར་ཁྲིམས་འགལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་བོད་ནི་རང་དབང་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དང༌། ང་དང་ངའི་གཞུང་ནས་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞུ་འདོད་ཡོད་ཅིང༌། དོན་གནད་འདི་དག་གི་རྒྱབ་གཉེར་ཆེད་དུ་གཤམ་གསལ་དོན་གནད་རྣམས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དང་པོ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༢ ལོ་རྗེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བོད་རང་བཙན་གྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་བ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤུགས་གཏན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།

གཉིས་པ། བོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་ཁུངས་སྐྱེལ་བརྟན་པོ་ཡོད། དུས་སྐབས་དེ་དང༌། དེའི་ཉེ་གོང་ལ་བོད་གཞུང་ནས་རྒྱལ་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཁག་ལྔ་ཙམ་བཞག་ཡོད་པ་རེད།

གསུམ་པ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ་དབྱིན་བོད་དབར་གྱི་ཆིངས་ཡིག་ལ་བོད་གཞུང་གིས་རྩ་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་རྩ་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལ་དབྱིན་ཇི་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། ཁྱད་མེད་ཀྱི་དབང་ཚད་ཆ་ཚང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཕྱི་རྒྱལ་དབང་ཆར་ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་དགག་ཆ་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ཀྱང༌། ནང་དོན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གནོད་འགལ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། དབྱིན་ཇི་ནས་རྒྱ་གར་ལ་དབང་བྱུས་རྩིས་སྤྲད་པའི་རྗེས་ལ་དགག་ཆ་དེ་ཚོའི་ནུས་པ་ཉམས་པ་རེད།

བཞི་པ། བོད་རྒྱ་ནག་གི་མིང་ཙམ་ཁོངས་གཏོགས་ (སུ་ཛ་རན་ཀྲི) ཡིན་པ་རྩ་འཛིན་འཕེར་བའི་ཡིག་ཆ་ཁུངས་ལྡན་རིགས་བོད་དམ། ཡང་ན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་སུ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།

ལྔ་པ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ས་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཡུལ་མཁོའི་ཡོ་ཆས་མིན་པའི་དངོས་ཆས་མ་གཏོགས་གཏོང་མ་བཅུག་པར་བོད་བར་གནས་སུ་བསྡད་པ་དེས་བོད་རང་དབང་གཙང་མ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་མངོན་གསལ་ཅན་བསྟན་ཡོད་པ་དང༌། གནས་སྟངས་དེ་ནི་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

དྲུག་པ། བོད་རང་དབང་གཙང་མ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ། དཔེར་ན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོ་བོད་ཀྱི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་གར་དང༌། ཕྷ་རན་སི། ཨི་ཏྲ་ལི། དབྱིན་ཇི། ཨ་མེ་རི་ཀ་སོགས་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་བོད་གཞུང་གི་ལག་འཁྱེར་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་གཞུང་ནས་ཁས་ལེན་ཆ་འཇོག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ྋམི་རྗེ་མཆོག་ལ། ང་དང་ངའི་གཞུང་ནས་ནན་ཏན་ཆེན་པོས་ཞུ་རྒྱུར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་དབང་ཆ་ནས་ཀྱང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་བར་འཚང་དགོངས་བཞེས་འཕྲལ་དུ་གནང་དགོས་ཞེས་ངས་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་མིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འགལ་འཛོལ་བྱས་པ་གཤམ་གསལ།

དང་པོ། ཁོང་ཚོས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རྒྱུ་ནོར་དང༌། འཚོ་ཐབས་འཕྲོགས་ཏེ་སྡུག་ཤི་དང༌། འུ་ཐུག་བཟོད་བྲལ་དུ་བཏང་བ་རེད།

གཉིས་པ། ཕོ་མོ་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པར་རང་དབང་མེད་པའི་མནར་གཅོད་དང༌། གླ་མེད་དམག་དོན་གྱི་ལས་རྩོལ་བསྐུལ་འདེད་བྱེད་པ།

གསུམ་པ། ཕོ་མོའི་སྐྱེ་སྒོ་འགོག་པའི་བྱེད་ཐབས་ངན་པ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཞིང༌། དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་ཆེད་ཡིན་པ་རེད།

བཞི་པ། ཉེས་མེད་ཀྱི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྲོག་གཅོད་བྱས་འདུག

ལྔ་པ། རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་བོད་མིའི་འགོ་འཁྲིད་མང་པོ་བསད་ཡོད་པ་རེད།

དྲུག་པ། ཆོས་དང་ཤེས་རིག་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་སྣ་མང་བྱས་ཏེ་དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྩ་མེད་བཟོས། རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་པོ་གཏོར་བཤིག་བྱས། དེང་དུས་རང་རང་གི་རྒྱུ་ནོར་དང༌། སྲོག་ལའང་ཡིད་བརྟན་མེད་ཅིང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནི་བར་དོའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག ངའི་མི་མང་གི་དཀའ་སྦྱོང་ནི་བརྗོད་པར་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད་ན། དོན་མེད་མི་མང་གི་ལུས་སྲོག་འཕྲོགས་པ་འདི་དག་འཕྲལ་མ་ཉིད་དུ་མཚམས་གཅོད་དགོས་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན་ངས་ྋམི་རྗེ་མཆོག་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་རེ་འདུན་ཆེན་པོས་ྋསྙན་འབུལ་ཞུས་པ་འདིར་དགོངས་བཞེས་ཕྱག་ལེན་ངེས་པར་གནང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ནིའུ་ལྡི་ལི་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ ཟླ་༩ ཚེས་༩ ལ།

རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་དོན་གནས་ཟེར་བ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་བཀའ་མོལ་གནང་དང་མ་གནང་སྐོར་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ནང་བཀའ་བསྡུར་གནང་མཐར་མིང་འབོད་འོས་ཤོག་བསྡུ་ལེན་བྱས་པར་རང་རེར་རྒྱབ་སྐྱོར་རྒྱལ་ཁབ། ༤༣ དང༌། འགལ་ཟླ་༡༡ བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ ༢༥ རྒྱ་གར་གཞུང་ཐེ་བྱུས་མ་གནང་བ་བཅས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་གྲོས་ཚོགས་ནང་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། རྒྱལ་ཚོགས་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་༡༠ ཚེས་༢༠ རེས་གཟའ་ལྷག་པ་དང་ཕུར་བུའི་ཉིན་སོ་སོར་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་རིང་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་བགྲོ་གླེང་སྦྱང་བཤད་བཀའ་མོལ་རྒྱུན་རིང་གནང་མཐར་ཨར་ལན་ཌི་དང༌། མ་ལ་ཡ། ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་བཅས་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་མེད་དང༌། མི་རིགས་ལ་མནར་གཅོད་བྱས་པའི་སྐོར་ལ་གྲོས་ཆོད་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ལ་ཐག་གཅོད་གནང་མིན་མིང་འབོད་འོས་ཤོག་བསྡུ་ལེན་གནང་བར་རང་རེར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མི་རྒྱལ་ཁབ་ ༤༥ འགལ་ཟླ་རྒྱལ་ཁབ་ ༩ བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ ༢༦ བཅས་བྱུང་སྟེ་གྲོས་ཆོད་གཏན་འབེབ་བྱེད་རྒྱུར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པས་ང་ཚོ་རྒྱལ་ཚོགས་ཟུར་ཉན་ཁོངས་སུ་བསྡད་ཡོད་ས་དེར་ཨའི་ལན་ཌ་དང༌། མ་ལ་ཡ། ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་གྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལམ་སང་ཚོགས་གྲལ་ནས་བཞེངས་ཏེ་ང་ཚོར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞེས་ཕྱག་གཏོང་བར་ཕེབས། ང་ཚོ་ཡང་གཞིས་ལུས་བོད་མིའི་དཀའ་ངལ་སྐོར་བགྲོ་གླེང་རྣམས་ཐོས་པས་སེམས་སྐྱོ་པོ་དང༌། བདེན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་མང་བས་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བྱུང་སྟེ་ཁོང་རྣམ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས།

རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནས་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གྲོས་ཆོད་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་༡༢ ཚེས་༡༠ ཉིན་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནས་ཁས་བླངས་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གསལ་བའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གི་རྩ་དོན་རྣམས་ལ་དྲན་གསོ་བྱ་རྒྱུ།

བོད་ཀྱི་མི་དམངས་ལ་གཞན་དག་ཡོངས་དང་འདྲ་བར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་གཞག་རང་དབང་སོགས་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གང་ཅིར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་རང་འདོད་ཀྱི་ཐོབ་དབང་ཡོད་པར་རྩ་འཛིན་ཡོད། བོད་མི་མང་གི་སྔར་གནས་བརྒྱུད་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། སྔར་སྲོལ་རང་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བཅས་ལའང་དོ་སྣང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་ངོ་མའི་གསུང་བཤད་ཀྱིས་མཚོན་གནས་ཚུལ་ཁག་ནང་གསལ་བོད་མི་མང་གི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་འཕྲོག་འདུག་པར་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་གི་ཆེན་པོ་ཡོད།

འགན་ཁུར་ཅན་གྱི་དབུ་འཁྲིད་རྣམ་པས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ལྷིང་འཇགས་སུ་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུར་དོན་དམ་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་སྐབས་སུ་བྱེད་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཉེན་ཚབས་ཇེ་ཆེ་དང༌། མི་མང་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བ་འདི་ལ་བློ་གཡེང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད།

ཁྲིམས་ལུགས་དྲང་བདེན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་གོང་སྤེལ་ཆེད་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་རྩ་དོན་ལ་བརྩི་འཇོག་ངེས་པར་བྱ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཤུགས་ཆེ་ཡོད།

བོད་མིའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་གནས་སྟངས་ལ་བརྩི་འཇོག་དགོས་ཞེས་འབོད་བསྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་ཐག་གཅོད་གནང་ཡོད། (ཞྭ་སྒབ་པའི་‘བོད་ཀྱི་སྲིད་རྒྱལ་རབས་’གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༥༧༩ ནས་ ༥༨༧ བར་གསལ།)

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ལྡི་ལིར་ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་ཚོགས་འདུར་ (༡༩༦༠།༤།༩) སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན།

ྋ ཨ་ཕྷི་རི་ཀ་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ལྷན་རྒྱས་མཆོག་ལ།

ཕྲན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གནས་འཕྲིན་ཕུལ་དོན། ངས་བོད་ཀྱི་མི་མང་བརྗོད་ཀྱི་མི་ལངས་པའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁྱེད་རྣམ་པར་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁྱེད་རྣམས་ནི་ཉེ་དུས་རང་དབང་རང་བཙན་བྱུང་སྟེ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡར་རྒྱས་དང༌། ཞི་བདེ་ལ་གནས་པ། གཞན་གྱི་བཙན་གནོན་ལས་གྲོལ་ཏེ་རང་དབང་གསར་དུ་རྙེད་པའི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་ཡིན་སྟབས་ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་དུས་སྐབས་འདིར་ཁྱེད་རྣམ་པའི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་མ་ཟད། ཁྱེད་རྣམ་པས་སྐུ་ངལ་མ་འཛེམས་པར་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའི་ནུས་ཤུགས་དེ་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་བེད་སྤྱོད་གནང་བ་དེ་ལ་ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མས་སྙིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

སྐུ་ཞབས་རྣམ་པ་ཚོ། ཁྱེད་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྔོན་ཆད་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་ཁྲིམས་འོག་ཏུ་བསྡད་མྱོང་སྐབས་དཀའ་ངལ་མྱོང་བྱ་ཇི་ཡོད་ཁྱེད་ཚོས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཉམ་ཆུང་རྣམས་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་རོགས་རམ་གནང་མུས་ཡིན་གཤིས། ང་དང་ངའི་མི་མང་རྣམས་ནས་ཀྱང་ཁྱེད་ཚོས་ཤ་ཚ་ཆེན་པོའི་རོགས་རམ་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་མུས་ཡིན། ད་ལྟ་ངའི་མི་མང་རྣམས་བཙན་དབང་མནར་གཅོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དངངས་སྐྲག་གི་ངང་དུ་གནས་དགོས་པ་འདི་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་སྔར་མི་སྲིད་པའི་བཙན་དབང་གིས་ང་ཚོའི་ལུང་པ་བཙན་བཟོས་བྱས་པས་མི་ཚད་བོད་མིའི་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་གང་སར་རང་དབང་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མེད་པར་ཀླ་ཀློའི་བསམ་སྤྱོད་ཇི་བཞིན་ངན་ཤུགས་རང་སྣང་གང་དྲན་ལག་ལེན་གྱི་བསྐུལ་འདེད་བྱས་ཡོད།

ང་ཚོ་བོད་མི་ཉམ་ཆུང་ནས་རྒྱ་ནག་མི་འབོར་དཔུང་ཤུགས་གཉིས་ཆར་དྲག་པོའི་འཐབ་འཛིང་བྱེད་བློ་མེད་གཤིས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཞི་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡད་པ་མ་ཟད། དང་ཐོག་བོད་སར་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་སྐབས་ཀྱང་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་ཁོ་ནས་འགྲིགས་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱས་པ་དང༌། ང་རང་སྔ་ལོ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་རྗེས་སུའང་ཞི་འཇམ་དྲང་བདེན་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་རྙོག་གྲ་ཞི་ཐབས་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན། ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོའི་དགོས་དོན་ནི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་དང་འདྲ་མཚུངས་རང་དབང་རང་སྤྱོད་སྔར་བཞིན་ཐོག་སྔར་རབས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རྩ་བཟུང་དང་འབྲེལ་དུས་བསྟུན་བཅོས་བསྒྱུར་སོགས་དཀའ་ངལ་ཇི་བྱུང་རང་དབང་རང་སྤྱོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེལ་རྒྱུ་ཡིན།

ད་ལྟ་ང་ཚོས་གང་ཞུས་བཞིན་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱང་དྲང་བདེན་གྱི་གནས་ལུགས་ཞུས་ཏེ་རང་དབང་རང་བཙན་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཙང༌། ང་ཚོས་དྲང་ཞིང་འོས་པའི་བདེ་སྡུག་ཞུས་རིགས་ལ་རོགས་རམ་རྒྱབ་གཉེར་གང་དགོས་ཁྱེད་རྣམ་པས་མཁྱེན་གསལ་ལ་བརྟེན་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་མང་རྣམས་ནས་ཀྱང་གསལ་པོ་མཁྱེན་པ་ཞིག་གནང་རོགས་གནང༌། ཁྱེད་རྣམ་པའི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ལ་ངས་ཞུ་རྒྱུ་གཅིག་ལ་ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་མྱུར་དུ་གྲོལ་བའི་མགོན་སྐྱབས་ཇི་དགོས་ཚང་མར་གསལ་པོ་གསུང་གནང་ཡོད་པ། བོད་དོན་འདི་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བཀའ་མོལ་ནམ་བྱུང་གི་སྐབས་སུ་ཁྱེད་རྣམ་པས་བདེན་པའི་མགོན་སྐྱབས་རོགས་རམ་རྐང་བཞེས་ཡོང་བ། ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་དེ་བཞིན་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ནས་དོ་ཁུར་དང་ལེན་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ཡོང་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་དང་དོགས་པ་མེད། དཔེར་ན་ཁྲིམས་དང༌། སྲིད་བྱུས་གཉིས་ལས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ངས་ཐག་བཅད་དེ་ཞུས་པ་དེ་ལ་ཁྱེད་རྣམ་པས་ངོས་ལེན་གནང་གི་རེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྐོར་ལ་མི་མང་གི་ནང་དུ་གོ་ནོར་ཐེབས་མཁན་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཚོར་གྱི་འདུག དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཨཕ་རོའོ་ཨེཤཡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ནས་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུར་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ངང་དུ་གནས་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྔ་རྒྱ་བོད་འབྲེལ་བ་ཇི་འདྲ་ཡོད་རུང་རྗེ་གོང་མ་སྐུ་འཕྲེང་ ༡༣ པ་ཆེན་པོས་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་ཚུན་རང་བཙན་གཙང་མ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་ཡིན་ཙང་ང་ཚོས་རྟག་ཏུ་བརྗོད་དོན་བཞིན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཡི་གེ་གནང་བའི་ནང་ཕྱོགས་མཐུན་འཁོད་པར་བརྟེན་ང་དང་མི་མང་ལ་རེ་བ་དང་བསྐུལ་མ་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོར་བོད་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་དང་རང་དབང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དང༌། ཕན་ཚུན་ཐད་ཀར་འཕྲོས་མོལ་བྱས་པ་དེ་དང་པོ་མིན་པ་ཁོ་ཚོས་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་མ་ཟད། དེའི་སྔོན་ལ་ཡང་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐོར་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་གོང་ལྟར་གྱི་ཆིངས་ཡིག་མང་པོ་བཞག་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལས་གསལ་བ་གོང་གསལ་སིམ་ལར་བོད་དབྱིན་རྒྱ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ནས་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་སྐབས་སྐུ་ཚབ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་རྩ་འཛིན་བྱས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལ་རྗེ་གོང་མ་སྐུ་འཕྲེང་ ༡༣ པ་ཆེན་པོས་དོན་གནད་ཐག་བཅད་ཆོག་པའི་དབང་ཆའི་ལག་འཁྱེར་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་དབྱིན་ཇིའི་སྐུ་ཚབ་ལའང་བོད་དབྱིན་རྒྱ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ལག་འཁྱེར་དེ་དག་ལ་རྒྱ་མིས་ངོས་ལེན་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེ་ཚོམ་ངང་གནས་པ་ཚང་མའི་བློ་དོགས་སེལ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། ཡང་བསྐྱར་ད་ལམ་གྱི་དུས་ཚོད་དེ་ངས་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཞུ་རྒྱུར་ང་དང་ངའི་མི་མང་རྣམས་ཧ་ཅང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་ས་གནས་སུ་སྡོད་གནས་དང༌། རོགས་རམ་བཅས་གནང་བར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་བཅས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་གར་མི་མང་རྣམས་རང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ཡིད་ཆེས་དངདངོས་འབྲེལ་གྱི་རང་དབང་ཡོད་སྟབས་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་དོན་གནད་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་རེད། ར་སྤྲོད་དགོས་ན་ད་ལམ་གྱི་ཚོགས་འདུ་དེ་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་རེད།

ང་ཚོས་ཚོགས་འདུ་དང༌། སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ལྷན་རྒྱས་ལ་དཀོན་མཆོག་གི་བྱིན་རླབས་གནང་རོགས་གནང་ཞུ་གི་ཡིན། ཁྱེད་རྣམ་པས་ད་ལམ་གྱི་ཕྱག་ལས་དེའི་སྐོར་ཞི་བདེ་དང༌། དྲང་བདེན་གཉིས་ལ་ཕན་ཚུན་ཁ་བྲལ་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ལྟར་ཡིན་ཙང་ཁྱེད་རྣམ་པའི་མཛད་བཟང་དེ་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་འགྲུབ་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མ་སུ་རིར་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་དང་པོར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

དེ་རིང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ འདི་ནི་རང་རེ་བོད་མི་མང་ནས་ལྟ་ལོག་ངན་གཡོའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་རྒྱ་དམར་གྱི་སྲིད་དབང་གདུག་རྩུབ་ཅན་ལ་ངོ་རྒོལ་དང༌། བོད་སྒེར་ལངས་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་དོན་དུ་ལས་འགུལ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་ལོ་གཅིག་འཁོར་བའི་དུས་ཚེས་གཟི་བརྗིད་ཅན་རྗེས་དྲན་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཚང་མས་དྲན་གསོ་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བསམ་དགོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡིག་རིགས་དང༌། ལོ་རྒྱུས་མ་དར་བའི་དུས་སྐབས་ལ་སུ་ཞིག་སུའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་མིན་གྱི་གནས་ལུགས་སུས་ཀྱང་བརྗོད་པར་དཀའ་ཞིང༌། འོལ་ཚོད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་རྩ་འཛིན་མི་འཕེར་ལ། ཡིག་རིགས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྲོལ་དར་བ་ནས་བཟུང་ན། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་ས་ཆུ་རི་བྲག་གངས་ཀྱི་ར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆགས་ཚུལ་དང༌། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཙོ་བོ་མི་རིགས། སྐད། ཡི་གེ། ཆས་གོས། མི་གཤིས། ཆོས་ལུགས་སོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་གསལ་པོར་ཤན་ཕྱེ་བའི་རང་རེ་བོད་རིགས་རྣམས་རང་སྲིད་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མ་ཞིག་ཡིན་པ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གོང་གི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་དུས་རབས་ནས་བཟུང་བོད་རྗེ་རིམ་པ་དང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པའི་བར་གྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནས་གསལ་པོར་རྟོགས་གསལ་ལྟར་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཉེ་བའི་ཆར་ཡང༌། རྗེ་གོང་མའི་དུས་སྐབས་སུ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་འགའ་ཤས་དང་མཉམ་དུ་འདྲ་མཉམ་རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་ཆིངས་ཡིག་ཁག་བཞག་པ་སོགས་འཛམ་གླིང་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གཙང་མར་གནས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སུས་ཀྱང་སུབ་མི་ཐུབ་པ་དང༌། ས་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་སུས་ཀྱང་སྒྲིབ་མི་ཐུབ་པ་དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་དུ་དམར་པོས་སྲིད་དབང་བསྒྱུར་པ་ནས་བཟུང་གཞན་སྡེ་དབང་དུ་བསྡུས་པར་ཁྲེལ་གཞུང་ངོ་ཚ་བྲལ་བའི་བསམ་སྦྱོར་དྲག་པོས་སྔར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་རིམ་པའི་དུས་སྐབས་སུ་རྒྱ་བོད་ཡོན་མཆོད་ལ་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་བའི་འབྲེལ་བར་བསྙད་དེ་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ཚུལ་མི་འདྲ་གྲལ་བསྒྲིགས་ཀྱི་གླེང་མང་ཐོག ༡༩༤༩ ལོ་ནས་བོད་སར་རིམ་འཛུལ་གྱིས་མཐར་ ༡༩༥༠ བོད་ལྕགས་སྟག་ལོར་ཆབ་མདོར་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། ༡༩༥༡ བོད་ལྕགས་ཡོས་ལོར་བཟང་བཙོན་ལྟ་བུའི་དོ་དམ་དུ་གནས་པའི་རང་རེའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལ་རྒྱ་དམར་གྱིས་རང་འདོད་ལྟར་བྲིས་པའི་གྲོས་མཐུན་ལ་རང་མིང་བཀོད་དུ་བཅུག་ཅིང༌། རྒྱ་དམར་ཁོ་རང་ཚོས་བཟོས་པའི་རྟགས་ཐེལ་ཞིག་བོད་གཞུང་གི་ཡིན་ཚུལ་དུ་ཕབ་བཅུག

དེ་ནས་ཐོག་མའི་ཆར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བརྗོད་ཚིག་ཏུ་ང་ཚོ་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཡིན། རྒྱ་རིགས་རྣམས་ནི་བོད་མི་མང་གི་ཞབས་ཞུ་བ་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་སྙན་པའི་གཏམ་བཤད། འཛུམ་པའི་བཞིན་དང༌། དཀར་བའི་སོ་བསྟན་ནས་བློ་བྲིད་སྣ་ཚོགས་བྱས། བར་དུ་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་ཁེ་གྱོང་ཇི་བཞིན་མི་རྟོགས་པའི་བོད་རིགས་འགའ་ཤས་ལ་ངན་སློབ་དང༌། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་དངུལ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་ཕངས་མེད་བཏང་ནས་གཡོ་སྒྱུའི་ཐབས་ཚུལ་གྱིས་བསླུ་མཁས་དུ་མ་བྱས། མཐར་ཞེ་སྡང་གི་རླུང་ནག་དྲག་པོས་བཅོས་མའི་གདོང་འབག་བུད་དེ་མི་སྡུག་པའི་རང་གདོང་རྗེན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་སྡང་དགྲའི་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བྱེད་མཆིས་སོ་ཅོག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། ངན་སྨྲས། དགོན་ཁག་བླ་གྲྭ་གཏོར་བཅོམ། སེར་སྐྱ་བསམ་ཡོད་ཕལ་ཆེར་གསོད་བཟུང༌། ཉམ་ཆུང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ལ་མིང་འདོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ལས་དུད་འགྲོ་ལྟ་བུའི་བཀོལ་སྤྱོད། ཟས་ཕྱེད་འགྲངས། བློའི་རྟོགས་དཔྱོད་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་མཐའ་དག་བཀག་སྟེ་དམར་པོ་རིགས་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་མཐོང་ཐོས་མི་འཇུག་པའི་རྣ་མིག་གཅིག་པའི་ཤེས་རྨོངས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་འགྲོ་བ་མི་ཡི་སྤྱོད་ཚུལ་དང༌། བསམ་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་བྱ་སྤྱོད་མ་རུང་པ་དུ་མ་ཞིག་སྨྱོན་པའམ་ཀླ་ཀློ་ལས་ལྷག་པ་བྱས་དང་བྱེད་འགྱུར་གྱིས་མདོར་ན། བོད་མི་མཆོག་དམན་བར་མ་མཐའ་དག་བདེ་བའི་གོ་སྐབས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མེད་པའི་སྙིང་ནད་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པའི་སྐབས་སུ་གནས་མུར། རྒྱ་དམར་ནས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ཤིན་ཏུ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ངོ་ལྐོག་མེད་པར་བསྟན་མུས་ཤིག་ལ་སྔ་ལོའི་དུས་ཚེས་ད་ཉིན་ཕྲན་དང༌། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འགོ་གཙོ་གནད་ཡོད་ཁག་དམར་པོའི་དམག་སྒར་ལྟེ་བའི་ནང་ཛ་དྲག་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་འགོ་ཆེད་གཉེར་མགྲོན་འབོད་བྱས་པར་བརྟེན་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་རྒྱ་དམར་གྱི་གོང་གསལ་བྱ་སྤྱོད་མང་པོ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཉམས་མྱོང་དང༌། ད་ལམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡོང་རྐྱེན་སོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་ཚུལ་མིན་གྱི་བསམ་སྦྱོར་ངན་གཤོམ་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ་བོད་མི་མང་གི་སྙིང་ལ་རིང་ནས་བསགས་པའི་གཅོང་ནད་ཀྱི་ཟུག་གཟེར་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་ལངས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་ཡུལ་མི་མཆོག་དམན་ཚང་མ་བསྡེམས་འཛོམས་འུར་ལངས་ཀྱིས་ངོས་ལ་རྒྱ་མིའི་སར་འགྲོ་ཐལ་མི་ཡོང་བའི་ཞུ་འབོད་དང༌། རྒྱ་དམར་ལ་ཞི་རྒོལ་ཁྲོམ་སྐོར་བཅས་སྔར་མི་གྲགས་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ་རང་རེ་གངས་ཅན་པའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ནང་རྔམ་བརྗིད་སྙིང་དོན་དང་ལྡན་པའི་ལེའུ་ཞིག་གསར་འགོད་བྱས་པ་རེད།

ས་ཁྱོན་དང༌། མི་འབོར། དྲག་ཆས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་བཅས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པའི་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་པོའི་སྲིད་དབང་གདུག་རྩུབ་ཅན་དེ་འདྲའི་མདུན་སར་རྡོ་གྲི་ཙམ་ལ་ལག་ཆར་རེ་བའི་བོད་མི་ཉམ་ཆུང་གྲངས་ཉུང་དེ་རྣམས་ནས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བ་ལྟར་ཞི་བའི་རྒོལ་གླེང་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་ནི་ཚོད་དཔག་གི་གནས་ཚད་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་བའི་བོད་མིའི་སྙིང་སྟོབས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་འགོག་མེད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཟད། མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང༌། རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ལའང་གཙོ་ཆེ་བའི་གཟི་བརྗིད་ཅན་གྱི་ལེའུ་ཞིག་གསར་བཏོད་བྱས་པ་དང༌། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་མདུན་སར་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངོ་སྤྲོད་དང༌། མཛུབ་སྟོན་བྱས་ཏེ་རྒྱ་དམར་ལོག་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ཞུགས་རྣམས་བློ་ལྡན་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་རྒྱང་རིང་དུ་བུད་དེ་རང་གདོང་བསྟན་མི་ནུས་པར་སྨྲ་བཅད་ངོ་གནོང་གིས་སྡོད་དགོས་པ་ཞིག་བཟོས་པ་རེད། དེ་ལྟར་ཞི་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཉག་གཅིག་བྱས་དང་བྱེད་སེམས་ཀྱང༌། བོད་མི་མང་གི་རེ་བསམ་དོན་ཐོག་ཏུ་མ་འཁེལ་བར་བརྩེ་མེད་ཀླ་ཀློའི་དཔུང་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཞི་རྒོལ་གླེང་ལ་ཉན་བློ་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར་དེང་དུས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་དྲག་གནོན་མི་བཟད་ལག་ཏུ་བླངས་ནས་སྔོ་ནག་དུ་བའི་སྤྲིན་ཕུང་དཀྲིགས་ཏེ་འུར་སྒྲ་དང༌། མེ་འོད་ཀྱི་གློག་ཞགས་འཁྱུགས་པའི་མདེལ་མཚོན་གྱི་ཆར་པའི་འོག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་ཡ་རབས་དམ་པའི་ཚུལ་ལུགས་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། རང་རེའི་སྙིང་ནས་མཛའ་བརྩེའི་འགྲོགས་པའི་ཤ་ཁྲག་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཕ་མ་བུ་ཕྲུག གཅེན་གཅུང་ཕོ་མོ། ཁུ་ཞང་སྲིང་མོ་སོགས་རྒན་བྱིས་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བའི་གཅེས་ལུས་དུམ་བུ་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་འཐོར་ཏེ་གཅེས་པའི་རང་སྲོག་དོར་བ་མ་ཟད། ད་དུང་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་མང་རྣམས་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་བཙན་དབང་མནར་གཅོད་དྲག་པོའི་འོག་གནས་མུས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཁྲག་གི་བབས་རྒྱུན་ད་དུང་ཡང་ཆད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་དྲག་པོའི་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་ཇི་ཙམ་འཕེལ་བ་དེ་ཙམ་དུ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགྲན་པ་བཞིན་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་དང་འགྲོ་མུས་རེད། དེས་ན་ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་ཆེད་དུ་ལུས་སྲོག་ཡལ་བར་དོར་བའི་སྤུན་ཟླ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བཀྲིན་རྗེས་དྲན་གྱིས་དྲིན་ལན་དང༌། དྲང་བདེན་རང་དབང་ལ་དགའ་བའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་མདུན་སར་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་མིག་དཔེར་འགྱུར་ངེས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་གཞན་དབང་མནར་གཅོད་རྐྱེན་ངན་གྱི་རྒུད་པ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་བསལ་ཏེ་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་རང་དབང་གི་དཔལ་ཡོན་གང་མྱུར་ཐོབ་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གཡེལ་བ་བྱེད་དགོས།

དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་འགན་ཁུར་གཙོ་བོ་ནི་རང་རེ་ཁྱིམ་མཚེས་རང་དབང་གི་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བྲོས་འབྱོར་བོད་མི་རྣམས་ལ་འཁྲི་བ་ཞིག་ཡིན་ངེས་རེད། དེ་ཡང་རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་རང་གཞན་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཕུང་སྡིག་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ལམ་དུ་མི་འཇུག་པར་ཞི་བདེ་དྲང་བདེན་གྱི་ཐོག་ནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་རྩོད་པ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་དམར་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་རྣམས་འཛམ་གླིང་གི་མདུན་སར་གསལ་རྗེན་ཁྲོམ་སྟོན་གྱིས་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་བདེན་པའི་དག་སྐྱེལ་ཐོག རང་དབང་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་ཤུགས་ཆེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་རང་རེའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་པ་བྱ་དགོས། འོ་ན་རང་རེ་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་འབྱོར་བ་རྣམས་ནས་ད་ཕན་ལོ་གཅིག་འཁོར་ཉེའི་རིང་ལས་དོན་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ཨེ་ཡོད་ཅེ་ན། ད་ཕན་རྒྱ་དམར་ནས་མི་བདེན་བདེན་བརྫུ་དང༌། མི་བཟང་བཟང་རྒུའི་དྲིལ་བསྒྲགས་མང་པོ་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་པོ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་དེར་ང་ཚོས་རྒྱ་དམར་གྱི་རྫུན་ཕུགས་གསལ་པོར་བརྟོལ་ཏེ་ད་ཆ་འཛམ་གླིང་གི་མི་མང་རྣམས་ནས་རྒྱ་དམར་ལ་པང་དུ་དུག་སྦྲུལ་བྱུང་བའམ་སྐྱུག་ནད་ཅན་གྱི་ཟས་མཐོང་བ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ཏེ་རྒྱ་དམར་མི་ཡི་གྲལ་མཐར་རིམ་འབུད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རང་རེས་བོད་དོན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཞུ་སྐབས། རྒྱབ་སྐྱོར། བར་གནས། ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཕྱོགས་གསུམ་ལས། རང་ཕྱོགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་དང༌། རྒྱ་དམར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་ལས་མེད་པ་དེས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་རེད། ད་དུང་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཞིག་རྟོགས་ན་རང་དབང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས་རྒྱལ་ཁབ་དགུ་པོ་དེའི་མི་མང་རྣམས་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་བདེན་པ་དང་རང་དབང་ལ་དགའ་ཞེན་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་སེམས་ཁུར་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད། དེས་མ་ཚད་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་པ་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་རྟོག་ཞིབ་ལྷན་ཁང་ཟུར་བཙུགས་ཀྱིས་བརྟག་དཔྱད་དང༌། བདེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་ལ་ཆེད་དམིགས་ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཀྱང་རིང་མིན་རྒྱ་གར་དུ་འཚོག་གཏན་འཁེལ་བ་སོགས་ཞི་བདེ་དང་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་མི་མང་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་དང༌། རང་རེའི་བདེན་པ་ལ་ཐུགས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་ལས་དོན་ལ་བྱས་རྗེས་དང༌། བདེན་པའི་རྒྱལ་ཁ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཐོབ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་ང་ཚོར་ཐུགས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་འགོ་ཚུགས་པ་ཙམ་དང་རང་རེའི་ལས་དོན་གོམ་རིམ་དང་པོ་བགྲོད་པ་ཙམ་ལས། ང་ཚོའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་རེ་དོན་ཡོངས་རྫོགས་ད་ལྟ་འགྲུབ་མེད་ཅིང༌། འཛམ་གླིང་ནང་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་བཟང་ངན་སོགས་གསལ་པོར་མ་རྟོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོད་སྟབས་ང་ཚོས་ད་དུང་མུ་མཐུད་བདེན་རྫུན་གྱི་དག་སྐྱེལ་གསལ་པོར་བྱས་ཏེ་དམིགས་ཡུལ་དེ་མ་འགྲུབ་བར་འབད་བརྩོན་ལྷུར་ལེན་བྱེད་དགོས། དེའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རང་རེ་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་འབྱོར་བའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་རིགས་སུ་གཏོགས་ཚད་རྣམས་དམ་ཚིག་དང་བློ་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང༌། དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གཞན་ནས་འཚོལ་མ་དགོས་པར་རང་ཅག་བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་ངོ་སྤྲོད་ངོས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ། དཔེར་ན། སྔར་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་དུས་རབས་སུ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་མང་ཚོགས་ནས་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་བློ་གཏད་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཤིང༌། འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ནས་རང་དོན་མི་སེམས་པར་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་དོན་གཙོར་བཟུང་དམ་ཚིག་མདུད་རྒྱ་ལྷོད་མེད་བྱས་སྟབས་དུས་སྐབས་དེའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཐང་དང༌། སྟོབས་ཤུགས་དེ་སུ་ལའང་ཡིད་སྨོན་མ་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད་ངེས་ཀྱང༌། དེ་རྗེས་བོད་སིལ་བུར་གྱུར་ཏེ་ཡུལ་ཚོ་ཡུལ་ཚོ་ཁག་བགོས་སོང་སྟབས་ཚོ་ཁག་ནང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱང་ཡང་ཡང་བྱུང་ཞིང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ནས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཁག་ཏུ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་རིགས་ལའང་བཀག་འགོག་འགན་ཁུར་སྤྱི་ཟོམ་དུ་ལུས་ཏེ་འཐུས་ཤོར་ཇེ་ཆེར་སོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་ཚང་མའི་བློ་མངའ་ལྟར་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོས་སྙིང་ལ་སྐུལ་ལྕག་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། རྒྱ་དམར་ལ་རང་རེས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་གཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཇིག་པ་ལ་མི་བཟོད་པར་ཐུག་སྟབས་ཆོས་བྱེད་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དགོས་དོན་ཚེ་འདིའི་ལྟོ་གོས་འཕྱིད་ཐབས་ལྟ་བུར་སོང་ནས་བསྟན་འཛིན་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་དུས་ཀྱི་ཡང་མཐར་བསྟན་པའི་སྒོར་ཞུགས་རྣམས་ཁེ་ཉེན་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་མི་སྤུན་ཟླ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་གིས་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ལུས་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ཏེ་རང་རང་གི་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་བཅས་མཚམས་རྣམས་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལྟར་གཅེས་སྲུང་ཐོག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་འཆད་ཉན་དང༌། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་རྒྱུད་སྟེང་དུ་བཀལ་ཏེ་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཁུར་འགན་ངོ་ལྐོག་མེད་པ་བླངས་ནས་ཕྱིན་ཆད་བོད་ཡུལ་མུན་གླིང་དེར་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་གསལ་བར་འབར་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱ་དགོས། དེ་བྱིངས་རྣམས་ནས་སྤྱིར་བཏང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྐང་འདྲེན་མིང་ཤས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་བག་ཡོད་ཚུལ་མཐུན་ཡ་རབས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་དང༌། སྒེར་གྱི་ནད་དྲེག་སྤྱིའི་གདོང་པར་མ་བྱུག་པར་སྤྱི་དོན་བསམ་པ་གྲུ་ནང་བཞིན་དགོས་པ་སྨོས་མེད་ཐོག་སོ་སོའི་སྐབས་བབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ། འཕྲལ་སེལ་ལྟོ་གོས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས། ཕུགས་ཡུལ་སྤྱི་ཕན་གྱི་ལས་དོན། དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་རིག་སློབ་སྦྱོང་སོགས་བྱེད་སྒོ་གང་ཅིར་ལྷག་བསམ་དུང་ལས་དཀར་ཞིང༌། བཟོད་བསྲན་ལྕགས་ལས་སྲ་བའི་འབད་བརྩོན་ལྷུར་ལེན་གྱིས་བསྟན་པ་སྤྱི་དོན་ཐོག་སྲོག་བཏང་བའི་རང་རིགས་གྲོགས་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་གསབ་ཐུབ་པ་དང༌། རང་ཡུལ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་གཞན་དབང་ལས་གྲོལ་བ། རང་གི་ལུང་པར་རང་རིགས་རྣམས་རང་དབང་ཅི་བདེར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བཅས་གང་མྱུར་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་མུ་མཐུད་སྐྱེད་དགོས། (‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’ (༡༩༦༠-༡༩༨༦) ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༡ བར་གསལ།)

༡༩༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་མ་སུ་རིར་བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་དང་པོ་སྒོ་འབྱེད་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་ཐོག་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

ཤེས་རིག་གཙོ་འཛིན་ནས། སློབ་གྲྭ་དངོས་གཞི་ཚུགས་ཆོག་གྲྭ་སྒྲིག་ཞུ་སྟངས་དང་སློབ་སྦྱོང་ཡང་འགོ་འཛུགས་ཟིན་པས་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ། སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། གང་བློ་མ། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་མཇུག་ཏུ། བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་གནང་བའི་སྙིང་དོན་དུ། སྔ་དུས་བོད་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པས་མ་ཚད། ཆོས་སྲིད་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྙན་གྲགས་འཛམ་གླིང་དུ་ཁྱབ་པ་བྱུང་བ་དང༌། བོད་སིལ་བུར་གྱུར་རྗེས་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་རྒུད་བྱུང་ལུགས། ས་སྐྱ་དང༌། ཕག་གྲུ། རིན་སྤུངས། གཙང་པ་བཅས་པའི་དུས་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དང༌། མན་ཇུའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་འབྲེལ་བ། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མས་སྐུ་ངལ་མང་པོ་ལྷུར་བཞེས་ཀྱི་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་དུ་འཛིན་སྐྱོང་གནང་བའི་ཁར། ཆུ་སྤྲེ་ཞལ་གདམས་ནང་སོག་ཡུལ་དུ་དམར་པོའི་ལས་འགུལ་དངོས་སུ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་དཔེར་བཀོད་དེ། འབྱུང་འགྱུར་བོད་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་སར་ཡང་ཕྱི་ནང་གང་ས་ནས་ལྷགས་པར་ངེས་པས་དེ་སྐབས་རང་ས་སྲུང་མ་ནུས་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་མཚོན་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་འཕགས་མིང་མེད་དུ་འཇོམས་ཤིང༌། བླ་བྲང་ཁག་དང༌། བསྟན་འཛིན་ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེའི་འཛིན་དབང་མཆོད་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་རྩ་བརླག ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་བཞེད་རྒྱུན་ཆབ་སྲིད་ཀྱང་མིང་ཙམ་དུ་ཉམས་དམས། ཞབས་འབྲིང་ཀུན་ཀྱང་ཕ་གཞིས་རྒྱུ་ནོར་རྩ་འཕྲོག་དགྲ་ཡའི་བྲན་དུ་འགྱུར་རྒྱུ། ཡིད་ཅན་ཀུན་ཀྱང་མནར་གཅོད་འཇིགས་སྐྲག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉིན་མཚན་མི་འཁྱོལ་བའི་དུས་ཤིག་འབྱུང་ངེས་ཞེས་གསལ་པོར་གསུངས་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞིབ་གསལ་བཀའ་གནང༌། བར་སྐབས་ཉེ་བའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱས་བཤད་བྱེད་མ་དགོས་པ་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་བློ་མངགས་སེམས་གསལ་ལྟར། རྒྱ་ནག་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་དམར་པོས་དབང་སྒྱུར་བྱས་མ་ཐག་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས། ༡༩༥༡ ལོའི་བོད་རྒྱའི་གྲོས་མཐུན་ལའང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བརྩི་མེད་བརྡལ་བཤིག་རིམ་བཏང་བཙན་དབང་ཇེ་ཆེ་ཇེ་སྡུག་གི་ ༡༩༥༥ དང་ ༡༩༥༦ ལོ་ནས་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལ་ཁྲིམས་འགལ་དྲག་གནོན་ཚད་མེད་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཚ་གྲང་དགྲ་གཤེད་ལྟ་བུའི་འགལ་ཟླ་མ་ཡིན་པར་གཉིས་ཕན་གཉིས་ལོའི་ལམ་ནས་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་ཐབས་མི་ལོ་དགུའི་རིང་ཐབས་མཁས་འབད་བརྩོན་ཇི་བྱས་ལ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དང་ལེན་བསམ་ཤེས་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པར། སྔ་ལོ་ལྷ་སར་དྲག་གནོན་མི་བཟད་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་ཏེ། ད་ཆ་སྐུ་གོང་མས་ཞལ་གདམས་ཇི་གནང་གི་གནད་དོན་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། ཅེས་དང༌།

ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་འདི་འདྲ་ཡོང་བ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ནི། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་སྨོས་ཅི། བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཚོ་ལ་ཡང་དུས་བསྟུན་གྱི་ཤེས་ཡོན་ལྡང་བ་མེད་པ་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད། འཛམ་གླིང་ནང་ཆབ་སྲིད་དང༌། དཔལ་འབྱོར། ཤེས་རིག་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་འདྲ་ཞིག་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་མ་ཐུབ་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་འགྲོས་དེ་ཚོ་དང་བསྟུན་ནས་ང་ཚོས་གོམ་པ་སྤོ་མ་ཐུབ་པར་བསྡད་པའི་དབང་གིས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འདི་དག་འཕྲད་པ་ཡིན།

ད་ཆ་ང་ཚོས་བོད་ལུང་པ་རྒྱ་མིའི་ལག་ནས་རྩིས་བླངས་ཏེ་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་དམངས་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་ལྡན་པའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་འཛིན་སྐྱོང་ལེགས་པར་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། དེ་ཡོང་བ་ལ་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཚད་ལོངས་པ་ཞིག་མེད་ཐབས་མེད། དེའི་དོན་དུ་ད་ལྟ་འདིར་ང་ཚོས་སློབ་གྲྭ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཛ་དྲག་གི་སྒོ་ནས་འགོ་འཛུགས་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་པས། ཁྱེད་རང་ཚོ་དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པས་ང་ཚོའི་རྩ་དོན་དམིགས་ཡུལ་དེ་སེམས་ལ་བཞག་སྟེ། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོ་འདིའི་ཐོག་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོན་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས།

ད་ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོས་སྔར་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འབྲེལ་བ་མ་བྱས་པར་རང་ཉིད་གཅིག་པུར་སྡོད་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་པས། ང་ཚོའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་དང༌། འཛམ་གླིང་དུ་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་སྐོར། ཚན་རིག་ལ་སོགས་པའི་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང༌། ནང་ཆོས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རིག་གཞུང་གི་རྣམ་གྲངས་མང་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་དོན་སྙིང་ང་ཚོའི་སློབ་ཕྲུག་ན་གཞོན་མི་རབས་གསར་པ་འདི་དག་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཤ་སྟག་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ། (‘ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་ལ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས་’ཤོག་གྲངས་ ༤ ནས་ ༧ བར་གསལ།) (༡)

༡༩༦༠ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༦ ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མ་སུ་རིར་ཐོན་མཁན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་ཁག་གཅིག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

ཁྱོད་ཚོ་ཚང་མ་གྲུང་ཧྲིལ་ཧྲིལ་ཡག་པོ་ཆགས་ཤག ང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ད་ཁྱོད་ཚོའི་ནང་ནས་ཕྲུ་གུ་རྒན་པ་ཚོ་སང་ཉིན་མ་སུ་རིར་སློབ་གྲྭར་ཐོན་མཁན་ཡིན་ཙང༌། ངས་ཁྱོད་ཚོ་ལ་སྐད་ཆ་ཚིག་ཁ་ཤས་ཤིག་ཤོད་རྒྱུ་ཡོད།

ཁ་སང་ངས་ཁྱོད་ཚོར་བཤད་པ་ལྟར། དེང་སང་ང་རང་ཚོ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད། དཀའ་ངལ་འདི་སེལ་བའི་དོན་ལ་ཚང་མས་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས། ལྷག་པར་མ་འོངས་པའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ལ་ཁྱོད་ཚོ་ལོ་ཆུང་གི་དུས་ཚོད་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་མ་སོང་བ་ཞིག་ངེས་པར་བྱེད་དགོས། ཁྱོད་ཚོ་དྷ་རམ་ས་ལར་སླེབས་ནས་ཟླ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་སོང་རིང་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་འདི་ལས་ཀྱང་ཡར་རྒྱས་ཆེ་བ་དང༌། མྱུར་བ་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། ཁྱོད་ཚོས་ཡོན་ཏན་ཤེས་ཏེ་དོན་དག་མགོ་འཚོས་མཚམས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་གང་ཡོད་ད་ལྟ་ལས་གསལ་བ་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ང་ཚོར་འཕྲལ་སྒང་ཁག་པོ་གང་ཡོད་བཟོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱེད་དགོས། དེ་བྱུང་ན་ཕྱིན་ཆད་ཕུགས་ལ་བདེ་སྐྱིད་དགེ་མཚན་ཆེ་པོ་ཞིག་སྒྲུབ་ཐུབ།

དེང་སང་ང་རང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་བོད་དེ་མི་གཞན་དག་གི་ལག་ཏུ་ཚུད་ནས། བོད་ལུང་པ་བོད་མིའི་ལག་པར་མེད་པ་འདི་སེམས་ཧ་ཅང་གི་སྐྱོ་པོ་དང༌། བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། གལ་ཏེ་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་ང་རང་ཚོའི་ཡུལ་མི་ཚོ་ལ་རང་དབང་གི་བདེ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་ཨའོ་ཙི་རེད། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་དམྱལ་བ་མི་ཡུལ་དུ་མྱངས་ཟེར་བ་དེ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་མྱོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། བོད་དུ་ཡོད་པའི་ང་རང་ཚོའི་མི་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་རྩ་བ་ནས་མ་ཆག་པར་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་གར་ཁུལ་ང་རང་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་འབྱོར་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ། ནམ་ཞིག་རང་ཡུལ་གྱི་དབང་ཆ་དེ་རང་མིའི་ལག་ཏུ་ལོན་ཐུབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི། ཉེ་ཆར་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་གྱིས་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་དེ་ལྟར་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་རྩིས་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ལ་བཞག་ནས་འབད་བརྩོན་ཧུར་སྐྱེད་བྱེད་དགོས།

ཁྱོད་ཚོས་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་དང༌། ལུང་པ། གནས་ཚུལ་བཅས་ལ་གང་ས་ནས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པ་ངེས་པར་དྲན་དགོས། ཁྱོད་ཚོས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ། དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཙང་སྦྲ་དོད་པོ་བྱེད་དགོས། གཙང་སྦྲ་ཡག་པོ་མ་བྱུང་ན་ལུས་ལ་ན་ཚ་ཕོག་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ལས་ཀ་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེས་མ་ཚད་ཤི་བའི་ཉེན་ཁ་ཡང་ཡོད་རེད། ང་རང་ཚོས་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ལ་གཟུགས་པོ་ཐང་ཐང་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས། ལྷག་བསམ་དག་པོ་ཡོད་ཀྱང་གཟུགས་པོ་གཅོང་པོ་ཡིན་ན་ཕན་ནུས་ཐོན་གྱི་མ་རེད། དེ་རྩིས་ཁྱོད་ཚོས་གཟུགས་པོར་གཅེས་སྤྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེ་པོ་ཐང་མ་ཞིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ཁྱོད་ཚོ་ནི་ད་ལྟ་མེ་ཏོག་མྱུ་གུ་གསར་དུ་བཞད་ཡོང་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་མེ་ཏོག་ལ་གཡོག་ཡག་པོ་བྱས་ནས་རྙིད་དུ་འཇུག་གི་མ་རེད། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་མེ་ཏོག་འདི་ཚོ་སྐྱོན་མེད་འཚར་ལོངས་ཡོང་བར་དུས་རྟག་ཏུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་རེད།

ཡང་ངས་ཁྱོད་ཚོ་ལ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་མངགས་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནི་ཁྱོད་ཚོ་ནང་ཁུལ་འཆམས་པོ་དང༌། ཕན་ཚུན་དགའ་པོ་བྱེད་དགོས། ཚང་མ་རིགས་གཅིག ཕ་མ་གཅིག་གི་ཕྲུ་གུ། སྡུག་པོ་མཉམ་དུ་མྱོང་མཁན། ད་ལྟའི་བསམ་བློ་དང༌། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ཡིན་པ་ཤ་སྟག་རེད། རྒན་གཞོན་བརྩི་བཀུར་དང༌། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བརྩི་མཐོངས་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། མ་སུ་རིར་སློབ་ཕྲུག་རྒན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་ཀུན་གྱི་འགྲོ་ལུགས་སྤྱོད་གསུམ་གང་ཅིའི་སྐོར་སྐད་ཆ་འདྲི་དགོས། ཁོང་ཚོས་བསླབ་བྱ་བཟང་པོ་གང་བྱས་པ་དེ་བཞིན་ལག་ལེན་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན། ཉིན་རེ་ཞོགས་པ་ལངས་ནས། ཁྲུས་རྒྱག་པ་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ་སོགས་དཔེ་ཆ་སྐྱོར་འཛིན། ལུས་རྩལ་རྩེད་སྦྱོང༌། སྔ་དགོང་སློབ་སྦྱོང་ཁག ལྟོ་ཟ་སྟངས་ཚུན་ཆད་གང་ཅིའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་སྐོར་སློབ་གྲྭ་བ་སྔོན་མ་ཚོ་སྒྲིག་ལ་ཆུག་ཚར་བ་ནང་བཞིན་ཁྱོད་ཚོས་བྱེད་དགོས།

དུས་རྒྱུན་ཕྱི་ནང་གང་སར་སྤྱོད་ལམ་ཡག་པོ་དགོས། ང་རང་ཚོས་སྒུལ་ཙམ་གང་བྱེད་ཚང་མ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། བོད་པ་མི་གཅིག་གི་སྤྱོད་ལམ་ཡག་པོ་བྱུང་ན། དེ་ནི་བོད་རིགས་ཚང་མའི་རྒྱན་ཡིན་པ་དང༌། བོད་པ་མི་གཅིག་གི་སྤྱོད་ལམ་སྡུག་པོ་བྱེད་ན། དེ་ནི་བོད་རིགས་ཚང་མའི་རྐང་འདྲེན་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུན་དུ་སེམས་བཅངས་བྱེད་དགོས། བོད་མི་ཕྲུ་གུ་གཅིག་གི་སྤྱོད་ཚུལ་ཡིན་ཡང༌། དེ་ནི་བོད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གཏམ་དོན་དང་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ང་རང་ཚོས་ཕྱི་ནང་གང་སར་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་པ་འདི་ནི་གལ་ཆེན་པོ། ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ང་རང་ཚོའི་སྤྱོད་པ་བཟང་ངན་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་སྤྱི་དོན་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།

ཁྱོད་ཚོས་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་མ་བརྗེད་པ་བྱས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་ལུགས་གཉིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ལ་ྋཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་ཆེད་དུ། ངས་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཧུར་བརྩོན་མཐར་ཐོན་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་མ་བྱས་ན་རྩ་བ་ནས་མི་འགྲིགས་བསམ་དགོས་པ་དེ་ཡིན།

ལུགས་གཉིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགན་དབང་དེ་ནི། རང་ཚོ་བོད་མི་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མར་ཡོད། ཕོ་མོ་དང་དྲག་ཞན་ལ་ཁྱད་པར་རྩ་བ་ནས་མེད། ཁྱོད་རང་ཚོ་བུ་མོ་རྣམས་ནས། ངས་ཡོན་ཏན་གང་འཚམས་ཤིག་སྦྱངས་ནས་ནང་གི་ཨ་མ་བྱས་ཏེ་བསྡད་བསམ་པའི་བསམ་བློ་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་བཏང་ན་མི་འགྲིགས། ང་ཡང་མི་ཞིག་ཡིན་བསམ་པའི་བློ་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ། བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།

ཁྱོད་ཚོས་ང་ཚོ་རྒན་པའི་ལས་མཇུག་འཛིན་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས། ད་ལྟ་ང་རང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པ་དང༌། བོད་དུ་ཡུལ་མི་ཚང་མ་སྡུག་པོ་ཉིན་མཚན་མ་འཁྱོལ་བ་མྱོང་གི་ཡོད་པ། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་མང་པོ་དངངས་སྐྲག་དང༌། དཀའ་སྡུག་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཡོང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁག་པོ་དང༌། སྐྱོ་པོ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང༌། མཐའ་མའི་བདེན་པའི་རྒྱལ་ཁ་དེ་ང་རང་ཚོ་རང་ལ་འཐོབ་རྒྱུར་ང་ཚོར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད། གཅིག་བྱས་ན། ང་ཚོ་མགྱོགས་པོ་བོད་དུ་ལོག་ནས། བོད་དུ་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་སྔར་ལས་གསལ་བ་ཤར་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་ལྡོག་ནི་དེང་སང་གི་གནམ་གཤིས་དང་འདྲ་པོ་རེད། ད་ནང་ང་རང་ཚོ་ལངས་དུས་གནམ་འཐིབས་ནས་ཧ་ལམ་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བཏང་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་པ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་ད་ལྟ་གནམ་གཤིས་ཐང་ནས་ཉི་མ་གསལ་པོ་གང་འདྲ་ཤར་འདུག ཕྲུ་གུ་ཚོ་གནམ་ལ་ལྟོས་དང༌། ང་རང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་མཐའ་དེ་ཡང་འདི་བཞིན་མགྱོགས་པོ་གསལ་བའི་རེ་བ་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་བསྐྱར་དུ་བྱུང་ནས། བོད་ཡུལ་དུ་སེམས་ཅན་ཚང་མ་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། ང་ཚོས་ཡོང་གི་རེད་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་གནམ་གྱི་ཆར་པ་སྒུག་པ་ལྟར་རང་བཞིན་དུ་སྒུག་བསྡད་པས་རྩ་བ་ནས་མི་འགྲིགས། ངེས་པར་དུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ངེས་པར་དུ་རང་རེ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་སོ་སོའི་སེམས་ལ་སྐུལ་ལྕག་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་ང་ཚོ་རྒན་པས་ལས་དོན་དང༌། ཁྱོད་ཚོ་གཞོན་པས་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཐུན་མོང་གི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་པུ་དེ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱེད་དགོས། (ཞེས་གསུངས། མཚམས་འདིར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཡུད་ཙམ་རིང་དགོངས་པ་བཞེས་བཞིན་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ཏེ་བཞུགས། ཕྲུ་གུ་ཚོས་ཀྱང་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་དད་གུས་མོས་སེམས་རྩེ་གཅིག་གིས་ྋགོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཐུགས་རྗེའི་དགྱེས་ཞལ་ཁོ་ན་མཇལ་བ་དང༌། ཕྲུ་གུ་འགའ་ཞིག་གིས་མིག་ཆུ་ལྷུག་ལྷུག་གཏོང་བཞིན་འདུག དེ་ནས་མུ་མཐུད་བཀའ་སློབ་གནང་གསལ།)

ད་ལྟ་སྔོན་དུ་ངས་ཁྱོད་ཚོ་ལ་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བ་ཞིག་བཤད་ཡོད། དེ་གང་ཡིན་ནམ། ཤེས་སོང་ངམ། (མཚམས་འདིར་ཕྲུ་གུ་ཁག་གཅིག་གིས། ལགས་ཤེས་སོང༌། ཞེས་ཞུས། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་གསུང་གསལ་) ངས་ད་དུང་ཁྱོད་ཚོ་ལ་ཡང་བསྐྱར་ནན་ཏན་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ལུགས་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་དང༌། སྲིད་ཀྱི་ལུགས་དེ་གཉིས་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། ཟུང་འབྲེལ་ནི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་པོ་འདི་ཡ་མ་བྲལ་བར་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན། ང་རང་ཚོ་བོད་ལ་ནི་སྲིད་ག་ཚད་ཀྱིས་དར་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཆོས་དེ་དར་རྒྱས་ངེས་པར་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རེད། ང་རང་ཚོའི་སྤོ་བོའི་སྤོ་བོ། མི་རབས་གོང་མའི་གོང་མ། མེས་པོའི་མེས་པོ་གོང་རིམ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ནས་གོམས་གཤིས་སུ་ཡོད་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང༌། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀར་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་བའི་གཞི་རྩ་ཐབས་བྱུས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། དེ་རིང་ཁྱོད་ཚོས་གྱོན་གོས་སྟབས་བདེ་དོར་མ་སྟོད་ཐུང་ཆ་འགྲིགས་ཀྱི་གྱོན་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་སློབ་ཕྲུག་འདྲ་བའི་སྒྲིག་ཆས་གྱོན་ཡོད་ཀྱང༌། དང་པོ་ང་ཐུག་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱག་བཙལ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་རེད། འདི་ཡང་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད། འདི་ལྟར་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་ང་རང་ཚོས་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོ་དར་ཁྱབ་ཡུན་གནས་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་དང༌། ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ། ཞེས་པའི་ཚིག་དོན་རྣམས་དུས་རྟག་ཏུ་བརྗེད་མེད་སྙིང་གི་དཀྱིལ་དུ་བཅངས་དགོས་པ་ཡིན།

ཁྱོད་ཚོས་གཅིག་ཏུ་བོད་ལ་ཆོས་དར་ཁྱབ་ཡོང་བ་དང༌། གཉིས་སུ་བོད་ལ་དུས་བསྟུན་སྲིད་ལུགས་དར་རྒྱས་ཡོང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ཁྱོད་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་པར་ང་ཡིད་ཆེས་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་ཁྱོད་ཚོའི་ལས་འགན་གཟི་བརྗིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཐག་ཆོད་རེད། ལས་འགན་འདི་བསྒྲུབ་ཐུབ་པར་ཚང་མས་སྙིང་རུས་བསྐྱེད་ན་མི་ཡི་མི་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་མ་ཐུབ་པ་རྩ་བ་ནས་མེད།

ཁྱོད་ཚོས་འདི་ཁུལ་ཡོད་པའི་ཕ་མའི་དོན་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས། ཕ་མ་ཚོས་ཀྱང་ཁྱོད་ཚོའི་དོན་ལ་སེམས་ཁྲལ་མི་འདུག་ཟེར་གྱི་འདུག ཁྱོད་རང་ཚོའི་ཕ་མ་ཕལ་ཆེར་ཉེ་ཆར་འདི་གར་ངོ་ཐུག་བྱུང༌། ངས་ཁོ་ཚོར་སེམས་ཁྲལ་ཡོད་མེད་སྐད་ཆ་དྲིས་པ་ཡིན། ཚང་མས་སེམས་ཁྲལ་དངོས་གནས་མི་འདུག ཕྲུ་གུ་ཚོ་སྡོད་ས་དང༌། ཟ་བཏུང༌། མལ་གོས། སློབ་སྦྱོང་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་མཐོང་ནས་ཤིན་ཏུ་བློ་བདེ་པོ་བྱུང་ཟེར་གྱི་འདུག

ང་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་ཐུག་གི་རེད། ཁྱོད་ཚོ་ཚང་མས་གཙང་སྦྲ་དོད་པོ་བྱེད་དགོས། གཟུགས་པོ་ལ་གཅེས་སྤྲས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། དེ་རིང་ང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཞེས་བཀའ་སྩལ། (‘ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་ལ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས་’ཤོག་གྲངས་ ༡༡ ནས་ ༡༧ བར་གསལ།)

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མ་སུ་རིར་བོད་དོན་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་དང༌། གསར་འགོད་པ་ཚོའི་དྲི་བར་སྩལ་བའི་བཀའ་ལན།

ཕྲན་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ནས་བཟུང་ཉིན་ལྟར་བོད་མི་དམངས་ལ་དཀའ་སྡུག་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་མི་ཉམ་ཆུང་རྣམས་ཀྱང་དམར་གསོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གོ་ཐོས་བྱུང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དང༌། བོད་མི་རིགས་རྩ་བརླག་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་ཕྲན་ནས་རང་བཞིན་ཁ་རོག་སྡོད་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་རྣམས་འཛམ་གླིང་ལ་ཞུ་འབོད་ཀྱིས་ཞི་བདེ་ལ་དགའ་ཞིང༌། མི་སྤྱོད་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ལ་བདེན་དཔང་ཞུ་བའི་དུས་སུ་བབས་པ་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་འདུག

ད་ལམ་བོད་དུ་བྱུང་བའི་བློ་ཕམ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གསལ་རྟོགས་ཆེད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ནས་ད་བར་བོད་ནང་བྱུང་བའི་གལ་ཆེའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། བོད་འདི་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༠ ཕན་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། ཕྱི་ནང་གང་ཐད་ནས་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་ལག་ལེན་བསྟར་མུས་ཡིན་པ་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཟུར་བཞུགས་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ནས་ཁས་ལེན་གྱི་རེད། དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་ནས་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ནང་དུའང་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གྲོས་མཐུན་དེའི་འཇོག་སྟངས་དང༌། དོན་ཚན་སོ་སོའི་གནད་དོན་འགོད་ཕྱོགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་གཉིས་དབར་བཞག་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་ས་ཐོག་རྒྱ་དམག་བཏང་བ་དེ་ཧ་ཅང་གི་བཙན་ཤེད་ཚོད་མེད་ཡིན་ཞིང༌། དེ་རྗེས་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དེ་ཡང་བོད་མི་དམངས་ལ་དཔུང་བསྡིགས་ཀྱིས་མི་འཇོག་དབང་མེད་བྱུང་བ་ལས། བོད་མི་དམངས་བློ་མོས་འདོད་བབས་ཀྱིས་བཞག་པ་གཏན་ནས་མིན། མེ་མདའི་རྩེ་གྲིས་བསྡིགས་ཏེ་བོད་གཞུང་ལ་དབང་མེད་དུ་གྲོས་མཐུན་བཞག་བཅུག་པ་རེད། ངའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ས་ཡིག་མ་བརྒྱབ་ན་སླར་ཡང་དྲག་དཔུང་བཏང་སྟེ་བོད་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་འཇིགས་ཟིལ་བསྟན་སྟབས་ས་ཡིག་མ་བརྒྱབ་མཐུ་མེད་བྱུང་བ་རེད།

གྲོས་མཐུན་དེར་ཕབ་པའི་རྟགས་ཐེལ་ཡང་ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་རྟགས་ཐེལ་མིན་ཅིང༌། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ནས་པེ་ཅིན་རང་དུ་དམ་ཕྲུག་འདྲ་དཔེ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་ཕབ་འདུག སྐབས་དེར་ང་དང༌། ངའི་གཞུང་གིས་གྲོས་མཐུན་དེར་བློ་མོས་འདོད་བབས་ཀྱི་ཁས་ལེན་བྱས་པ་མིན་ཡང༌། བོད་དང༌། བོད་མི་དམངས་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་ཉེན་ཞིག་བཟོས་སྟབས་ཁས་ལེན་བརྩི་འཇོག་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར་པ་རེད།

རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ནས་གྲོས་མཐུན་གཞི་བཟུང་གི་ལས་དོན་བྱེད་རྒྱུ་མིན་པ་ཐོག་མ་ནས་གསལ་པོ་མཐོང་ཞིང༌། ཁོང་ཚོས་ངའི་དབང་ཚད་རང་འཇགས་ཀྱི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། མྱུར་མགྱོགས་སུ་ངའི་དབང་ཆར་གནོད་སྐྱོན་དང་མི་དམངས་ཀྱི་བར་ལ་དཀྲུགས་ཤིང་གི་ལས་འགུལ་བྱས་པ་མ་ཟད། བོད་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་དབང་ཤེད་བྱས་སྐོར་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ནས་དྲང་མཐུན་གྱི་བསམ་འཆར་བརྗོད་པར་བརྟེན་སྲིད་ཚབ་གཉིས་དབང་མེད་ལས་ཁུར་ཕྱིར་འཐེན་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་བྱུང་ཞིང༌། དེ་མིན་ཁོང་གཉིས་ལ་དྲི་རྩད་མེད་པར་ཁྲིམས་གཅོད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པ་རེད། གྲོས་མཐུན་གཞི་བཟུང་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་ལྟ་བཞག ཁོ་རང་ཚོས་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་གནད་དང་རྩ་བ་ནས་རྒྱབ་འགལ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་སྔར་མ་བྱུང་བའི་འཇིགས་སྐྲག་གི་དབང་ཤུགས་ཤིག་འགོ་བཙུགས་པ་རེད།

བོད་མི་དབང་མེད་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་དུ་གཏོང་བ་དང༌། ཁྲིམས་ཀྱི་མནར་གཅོད། དགོན་པ་ཁག་དང༌། སྒེར་ཁག་གི་རྒྱུ་དངོས་བཙན་འཕྲོག བོད་ཀྱི་མི་དྲག་འགའ་ཤས་ཁྲིམས་གཅོད་བཏང་བ་བཅས་ནི་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་བྱས་རྗེས་ཡིན། དེའི་རིང་རང་ངོས་ནས་བོད་མི་དམངས་ལ་བློ་འགུགས་དང༌། བསམ་པ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་དང་ཆབས་ཅིག་ལྷ་སའི་རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་ལའང་ལས་དོན་གང་ཅི་ནན་ཏན་ཐོག་མཐུན་ལམ་ཞི་འཇམ་གྱི་ཐོག་ནས་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཐབས་ཤེས་འབད་བརྩོན་ཅི་ཆེ་བྱས་ཀྱང༌། ཕྲན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཕྱོགས་འགལ་ཡང་ཡང་བྱུང་ཞིང༌། ད་དུང་མཐའ་མ་ད་ལམ་ལྷ་ས་ནས་མ་ཐོན་བར་འབད་བརྩོན་འདོར་མེད་ཁོ་ན་བྱས་པ་ཡིན།

ད་ལམ་ནི་ལྷ་སར་བསྡད་ཀྱང་བོད་མི་དམངས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རེ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ང་རང་ལུང་པའི་ཉེན་ཁ་དང༌། རྐྱེན་ངན་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཆེད་དུ་བོད་ནས་མ་ཡོང་ཐབས་མེད་བྱུང༌། ངས་རྒྱ་མིའི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་ཆེད་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་འདི་རྣམས་ཁོང་ཚོའི་དབང་ཤེད་གསལ་པོར་ཤེས་པ་མ་ཟད། གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་དངོས་འབྲེལ་རང་ཡིན་པར་བརྟེན་ཚང་མས་གསལ་པོར་མཁྱེན་དགོས། པེ་ཅིན་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་རྣམས་གསལ་པོ་མི་མཁྱེན་པའང་ཡོང་སྲིད་པས་གལ་ཏེ་ངའི་བརྗོད་དོན་རྣམས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་ན་བོད་ས་གནས་རང་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུར་ཁས་ལེན་བྱས་ན་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ང་དང༌། ངའི་གཞུང་གིས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་མ་ཕྱོགས་པའི་ཚོགས་པ་དེས་བཀའ་དཔྱད་གང་གནང་ལ་བརྩི་འཇོག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ད་དུང་མི་བརྗོད་ཐབས་མེད་ཅིག་ལ་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༦ ལོར་ཕྲན་རྒྱ་གར་དུ་མ་ཡོང་གོང་ལ། རང་ངོས་ནས་རྒྱ་མིར་མཐུན་ལམ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ངག་བཀོད་དང་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཕན་ནུས་གང་ཡང་མེད་པ་གསལ་པོ་ཞིག་བྱུང་སོང༌། བོད་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་ཆེད་བོད་མི་དམངས་རྒྱ་མིར་བློ་ལོག་སེལ་ཐབས་དང༌། གནས་ཚུལ་ཞི་འཇམ་དུ་གྱུར་པའི་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་ཞིག་བྱས་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་ཐབས་ཤེས་དེ་ཚོར་བརྩི་འཇོག་བྱས་མ་སོང༌།

རང་ངོས་ནས་བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་བྱེད་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན་རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ནས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་འགྱུར་བ་གསལ་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་ངོས་རང་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུ་མིན་པར་ཧ་ལམ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་སྐོར་རྣམ་ཀུན་ནས་ང་ཚོར་ཐུགས་ཁུར་དང་བྱམས་སྐྱོང་གནང་བའི་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར། ནེ་རུ་མཆོག་ནས་རྒྱ་མིའི་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་མོལ་གྱིས་རྒྱ་མིའི་སྲིད་བློན་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁས་ལེན་མང་པོ་གནང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ནེ་ཧ་རུ་ནས་ཕྲན་གྱི་བསམ་བློ་འདི་བཞིན་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས་ཞེས་སློབ་སྟོན་གནང་བྱུང་ཞིང༌། རང་ངོས་ནས་ཀྱང་ནེ་རུའི་བཀའ་སློབ་གཞི་བཟུང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇེ་ལེགས་འགྲོ་བའི་འགྱུར་བ་དགོས་ངེས་ཤིག་ཡོང་རེ་ཁོ་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན།

རྒྱ་མིའི་སྲིད་བློན་ནས་ནེ་རུར་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་ཁོ་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་ཡོད་ན་ངའི་རེ་དོན་འགྲུབ་པ་ཡོང་བར་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་མིན་པ་རིང་མིན་གསལ་པོར་ཤེས་པའི་བློ་ཕམ་དུ་གྱུར་ཅིང༌། དེ་རྗེས་གནས་ཚུལ་དེ་རིམ་བཞིན་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་ཕྱིན་ཏེ་བོད་མི་དམངས་ཆིག་བསྒྲིལ་གྱིས་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཀྱི་བཙན་དབང་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་དེར་བཀག་ཐབས་གཏན་ནས་མི་འདུག

སྐབས་དེར་ངས་གསལ་པོ་ཞུ་རྒྱུ་ལ། བོད་དུ་སྤྱི་ཚོགས་དང༌། དཔལ་འབྱོར། སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་དགོས་ངེས་ལ་ང་དང་ངའི་གཞུང་གཉིས་ནས་ཡ་འགལ་ནམ་ཡང་བྱས་མེད། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་སྔར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་དེ་ང་ཚོས་སྦས་སྐུང་བྱེད་དོན་མེད་ཅིང༌། བོད་མི་མང་གི་ཆེད་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་རེད། ལྷག་པར་ལོ་དགུའི་རིང་ང་དང༌། ངའི་གཞུང་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་མང་པོ་ཞིག་བཏོན་པ་དེར་སྤྱི་མོས་ཆེ་ཡང༌། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་བཀག་འགོག་བྱས་པ་རེད།

རྒྱུ་མཚན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མི་དམངས་སྤྱི་ཚོགས་དང༌། དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཐོག་ལས་དོན་གང་ཡང་འགྲུབ་པ་བྱུང་མ་སོང༌། ལྷག་པར་དུ་ས་ཆའི་སྐོར་དུས་འགྱངས་མེད་པར་བཅོས་བསྒྱུར་ཞིག་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོད་ཅིང༌། ས་ཞིང་ཆེ་ཁག་རྣམས་གཞུང་ནས་རིན་འབབ་ཐོག་བླངས་ཏེ་མི་སེར་རྣམས་ལ་ཆ་བགོས་བྱེད་རྩིས་ཡོད་ཀྱང༌། དྲང་ཞིང་འོས་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་འདི་དག་ལ་རྒྱ་མིས་ཤེས་བཞིན་དུ་བཀག་འགོག་གིས་ལག་ལེན་བསྟར་དུ་བཅུག་མ་བྱུང༌། ངས་ཆེད་དུ་བརྗོད་རྒྱུར། ང་ཚོ་ནང་བསྟན་ལ་དད་ཞེན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ང་ཚོའི་ལུང་པའི་མི་མང་གི་ཡོན་ཏན་དང༌། ལམ་ལུགས་བཟང་པོ་ཅན་གཞི་བཞག་གི་ཡར་རྒྱས་དང༌། བཅོས་བསྒྱུར་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང༌། ད་ལྟ་ལྷ་སར་རྒྱ་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཁག་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་མིང་བཏགས་ཏེ་བཙན་འཕྲོག་དང༌། ཆོས་དང་འགལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་གདུག་རྩུབ་ཆེན་པོའི་སྲིད་བྱུས་དབང་ཤེད་ཅན་དེར་བོད་མི་རྣམས་ནས་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་ཀྱི་རེད།

ངས་བོད་ཀྱི་སྐོར་བཅོས་མ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་རྣམས་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་འཛམ་གླིང་ལ་གསལ་པོ་ཞིག་ཞུ་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན། དེང་སང་བདེན་པ་མིན་པའི་བྱ་བ་དེ་ནུས་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང༌། མཐར་ཐུག་གི་རྒྱལ་ཁ་དེ་བདེན་པ་རང་ལ་ངེས་པར་ཐོབ་ཀྱི་རེད།

ཡང་ངས་ཞུ་རྒྱུར། ང་ཚོ་ནང་པ་རྣམས་ཞི་བདེ་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་མི་དམངས་ཚང་མ་མཉམ་དུ་ཞི་བདེར་གནས་འདོད་ཡོད། ཉེ་ལམ་བོད་དུ་རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་ཁག་གི་སྲིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཐོག་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ལ་སྙིང་ནད་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡང༌། ང་ཚོ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཚང་མས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ལ་སྙིང་ནད་བྱེད་དོན་གང་ཡང་མེད། ང་ཚོ་ཞི་བདེར་སྡོད་འདོད་ཡོད་སྟབས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མས་ཞི་བདེ་དང༌། སེམས་མཐུན་གནང་རོགས་གནང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེར་བརྟེན་རྐྱེན་ངན་གྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ སྔོན་གྱི་རིང་ལ་བར་འཚང་མེད་པའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། དབང་ཆ་བྱེད་མུས་དེ་དག་ཁས་ལེན་གྱི་ཐོག་ནས་ཞི་བའི་མཐུན་འགྲིགས་བྱེད་མཁན་བྱུང་ན་ང་དང༌། ངའི་གཞུང་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞི་བའི་མཐུན་འགྲིགས་ཀྱི་འཕྲོས་མོལ་ལེ་འགྲིགས་ཡོང་བའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་འཕྲོས་མོལ་མ་ཚུགས་གོང་དགོས་ངེས་ཀྱི་ལས་དོན་འགའ་ཤས་ཤིག་འཕྲལ་ལ་བསྒྲུབ་དགོས། ང་ཚོས་ཞི་བདེའི་ཐོག་འགྲིགས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་དང༌། ཐོབ་ཐང་གནས་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་ཡོད།

གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་སྐུ་ཞབས་རྣམ་པར་ཞུ་རྒྱུར། ཁྱེད་རྣམ་པས་ང་ཚོའི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོ་ཐུབ་པའི་ལས་དོན་ལ་རོགས་རམ་གང་ཆེ་གནང་བ་དེར་ང་དང༌། ངའི་མི་མང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁྱེད་རྣམ་པས་སེམས་གསོ་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་དེས་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་རེད། ད་ལམ་གྱི་བོད་མི་མང་ནས་ཞི་བདེ་དང༌། རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱས་པ་དེར་ཁྱེད་རྣམ་པས་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བརྒྱུད་བསྐུལ་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད། ང་རང་ནས་བོད་མི་མང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ (New York Times) ཅེས་ཚགས་ཤོག་འགོད་མཁན་གྱི་དྲི་བ།

༡ བོད་མིས་རྒྱ་དམར་ལ་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་མོས་ཡོད་དམ། ཡོད་ན་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་དེ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐེ་བྱུས་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཨེ་ཡོད། ཞེས་པར། བོད་འདི་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་སར་བརྟེན་ང་དང་བོད་མི་རྣམས་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ནར་འདོད་པ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་དྲག་པོའི་བྱ་བར་འདོད་པ་གཏན་ནས་མེད་ཀྱང༌། རྒྱ་དམར་ནས་བཙན་དབང་མནར་གཅོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་བོད་མི་དམངས་རྣམས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་རང་དབང་དོན་དུ་མི་ལངས་ག་མེད་བྱུང་བ་རེད།

༢ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྒྱུ་དེ་གནས་ཚུལ་དོན་གནད་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཕེབས་རྒྱུ། ཞེས་པར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ གོང་གི་བོད་གཞུང་ལ་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་དབང་ཆ་ཇི་ཡོད་གཙང་མ་ཞིག་བྱུང་མཚམས་ངོས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།

༣ ད་ལྟའི་གཞུང་པཎ་ཆེན་བླ་མས་དབུ་འཁྲིད་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ནས་བོད་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་དེ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགོངས་འཆར་ག་རེ་ཡོད། ཅེས་པར། ད་ལྟའི་བོད་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་པ་འདི་མིང་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་དབང་ཆ་ཚང་མ་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཡོད་ཅིང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་དོན་གྱི་སྐུ་དབང་མེད་ཅིང་ཁོ་ཚོས་གང་ཞུས་མ་གནང་མཐུ་མེད་རེད།

༤ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་མིའི་ཆེད་དུ་རང་འདོད་རང་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤེད་ལ་ངོ་རྒོལ་དཔེར་ན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལྟ་བུའི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིར་བདེ་སྡུག་ཞུ་རྒྱུ་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་ནག་ལ་ཞི་བའི་བཀའ་མོལ་ཞུས་ཏེ་རེ་འདོད་ཁེངས་པ་མ་བྱུང་ཚེ་གཞི་ནས་ཇི་དགེ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན།

༥ བོད་དུ་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤེད་ལ་ད་དུང་ངོ་རྒོལ་དམག་འཐབ་བྱེད་མུས་ཡིན་ནམ། ཡིན་ན་ངོ་རྒོལ་དེའི་འགོ་འཁྲིད་བྱེད་མཁན་བོད་རིགས་ཅི་འདྲ་ཡོད། ཅེས་པར། ད་ལྟ་བོད་ནང་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མི་ཡོད་མུས་རེད། དེ་ཚོའི་འགོ་འཁྲིད་བྱེད་མཁན་མི་དམངས་རང་ནས་འཁུར་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

༦ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་གཞུང་གསར་པའི་ལམ་ལུགས་འགྲོ་སྟངས་དང༌། རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གི་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐོག་ནས་རྒྱ་མིའི་མཐར་ཐུག་གིས་དམིགས་ཡུལ་ག་རེ་ཡིན་ནམ། ཞེས་པར། རྒྱ་མིའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ཏེ་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་དང༌། ཆོས་ལུགས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དེ་རེད།

༧ ཐེ་ཝན་གྱི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གཉིས་པའི་ཐོག་དགོངས་འཆར་ག་རེ་ཡོད། ཅེས་པར། རྒྱལ་ཁབ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་དེ་གའི་བྱེད་སྟངས་ལ་གཞིགས་པའི་ང་ཚོས་མཐུན་ལམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༨ ྋགོང་ས་མཆོག་གང་མྱུར་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མ་ཐུབ་ན་འཆར་གཞི་ག་རེ་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ངའི་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་སྐོར་ད་ལྟ་འདི་ཡིན་ཞུ་ཤེས་ཐབས་མི་འདུག

༩ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རང་གི་བཀའ་བློན་མང་བ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་མུས་སྟབས་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཡོང་བའི་གཞུང་ཞིག་གི་དབུ་འཁྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ང་དང༌། ངའི་གཞུང་ས་གནས་ག་པར་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་བོད་མི་ཚང་མས་བོད་གཞུང་ལ་ཆ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་རེད།

༡༠ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ལྷ་ས་ནས་ཕེབས་ཐོན་རྗེས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་རྒྱ་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཆེན་མོའི་ལས་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་པེ་ཅིན་ནས་བཏང་བའི་སྐུ་ཚབ་འདྲ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་བཀའ་མོལ་བྱུང་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། ཐུག་འཕྲད་བྱུང་མེད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོར། ཕྲན་སེ་ཊ་སེ་ཀྲ་ཨོབ་ཨིན་ཌི་ཡའི་གསར་འགྱུར་མཁན་གྱི་དྲི་བ།

༡ བོད་དོན་སྐོར་འགྲིགས་པ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དང༌། རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གཉིས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་བཀའ་མོལ་ཡོང་བའི་བསམ་འཆར་ཞུས་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐུགས་མོས་ཡོད་མེད་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འདོད་པར་མེད་ཀྱང༌། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ལ་འཛམ་གླིང་གིས་འཁུར་བླངས་ན་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་དང༌། དེ་ལ་དགོངས་འཆར་ཇི་འདྲ་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་པཎ་ཌི་ཏ་ནེ་རུ་དང༌། རྒྱ་དམར་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གཉིས་ནས་བོད་དོན་བདེན་པ་བདེན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བའི་བཀའ་མོལ་གནང་ན་ངས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ནས་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་ངེས་པར་གནང་དགོས་པ་ཞིག་རེད།

༢ ཚོགས་འདུ་དེ་འདྲ་ཡོང་ཐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལ་སྙན་སེང་གནང་འདོད་ཡོད་མེད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་འདུ་དེ་འདྲ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་ཚོགས་འདུ་གནང་འདོད་ཡོད་མེད། ཞེས་པར། ཞུ་རྩིས་མེད།

༣ དེང་སྐབས་པེ་ཅིན་གྱི་དབང་ཆ་བོད་ལ་གནས་ཟིན་པ་དང༌། སྔོན་དུ་ཁྱེད་ཚོས་ཞལ་བཞེས་པའི་ཐོག ད་ཆ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་རིམ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོང་དགོས་ཀྱི་རེད། ཅེས་པར། དེང་སྐབས་པེ་ཅིན་གྱི་དབང་ཆ་ཡོད་ལ་ཡོད་པ་དེ་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་བྱས་པ་ཞིག་རེད། འདིའི་སྐོར་གནས་ལུགས་ཟུར་དུ་ཞུ་རྒྱུའི་ནང་གསལ་ཡོད།

༤།༥ བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲིགས་ཐབས་ཆེད་དུ་འཛམ་གླིང་གིས་བསམ་འཆར་བཏང་སྟེ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ན་ཐུགས་མོས་ཡོད་དམ། ཡང་ན་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་བརྒྱུད་བཀའ་མོལ་ཡོང་ཐུབ་ན་ཐུགས་འདོད་ཡོད་མེད། རྒྱ་མི་དང་བཀའ་མོལ་ཐོག་འགྲིགས་ཐབས་ཡོད་མེད། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲིགས་ཐབས་སྐོར་ལ་བོད་དུ་གནས་ཚུལ་ཁག་པོ་བྱུང་བ་ཨུ་རུ་སུ་ནས་ཤེས་རྟོགས་རྗེས་ཨུ་རུ་སུས་རྒྱ་ནག་ལ་བརྒྱུད་བསྐུལ་བྱས་ཏེ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་ཐུན་མོང་ཐོག་ནས་གྲོས་མཐུན་ཞིག་བཞག་ན་ཐུགས་འདོད་ཡོད་མེད། ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་ཨུ་རུ་སུ་དང༌། རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་མོལ་དབུ་བཙུགས་པའི་ཆེད་དུ་འཐུས་མི་གཏོང་བ་གནང་འདོད་ཡོད་མེད། ཡང་ན་སྲིད་བློན་ནེ་རུས་བཀའ་མོལ་དབུ་འཛུགས་གནང་ན་ཐུགས་འདོད་ཡོད་མེད། ཅེས་པར། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་དེ་ལ་ང་ཚོས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༦ ད་ལམ་རྒྱ་མིའི་དྲག་དཔུང་གི་འོག་ལ་བོད་མི་མང་པོ་སྲོག་གཅོད་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་གསན་ཐོས་ལ་དགོངས་འཆར་ཇི་འདྲ་ཡོད་དམ། འདི་བྱས་ཏེ་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་བརླགས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་དམག་ནས་བོད་ནང་མི་བསད་རྒྱུ་འཕྲོག་ཚོད་མེད་བྱས་པ་དེར་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མི་དམངས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་ཀྱང་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་བརླགས་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།

༧ བོད་དོན་སྐོར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྙན་ཞུ་འབུལ་བ་གནང་འདོད་ཡོད་མེད་ནུབ་ཕྱོགས་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་རྒྱ་ནག་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བཅུག་སྟེ་ད་ལམ་བོད་དོན་སྐོར་འཛམ་གླིང་གི་བསམ་འཆར་བཤད་ན་བོད་མི་དམངས་ལ་ཕན་ནུས་ཆེ་བ་ཡོད་མེད། ཅེས་པར། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་ངས་ད་ལྟ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་མ་བྱུང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འཇུག་རྒྱུའི་སྐོར་ལའང་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་མ་བྱུང༌།

༨ རྒྱ་མིས་འཛམ་གླིང་བསམ་འཆར་ལའང་མ་ཉན་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་མེད། ཅེས་པར། སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་རག་ལས་པ་རེད།

༩ བོད་མི་མང་གི་དྲག་པོའི་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཏེ་མ་འགྲུབ་པ་འདི། ཐོག་མ་ནས་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཐབས་ཤེས་བྱས་ན་འགྲུབ་ཐབས་བྱུང་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། ད་བར་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་ཏེ་མ་འགྲུབ་པ་འདི་ད་ཆ་བོད་མི་མང་འུ་ཐུག་ནས་རང་དབང་གིས་དོན་དུ་འཐབ་འཛིང་བྱས་པ་རེད།

ཨ་མེ་རི་ཀ་སི་ཅིན། པན་ཨོ་ནི་ཀྲོབ་ཞེས་པའི་ཚགས་ཤོག་གི་ལས་བྱེད་པ་ས་བྷ་ཝ་ལ་ནས་དྲི་བ་ཕུལ་གསལ།

༡ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་འདུའི་སར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ནས་ད་བར་རྒྱ་དམག་ལ་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཛིང་ཐོག་བོད་མི་ ༦༥༠༠༠ ཤི་སྐྱོན་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱ་རིགས་གྲངས་ཁྲི་ལྔ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཡུལ་སྤོས་ཏེ་བོད་ལ་གཞིས་ཆགས་སྡོད་ཚོད་ཅེས་རྒྱ་གར་བས་སྙན་སེང་ཞུས་ཡོད་འདུག་པས་དེའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་ཞིག་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ། ཞེས་པར། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་འདུའི་སར་རྒྱ་གར་ཁྲིམས་དཔོན་ནས་སྙན་སེང་གནང་དོན་བོད་མི་བསད་པའི་གྲངས་འབོར་དེ་ལས་མང་བ་མ་གཏོགས་ཉུང་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡུལ་སྤོས་རྒྱ་མི་འབུམ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་ཟེར་བ་འདི་ནི་བོད་བྱང་ཤར་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་སུ་འབྱོར་བསྡད་ཟིན་པ་དངོས་འབྲེལ་དང༌། དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་རྒྱ་དམག་དང༌། ལས་བྱེད་འབུམ་བཞི་སྐོར་ཡོད་མུས་ཐོག ཉེ་ཆར་གསར་འགྱུར་ཐོས་གསལ། གཞིས་ཆགས་རྒྱ་མི་འབུམ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་འོར་འདྲེན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་རེད།

༢ གོང་གསལ་ཚོགས་འདུ་དེའི་སར་བོད་ལ་ནང་པའི་ཆོས་དང༌། བླ་མ། སངས་རྒྱས་ཤ྄ཱཀྱ་ཐུབ་པ་བཅས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བསྣུབས་སེམས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་རྒྱ་དམར་ནས་ལས་འགུལ་བྱེད་ལུགས་ཞུས་པར་དེའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་ཡོད་པ་ཞུ། ཞེས་པར། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སར་སྙན་སེང་གནང་དོན་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༨ བར་བོད་ཤར་དང༌། བྱང་ཤར་ཁུལ་དུ་དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་རྩ་གཏོར་དང༌། བླ་མ་དང༌། དགེ་འདུན་གྲངས་མེད་བསད་བཟུང་བྱས་ཏེ་ནང་པའི་ཆོས་རྩ་མེད་དུ་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནས་བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡང་ཆོས་རྩ་བ་ནས་བསྣུབས་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་བརྩམས་ཟིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ལ་ལོག་སྤྱོད་པར་ངོས་འཛིན་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་བཅས་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཡིག་ཆའི་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད།

༣ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ལྷ་ས་ནས་འདི་ཁུལ་ཕེབས་རྒྱུའི་ཐུགས་ཐག་གཙང་བཅད་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་བལྟས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། ཞེས་པར། ཕྲན་འདི་ཕྱོགས་ཡོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོ་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་གྱི་ཉིན་མོའི་ཆུ་ཚོད་བཞི་པའི་ཐོག་ངོས་ཀྱི་སྡོད་ཡུལ་དུ་ཁ་གཏད་དེ་སྔ་རྗེས་མེ་སྒྱོགས་གཉིས་བརྒྱབས་ཏེ་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུ་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ད་བར་ལོ་དགུའི་རིང་རྒྱ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་བསྒྲིལ་གང་ཡོད་བྱས་ཀྱང༌། བོད་མི་དམངས་ལ་ཕན་ཐབས་ཡོང་རེ་མེད་སྟབས་ད་ཆ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཡོང་ན་བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར་བསམས་ཏེ་གོང་ཚེས་ཀྱི་མཚན་མོའི་ཆུ་ཚོད་བཅུ་པའི་ཐོག་ང་རང་དང༌། ངའི་གཞུང་བཅས་གསང་སྟབས་ཀྱིས་ཡོང་དགོས་བྱུང༌།

༤ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་འདི་རྩོད་མེད་ཀྱི་སུ་ཛ་རན་ཊི་ཞེས་པའི་རྒྱ་ཁོངས་གཙང་མ་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་གནང་གི་ཡོད་དམ། ཡང་ན་པེ་ཅིན་ནས་བོད་ལ་ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མི་ཞེས་ནང་དོན་རང་བཙན་སྤྲོད་རྒྱུ་ཁས་ལེན་བྱས་ན་སུ་ཛ་རན་ཊི་ཞེས་པའི་ཕྱི་རྒྱ་ཁོངས་སུ་ཁས་ལེན་གནང་གི་ཡིན་ནམ། རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མི་ཁས་ལེན་བྱས་ཚེ་རྒྱ་གར་བ་མང་པོས་བསམ་པ་བཞིན་སྔར་རྒྱ་གར་དང༌། བོད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་པའི་གྲོས་མཐུན་ཚང་མ་རྩིས་མེད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་གནང་གི་ཡོད་དམ། བོད་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་ཐོབ་ཐང་ལ་རྒྱ་གར་ནས་གཞན་མཉམ་དུ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས་རེད་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། བོད་འདི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཕན་དུ་གནས་བཞིན་པ་དེ་དོན་ལྟར་ལ་བཞུགས་རྒྱུ་ཡིན།

༥ བོད་ཀྱི་དོན་གནས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་གནང་གི་ཡོད་དམ། དེ་ལྟར་དགོངས་བཞེད་མེད་ཚེ་བོད་མི་རྣམས་ནས་དམར་པོའི་བཙན་དབང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འཆར་གཞི་གཞན་པ་གང་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། འདི་སྐོར་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་དྲིས་ལན་ཨང་བཞི་པར་གསལ་ཡོད།

༦ ྋགོང་ས་མཆོག་ཕར་ཚུར་ཕེབས་རྒྱུར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀ་ཀོར་གནང་གི་ཡོད་པ་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཀ་ཀོར་མེད་ཚེ་མྱུར་དུ་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་ལམ། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ངོས་ཕར་ཚུར་འགྲོ་བསྐྱོད་ལ་འགག་བྱ་གནང་མི་གང་ཡང་མི་འདུག དུས་སྐབས་བཟང་པོ་བྱུང་ན་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་རྩིས་ཡོད།

རྒྱ་གར་དུས་བབ་གསར་ཤོག་ཁང་ནས་དྲི་བ་ཞུ་གསལ།

༡ པེ་ཅིན་གཞུང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཕུ་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་བསྐྱར་དུ་བསྐོས་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས་ཨེ་ཡོད། ཡང་ན་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་རྒྱུའི་གདན་ཞུ་ཕུལ་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། མེད།

༢ མ་མཐར་མཚན་དོན་ཚང་བའི་གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཐོག་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་པར། འདི་སྐོར་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་དྲིས་ལན་ཨང་གཉིས་པར་འཁོད་ཡོད།

༣ ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་རྒྱ་མིས་བཀག་ཐབས་བྱས་ཨེ་ཡོད། བཀག་འདོད་ཡོད་ན་བཀག་ཐུབ་ཀྱི་ཨེ་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞུགས་ན་རྒྱ་མིར་ཕན་གནོད་ཇི་ཡོད། ཅེས་པར། ངོས་འདི་ཕྱོགས་ཡོང་བ་རྒྱ་མིས་ཧ་མ་གོ་བ་མ་གཏོགས་བཀག་ཐབས་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱི་རེད། དང་བླང་བསྟན་སྲུང་དམག་སྒར་དང༌། བོད་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་བསམ་པ་གཅིག་པ་ཡིན་པ་སོང་ཙང་བཀག་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ངོས་རྒྱ་གར་གྱི་སར་བསྡད་པར་རྒྱ་མིར་ཕན་གནོད་ཇི་ཡོད་རྒྱ་མིས་ཤེས་ཀྱི་རེད།

རྒྱ་གར་བྷ་ར་ཏ་པེ་རེ་སི་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་དྲི་བ།

༡ རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པའི་ཕེབས་ལམ་ལ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་དངངས་སྐྲག་དང༌། སྐུ་ངལ་ཇི་བྱུང་གི་གནས་ལུགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་འཐུས། ཞེས་པར། འདི་སྐོར་ཞིབ་ཆའི་གནས་ཚུལ་རྗེས་སུ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།

༢ བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་མུས་འདི་སྐོར་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ཕྱོགས་ཞིབ་གསལ་ཡོང་བ། ཞེས་པར། ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་དོན་ཚན་བརྒྱད་པའི་ནང་འཁོད་ཡོད།

༣ བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲིགས་ཐབས་སྐོར་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཨལ་ཇི་རི་ཡ། མོ་རོག་ཀོ། ཀྲུ་ནི་ཤི་ཡ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ངུ་མང་པོར་བདེན་རྒྱབ་རོགས་རམ་གནང་བ་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ཡང༌། དེ་ཚོ་ནང་བཞིན་ང་ཚོར་ཡང་ངེས་པར་གནང་གི་རེད་བསམ་པའི་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད།

ལྡེ་ར་ལྡོང་ཧི་མ་ཅལ་དུས་བབ་ཚགས་ཤོག་རྩོམ་མཁན་སྤ་འདི་ཞེས་པ་ནས་དྲི་བ་ཕུལ་དོན།

༡ བོད་ལ་ད་དུང་ངོ་ལོག་བྱེད་མུས་ཡིན་མིན། ཡིན་ཚེ་ཁམས་པས་འཛིན་པའི་ས་ཆ་ག་པར་ཡོད་དམ་བཀའ་ལན་ཡོད་པ་ཞུ། ཞེས་པར། བོད་འདི་ས་རྒྱ་ཆེ་བར་བརྟེན་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་ལ་ད་ལྟ་ཡང་འཐབ་འཛིངས་ཡོད་མུས་མ་ཟད། ལྷ་སའི་ཤར་དང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ས་ཆ་འཛིན་བསྡད་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད།

༢ བོད་ལ་རྒྱ་མིས་བོད་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་ལས་དོན་བྱས་ཡོད་མེད་བཀའ་ལན་ཡོད་པ་ཞུ། ཞེས་པར། རྒྱ་མིས་བོད་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་ལས་དོན་ཇི་བྱས་སྐོར། ད་བར་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ནང་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་མ་ཐེ་བས་བོད་ཤར་དང༌། བྱང་ཤར་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མི་གཞིས་ཆགས་ཕོ་མོ་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་འབྱོར་བསྡད་ཟིན་པའི་ཐོག ད་དུང་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་གཞིས་ཆགས་རྒྱ་མི་འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་འོར་འདྲེན་བྱེད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏོན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་མི་རིགས་མང་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འོར་འདྲེན་བྱས་དང་བྱེད་མུས་བཅས་ཀྱིས་བོད་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་བསམ་སྦྱོར་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་མུས་རེད།

༣ པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྔ་ལོ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གུས་བཏུད་བརྩི་མཐོང་ལེགས་པོ་མ་བྱུང་ཞེས་གསུང་བཤད་གནང་བར་དགོངས་འཆར་ཞིག་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་དགོངས་འཇགས་ཡོད་པ་ཞུ། ཞེས་པར། ང་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། མི་མང་ཡོངས་ནས་ང་རང་གཉིས་ཀར་གཟེངས་བསྟོད་དང༌། སྣེ་ལེན་སོགས་གཟབ་རྒྱས་གནང་བྱུང་ཡང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་རང་དབང་མེད་པ་སོང་ཙང་གསུང་དགོས་བྱུང་བ་ཡིན་ཤག་རེད།

༤ ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་ལམ་རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་མཐུན་ལམ་ལ་གནོད་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད་མེད་བཀའ་གསལ་ཡོད་པ་ཞུ། ཞེས་པར། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་གནས་གང་ཡིན་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་དྲང་པོའི་ལམ་ནས་གཟིགས་ན་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་མཐུན་ལམ་ལ་འགལ་རྐྱེན་ཡོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ངས་མཐོང་གི་མི་འདུག

༥ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་ལ་འཆར་གཞི་གང་ཡོད་དམ། བོད་མི་བྲོས་བྱོལ་བ་ ༡༣༠༠༠ ཡོད་པ་རྣམས་རྒྱ་གར་དུ་རང་རང་སོ་སོའི་ལྟོ་གོས་ཐབས་འཚོལ་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་དགོངས་འཆར་གང་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ངའི་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་སྐོར་ད་ལྟ་འདི་ཡིན་ཞུ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་པ་དང༌། བོད་མི་བྲོས་བྱོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟོ་གོས་འཚོ་ཐབས་སྐོར་ཕྱིན་ཆད་རང་མགོ་རང་གི་ཐོན་ཆེད་དུ་ང་དང༌། ངའི་གཞུང་ནས་གང་ས་ཅི་ཐད་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱེད་མུས་ཡིན།

༦ ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་འདོད་ལ་བྲོས་བྱོལ་བ་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་པའམ། རྒྱ་གར་དུ་གཏན་སྡོད་བྱེད་པ་གང་འགབ་བཀའ་གསལ་ཡོད་པ་ཞུ། ཞེས་པར། འགྲོ་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་སྨིན་མཚམས་ཚང་མ་རང་ཡུལ་ལ་ལོག་རྒྱུའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་རེད།

མཱ་སོ་རི་ཕེ་ཇའི་སི་ཨོབ་ཨིན་ཌི་ཡ་ཚགས་ཤོག་གི་འཐུས་མི་ནས་དྲི་བ་ཕུལ་དོན།

༡ ད་ཆ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ངལ་གནང་ཟིན་སྐབས་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ཕྱོགས་འཆར་གཞི་དང༌། བོད་ཀྱི་ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མིན་ཕྱིར་ལོན་ཐབས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད་དམ། ཞེས་པར་ངས་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ད་ལྟ་གསལ་པོ་ཞུ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་རེ་འདོད་སྐོར་ཟུར་དུ་ཞུ་རྒྱུའི་ནང་འཁོད་ཡོད།

༢ བོད་ཀྱི་ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མིན་ཞེས་པ་དེའི་དོན་གནད་སྙིང་པོ་གང་ཡིན་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་གནང་རོགས་གནང༌། ཞེས་པར། ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མིན་ཞེས་པ་འདི་ནང་སྲིད་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་རེད། བོད་ཀྱི་ད་ལྟའི་ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མི་ནི་ངའི་གཞུང་ལ་ལས་དོན་གང་གི་ཐོག་ལ་དབང་ཆ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།

༣ ཕྱི་ལོ་༡༩༥༡ ལོར་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དེར་རྒྱ་མིས་བརྩི་འཇོག་གང་འདྲ་བྱས་ཡོད་དམ། བརྩི་འཇོག་བྱས་མེད་ན་བོད་ཀྱི་ཨོ་ཀྲོ་ནོ་མི་ཐོག་ལ་རྒྱ་མིས་ལས་དོན་གང་གི་ཐོག་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱས་ཡོད་དམ་བཀའ་གསལ་ཞུ་རྒྱུ། ཞེས་པར། ངས་ཟུར་དུ་ཞུས་པའི་གནས་ཚུལ་ནས་མཁྱེན་གྱི་རེད།

༤ སེ་ཀྲེ་ཌེ་མན་ཚགས་ཤོག་རྒྱག་མི་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་བོད་ལ་ད་དུང་རྒྱ་མིས་ཁྲིམས་འགལ་ལས་དོན་བྱས་ཚུལ་བཀའ་གནང་འདུག་པ་ཁྲིམས་འགལ་འདི་རྣམས་གང་བྱུང་ཡོད་མེད་བཀའ་གསལ་གནང་རོགས་གནང༌། ཞེས་པར། ཉེ་ཆར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བརྗོད་ན། ལྷ་སར་ཡོད་པའི་མི་རིགས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཇི་ཡོད་ཆ་གསུམ་ལ་བགོས་ཏེ་དང་པོ་དེ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲིད་དེ་འཆི་གསོན་ཇི་ཡོད་བརྗོད་ཚོད་མ་ཐིག གཉིས་པ་དེ་ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་གྱི་བཙོན་ཁང་ནང་བཅུག་ནས་དྲི་བརྩད་ཉེས་བརྡུངས་ཚོད་མེད་བྱས་ཏེ་མནར་གཅོད་ཆེན་པོ་བྱེད་མུས་རེད། གསུམ་པ་དེ་ཚོ་ཚང་མར་ལྟོ་ཆས་ཕྱེད་འགྲངས་ཙམ་སྟེར་ཏེ་མི་རེར་ཉིན་རེ་ས་རྡོ་སླེལ་པོ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་འོར་འདྲེན་བྱེད་བཅུག་སྟེ་ངན་ལས་བསྐུལ་མུས་དང༌། དེ་ཡང་ས་རྐོ་གྲངས་འབོར་མ་ལོངས་ཚེ་ལྟོ་ཆས་ཕྱེད་འགྲངས་དེ་ཡང་སྟེར་གྱི་མེད་པ་མ་ཟད། མི་གཉིས་དབར་འཕྲོས་པ་བྱས་མི་ཆོག་པའི་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་མིའི་རྒྱ་དམག་གོ་མཚོན་ཐོག་པ་ཆེད་བཙུགས་བྱས་ཏེ་བསྒུལ་བསྐྱོད་སྤུ་ཙམ་བྱེད་ས་མེད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ལྷ་སའི་ཡུལ་གྲོང་ནང་རྒན་བྱིས་ལས་གཏན་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་འབྲེལ་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ལྷ་ཁང་ཚང་མར་སྒོ་རྒྱབ་སྟེ་བཞག་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་བོད་ཡོངས་རྫོགས་ནང་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་རྒྱུ་དངོས་ཚང་མར་ཐོ་འགོད་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་ཞེས་པ་འཛུགས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱེད་མུས་རེད།

༥ བོད་དགོན་པ་ཁག་ལ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་གླེགས་བམ་རྩ་ཆེན་རྣམས་གང་འདྲ་བྱས་ཡོད་དམ། དེ་རྣམས་རྒྱ་མིས་རྩ་མེད་བཏང་ཡོད་དམ། ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། བོད་ལ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་དང༌། པར་གཞི་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་ཏུ་འོར་འདྲེན་ཀྱང་བྱེད་མུས་རེད།

༦ ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་སུས་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་གནས་སྐབས་སམ། དུས་གཏན་དུ་བཞུགས་རྒྱུར་གདན་ཞུ་ཕུལ་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གདན་ཞུ་འབྱོར་མ་བྱུང་ཡང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག་ཁ་ཤས་ནས་ཡོང་དགོས་གསུངས་བྱུང༌།

༧ རྒྱ་མི་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་ཚགས་པར་འགའ་ཤས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དོ་དམ་བྱས་ལུགས་ཡང་ཡང་བརྗོད་འདུག་པས་རྒྱ་གར་ལ་བཞུགས་རིང་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། དོ་དམ་ལྟ་བུའི་འོག་ཏུ་ཡོད་མེད། ཅེས་པར་སྐད་ཆ་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཁུངས་ལུང་མེད་པའི་དཀྲོག་གཏམ་རེད།

༨ ཉེ་ལམ་ཁྱེད་ཀྱི་སྐུ་མཆེད་བགྲེས་པ་ཨ་མེ་རི་ཀ་ནས་ཕེབས་འབྱོར་ཡོད་ཚོད་ལ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་ཨོ་ཊོ་ནོ་མི་ཕྱིར་ལོན་ཐབས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞལ་བཞེས་གནང་ཡོད་དམ། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་རིང་མིན་ཚོགས་རྒྱུར་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཨ་མེ་རི་ཀའམ། དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་སུ་རུང་ནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་ཡོང་སྲིད་དམ། ཞེས་པར། ངའི་གཅེན་པོ་ཨ་མེ་རི་ཀ་ནས་ང་ཐུག་པར་ད་ལམ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་ཡང་སྲིད་དོན་གྱི་ཕྱག་ལས་གང་ཡང་མེད།

༩ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བོད་ནས་མ་ཕེབས་གོང་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ལ་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་ཡིན་ནམ། ཡིན་ཚེ་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་གནང་བ་ཡིན་ནམ། བོད་ནས་ཕེབས་དགོས་དོན་ག་རེ་ཡིན་ནམ། རྒྱ་མིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པའི་བྱ་བ་དེ་དང༌། སྩལ་བྲིས་གནང་བ་དེ་གཉིས་ཡ་འགལ་ཡིན་པས་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་བརྒྱུད་བསྐུལ་བྱས་ཏེ་ལྷ་ས་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག ཅེས་པར། ཌས་ལིས་ཀྲེ་ལེ་གྷ་རབ་ཀྱི་དྲི་ལན་ཨང་དགུ་པར་གསལ་བ་ལྟར་ཡིན།

༡༠ རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ལ་སྩལ་བའི་ཕྱག་བྲིས་ཀྱི་གཤམ་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་ང་ལ་གསང་བའི་བཀའ་ཁྱབ་ཡོད་པ་ཞེས་འཁོད་འདུག་པས་ཁྱེད་ནི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་མཚན་གནས་རང་གནས་ཡོང་ཐབས་ག་འདྲ་གནང་རྩིས། ཞེས་པར། ངས་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ལ་བཏང་བའི་ཡི་གེའི་གཤམ་དུ་ནང་མའི་བཀའ་སློབ་ཡོད་པ་ཞེས་འཁོད་པ་ལས་གསང་བའི་བཀའ་ཁྱབ་ཡོད་པ་ཞེས་བཏང་རིགས་མེད་གཤིས་དེ་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་རེད།

༡༡ བོད་ལ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཆེད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་ཐུགས་འདོད་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང༌། བོད་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་དང༌། བོད་མི་དམངས་ཀྱི་བློ་མོས་དང་མཐུན་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་གི་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་ཞེས་དུད་འགྲོ་ལྟ་བུར་མི་དམངས་ལ་མནར་གཅོད་བྱེད་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་ང་བློ་མོས་གཏན་ནས་མེད།

ཇཡེ་སིང་ སྦར་ཀྲི་ཡ་ཞེས་པའི་ཚགས་པར་འགོད་མཁན་ནས་དྲི་བ།

༡ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྒྱུན་ཇི་ཙམ་དང༌། ཕུགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཇི་ཡོང་བཀའ་གསལ་གནང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་གར་ལ་འགོར་རྒྱུན་ཇི་ཡོད་ད་ལྟ་ཞུ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག ཕུགས་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་ཐད་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་དོན་ཚན་བརྒྱད་ནང་འཁོད་ཡོད།

༢ དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་ཉེས་སྐྱོན་མེད་པ་དང༌། དགེ་འདུན་བོད་དུ་བཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ད་ཕན་གུང་ཁྲན་གྱི་ལྟ་བ་སློབ་གཉེར་བྱས་མེད་པ་ཡིན་ནམ། མིན་ན་དགོངས་གཞི་ཇི་ཡོད་བཀའ་གསལ་གནང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཞེས་པར། དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྩ་གཏོར་བཏང་ཟིན་པ་དང༌། ད་ལྟ་ཡང་མེད་པ་བཟོ་མུས་རེད། གྲྭ་པ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་བཟུང་བསད་བྱས་པའི་འཕྲོས་ལ་དབང་མེད་ཀྱིས་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་མུས་རེད།

༣ བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང༌། བོད་མི་དང༌། རྒྱ་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་བྱས་ལུགས་འདི་སྐོར་དྲང་བདེན་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་པར། བོད་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་གུང་ཁྲན་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་མུས་དང༌། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དེ་དངོས་འབྲེལ་རང་རེད།

༤ རྒྱ་གར་ཁུལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་མི་མང་ནས་རང་བཞིན་གྱི་དད་གུས་ཞུས་པ་འདི་ལྟར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དམག་སྒར་གྱི་ལུགས་ལྟ་བུ་འཛིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་འདི་འདྲ་ནམ་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གསུང་གི་རེད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་གར་གྱི་མི་མང་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་སོང་ཙང་སོ་སོའི་འདོད་པ་ལྟར་བྱས་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་མི་དམངས་ལ་རང་དབང་མེད་སྟབས་སེམས་ལ་འདོད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཕྱིར་བཏོན་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།

༥ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་ཡིན་གཤིས་ཉེ་ལམ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལོ་ཏོག་ལ་ཉེས་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་འདི་ཉེ་སྔོན་རྒྱ་མིས་བོད་དུ་ལས་ངན་ཚབས་ཆེ་བྱས་རྐྱེན་འདི་ལྟར་བྱུང་བ་དང༌། ད་དུང་བྱ་ངན་འདི་བྱས་རྐྱེན་དཀོན་མཆོག་གིས་ཉེས་ཆད་གནང་གི་རེད་ཅེས་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དགོངས་མཐུན་ཡོང་གི་རེད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ལ་ལོ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་འདིར་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། བོད་ལ་རྒྱ་མིས་བཙན་གནོན་མནར་གཅོད་བྱས་པ་འདི་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཀྱི་བསམ་པ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཡོད།

རྡོ་གླིང་ནས་འབི་ལར་ཌི་ལིའི་ཀྲི་ལི་གེ་རབ་ཀྱི་འཐུས་མི་པ་ཀྲ་སིང་ནས་དྲི་ཚིག་ཞུ་དོན།

༡ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་པ་བྲོས་བྱོལ་བ་བྱས་ཏེ་གཏན་བཞུགས་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ། ད་བར་བོད་དོན་སྐོར་གང་ཡང་མ་གསུངས་པར་བཞུགས་པ་དེ་རྒྱ་གར་གྱིས་རྒྱ་ནག་དང་བཀའ་མོལ་འགྲིགས་ཐབས་ཀྱི་ཐུགས་རེ་གནང་བ་དང༌། དེའི་རིང་ལ་སྦྱིན་བདག་མཛད་དཀའ་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གནང་བ་རེད་དམ། ཞེས་པར། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་གཏན་སྡོད་བྱེད་རྩིས་མེད། དེ་འབྲེལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དོན་མེད་མཛད་དཀའ་བཟོ་འདོད་མེད།

༢ རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཐུན་ལམ་ཐོག་ནས་རོགས་རམ་བརྒྱུད་བོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་འགྲིགས་ཐབས་མེད་ན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བོད་དོན་སྐོར་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ཆོག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་རྩིས་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། ད་ལྟའི་སྐབས་འདི་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་མ་བྱུང༌།

༣ ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རང་ནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བའི་ཆེད་དུ་ཨ་མེ་རི་ཀར་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་དྲིས་ལན་དོན་ཚན་བཞི་པར་འཁོད་ཡོད།

༤ ངའི་གོ་ཐོས་སུ་བོད་ལ་བོད་པའི་ངོ་ལོག་ཤོག་ཁག་ནས་རོགས་རམ་མ་བྱུང་བ་དང༌། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་པའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ནས་དོ་ཁུར་མ་གནང་བ་ལ་བློ་ཕམ་དང༌། ད་ཆ་ཁོ་ཚོ་རང་གི་གཞུང་གཅིག་བཙུགས་ཏེ་དགེ་སྐྱོན་གང་བྱུང་ཁོ་རང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་ཚོད་ལ་དེ་འདྲ་ཡིན་ཚེ་རྒྱ་དམར་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དབར་བཀའ་མོལ་གནང་སྟེ་བོད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་རིགས་ཚང་མ་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་དེ་མིན་ལེ་འགྲིགས་བྱུང་ན་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་བོད་རིགས་ངོ་ལོག་པ་རྣམས་གྲོས་མཐུན་དེར་ཆ་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ཁྱེད་རང་གི་གསན་པའི་སྐད་ཆ་དེ་རྩ་བ་ནས་བདེན་པ་མ་རེད། བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་སྔར་དང་མི་འདྲ་བའི་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཡོད་པ་རེད།

༥ ྋགོང་ས་མཆོག་ལ། རྒྱ་མི་ཚང་མ་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་འཇུག་པོའི་འཆར་གཞི་ཞིག་ཨེ་ཡོད། ཡང་ན། རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་དང༌། ལྷག་པར་ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ནས་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་ལས་དོན་དེ་འགྲུབ་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། ཐོག་མའི་ལན་གནས་ཚུལ་ཟུར་དུ་གསལ་ཡོད། གཉིས་པ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མས་བདེན་རྒྱབ་གནང་ཡོང་བསམ་པའི་རེ་བ་ཡོད།

༦ ད་ལམ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེར་རྒྱ་མི་དང༌། བོད་མི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བློ་ཁེངས་འགྲིགས་ཐབས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་འདྲ་ཨེ་ཡོད། ཡང་ན། གནས་ཚུལ་མཐར་ཐུག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་མ་བྱས་ན་དྲག་པོའི་དཔུང་ཤུགས་གང་ཡོད་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད་དམ། ཞེས་པར། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བློ་ཁེངས་ཐབས་ཀྱི་ལན་དེ་ངས་ཞུ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག

༧ བོད་མི་དམངས་ནས་གོང་གསལ་དོན་གནད་དེ་གཞི་བཟུང་བྱས་ན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་ངོ་ལོག་པ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་མེད་པར་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་མ་དགོས་པའི་ཆེད་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོ་ཚོར་དྲག་པོའི་གོ་ལག་ཡོང་བའི་ཐབས་རྩོད་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། བོད་ཀྱི་དང་བླང་བསྟན་སྲུང་དམག་མི་རྣམས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་མེད་པར་འཇོག་རྩིས་མེད་རུང༌། སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཕྱོགས་དྲག་པོའི་དམག་འཐབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་མ་ཡིན་པར་ཞི་བའི་འཕྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྩིས་ཡོད།

༨ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོ་ནས་བོད་ནང་ཟིང་ལང་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་ད་ལམ་ལྷ་སའི་ཟིང་འཁྲུགས་ཚུད་པའི་ནང་བོད་མི་གྲངས་ག་ཙམ་ཤི་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ༡༩༥༦ ལོ་ནས་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཚུད་པའི་ད་ལམ་ལྷ་སའི་ཟིང་འཁྲུགས་བར་བོད་རིགས་ཤི་སྐྱོན་བྱུང་བ་མི་གྲངས་༦༥༠༠༠ ཉུང་མཐར་ལོངས་ཀྱི་རེད།

༩ རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱག་བྲིས་གསུམ་གནང་བའི་སྐབས་ཐུགས་སེམས་ལ་ག་རེ་འཁོར་ཡོད་དམ། དུས་ཚོད་གཅིག་ཐབས་ཤེས་གནང་བ་ཨེ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཕྱག་བྲིས་རྣམས་བཀའ་ཤག་ནས་དབང་ཤེད་ཞུ་བསྐུལ་གྱིས་བྲིས་པ་གནང་དགོས་བྱུང་བ་ཨེ་ཡིན། ཡང་ན། རྒྱ་མིས་བོད་མིར་བྱ་སྤྱོད་སྡུག་ཏུ་བཏང་དོགས་ཀྱིས་དེ་འགོག་ཆེད་དུ་གནང་བ་ཨེ་ཡིན། ཕྱག་བྲིས་དེ་རྣམས་འཛམ་གླིང་ཕྱིར་ཐོན་སྐབས་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ཐེབས་སྐབས་དེར་དགོངས་པ་འཁོར་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། ང་རང་ནས་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཐན་ཀོན་སན་ལ་ཡི་གེ་སྔ་ཕྱི་ཐེངས་གསུམ་བཏང་བ་དེ་སྐབས་དེར་བོད་མི་མང་ཁྱོན་ཆེ་འདུ་འཛོམས་ལུས་སྲོག་རྒྱ་མིའི་ལག་ནང་ཡོད་པར་བརྟེན་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་པའི་ཞི་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་ཆེད་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཀྱང་བྱས་པ་ཡིན། ཡི་གེ་དེ་རྣམས་འཛམ་གླིང་དུ་ཐོན་སྐབས་འཛམ་གླིང་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་པར་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་དེ་མིན་ཤུགས་རྐྱེན་གང་ཡང་ཐེབས་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད།

༡༠ སུ་ལེན་གྱི་མཁས་པ་ལས་བྱེད་བོད་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ཐོག་སུ་ལེན་གྱི་དམག་མི་བོད་དུ་ཡོད་ལུགས་ཟེར་བ་དེ་བདེན་པ་ཨེ་ཡིན། ཞེས་པར། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གོ་ཐོས་བྱུང་ཡང༌། བདེན་པ་ཡིན་མིན་གསལ་ཆ་མ་བྱུང༌།

༡༡ ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་ཕེབས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསལ་ཞིག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ནས་གསུང་རོགས་གནོངས། ཞེས་པར། ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་རྒྱས་རྗེས་སུ་ཞུ་རྒྱུ།

༡༢ རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བོད་སྐོར་ཚོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གསར་བཙུགས་དཔེར་ན། རྒྱ་གར་སྤྱི་ཡོང་བོད་དོན་ཚོགས་འདུ་ཨ་ཕྷི་རི་ཀ་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡར་ཡན་ལག་འཛུགས་འཆར་ཡོད་པ་དང༌། འབི་ལར་གྱི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་སོགས་ནས་བོད་ལ་ཕན་པའི་རོགས་རམ་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཚོགས་པ་དེ་ཚོ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་མཁན་མིན་སྟབས་ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། བོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མ་བྱུང་བའི་རྒྱ་དམར་ནས་དྲག་གནོན་ཚད་མེད་ཅིག་བྱས་པར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་གི་གཟུར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མི་དམངས་ཚོས་བོད་དོན་སྐོར་ཚོགས་འདུ་མང་པོ་ཚུགས་དང་ཚུགས་བཞིན་པར་ང་ཚོས་སྙིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཅིང༌། ཚོགས་འདུ་དེ་དག་གིས་བོད་ལའང་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད།

འབི་ལར་ལོན་ཌོན་ཌའི་ལི་མེལ་ཞེས་པའི་གསར་ཤོག་ཁང་གི་དྲི་བར།

༡ ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ལམ་ལ་ཧ་ཅང་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་གསར་ཤོག་ནང་ཐོན་པ་བདེན་འབྲེལ་ཨེ་ཡིན་ཞེས་པའི་སྐོར། དེ་དངོས་འབྲེལ་རང་རེད།

༢ མ་སུ་རིར་ཕེབས་རྗེས་ལྷ་སའི་གནས་ཚུལ་འབྱོར་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། ང་རང་མ་སུ་རིར་འབྱོར་རྗེས་ལྷ་སའི་གནས་ཚུལ་འགའ་ཤས་གོ་ཐོས་བྱུང༌། དེའི་སྐོར་མ་སུ་རིའི་པེ་རེ་སི་སེ་ཁྲ་སེ་ཨོབ་ཨིན་ཌི་ཡའི་དྲི་ལན་བཞི་པར་འཁོད་ཡོད།

༣ རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་པའི་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་རྣམས་ལྕགས་སྐུད་དྲ་བའི་ནང་སྡོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན། ཞེས་པར། རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བའི་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལྕགས་སྐུད་ཀྱི་དྲ་བ་བཙུགས་པ་མ་གཏོགས་བོད་མི་རྣམས་བཅུག་པ་ལྟ་བུའི་ལྕགས་སྐུད་ཀྱི་དྲ་བ་བཏང་བ་མ་རེད།

༤ ལྷ་སའི་ཟིང་ཆ་མ་བྱུང་གོང་ཐན་ཀོན་སན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཐུན་སྒྲིལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། ཅེས་པར། རྒྱ་བོད་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་ལ་ང་རང་གིས་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་བར་ཐན་ཀོན་སན་གྱི་གཙོས་པའི་རྒྱ་རིགས་དཔོན་གནས་ཚང་མར་མཐུན་ལམ་གང་ཡོད་བྱས་པ་ཡིན།

༥ བོད་དང༌། རྒྱ་མིའི་བར་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་དེར་དེང་སང་ཡང་གནས་མུས་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། བོད་དང༌། རྒྱ་མིའི་བར་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་དེ་རྒྱ་མི་རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་དབང་ཡོད་ཀྱི་བཞག་བཅུག་པ་རེད། རང་གི་འདོད་པར་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ལའང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཆ་འཛིན་མ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་བོད་དབར་འགལ་ཟླ་ཆེན་པོ་འདི་ཙམ་དུ་གྱུར་ཟིན་གཤིས། ད་ཆ་ང་ཚོ་གྲོས་མཐུན་དེར་ཆ་འཇོག་བྱེད་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད།

༦ གྲོས་མཐུན་ལ་ས་ཡིག་བརྒྱབ་རྗེས་བོད་ནང་གི་ཆོས་ལ་རྒྱ་མིས་བརྩི་སྲུང་ཇི་འདྲ་བྱས་ཡོད། ཅེས་པར། ཆོས་རྩ་མེད་དུ་བཏང་དང་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་དྲི་བ་གཞན་དག་ལ་ལན་མང་ཞུས་ཚར་བ་ཡིན།

༧ བོད་ལ་ཕན་པའི་སྲིད་བྱུས་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་གཉིས་དགོངས་པ་མཐུན་གྱི་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་རྒྱ་མིའི་བཙན་འོག་ཏུ་བཞུགས་པར་བརྟེན་ཁོང་རང་ལ་རང་དབང་རྩ་བ་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།

༨ གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་བོད་ལ་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ནེའུ་ཡོག་ཀ་ཊེམ་གྱི་དྲི་ལན་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ནང་ཞུས་པ་ལྟར་ཡིན།

༩ གནས་ཚུལ་དེའི་སྐོར་རྒྱ་མི་དང་སྐད་ཆ་ག་འདྲས་བྱེད་ཐུབ། ཅེས་པར། བོད་དོན་སྐོར་ཕྱི་རྒྱལ་ཞིག་བར་ཞུགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་བྱེད་ཐུབ་ན་མ་གཏོགས་རྒྱ་མི་དང༌། བོད་གཉིས་ཐད་ཀར་སྐད་ཆ་བྱས་ཀྱང་ཕན་པ་དང༌། ཆ་འཇོག་འཕེར་བ་ཡོང་གི་མ་རེད།

༡༠ དེང་ཡང་ལྷ་སའི་གཞུང་དེའི་སྐོར་ལ་དགོངས་འཆར་ག་རེ་ཡོད། ཅེས་པར། བོད་ལ་རྒྱ་མིས་བཙུགས་པའི་གཞུང་རྫུས་མ་དེའི་དབང་ཆ་ཚང་མ་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཡོད་གཤིས་ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མས་རྩ་བ་ནས་གཞུང་དེ་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད།

༡༡ ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་ལ་ཕེབས་རྩིས་ཨེ་ཡོད། ཅེས་པར་དུས་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་འགྲོ་རྩིས་ཡོད།

ཀྲི་མོ་ལིག་ཅེས་པའི་ཚགས་ཤོག་གི་འཐུས་མི་འགོ་ཀྲིན་འབེལ་གྱི་དྲི་བ།

༡ བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་རྣམས་ལ་ད་ལྟའི་རོགས་རམ་གྱིས་ལྡང་ངེས་ཡོད་དམ། ད་དུང་རོགས་རམ་དགོས་རིགས་ཨེ་ཡོད། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་རོགས་རམ་ཞུས་ན་གང་འདྲ་བྱས་ནས་ཞུས་ན་ལེགས་པ་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་གནང་མུས་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་རོགས་རམ་གནང་ཚེ་དེ་ལ་ངས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༢ ྋགོང་ས་མཆོག་བྲོས་ཕེབས་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རྐྱེན་གྱིས་བོད་ལ་ད་དུང་མུ་མཐུད་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུར་དགོངས་བབས་ཡོད་མེད། ཅེས་པར། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་དམངས་ནས་རང་བཙན་གྱི་དོན་དུ་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་འདི་ཚང་མ་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་རེད།

༣ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཚགས་ཤོག་ཁག་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་བྲོས་ཕེབས་གནང་ལུགས། ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་སྔ་རྗེས་བཅས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་སྐྱོན་མེད་དྲང་ཞིང་གསལ་བ་ཞིག་ཐོན་འདུག་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། བོད་དུ་བཙན་གནོན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དང༌། ང་རང་བོད་ནས་བྲོས་བསྐྱོད་ཀྱི་གནས་ལུགས་འཛམ་གླིང་གི་ཚགས་ཤོག་ཐོག་ད་ཕན་འཁོད་པའང་མང་པོ་བྱུང་འདུག་རུང༌། ད་དུང་དེ་ལས་ལྷག་པའི་རྒྱ་དམར་ནས་བཙན་གནོན་གྱི་གནས་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རིམ་པས་ཚགས་ཤོག་ཏུ་ཐོན་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།

༤ ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་སྐོར་བཀའ་གསལ་ཞིག་གནང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་སྐོར་ད་ལྟ་ཞུ་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག

༥ བོད་དོན་སྐོར་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞུ་བར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ། ཕེབས་རྒྱུའི་ལས་དོན་མ་འགྲིགས་ཚེ་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་ཞུ་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ནེའུ་ཡོག་ཀ་ཊེམ་གྱི་དྲི་ལན་དོན་ཚན་བཞི་པར་འཁོད་ཡོད།

༦ རྒྱ་གར་ནས་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་ལམ་གྱི་སྲིད་དོན་གནས་ཚུལ་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་ཡོང་ཐབས་རྒྱ་གར་ནས་གནང་ཐབས་མེད་ཚེ་ྋགོང་ས་མཆོག་གཞན་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་ནས་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་གང་ཡང་བྱས་མེད།

༧ བོད་མི་བརྒྱད་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་བསྐྱོད་ཀྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་གུང་ཁྲན་ལ་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་བྱེད་པར་བསྐྱོད་རྩིས་བྱས་ཏེ་ཁོ་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཡོང་རྒྱུའི་ལག་འཁྱེར་མ་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་བ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ནམ། ཞེས་པར། འདི་སྐོར་ཤེས་ཚོར་མ་བྱུང༌།

༨ བོད་དོན་སྐོར་དེ་འཛམ་གླིང་ལ་གསལ་པོར་སྟོན་ཆེད་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཀའ་སློབ་འབུལ་མི་རྣམས་ཀྱི་སར་ཚགས་ཤོག་འགོད་མི་རྣམས་དམ་བསྒྲགས་མེད་པར་བཅར་འཐུས་ཡོང་གི་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། དེའི་སྐོར་བསམ་བློ་ངེས་པར་དུ་གཏོང་གི་ཡིན།

ཨ་རི་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་ཆིག་སྒྲིལ་གསར་ཤོག་དྲི་བ།

༡ ལྷ་སར་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་སྐུ་གཟིམ་གནང་སར་དེང་སང་རྒྱ་མིས་ཡིག་ཚང་བཟོས་པ་རེད། དེ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྩོད་པ་ཡོད་མེད། ཅེས་པར། ངའི་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་ཁང་པར་རྒྱ་མིའི་ཡིག་ཚང་བཟོས་པ་ལས་ལྷག་པའི་བོད་མི་ཉམ་ཐག་གི་ཁང་པ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་གཏོར་བཤིག་དང༌། བཙན་འཕྲོག་བདག་བཟུང་བྱེད་མུས་རེད།

༢ རྒྱ་མིས་བོད་ནང་དགོན་པ་མང་པོ་གཏོར་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཞེས་བརྗོད་མུས་ཀྱང༌། ཉེ་ལམ་གནས་ཚུལ་གོ་བ་ལ་དགོན་པ་མང་པོར་གཏོར་སྐྱོན་བྱུང་ཤག དེ་ལྟར་ཡིན་ཙང་རྒྱ་མི་ལ་བཀའ་ལན་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་པ་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་མིས་བོད་ནང་དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བ་དངོས་འབྲེལ་དང༌། དེང་སང་ཡང་གཏོར་དང་གཏོར་བཞིན་པ་རེད།

༣ རྒྱ་མི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛོད་སྦུག་གི་སྒོ་ལྕགས་བཅགས་ཏེ་སྐུ་ཆས་རིན་ཆེན་གནད་ཆེ་ཁྱེར་བ་རེད་ཅེས་གོ་ཐོས་བདེན་གྱི་རེད་དམ། སྐུ་ཆས་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཕྱིར་ལོག་ཕུལ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། རྒྱ་མི་ནས་ང་རང་གི་མཛོད་སྦུག་གི་སྒོ་ལྕགས་བཅགས་ཏེ་རིན་ཆེན་གནད་ཆེ་འཁྱེར་བས་མི་ཚད། བོད་གཞུང་གི་མཛོད་དང༌། དགོན་པ་གྲྭ་ཚང༌། མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱུ་དངོས་འཕྲོག་འཁྱེར་བྱེད་དང་བྱེད་མུས་རེད།

༤ པེ་ཅིན་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕན་ཚུན་ཕྱག་བྲིས་གནང་གི་ཡོད་དམ། ཕྱག་བྲིས་མ་གནང་ཚེ་ཁོ་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཅིག་དང༌། འདི་གར་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ཞི་བདེའི་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། གང་ཡང་མེད།

ཉི་ཧོང་ཤེ་ནལ་ཚགས་པར་གྱི་དྲི་བ།

༡ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་པེ་ཅིན་ནས་བོད་ཕེབས་གནང་རྒྱུའི་གདན་ཞུ་ཕུལ་ཚེ་དོན་གནད་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཐུགས་མོས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། དེའི་ལན་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་དྲིས་ལན་དོན་ཚན་གཉིས་པར་གསལ་ཡོད།

༢ བོད་ནས་ཆོས་སྲིད་དང༌། ཤེས་རིག་ཐོག་གསར་བརྗེ་དགོས་ངེས་ཐུགས་ལ་དགོངས་ཀྱི་ཨེ་འདུག ཞེས་པར། བོད་ལ་ལེགས་བཅོས་བྱེད་འོས་པ་ཚང་མ་ངེས་པར་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་པ་ཡོད།

༣ ཉི་ཧོང་དང༌། སེ་ལོན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གདན་ཞུ་ཞུས་ཚེ་ཞལ་བཞེས་གནང་གི་རེད་དམ། ཞེས་པར། ཡོང་དགོས་ཞུས་པ་བྱུང་ཚེ་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ་འགྲོ་རྒྱུའི་བསམ་པ་ཡོད།

རྒྱ་གར་དུས་བབ་ཚགས་པར་ཁང་གི་དྲི་བར།

༡ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྷ་སར་བཞུགས་སྐབས་རྒྱ་མིའི་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་དང༌། པཎ་ཆེན་བླ་མ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་མཛད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཕྱག་བཞེས་ཡོད་དམ། ཞེས་པར། ང་རང་ལྷ་ས་དང༌། པཎ་ཆེན་གཙང་དུ་བཞུགས་པས་ང་གཉིས་ཀྱི་དབར་འཆར་ཅན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་གང་ཡོད་གནང་མུས་ཡིན། རྒྱ་མིའི་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ལ་ང་རང་ནས་ཐེ་བྱུས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་མེད།

༢ རྒྱ་ནག་མངའ་ཁོངས་ཞིང་ཆེན་ཟི་ཁྲོན་ཁོངས་གཏོགས་ཁམས་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་དང༌། གཞན་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་རྐྱེན་པས་ཁམས་རིགས་བོད་ས་ཐོག་ཏུ་ལྷགས་འབྱོར་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་མིར་མ་དགའ་བའི་ཀུན་སློང་བྱས་ཏེ་བཙན་ཤེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ད་ལམ་བོད་དུ་མི་དམངས་ཡར་ལངས་བྱུང་བ་རེད་མ་གཏོགས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ནང་གསལ་བོད་རང་སྐྱོང་དབང་སྲིད་ལ་རྒྱ་མིས་ཐེ་བྱུས་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་རྩོད་གླེང་བྱེད་མུས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དགོངས་འཆར་ཞིག་གནང་རོགས། ཞེས་པར། ཁམས་རིགས་རྣམས་བོད་མིའི་ཁོངས་རང་ལས། རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་མ་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་བོད་ས་ཡས་མས་ཚང་མར་བོད་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཐོག་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་དོན་ལ་འཐབ་འཛིངས་བྱས་པ་རེད།

༣ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་པ་གཉིས་པའི་མཚན་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཡིན། འདི་སྐོར་དང༌། གཞན་དོན་གནས་སྐོར་པེ་ཅིན་དང་ལྷ་ས་ནས་གནས་ཚུལ་ཁག་ཕྱག་འབྱོར་མེད་དམ། ཞེས་པར། གནས་ཚུལ་གང་ཡང་འབྱོར་རིགས་མ་བྱུང༌།

༤ བོད་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་རང་དབང་སྲིད་གཞུང་དང༌། ༡༩༥༡ ལོར་བཞག་པའི་ཆོད་དོན་བཅས་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚད་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་ཆོས་སྲིད་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཇི་བྱུང༌། ཞེས་པར། ཟུར་དུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་གསལ་ཡོད།

༥ ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུར་དོན་གནད་ཇི་ཙམ་ལ་གསན་བཞེས་གནང་གི་རེད། ཅེས་པར། ནེའུ་ཡོག་ཊེམ་གྱི་དྲི་ལན་གཉིས་པར་འཁོད་ཡོད།

༦ རྒྱ་གར་ཁུལ་རྒྱུན་རིང་བཞུགས་དགོས་བྱུང་ཚེ་མ་སུ་རིར་གཏན་བཞུགས་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ། ཡང་ན་རྒྱ་གར་ས་ཁུལ་གཞན་ཁག་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྩིས་ཡོད་མེད། ཅེས་པར། ད་ལྟ་གཏན་འཁེལ་བ་གང་ཡང་མེད།

ལུམྦིནཱི།

ལུམྦི་ནཱི་ལ་དེང་སང་རུ་མན་དི་ (Rumend) ཟེར། བལ་ཡུལ་གྱི་སི་ནོ་ལཱི་ལ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དེར། རྒྱལ་བལ་ས་མཚམས་ནས་ལེ་དབར་ ༢༥ ཡོད། དེར་སྒྱུ་འཕྲུལ་མའི་སྐུ་བརྙན་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭ་ཀའི་རྡོ་རིང༌། བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་ཤུལ་རྟེན་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་བཅས་ཡོད།

༡ ཁྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱ་ནས་ཕེབས་པ་རྒྱལ་པོ་ (ཤུད་དྷོ་དཱ་ན) ཟས་གཙང་དང༌། བཙུན་མོ་ (མཱ་ཡཱ་དེ་ཝ) སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༥༦༦ ལ་སྟོན་པ་གཽའུ་ཏཱ་མ་མཆོག་ཀཔིལ་བསྟུ་དང་ཉེ་བའི་ལུམྦི་ནཱི་གྲ་མ་ཞེས་པའི་ཚལ་དུ་སྐུ་བལྟམས། རྒྱལ་སྲས་དོན་ཀུན་གྲུབ་པ་ཞེས་མཚན་གསོལ། དེར་སྟོན་པ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་གནས་ཡིན། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ནང་པའི་བསྟན་པར་ཞུགས་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་གནས་དེར་ཕེབས།

༢ དྲན་གསོའི་རྟགས་སུ་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ངོར་གནས་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་སྐུ་བལྟམས་ཞེས་འཁོད། དེར་ས་སྐྱའི་དགོན་པ་ཞིག་ཀྱང་བཏབ་ཡོད།

༣ ལུམྦི་ནཱི་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ལྔ་དྲུག་ཙམ་གྱི་སར་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་ (ཀཔིལ་བསྟུ) ཤུལ། དེང་སང་ས་མིང་ལ་ཏི་ལོ་ར་ཀོ་ཊི་ཟེར། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་ནས་རྒྱ་བལ་ས་མཚམས་བར་སྤྱི་ལེ་ ༡༤༦ དང༌། མཉན་ཡོད་ནས་སྤྱི་ལེ་ ༡༨༨ ཡིན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༥ བར་གསལ།)

རྣམ་དག་དྲུང༌།

མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་དྲུང་ལ་ལའོ་རི་ཡཱ་ནན་དན་གརྷ་ཟེར། ཡུལ་གྱི་མིང་ལ་ལོ་རི་ཡཱ་ (Lauriya) དང༌། བྷི་ཧཱར་ (Bihar) མངའ་སྡེའི་ཁོངས། རྡོར་གདན་ནས་གྲོང་ཁྱེར་པ་ཊ་ནཱ་བརྒྱུད་མོ་དེ་ཧ་རི་ནས་བྷེ་དི་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་འགྲོ་དགོས། དེ་ནས་སྤྱི་ལེ་ ༢༥ སར་ལོ་རི་ཡཱ་ཟེར། གྲོང་གསེབ་དེའི་ནུབ་ཉེར་རྣམ་དྲུང་མཆོད་རྟེན་ཡོད།

༡ དེར་སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་སྐྲ་བསིལ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་ཡིན། སྔར་རྔོན་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་གོས་ངུར་སྨྲིག་ཅིག་ཕུལ་བཞེས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པར་བརྗོད། མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་དང་བ་འདྲེན་པའི་མཆོད་རྟེན་ཁྱད་འཕགས་ཤིག་དང༌། བོངས་ཚད་མཐའ་སྐོར་གོམ་པ་ ༧༣༠ དང༌། ལྷོ་ངོས་སུ་མཚོ་རྫིང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། མཆོད་རྟེན་དབུ་རྩེ་བཤིག་རལ་སོང༌། སྔར་གནས་དེར་ཡོང་མཁན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཟེར།

༢ མཆོད་རྟེན་ཤར་གྱི་ལམ་ཆེན་ཕར་ཕྱོགས་སུ་ཨ་ཤྭ་ཀའི་རྡོ་རིང་སེངྒའི་རྡོ་རིང་ཏོག་ལྡན་ངོས་སུ་པ་ལིའའི་ཡི་གེ་ཡིན་ཞེས་བཀོད་པ་དེ་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དབྱིན་སྐད་དུ་ཨ་ཤྭ་ཀའི་པི་ལར་ (Ashoka Pillar) ཞེས་ན་འཚོལ་སླ། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དང་ལུམྦི་ནཱི་གཉིས་ནས་འགྲོ་ན་ཐག་ཉེ། ག་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབུས་སུ་ཡོད་པའི་རྣམ་དག་དྲུང་ཟེར་བ་དེ་ནི་མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་དྲུང་གི་དོད་ཐུབ་ཡིན་པར་གྲགས། དེང་སང་ས་དེར་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་ལས། ནང་པའི་གནས་རྟེན་འདིའོ་སྙམ་པ་ཞིག་མ་མཐོང༌། གྲོང་ཁྱེར་པ་ཊ་ནཱ་ནས་མེ་འཁོར་ནང་འགྲོ་ན་བྷེ་དི་ཡ་བར་སྦྱི་ལེ་ ༢༠༥ དང༌། འགྲུལ་འཁོར་ནང་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ལོ་རི་ཡཱ་བར་སྤྱི་ལེ་ ༤༡༢ ཡིན་ཟེར། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༦ ནས་ ༧ བར་གསལ།)

ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫན།

ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫན། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱེ་མའི་ཆུ་འགྲམ་ཕར་བརྒལ་ནས་སོང་བ་ན། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལྟེང་རྒྱས་ནས་ཆུ་ཀླུང་ནཻ་རཉྫནར་ཕེབས་ནས་ལོ་དྲུག་ལ་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་གནས་སོ།།

༡ བྱང་ཆུབ་ཤིང་དང༌། སྟོན་པས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་སྐུ་བརྙན་གསར་བ་བཅས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།

༢ དེའི་བྱང་ཤར་ཉེ་མཚམས་སུ་བྲམ་ཟེ་བུ་མོ་ལེགས་སྐྱེས་མས་བ་སྟོང་གི་འོ་མ་ལན་བདུན་དུ་ཉིང་ཁུར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕུལ་བའི་གནས་སོ།།

༣ རྩྭ་ཚོང་བཀྲ་ཤིས་མཛེས་ལྡན་གྱིས་རྩྭ་ཀུ་ཤཱ་ཕུལ་བའི་གནས་རྡོར་གདན་མདུན་གྱི་ཟམ་ཆེན་བརྒལ་མ་ཐག་པ་དེ་ཡིན་ཟེར།

༤ དེང་སང་ལི་ལ་ཇན་ཞེས་པ་ནས་སྟོན་པས་སྐུ་ཁྲུས་གསོལ་བ་ཞེས་དང༌། སྤྱིར་ག་ཡའི་ཕྱོགས་སུ་སྟོན་པ་ལོ་བདུན་ཙམ་ལ་བཞུགས་གསུངས། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༨ པར་གསལ།)

གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན།

རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྷོ་དྷ་ག་ཡ་ (Budha Gaya) ཡོངས་གྲགས་སུ་རྡོ་རྗེ་གདན་ཏེ། བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་ག་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་ཁོངས་སུ་གཏོགས། དེར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟེང་རྒྱས་ནས་ཆུ་ཀླུང་ནཻ་རཉྫནའི་འགྲམ་དུ་ལོ་དྲུག་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་རྗེས། བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་དྲུང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སོ།།

༡ གན་དྷོ་ལའམ་མཆོད་རྟེན་འདི་ཐོག་མར་བྲམ་ཟེ་མོ་ཛ་སའི་བུ་ཐ་ཆུང་གིས་བཞེངས་པར་གྲགས་ལ། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་ཀྱང་ཟེར། གན་དྷོ་ལའི་རྩེ་མོའི་མཆོད་རྟེན་ཆུང་བ་དེ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཞེངས་ཤིང་ནང་རྟེན་སྟོན་པའི་རིང་བསྲེལ་བྲེ་གང་བཞུགས་པ་དང༌། སྐོར་ལམ་གྱི་རྡོའི་ར་སྐོར་དྲ་མིག་ཅན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཞེངས་པར་གྲགས། སྔར་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་ཐོག་ཁང་དུ་ལྷ་སར་བཞུགས་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནིའི་བཞུགས་ཁྲི་ཡོད་གསུངས།

༢ མཆོད་རྟེན་གྱི་ལྷོ་ངོར་ས་སྟེགས་གྲུ་བཞི་ཡངས་པོ་དེར་སྟོན་པའི་བཞུགས་གདན་གྱི་རྩྭ་རྣམས་བོར་ཞེས་དང༌།

༣ ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་དབྱིབས་དབུས་མའི་གན་དྷོ་ལ་དང་འདྲ་བའི་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་དེ། སྟོན་པ་དང་པོར་བྱོན་སྐབས་དེར་བཞུགས་ཏེ་ཞལ་ནས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དངོས་མ་ཡིན་པ་གཞན་རྣམས་བསྲེགས་པའི་གནས་ཡིན། དེ་ལ་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་གན་དྷོ་ལ་ཟེར།

༤ མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་སྒོའི་གཡས་སུ་སྒྲོལ་མའི་ལྷ་ཁང་ཡོད། ཕུགས་ཀྱི་རྩིག་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་ཆུང་བ་དེ་ཇོ་བོ་རྗེ་ལ་གསུང་བྱོན་པའི་སྒྲོལ་མ་དེ་ཡིན་ཞེས་གསུངས།

༥ ལྷོའི་མཚོ་རྫིང་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བཏང་བཟུང་གི་གནས། དེར་སྟོན་པ་ཞག་བདུན་བཞུགས། དུས་མ་ཡིན་པའི་སྤྲིན་ཆགས་པར་གྱུར་པའི་གནས་སོ། །མཚོ་རྫིང་གི་སྒོ་ཆེན་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡོད།

༦ ར་བའི་ཕྱི་རོལ་ཤར་གྱི་དུར་ཁྲོད་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྡོ་ལ་བཞེངས་པའི་དུས་འཁོར་བློས་བསླངས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ། ཞེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསུངས། ས་གནས་དེར་ཧ་ཧ་རྒོད་པའི་དུར་ཁྲོད་ཟེར།

༧ མཆོད་རྟེན་བྱང་ངོས་ཀྱི་ལྕགས་དྲའི་ནང་གི་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་རྣམས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པ་མང་པོའི་གདུང་བཞུགས་ཤིང་སྐྲ་སེན་སོགས་འཕང་ན་ངན་སོང་གི་སྐྱེ་སྒོ་ཆོད་པར་གསུངས།

༩ མཆོད་རྟེན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཉི་ཧོང་གིས་བཞེངས་པའི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་དང༌། འབར་མ། འབྲུག་པ། རྒྱ་ནག ཐའེ་ལན་ཌ། བལ་ཡུལ། ཉི་ཧོང་བཅས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང༌། མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་བྱང་ཉེར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་ཡན་ལག རྡོར་གདན་བོད་དགོན་དགའ་ལྡན་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་སོགས་ཡོད། ག་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་བྷོ་དྷ་ག་ཡ་བར་ལེ་དབར་དགུ་ཡིན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༩ ནས་ ༡༠ བར་གསལ།)

རྒྱལ་པོའི་ཁབ།

རཱཇ་གྲིཧྀ་ (Rajgir) ཞེས་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ། འདི་ནི་དབུས་འགྱུར་འཆང་ཞེས་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་ས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གནས་ཆེན་ནང་ནས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་དང་ལྡན་ཞེས་གསུངས། ནཱ་ལེནྡྲ་ནས་ལེ་དབར་ ༡༡ སར་ཡོད།

༡ ཆུ་ཚན་གྱི་གནས་དེར་ཆུ་ཚན་ཀུན་དགའ་ར་བའི་ཤུལ་དང༌། ཆུ་ཚན་ཡོད་སའི་རི་དེ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་རི་ལྔའི་ནང་བཻཔཱལ། ཞེས་རི་ངོས་ཡངས་བྱ་བ་དེ་ཡིན། ཆུ་ཚན་གྱི་ཁ་ཐུག་བྱང་ངོས་སུ་རི་བོ་སྐྱ་བསངས་ཡོད། རི་རྩེར་ཉི་ཧོང་གིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།

༢ རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱིན་བདག་མཛད་དེ་འོད་སྲུང་ལ་སོགས་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་ཏེ་ཀུན་དགའ་བོས་མདོ་སྡེ་དང་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་འདུལ་བ། འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་མངོན་པ་བཅས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་བཀའ་བསྡུ་མཛད་པའི་བྲག་ཕུག་ཀྱང་ཆུ་ཚན་གྱི་ཐག་ཉེར་ཡོད།

༣ རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་འཁོར་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དང་བཅས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ནས་བྱུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བལྟ་བ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོང་བ་ན། དེའི་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་སའི་ནང་དུ་བྱིང་བར་གྱུར་ཏོ།། ཞེས་དང༌། འཁོར་ལོའི་ཤུལ་ད་ལྟ་མ་ཉམས་པར་བྱ་རྒོད་ཕུང་རིའི་ལྷོའི་ཉེ་འགྲམ་རྡོར་གདན་ལ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཆེན་གྱི་གཡོན་ཟུར་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ཟེར། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༡ པར་གསལ།)

ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི།

ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་གྲོང་ཁྱེར། གནས་ཆེན་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་ (Sarnath) མངའ་སྡེ་ཨུ་ཏར་པར་དེ་ཤ་ (Uttar Pradesh) གྲོང་ཁྱེར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི།

༡ ཡུལ་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ཚལ། དེར་སྟོན་པས་ཆོས་འཁོར་གསུམ་བསྐོར་བའི་དང་པོ་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་གནས་ཞེས་གསུངས། སྔོན་ས་དེར་དགོན་ཆེན་ཞིག་ཆགས་པའི་ཤུལ་དང༌། ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་ཤུལ་ལ་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་རྡོའི་དྲ་མིག་གིས་བསྐོར་བ་ཞིག་ཡོད། དེ་དང་ཉེ་བ་ན་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེདཀྱི་རྡོ་རིང་ཆག་གྲུམ་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་ལོ་ཉིས་སྟོང་སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་པར་གྲགས།

༢ དེའི་ཤར་ངོས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་དེ་དྷརྨ་ཀའི་མཆོད་རྟེན་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་གུའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཞེངས་གསུངས་པར། གནས་དེའི་མཆོད་རྟེན་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩི།

༣ དེའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སིངྒ་ལའི་གླིང་ནས་ཕེབས་པའི་སྐྱེས་བུ་སྙིང་སྟོབས་ཅན་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་དྷརྨ་པཱ་ལས་བཞེངས་པའི་མཱུ་ལ་གན་དྷི་ཀཱུ་ཊའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡོད། ཕྱི་མཆོད་རྟེན་དང་ནང་དྲི་གཙང་ཁང་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རུས་ཚན་པ་གཉིས་བཞུགས། གཅིག་རྡོ་འཇོག་གི་ཡུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ཞིག་ལས་ཐོབ་ཅིང༌། གཅིག་ཤོས་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་རི་ནས་རྙེད་པ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེའི་གའུ་དང་རྡོ་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་པའི་ཕྱི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རུས་ཡིན་ནོ་ཞེས། ལོ་ཉིས་སྟོང་སྔོན་ཡི་གེར་བཏབ་པ་བཅས་ཡོད་པས་ཤིན་ཏུ་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་ཞེས་བཀོད། དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་དྷརྨ་པཱ་ལ་ཕྱིས་སུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེས་གསུངས།

༤ ལོ་རེའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་བོད་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་དང་འཆར་ཅན་རིང་བསྲེལ་ལ་མཇལ་ཐུབ། སྐབས་དེར་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་མཇལ་བ་མང་པོ་ཡོང༌།

༥ མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ལེ་དབར་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་པོ་དེ་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ། དང་པོ་སྟོན་པ་ལ་མཇལ་བའི་ས་ཡིན་ཟེར་ཞིང༌། མཆོད་རྟེན་རྩེའི་ཁང་བ་ཟུར་བརྒྱད་ཀླ་ཀློ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་གསུངས། དེ་ནས་ཚུར་ཡོང་བའི་ལམ་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་གནའ་རྫས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཡོད།

༦ མཆོད་རྟེན་གྱི་ལྷོར་སྤྱི་ལེ་གཅིག་ལྷག་སར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཡོད། དེར་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བཀའ་བསྟན་གཙུག་ལག་ཤིན་ཏུ་མང༌། བྷོ་དྷ་ག་ཡ་ནས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་སྤྱི་ལེ་ ༢༢༡ ཡིན་ལ། མེ་འཁོར་དང་འགྲུལ་འཁོར་གང་རུང་ནང་འགྲོ་ཆོག (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༢ ནས་ ༡༣ བར་གསལ།)

བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི།

གྲི་དྷ་ཀཱུ་ཊ་ (Gridhakuta) བྱ་བ་ནི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ཡིན། དེ་ནི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་འཁོར་གསུམ་བསྐོར་བའི་བར་བ། འཁོར་རབ་འབྱོར་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡུམ་ཆེན་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་གསུངས་པའི་གནས་སོ།།

༡ འགྲུལ་འཁོར་ས་ཚུགས་ནས་འགྲོ་བདེ་བའི་རྐང་ལམ་ནང་སོང་ན་དང་པོ་སྟོན་པས་མདོ་གསུང་སའི་གནས་རི་ལ་མཇལ། དེ་ནས་རྐང་ཐང་སོང་ན་རི་རྩེའི་ཉི་ཧོང་གི་མཆོད་རྟེན་སར་སླེབས།

༢ ཡང་ཐད་ཀར་གློག་སྐྱེལ་འགྲུལ་སྒམ་ནང་བསྐྱོད་ནས་ཉི་ཧོང་མཆོད་རྟེན་ལ་མཇལ་ཡང་ཆོག སྔར་རབ་བྱུང་ ༡༢ པའི་ཆུ་ (ལྕགས་) སྦྲུལ་ལོའི་ (༡༧༠༡) ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ལ། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གནས་དེར་བྱོན་སྐབས་ཀྱི་གཟིགས་སྣང་ལ། བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་དེ་ཐ་མལ་གྱི་རི་ལྟ་བུའི་ས་རྡོ་བྲག་སོགས་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་ལའི་པོ་ཏི་སྤུངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ནས། ཞེས་གསང་རྣམ་དུ་གསལ་བ་ལྟར། དག་པའི་གཟིགས་སྣང་དང་མ་དག་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་ཐ་དད་ཡིན་ཅིང༌། སྤྱིར་ཐུན་མོང་གིས་མཐོང་ཚུལ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་བྱ་རུང༌། ཐུན་མིན་གྱི་གཟིགས་སྣང་ལ་དྲི་བ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཞིབ་མོ་ཞིག་མ་རྟོགས་པ་མིན་ནམ་སྙམ། ཆོས་ལ་དག་སྣང་དང༌། གང་ཟག་ལ་དཔྱད་པ་གསུངས་པ་ལྟར་ཆོས་ཆོས་བཞིན་བསྒྲུབ་གལ་ཆེ། ང་ཚོའི་མིག་ལམ་ལ་ལྷ་ཁང་ཁྲ་ལམ་མེ་ཞིག་དང༌། སྐུ་རྟེན་གསུང་རྟེན་མཐོང་རྒྱུ་མེད་ཚེ་སྣང་བ་མ་དག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དུས་ཚོད་ཡིན་པས་སོ་སོས་དག་སྣང་སྦྱོང་ན་རྒན་མོ་ཁྱི་སོས་སངས་རྒྱས་ཟེར་བ་ལྟར་ཡིན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༤ ནས་ ༡༥ བར་གསལ།)

ཡངས་པ་ཅན།

ཡངས་པ་ཅན་ལ་བཻ་ཤཱ་ལཱི་ (Vaishali) ཟེར། བྷི་ཧཱར་མངའ་སྡེའི་ (Bihar) ཁོངས་མུ་ཇཕ་པུར་དང་ཉེ་བའི་ས་ཁུལ་རེད། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སངས་རྒྱས་ཐེངས་གསུམ་ཞབས་བཅགས་པར་གྲགས་ལ།

༡ སྤྲེའུ་ཚོགས་ཀྱིས་སྦྲང་རྩི་ཕུལ་ཞིང་སྟོན་པས་མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་སྦྲང་རྩིའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བར་ལུང་བསྟན་པའི་གནས་ཏེ་གནས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་གཅིག་ཡིན་པ་དང༌། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་མི་རིང་བར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ལུང་བསྟན་པ་དང༌། སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་སྐུ་གདུང་ཆ་བརྒྱད་དུ་བགོས་པ་ལས་ལི་ཙཱ་བཱིའི་སྐལ་བའི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཡང་དེར་བཞེངས།

༢ སྨན་བླའི་མདོ་དང༌། ཆོས་འཁོར་གསུམ་གྱི་ཐ་མ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས་ཡིན། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུའི་རྗེས་སུ་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭོ་ཀས་ཡོན་སྦྱར་ཏེ། གྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱས་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་མཛད་པའི་གནས་ཡིན། ཞོན་ཙང་གིས་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭོ་ཀའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པར་གཞིགས་ན། དེར་ཡོད་རྡོ་རིང་སེངྒེའི་ཏོག་ཅན་དེ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་མིན་ནམ་གསུངས།

༣ མཆོད་རྟེན་དང་རྡོ་རིང་གི་ལྷོ་ངོས་ཐག་མི་རིང་པའི་སར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བསྲེལ་ཐོན་པའི་གནས་ཤུལ་ལྕགས་ཕིབས་ཅན་ཡོད།

༤ དེ་དང་ཉེ་བའི་ལྷོར་རྫིང་བུ་ཆུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྤྲེའུའི་རྫིང་བུ་ཞེས་དང༌། གནས་དེར་སྤྲེའུ་མང་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྫིང་བུ་དེ་ཉིད་བྲུས་པར་གསུངས།

༥ ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དོད་ཐུབ་ཅིག་ག་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ངོས་རི་རྩེར་ཡོད། དངོས་དང་དོན་ཐུབ་གང་ཡིན་ཡང་དད་པ་ཡོད་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཡིན།

༦ གྲོང་ཁྱེར་པར་ཎའམ་ཊ་ནཱ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭོ་ཀའམ། མྱ་ངན་མེད་ཅེས་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་མཆོད་རྟེན་བྱེ་བ་བཞེངས་མཁན་ཁོང་སྐུ་བལྟམས་པའི་ཡུལ་དང་རྒྱལ་ས་ཡིན། སྔོན་གྲོང་ཁྱེར་པ་ཊ་ལ་པུ་ཊ་ཞེས་བོད་དུ་སྐྱ་ནར་བུའི་གྲོང་ཁྱེར་བྱ་བར་གྲགས། པར་ཎ་ནས་བཻ་ཤ་ལི་བར་སྤྱི་ལེ་ ༡༠༢ དང༌། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་པར་ཎ་བར་སྤྱི་ལེ་ ༡༢༥ ཡིན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༦ ནས་ ༡༧ བར་གསལ།)

མཉན་ཡོད།

མཉན་ཡོད་ལ་ཤྲཱཝཱསྟི་ (Shravasti) ཞེས་སོ། དེང་སང་ས་ཧེ་ཊ་མ་ཧེད་ཟེར། ཨུ་ཏར་པར་དེ་ཤའི་ (Uttar Pradesh) ཁོངས་བྷ་རེ་ཅ་ཟེར་བའི་ས་གནས་དང༌། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་འགྲོ་ན་མཚན་གཅིག་ཙམ་གྱི་ལམ་ཡིན།

༡ མཉན་ཡོད་ནི་སྟོན་པའི་བཞུགས་གནས་ཀུན་གྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཛེ་ཏ་བ་ན་ཞེས་པ་དགེ་འདུན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང༌། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་རང་ལ་དབྱར་ཉི་ཤུ་དང༌། རི་དྭགས་འཛིན་མའི་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བར་དབྱར་ལྔ་སྟེ་ཁྱོན་དབྱར་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་བཞུགས། མཆོག་ཟུང་གཉིས། ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ། གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག འོད་སྲུང༌། འཆར་ཀ་རྟ་ཐུལ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་མོ་ཆེ་གནས་འདིར་ཡུན་རིང་བཞུགས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས་མུ་སྟེགས་པ་རྟོག་གེ་སྨྲ་བའི་སྟོན་པ་དྲུག་ཕམ་པར་མཛད་པའི་གནས་ཀྱང་འདི་ཡིན།

༢ རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ནས་བྱང་དུ་སོང་ན་ས་ལྕགས་ཞིག་པོ་ཡོད། དེ་ནས་ཕར་བལྟས་ན་ས་ཕག་གི་སྤྲེའུ་འགའ་བརྩིགས་པ་དེ་ནི་བདུད་བཏུལ་སའི་གནས་ཞེས་བཤད། སོར་ཕྲེང་ཅན་དང་ལྷས་བྱིན་གཉིས་ཀྱང་གནས་འདི་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟི་བྱིན་མ་བཟོད་པར་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་པར་བཤད་ཀྱང་ཁུངས་དག་ཡིག་ཚང་ནི་མ་མཐོང༌། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༨ ནས་ ༡༩ བར་གསལ།)

ལྷ་བབས།

ལྷ་ལས་བབས་པའི་གནས་ལ་སང་ཁ་ལ་ཞེས་དང༌། སན་ཀན་སི་ཡ་ (Sankansya) ཡང་ཟེར། མངའ་སྡེ་ཨུ་ཏར་པར་དེ་ཤའི་ (Shravasti) ཁོངས། འགྲུལ་འཁོར་ནང་ཕྷ་དེ་གར་ (Fateh garh) ནས་ཐག་ཉེ་ལ། མེ་འཁོར་ནང་སོང་ན་པ་ཁ་ནཱའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ནས་སྤྱི་ལེ་ ༡༡ སར་སཱན་ཀི་ས་ཞེས་བརྗོད་ན་གནས་རྙེད་སླ།

༡ དེ་ནི་སྟོན་པས་ཡུམ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུང་བའི་སླད་ལྷ་ཡུལ་དུ་དབྱར་གཅིག་བཞུགས་ཤིང་སླར་འཛམ་བུ་གླིང་གི་གྲོང་ཁྱེར་གསལ་ལྡན་དུ་བབས་པའི་གནས་ཡིན། དེ་ཡང་མཉན་ཡོད་དུ་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བར་གསུངས། མདོ་ལས་གསུངས་པའི་གནས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཆེན་ཡང་དེ་ཡིན། དེང་སང་ལྷ་བབས་མཆོད་རྟེན་གྱི་རྩེར་གཅེར་བུའི་སྟོན་པ་ཡིན་སྐད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཆུང་བ་བཞེངས་ཡོད།

༢ མཐོ་ཚད་ཁྲུ་དྲུག་ལྷག་ཡོད་པའི་གླང་ཆེན་ཏོག་ལྡན་གྱི་ཀ་བ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་གླང་པོའི་ཏོག་ཅན་ཡིན་ཞེས་བཤད། ལྡི་ལི་ནས་འགྲོ་ན་ལྷ་བབས་ཀྱི་གནས་ལ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་གི་ལམ་ཡིན་ཟེར། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་མཚན་གཅིག་ལྷག་གི་ལམ། ས་དེར་མགྲོན་ཁང་ཟ་ཁང་གང་ཡང་མེད། གནས་མཇལ་འགྲོ་མཁན་གྱིས་བཟའ་ཆས་ཁུར་ན་ལེགས། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༠ ནང་གསལ།)

ཀཽ་ཤམྦྷི།

ཀཽ་ཤམྦྷི། མངའ་སྡེ་ཨུ་ཏར་པར་དེ་ཤའི་ཁོངས། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་ཨ་ལ་ཧ་བ་ད་བར་སྤྱི་ལེ་ ༡༣༢ དང༌། ཨ་ལ་ཧ་བ་ད་ནས་བྷར་ཝ་རི་ (Baberu) ལ་སྤྱི་ལེ་ ༤༠ སར་ཀཽ་ཤམྦྷིའི་གནས་ཡོད།

༡ གནས་དེར་དགོན་ཤུལ་དང་ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭ་ཀའི་རྡོ་རིང་ཞིང་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་ཅིང༌། དེང་སང་ལྕགས་ར་བསྐོར་འདུག དེ་དང་ཉེ་བའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྔོན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཤུལ་དང་ལྕགས་རི་གསལ་ཙམ་ཡོད།

༢ ཡུལ་ཀཽ་ཤམྦྷིར་བློན་པོ་གདངས་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་དྲངས་ནས་ལོ་གཅིག་བཞུགས་པར་གསུངས། དགོན་ཤུལ་གྱི་ལྷོ་ངོས་སུ་གཅེར་བུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཀྱང་འདུག

༣ ཆུ་བོ་ཡ་མུ་ན་དང་གང་གཱ་གཉིས་འདྲེས་མཚམས་ཀྱི་ཆུ་དེ་ཧིན་རྡུ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་རླབས་ཆེན་པོར་བརྩི། ས་དེར་ཨ་ལ་ཧ་བ་དའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༡ ནང་གསལ།)

ནཱ་ལེནྡྲ།

ནཱ་ལེནྡྲ་ (Nalanda) ནི་སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་རྒྱ་ནག་གི་བཙུན་པ་ཐང་སིན་ཙང་ཕེབས་དུས་ཀྱང་དགེ་སློང་ཁྲི་ཕྲག་ཙམ་བཞུགས་པར་གསུངས། གནས་ཡིག་འགའ་རེར་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་གནས་དེར་ལན་དུ་མར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཞེས་འཁོད།

༡ སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ། ཨཱརྱ་དེ་ཝ། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགོན་པ་འདི་ནས་ཕེབས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། བོད་དང་རྒྱ་ནག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་དར་བའང་དང་པོ་དགོན་པ་འདི་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་གསུངས། དགོན་ཤུལ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་རལ་སོང་བའི་རྗེས་ཤུལ་མང་པོ་ཡོད། ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་མཆོད་རྟེན་གྲུ་བཞི་དཔང་མཐོ་བའི་རྩིག་ངོས་གློ་འབུར་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་དང་དེའི་རི་མོ་དག་མཛེས་སྡུག་ལྡན་ཞིང་དད་ལྡན་དང་བ་འདྲེན་པའི་མིག་རྒྱན་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་པོ་དགོན་པ་འདི་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང༌། ཤཱ་རིའི་བུ་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡང་ནཱ་ལེནྡྲ་ཡིན་འདུག

༣ རང་རེའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཐུ་མི་སཾ་བྷོ་ཊ་གནས་འདིར་ལོ་དྲུག་ལ་བཞུགས།

༤ གནས་དང་ཉེ་བའི་ལམ་ཆེན་ཕར་ངོས་སུ་གནའ་རྫས་རྟེན་རྙིང་གི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་གནའ་རྫས་མང་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྒྱུ་ལི་ལས་གྲུབ་པའི་ཐུབ་སྐུ་དང༌། གུཔཏའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་རིས་སོགས་མཇལ་ས་ཡོད། བིཧཱར་མངའ་སྡེའི་པ་ཊ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཐག་ཉེ། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ནཱལཱནྡཱ་བར་སྤྱི་ལེ་ ༡༦༤ དང་དེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ལ་སྤྱི་ལེ་ ༡༡ ཡིན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༢ ནང་གསལ།)

རྩྭ་མཆོག་གྲོང༌།

རྩྭ་མཆོག་གྲོང་ལ་ཀུ་ཤི་ན་ག་ར་ (Kushinagar) ཟེར། མངའ་སྡེ་ཨུ་ཏར་པར་དེ་ཤ་ཡིན།

༡ གནས་དེར་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་བཞེས་སྐབས་གདུལ་བྱ་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་གི་བར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་མཛད་པའི་གནས་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་པར་བསྟན། དེར་དང་པོ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་པ་རི་ནིར་ཝ་ནའི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་ཡུན་རིང་བར་ས་འོག་ཏུ་ལུས། གུཔཏའི་དུས་སྐབས་སུ་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས་པར་གྲགས། ལྷ་ཁང་དེར་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་བརྙན་གཟི་འོད་འཕྲོ་བ་ཞིག་མཇལ་ས་ཡོད། འཕྲོས་བཤད་སྐུ་གདུང་ལྷ་ཁང་འགྲམ་ལ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་ཡན་ལག་བོད་དགོན་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ཡོད། གནས་སྐོར་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ཕྱིར་དགོན་པའི་མགྲོན་ཁང་གླ་མེད་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱུས་མེད་རྣམས་ལ་མེ་འཁོར་དང་འགྲུལ་འཁོར་གྱི་འཛིན་བྱང་ཉོ་བ་སོགས་མཐུན་འགྱུར་གང་ལེགས་བྱེད་པ་བསྔགས་འོས་སུ་མཆིས།

༢ སྐུ་གདུང་ལྷ་ཁང་ནང་ཤར་ཕྱོགས་ལེ་དབར་གཉིས་ཀྱི་སར་སྟོན་པའི་སྐུ་གདུང་ཞུགས་ལ་བཞུས་པའི་གནས་ཡིན། དེར་མཱུལཀུཊ་བན་དྷ་ན་བྱ་བའི་ས་ཕུང་མཆོད་རྟེན་ཡོད། གྱད་ཀྱིས་དབུ་རྒྱན་བཅིང་བའི་མཆོད་རྟེན་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལགས་གསུངས། ཡོངས་གྲགས་དེར་རམ་བྷར་ཟེར། ཕལ་སྐད་ལ་སྟོན་པའི་སྐུ་ཕུང་སྦྱིན་བསྲེག་བྱེད་པའི་གནས། དེ་ངེས་པར་དུ་མཇལ་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། སཱ་ར་ནཱ་ཐ་ནས་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་བར་སྤྱི་ལེ་ ༣༥༩ ཡིན།

༣ རྩྭ་མཆོག་གྲོང་ནས་རྡོ་རིས་ཡ་འགྲོ་བའི་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་ ༢༢ སར། སཱ་ཋི་ཡཱ་ཞེས་པ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསོལ་ཚིགས་ཐ་མ་བཞེས་པའི་གནས་ཡིན་པར་གྲགས། གནས་དེར་མཇལ་སྐོར་བྱེད་མཁན་དཀོན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༣ ནས་ ༢༤ བར་གསལ།)

བཱ་ར་བར།

ག་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ ༡༥ སར་ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོའི་སྤུན་མཆེད་ཆུ་ཀླུང་འོད་སྲུང་དང་ག་ཡ་འོད་སྲུང་གི་གནས། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ས་དེར་བཱ་ར་བར་ཟེར། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ། ཨུ་རུ་བེ་ལཱ། ཁོང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་གཡང་བཞི་དང་ཤིང་ཤུན། མཁར་བ་སོགས་ཆུ་ཀླུང་ནཻ་རཉྫནར་གཡུག་ནས་ཁྱེར་བ་སྤུན་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང༌། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུང་ཆོམ་རྐུན་ནམ་མེ་ཆུས་འཇིགས་པར་སྙམ་ནས་བཙལ། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུང་རལ་བ་ཅན་སྣམ་སྦྱར་བགོས་ནས་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཆོས་མཉན་པ་མཐོང༌། སྤུན་ག་ཡ་འོད་སྲུང་དང་ཆུ་ཀླུང་འོད་སྲུང་གཉིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོའི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེས། བསྟན་འགྱུར་མདོ་སྡེ་ཅ་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་གསུངས།

༡ ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭ་ཀ་རྒྱལ་པོ་གནང་ནས་ཁྲི་ལོ་ ༡༢ པའི་རྟེན་འབྲེལ་སྐབས་སུ་ཨ་ཇི་བི་ཀ་ཡ་ཞེས་པའི་བྲག་ཕུག་གཉིས་དང༌། ཁྲི་ལོ་ ༢༡ སྐབས་སུ་བྲག་ཕུག་གཅིག་བཅས་གསར་བཞེངས་མཛད་པ་དེར་ཡོད། རི་རྩར་གནའ་རྫས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་དང༌། གསར་དུ་བཞེངས་ཟེར་བའི་སེངྒེའི་ཏོག་ཅན་རྡོ་རིང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད།

༢ དེ་ནས་ཡར་ག་ཡ་ཡོང་ལམ་དུ་ཀཱ་བ་གྲོལ་པ་བད་ཞེས། བྲག་རི་བརྗིད་ཆགས་པ་ཞིག་ཐང་དཀྱིལ་དུ་ཡོད། དེའི་མདུན་ཁུག་ལ་སྔོན་གྱི་དགོན་ཤུལ་དང༌། རྡོ་ནག་གིས་བཞེངས་པའི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་ཞིག་མཇལ་ས་དང༌། རྡོ་རིང་གི་ཀ་བ་འགྱེལ་མ་ལང་བྱས་པ་འགའ་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།

༣ ག་ཡ་གོ་རིའི་གནས་ནི་ག་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་རང་ལ་ཡོད། རྒྱ་གར་བས་ས་དེ་ལ་རམ་སེལ་ཟེར། གནས་རིའི་རྩེར་དེང་སང་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། སྔོན་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་ག་ཡ་གོ་རི་ནས་ག་ཡ་གོ་རིའི་མདོ་དང༌། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ། སྤྲིན་ཆེན་པོའི་མདོ། རྔ་བོ་ཆེའི་མདོ་སོགས་གསུངས། གནས་དེ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་གདན་དང་ཉེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནའང་ཕལ་མོ་ཆེས་ལུས་འདུག (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༥ ནས་ ༢༦ བར་གསལ།)

དུར་ཁྲོད་བསིལ་བ་ཚལ།

དུར་ཁྲོད་བསིལ་བ་ཚལ། ས་དེར་རྒྱ་གར་བས་དུརྒེ་ཤྭ་རཱི་ (Dungeshwari) ཟེར། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ ༧ ཙམ་གྱི་ལམ་ཡིན།

༡ རི་སྐེད་དུ་དཔལ་ལྡན་ཤ་བ་རི་བའི་སྒྲུབ་ཕུག་དང༌། སྒྲུབ་ཕུག་གི་སྒོ་ལ་མགོན་པོའི་བླ་ཤིང་ཟེར་བ་ཙན་དན་རྐང་གཅིག་སྐྱེས་ཡོད། དེའི་ཐད་བྲག་རྡོའི་ངོས་སུ་ཨོཾ་ཡིག་དང་ཨ་ཡིག་རང་བྱོན་མཐུན་སྣང་དུ་ཡོད།

༢ ཡང་འོད་མའི་ཚལ་གྱི་རི་བོའི་ནང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐང་གི་གཡས་གཡོན་ནས་འོང་པའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་ཕྲན་བརྒྱད་དེ་ཡར་སོང་ན་ནག་པོ་རྩེག་པའི་རི་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་མདུན་གྱི་ཐང་གི་ནགས་ཚལ་དེ། ཤི་ཏ་བ་ན། མདོ་ལས་གསུངས་པའི་བསིལ་བ་ཚལ་ཡིན། སྟོན་པ་ག་ཡཱ་གོ་རི་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བྱོན་པའི་སྐབས་བསིལ་བ་ཚལ་དེར་ཞག་གཅིག་བཞུགས་ཤིང༌། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ (Bimbisara) འོངས་ནས་ཐོག་མར་མཇལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཅིང༌། ཆགས་ལོའི་རྣམ་ཐར་དུ། དུར་ཁྲོད་བསིལ་བ་ཚལ་ནི་ནཱ་ལེནྡྲ་ནུབ་བྱང་ན་ནགས་སྤྱིལ་བོ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་དཀྱིལ་ན་ནགས་མེད་པའི་ (ས) སྟོང་ཆེ་བ་ཞིག་འདུག་གོ། ཞེས་དང་གོང་དུ་སྨོས་མ་ཐག་པ་དུར་ཁྲོད་བསིལ་བ་ཚལ་དངོས་དང༌། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པའི་བསིལ་བ་ཚལ་དེ་ནི་དོད་ཐུབ་ཅིག་ཡིན་པར་སྣང་གསུང༌། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་བསྟན་པའི་ནང་དུ། བསིལ་བ་ཚལ་དུ་བདུད་རྩིའི་སྒྲུབ་པ་མཛདཿ བདུད་རྩི་ཡོན་ཏན་ལྷ་ཚོགས་ཞལ་གཟིགས་ཐོབཿ ཅེས་སོགས་གསུང་པའི་གནས་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༧ ནང་གསལ།)

འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད།

འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད་ནི་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཙམ་སོང་བའི་སར་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་ཐོན་པ་དང་འགྲུལ་འཁོར་ལམ་མེད། དེ་ནས་རྐང་ཐང་ལ་འགྲོ་དགོས། རི་མགོར་རྡོ་སྒང་ཞིག་ཏུ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད་ཡོད། དེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཀྱང་བཞེངས། རི་རྩེ་མཐོ་སར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ། རྡོ་ངོར་བརྐོས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་འགའ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཕར་ཕྱོགས་ནུབ་རིའི་ངོས་སུ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཕུག་ཟེར་བ་ཞིག་དང༌། དེའི་ཤོད་དུ་མཚོ་རྫིང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་ཡིག་དང་ངག་རྒྱུན་གང་ཡང་ལག་སོན་མ་བྱུང་བས་ཧོབ་བཤད་མ་ཕོད། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༨ ནང་གསལ།)

འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན།

དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཨ་མ་ར་ཝ་ཏི་ (Amravati) ཟེར་བ་དང༌། ཨན་ད་ར་པར་དེ་ཤའི་ (Andhra Pradesh) ཁོངས་ཀྱི་ཝི་ཇ་ཡ་ཝ་དཱ་ས་གནས་སུ་ཡོད། རྒུན་དུར་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད་ཅིང༌། སྔར་ས་དེའི་འཁོར་ལམ་ཡག་པོ་མི་འདུག

༡ གནས་དེར་ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སྟོན་པས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་གསུངས་པའི་བཤད་རྒྱུན་དང༌། འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་གྱི་དོད་ཐུབ་ཅིག་ས་དེ་གའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་བཞེངས་ཡོད།

༢ དེ་དང་ཉེ་བའི་ས་ཕག་དང་རྡོ་རྩིག་བརྒྱབས་པའི་ས་ཕུང་ནི་སྔར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཤུལ་ཡིན་པར་བརྗོད། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༩ ནང་གསལ།)

ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་རི།

ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་རི་ལ་མ་ཧཱ་ཙཻ་ཏ་ཡ་ (Maha Cetiya) ཟེར། མངའ་སྡེ་ཨན་དར་པར་དེ་ཤའི་ཁོངས། ནཱ་གཱར་ཇུ་ནཱ་ཀོན་ཌ་ (Nagarjunakonda) ཡིན། འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ནས་འགྲུལ་འཁོར་ནང་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་སར། མཚོ་གྲུ་ནང་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལ་སོང་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ལ་སླེབས།

༡ སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་བ་རྫིས་ཁུར་ནས་ཆུ་བོར་བརྒལ་བ་དང༌། བ་རྫི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སཱལ་བྷན་དྷ་ཞེས་བྱ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ། གནས་འདི་ནས་རྒྱལ་པོ་སཱལ་བྷན་དྷ་འཁོར་བར་ངེས་འབྱུང་སྐྱེས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་སྤང་རྒྱུ་སློབ་དཔོན་ལ་ཞུས་པ་སོགས་དང༌། གནས་དེར་སྒོམ་སྒྲུབ་མཛད་ནས་ཡུན་རིང་བཞུགས་ཞེས་དང༌། ཡང༌། སྔོན་གྱི་གནོད་སྦྱིན་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ (ཀླུ་སྒྲུབ) གྱི་སྐུ་ལུས་བསྲུངས་ནས་ད་ལྟ་ཡང་ཡོད་དོ། ཞེས་དང༌། ཡང་བླ་མའི་གདུང་འཚོབ་ཏུ་ཀླུའི་བྱང་ཆུབ་བཞུགས་པའི་འོད་ནུབ་མོ་འཕྲོ་བ་ཟླ་ཟེར་ཙམ་ད་ལྟ་ཡང་ཡོད་དོ། ཞེས་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་ཅུའི་རྣམ་ཐར་རྒྱ་གར་པར་མ་ཤོག་ངོས་ ༧༣ ལ་གསལ།

༢ ༡༩༥༨ ལོའི་སྔོན་ས་དེར་རྒྱུག་ཆུ་ལས་མཚོ་མེད་པར་བཤད། དེང་སང་མཚོ་དབུས་སུ་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་རི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་གནས་སྟོང་བ་ལྟ་བུར་གྱུར།

༣ འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་རྒྱལ་སྲུང་དམག་གིས་བདག་པོ་བྱས་འདུག སྔར་གྱི་དགོན་ཤུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་མི་ཚད་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀྱི་ཚད་དང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་བཞུགས་གནས་སུ་གྲགས་པ་རྡོ་ཡི་སྤྱིལ་བུ་དང་ཁྲུས་རྫིང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཞིག་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༠ པར་གསལ།)

སཱན་ཅི།

སཱན་ཅི། (Sanchi) མངའ་སྡེ་མ་དྷེ་ཡ་པར་དེ་ཤའི་ (Madhya Pradesh) བྷོ་བཱལ་ས་གནས་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ལྡི་ལི་ནས་མེ་འཁོར་ནང་སོང་ན་མཚན་གཅིག་གི་ལམ་དང༌། འབོམ་བྷེ་ནས་མེ་འཁོར་ནང་འགྲོ་ན་སྤྱི་ལེ་ ༥༤༩ ཡོད།

༡ གནས་འདི་རྒྱ་གར་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ནང་པའི་གནས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི། སིངྒ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ནང་སཱན་ཅི་མིང་ལ་ཅཻ་ཏི་ཡ་གི་རི་མཆོད་རྟེན་གྲོང་ཟེར། གནས་དེ་ནི་ཨ་ཤྭ་ཀས་ཚོང་པའི་བུ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ནས་ཅཻ་ཏི་ཡ་གི་རིའི་རྩེར་དགོན་པ་བཞེངས་པ་དེ་ཡིན་གསུངས། ཚོང་པའི་བུ་མོར་འཁྲུངས་པའི་ཨ་ཤྭ་ཀའི་སྲས་མཧེན་དྲ་སིངྒ་ལར་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའང་གནས་འདི་ནས་ཕེབས་པར་བཤད། སཱན་ཅིའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཆུང་བ་ནས་ཕར་བལྟས་ན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ཐོད་དུ་སཱན་ཅི་མཐོང་ཐུབ། དེར་ཡོད་མཆོད་རྟེན་རྣམས་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་དང༌། སྤྱི་ལོའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ ༡༢༠༠ ནང་བཞེངས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དབུས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་མཐའ་སྐོར་དུ་རྡོའི་དྲ་མིག་ཅན་གྱི་ར་བ་བསྐོར། མཆོད་རྟེན་རྩེ་མོར་རྡོའི་དྲ་མིག་བང་རིམ་གསུམ་གྱི་ཁང་བཟང་གི་ཏོག་གདུགས་གསུམ་བརྩེགས་ཅན་དེ་མཐོང་མ་ཐག དམ་པའི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་གནས་དང་མཆོད་རྟེན་འདི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་སྙམ་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང༌། མཆོད་རྟེན་གྱི་ཕྱོགས་བཞིའི་རྡོའི་སྒོ་ཆེན་ལ་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བའི་རྐོས་རིས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་རྨད་དུ་བྱུང་དུ་མ་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་མཛད་ཆེན་ཁག་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ཐོག་མར་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཕེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་རི་མོ་དང་གནས་གཞན་དུ་མ་གསལ་བའི་ཨ་ཤྭ་ཀའི་མཛད་རྗེས་རྣམ་ཐར་མང་པོ་ལྡེབས་རིས་སུ་བཀོད། སྒོ་ཆེན་རེ་རེའི་སྒོ་པད་གསུམ་བརྩེགས་ཐོག་སེངྒེ་དང་གླང་ཆེན་གཉིས་གཉིས་རྒྱབ་གཤིབ་བྱས་ཏེ་འགྱིང་སྟབས་སུ་ཡོད་པ། ད་དུང་རྨ་བྱ་སོགས་འདབ་ཆགས་མང་པོ་ལྡེབས་རིས་སུ་བརྐོས་འདུག

༢ མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་བྱང་དུ་མཆོད་རྟེན་ཨང་གྲངས་གསུམ་པའི་ནང་དུ་སྟོན་པའི་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ཤ་རིའི་བུ་དང༌། མོའུ་འགལ་གྱི་བུའམ་མཽའགལ་ཡ་ན་པུ་ཏ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་ཡོད་ཅེས་གསུངས། ཡོངས་གྲགས་སུ་མཆོག་ཟུང་གཉིས་དང༌། སྟོན་པའི་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཅེས་སོ།། སན་ཅི་ལ་སྔོན་དགོན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་གུཔཏའི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་དགོན་ཤུལ་ཞིག་རལ་སོང་ཞེས་འཁོད་འདུག ད་ལྟ་འདུ་ཁང་ཞིག་པོ་དང་རྡོ་རིང་གི་ཀ་བ། གྲྭ་ཤག་གི་ཤུལ་བཅས་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།

༣ རྩད་གཅོད་བྱས་ན་སན་ཅི་ནས་ཐག་མི་རིང་པར་སོ་ན་རི་ཞེས་པ་དང༌། སཏ་དཱ་ར་ཞེས་པ། བྷོ་ཛ་པུར་ཞེས་པ། ཨན་དཱར་ཞེས་པ་སོགས་སུ་རིང་བསྲེལ་གནས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང༌། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་བཅས་ཡོད་པ་གནས་ཡིག་འགར་གསལ། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༡ ནས་ ༣༢ བར་གསལ།)

ཨེ་ལོ་རཱ།

ཨེ་ལོ་རཱ། (Ellora) མ་ཧཱ་ར་ཤ་ཏྲ་ (Maharashtra) མངའ་སྡེའི་ཨའོ་རངྒ་བྷ་དའི་ (Aurangabad) གྲོང་ཁྱེར་དང་ཐག་ཉེ། གནས་ཆེན་ཨེ་ལོ་རཱའི་བྲག་ཕུག་བཅུ་གཉིས་ནང་པའི་ཕུག་པ་དང༌། གཞན་དག་བྷར་མན་ (བྲམ་ཟེ) དང༌། ཛཻན་ (མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ལུགས་) ཞེས་པའི་བྲག་ཕུག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༥༥༠ ནས་ ༧༥༠ བར་མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་རིང་བཞེངས་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། བྲག་ཕུག་ཨང་ ༡༠ བ་ནི་བི་ཤྭ་ཀརྨའི་ཕུག་པ་དང༌། བྲག་ཕུག་ཨང་ ༢ པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ། གཞན་ཡང་ཏིན་ཐཱལ་བྲག་ཕུག་སོགས་ཕུག་པ་ཕལ་མོ་ཆེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་ཨའོ་རངྒ་བྷ་ད་ནས་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་སར་ཨེ་ལོ་ར་ཡོད། ཨེ་ལོ་རའི་བྲག་ཕུག་ཀཻ་ལ་ཤ་ཟེར་བ་ནི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེ་ཤོས་དང་མཛེས་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན། འགྲུལ་འཁོར་ལས་བབས་མ་ཐག་ལྷ་ཁང་འདི་ལ་ཐུག ནང་དུ་སོང་ནས་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ལ་ཞིབ་བལྟ་བྱས་ན། ངོ་མཚར་ཆེ་ལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ག་འདྲ་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་ཚོར་བ་དབང་མེད་དུ་སྐྱེ་ངེས་ཅན་ཡིན། ཨའོ་རངྒ་བྷ་ད་ནས་ཨེ་ལོ་ར་ལ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་ལམ་ཐག་དང༌། ཨ་ཇན་ཏར་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལྷག་འགྲོ་དགོས། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༣ པར་གསལ།)

ཨ་ཇན་ཏཱ།

ཨ་ཇན་ཏཱ། (Ajanta) ཨེ་ལོ་རཱ་དང་མངའ་སྡེ་གཅིག སྤྱིར་ལུང་པ་གུ་དོག་པོ་ཁ་ལྷོར་བསྟན་ཞིག་ཏུ་བྲག་ལྡེབས་གཅིག་ལ་བཞེངས་པའི་ཕུག་པ་ཆེ་ཆུང་ཉེར་བདུན་ཡོད། བྲག་ཕུག་རྣམས་ནང་པའི་གནས་ཁོ་ན་རེད། བྲག་ཕུག་ཕྱི་ནང་གི་རི་མོ་རྣམས་ཚོན་ལྡན་དང་ཚོན་ལྡན་མིན་པའང་ཡོད། ལ་ལ་འདུ་ཁང༌། ལ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང༌། ལ་ལ་སྒྲུབ་ཕུག དཔེར་ན། བྲག་ཕུག་དང་པོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁ་སར་པ་ཎིའི་ལྷ་ཁང་ཡིན་ལ་དེའི་ཕྱི་ནང་གི་བཟོ་བཀོད་ནི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན། བྲག་ཕུག ༢ པ་རྩྭ་ཆེན་པོ་བྱེད། རྒྱུ་མཚན་མ་ཤེས། ནང་གི་ལྡེབས་རིས་ཚོན་མདོག་ཅན་དང་ཕུག་ཏུ་སྟོན་སྐུ་མེད། བྲག་ཕུག ༣ པ་ལས་ཁུངས་ཡིན། བྲག་ཕུག ༤ པར་རྡོ་ལས་གྲུབ་པའི་ཀ་བ་ ༣༢ ཡོད་པའི་ཚོམས་ཆེན་ཡིན། ཀ་བ་རེ་རེའི་སྦོམ་ཚོད་འདོམ་གསུམ་ཙམ་ཡིན་ལ། སོ་སོས་མ་མཐོང་ཚེ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན། བྲག་ཕུག་༧ པར་སྟོན་པ་དཀྱིལ་ཀྲུང་བཞུགས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་དེའི་སྒོ་འཕྱོར་དུ་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་འགའ་བཞུགས། བྲག་ཕུག ༩ པའི་ནང་མཆོད་རྟེན་ཞིག་དང་ཚོན་མདོག་ལྡེབས་རིས་ཡོད། བྲག་ཕུག་ཨང་ ༡༦ པ་ཚོམས་ཆེན་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་གི་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་དང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཀ་བ་བཅས་བྲག་གཞི་གཅིག་ལས་གྲུབ་པ། བྲག་ཕུག ༡༧ པའི་ནང་སངས་རྒྱས་སྐུ་བལྟམས་པ་དང་བཙུན་མོ་གྲགས་འཛིན་མ་དང་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་ལྡེབས་རིས་བཅས། བྲག་ཕུག ༢༦ པའི་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐུ་བརྙན་བཞུགས། བྲག་ཕུག་འགའ་ཞིག་གསོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། བྲག་ཕུག་རེ་གཉིས་སྒོ་མི་ཕྱེ། ནང་བཟོ་བསྐྲུན་འགྲུབ་མེད་པའི་བྲག་ཕུག་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་དོ།། མུམ་བྷེ་ནས་ཇལ་ག་འོན་དང་དེ་ནས་ཨ་ཇན་ཏཱ་བར་མེ་འཁོར་ནང་འགྲོ་ན་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་ ༢༩༨ ཡིན། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༤ ནས་ ༣༥ བར་གསལ།)

མཚོ་པདྨ་ཅན།

མཚོ་པདྨ་ཅན་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ར་ཝལ་སར་ (Rewalsar) ཟེར། ཧི་མ་ཅལ་ (Himachal) མངའ་སྡེའི་མཎ་ཌིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། དྷ་རམ་ས་ལ་ནས་འགྲུལ་འཁོར་ནང་སོང་ན་ཆུ་ཚོད་ ༦ ཙམ་དང༌། སྔོན་གྱི་ཟ་ཧོར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་མཎ་ཌིའི་རྒྱལ་ས་ལ་ཡོད་པ་དང་ས་དེ་གའི་གྲོང་ཁྱེར་རྙིང་ཤོས་སུ་བརྩི།

༡ ཟ་ཧོར་མཚོ་པདྨ་ཅན་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཟ་ཧོར་སྲས་མོ་མན་དྷ་ར་བ་སོགས་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བཞིན་པ་ཟ་ཧོར་རྒྱལ་པོས་གསན་མ་ཐག་སློབ་དཔོན་ཡབ་ཡུམ་གྱིས་འདོད་ལོག་བྱེད་པར་མཐོང་ནས་སློབ་དཔོན་གསོན་བསྲེག་བཏང༌། འབྱུང་བ་མེ་ཡིས་མ་ཚིགས་པར་མེ་དཔུང་མཚོ་རུ་བསྒྱུར་བའི་སྐབས་གུ་རུ་པདྨ་སམ་བྷ་ཝ་ཞེས་གྲགས་སོ།།

༢ མཚོ་པདྨ་ཅན་གྱི་རི་རྩེའི་བྲག་ཕུག་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་སྒྲུབ་མཚམས་ལ་བཞུགས་གནས་དང༌། དེའི་འཁྲིས་སུ་ལྷ་ལྕམ་མཎ་དྷ་ར་བའི་སྒྲུབ་ཕུག་ཀྱང་ཡོད། མཎ་ཌིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཟམ་སྣེའི་ཐད་དུ་མན་དྷ་ར་བ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱར་བའི་བཙོན་དོང་ཡོད། སློབ་དཔོན་གསོན་བསྲེག་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མན་དྷ་ར་བ་ཡང་མི་ལོ་ཉེར་ལྔའི་ཉེས་ཁྲིམས་བཅད་པར་གྲགས། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༨ ནང་གསལ།)

ཛ་ལེན་དྷ་ར།

ཛ་ལེན་དྷ་ར། (Jullundur) ཧི་མ་ཅལ་ (Himachal) མངའ་སྡེའི་ཀཱང་ར་རྫོང་ཁོངས། ཡོངས་གྲགས་སུ་དྷ་རམ་ས་ལ་ཞེས་སོ།།

༡ འདི་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་གནས་ཆེན་ཉེར་བཞིའི་ནང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ཛ་ལན་དྷ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་གྲགས་ཆེན་དེ་ཡིན་ཞིང༌། སྔར་རྗེ་རྒོད་ཚང་པ་གནས་འདིར་ལོ་ཕྱེད་ཙམ་བཞུགས་པ་གནས་ཡིག་སོགས་ལ་གསལ་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཆོད་གསུང༌།

༢ རང་ཅག་ཁ་བ་གངས་ཅན་པའི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་སྐྱབས་གནས་དམ་པ། ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་བཞུགས་སྒར་གཙོ་བོ་དྷ་རམ་ས་ལ་ཞེས་བྱ་བའང་ཡུལ་འདི་ཉིད་ཡིན།

༣ དྷ་རམ་ས་ལ་དང་ཉེ་བའི་ཀཱང་ར་རྫོང་གི་རི་རྒྱབ་ཏུ་ཆོས་རྒྱལ་མ་ཤྭ་ཀའི་ཕོ་བྲང་གི་ཤུལ་ཡོད། དེ་ནི་བྱ་མགྲིན་སྔོན་ཟླ་བའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་ནང༌། ཛ་ལེན་དྷ་རའི་ཆོས་རྒྱལ་མ་ཤྭ་ཀའི་ཕོ་བྲང་ཡིན་སྐད་ལ། མ་ཧཱ་མ་ཏི་མ་ཞེས་པ་ཆོས་རྒྱལ་མ་ཤྭ་ཀའི་སྲས་མོ་འཕགས་མ་བློ་གྲོས་མའི་འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱང་ཡིན།

༤ ཀཱང་ར་རྫོང་དཀྱིལ་དུ་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ནང་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱིས་རྩ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་སྐུ་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། (‘གནས་སྐོར་ལམ་ཡིག་’ཅེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༩ པར་གསལ།)

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ “མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།” ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀ༵ར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ན༵ག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིགས་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། “བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།” ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲྀཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།

དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས”རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་”ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། “སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་” དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། “ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།” ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་”སྲིད་དོན་” ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་”སྲིད་དོན་པ་” ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་”སྲིད་དོན་མཁས་པ་”ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

“ “ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ “དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་” ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། “ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

() ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ “བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་” (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་”ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།” ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ () ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་“ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་” ཞེས་འཁོད་པར་ “ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་××× འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། “རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽ བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ “དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ “ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༢༽ དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City. (Readers Union Ltd,London)

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal (March 2002 America) .

8) Golstein, Melvyn C.A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd. 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, (Boulder and London: Shambala, 1986)

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus,London,1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 904- 1947 (London Curzon Press, 1998)

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications , 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, (Boulder and London: Shambala, 1984)

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, (Cambridge University Press,1922)

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6 (2001)

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, (1998)

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, (1993)

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, (1999)

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, (2007)

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr. (1996)

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽ རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ།)

སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ།)

༣༽ འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ།)

༤༽ ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས། (བོད་ཁང་འགན་འཛིན) (གླེགས་བམ་དང་པོའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། ས་བཅད་བརྒྱད་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། བཅུ་པ། བཅུ་གཅིག་པ། བཅུ་གཉིས་པ། བཅུ་གསུམ་པ། བཅུ་བཞི་པ། བཅོ་ལྔ་པ། བཅུ་བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། བཅུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཅིག་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། ས་བཅད་གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་ཚིགས་བཅད་ཁག་ཡིན།)

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) (རླབས་འཕྲེང་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་སོགས་ཡིན།)

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། (རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། དགུ་པ། བཅུ་དྲུག་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་དང༌། ས་བཅད་བརྒྱད་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གསུམ་པ་དང༌། ས་བཅད་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་ཕྱི་མ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་ལྔ་པ་དང༌། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་ཕྱི་མ་ལྔ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་དག་ཡིན།)

༥༽ དབྱིན་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། (༢༠༠༠།༥།༡ ནས་༢༠༠༡།༦།༣༠ བར)

༦༽ སྐུ་པར་དང་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་ཞིབ། མཆན་རྟགས་སོགས་གནང་མཁན།

པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ)

༧༽ དཔྱད་གཞི་རྒྱུ་ཆ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་མཁན།

ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། (༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར)

༨༽ རགས་ཟིན་ཁག་ལྟ་ཀློག་དང་དགོངས་འཆར་གནང་མཁན།

དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ། (༢༠༠༥།༧།༡ ནས་ལས་དོན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཤིག་བར)

༩༽ སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། (༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།)

༡༠༽ གློག་ཀླད་ཡིག་འཇུག་མཁན།

ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། (༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་༢༠༠༩།༡།༢༧ བར)

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (༢༠༠༩།༡།༢༧ ནས་མུ་མཐུད།)

༡༡༽ གློག་ཀླད་དཔར་གཞི་བཅོས་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༡༢༽ རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།

༡༣༽ གློག་ཀླད་དུ་དག་བཤུས་བྱེད་མཁན།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས།

༡༤༽ སྒྲོམ་གཞི་བསྐྱར་སྒྲིག་དང་དེབ་གཟུགས་ཞུ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན།

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས།

༡༥༽ དམིགས་བསལ་རྒྱུས་སྟོན་དང་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཐུགས་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་གནང་མཁན།

སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད།